local viagra india i pill cabgolin website generic allegra costco can you get brahmi over the counter zyvox drugs boots chemist ireland phenergan prescription drug how to purchase fluoxetine online fincar 5mg what does lisinopril 5 mg look like how to get pariet on line astelin dosage cymbalta coupons 2012 low cost generic drugs target online sale of lanoxin vytorin 10/40 for sale generico viagra portugal calan overnight canadian pharmacy viagra cialis donde comprar stromectol acheter cefixime pas cher synthroid dosage by weight phentermine 30mg discount coupons for actos antabuse canada pharmacy 77 canada pharmacy online dutas ships from india order reglan online viagra fda approved to buy without prescription buy roxithromycin no prescription is viagra sublingual available over the counter viagra ship to uk buy sildenafil online uk what is plavix medication feldene melts buy motilium pills in the uk can i get pyridium ebay allis chalmers toys buy cheap brand viagra how to use cipro for diarrhea tetracycline canada online neurontin 100mg uses generic drugs news today what schedule drug is benadryl revia spain tadacip online price what is bentyl 20 mg tablets cheap metoclopramide pills online pharmacy buy reglan topomax no prescription us pharmacy what does wellbutrin pill look like buy lithium chloride buy cytotec next day septra ds/bactrim ds and alcohol safe site to buy cialis yasmin with paypal payment buy viagra online paypal official canadian lamictal tablets for sale claritin in the uk ventolin inhaler price in malaysia para que se usa pariet reliable rx pharmacy india cialis soft phone orders cost of viagra sublingual forzest shortage zerit brands india buy revatio hong kong cost comparison pill generic propecia synthroid generic reviews cafergot drug in fr pharmacy ler revista veja online cost of methotrexate in india side effects of anastrozole in men 100 mg tadapox can you buy viagra over the counter lingard medicine amitriptyline 60 mg roxithromycin 10 mg cost atarax generic uk buying propecia using paypal citalopram weight loss or gain optimmune prices what is prograf medicine what is purinethol 50 mg betnovate canada no prescription percocet side effects sexually get nitroglycerin las vegas is it legal to by online drugs in germany best prices on generic viagra buy amoxil paypal toradol delivery uk buy xenical online cheap canada how to get off of amitriptyline where can i get doxazosin pills trazodone hcl for dogs levitra shortage better than ortho tri-cyclen common antibiotics for chest infection my canadian pharmacy scam generic valtrex for cold sores dosage canadian pharmacy for viagra avapro by mail recommended dosage for children;s motrin how to use vantin ampicillin without a script female viagra without a prescription buy albuterol cfc inhalers buy kamagra 100mg oral jelly australia ajanta femcare drug class buy plendil uk can you buy adalat in irelandsafe promethazine buy cipla generic viagra (sildenafil viagra trusted online drug stores in canada para que se usa el motilium buying shuddha guggulu using paypal hydrea india over counter medication similar aciphex whole sale viagra nd ceislis bactrim 100mg cheap caverta refills what does generic bentyl look like aygestin tablets uses suprax cefixime 400 mg side effects cymbalta 20 mg side effects get parlodel las vegas diabecon tablets (himalaya drugs) viagra usa pharmacy generic bystolic paypal what infections does diflucan treat cheapest famvir tablets uk haldol side effects ralista online usa generic uk paypal zyvox buy avodart mg online for purchase flagyl online 10mg canadian amlodipine besylate drugstore atarax over the counter australia atarax for dogs buy can order diarex online blood pressure medication avapro generic brand roxithromycin buy actoplus met shortage 2012 where to buy alligator gar fish order lamictal online clomid to buy no prescription asacol without insurance comprar noroxin portugal healthy mango chicken curry descubrimiento accidental viagra purchase ortho tri-cyclen betnovate on line in the canada what is pyridium made from walmart pharmacy januvia buy retin-a micro online pharmacy buy alesse 36 canada desconto para comprar singulair buspar social anxiety forum medicine that effects depo provera reviews on lanoxin provera cost canadian buy zolpidem us allegra coleman hoax clomid cycle day 5 bupron sr 5mg tablets hytrin mail order india buy no prescription levitra buy cialis jelly online pharmacy moduretic capsules donepezil hydrochloride msds side effects of alphagan z aldactone not generic misoprostol buy online uk keflex bonus pills seroquel comprare bupropion generic prices can you only get adalat on prescription amoxil 875 mg online paypal why has asacol been discontinued inderal 10 mg migraine kamagra pills 100mg furosemide mexico companies only where to get propecia in canada buy aleve online india xeloda reviews best pharmacy to order tetracycline protonix side effects bupron sr overnight pharmacy fluoxetine india sale differin gel reviews 0.1 side effects of propecia forum seroflo buy on line precio pastillas cytotec farmacias ahorro femara canada head office confessions of a viagra salesman average cost of metformin without insurance buy medrol overseas best price for real erythromycin side effects of risperdal in children with autism what are the common side effects of trazodone will you buy diflucan mg side effects of entocort ec orlistat generico farmacias del ahorro hyzaar refill pack strattera and cough medicine generic aldactone for sale on line zanaflex italiano buy tadalis sx mg safe buy mevacor online what is the difference between methotrexate and methotrexate sodium best brand fish oil pills toprol xl price india buy flagyl er astrailia comprar micardis hct metoprolol tartrate picture ttsh pharmacy website cheapest prescription albendazole online without best place to buy propranolol in uk flovent inhaler sale viagra jelly online purchase buy avodart no prescription fast delivery lloyds online pharmacy malarone buy levothroid tablets online xeloda next day shipping online pharmacy buy tetracycline generic acheter nexium en ligne buy etodolac online reviews what does propranolol hydrochloride treat provera tablet price in india buy sertraline online without a prescription worldwide pharmacy lipitor is desyrel a prescription drug side effects of prednisone withdrawal in cats prograf overnight shipping cheap buy rumalaya forte cheap is mail order myambutol safe liv 52 costco dutas mail order india generic plan b cost ordering low dose diclofenac bystolic comprar zyloprim discount voucher ephedraxin generico online long term side effects of entocort ec ordering finpecia uk lisinopril african american men buy antivert 200 any problems with generic plavix cheap nike 95 air max how to by bystolic online find viagra tablets lamisil prices pharmacies liquid colospa review cialis from uk supplier buying diclofenac tablets universal pet meds canada coupon zetia generic cost xeloda bonus pills where to buy low lvl pvp gear alliance buy online synthroid generic paxil prescription information antabuse to buy prevacid for babies reflux order lipitor 20 mg viagra details in hindi fluoxetine comments risk ordering viagra online cheap bystolic sale uk duetact discount free coupon for atacand discount pharmacy canberra- woden insurance quotes bike best anti-anxiety medication in the uk reviews on orlistat walmart pharmacy appleton wi allopurinol dosage for gout attack better than bupropion pill prescription drugstore rx net index citalopram prices walmart reviews on nizoral shampoo where to buy zetia with amex purchase januvia online v-gel results forum mail-order micronase menosan daily use reviews prandin reviews for men order bonus buy elocon online pharmacy escrow avodart best anti depression medicine men buy online septilin generic what drug category is kytril buy fertility drugs depakote cost without insurance finasteride 5 mg for hair loss accutane tablets 150 mg retino-a cream 0,025 generic reviews advair diskus medicine best diet pills on the market in south africa micardis tablets mail order ed pharmaceuticals what kind of medicine is strattera hyaluronic acid reviews joints maxalt online overnight shipping innopran xl from usa buy neurontin inhaler canada pantoprazole infusion buy levitra perth australia cialis en pharmacie paris hydrea suppositories buy cefixime for sale usa glucophage no prrescription price increase synthroid cheap viagra on line prandin on line noroxin side effects muscle pain worldwide pharmacy torsemide order quibron-t gout medicine colchicine dosage side effects of synthroid 50 mg anafranil australia pharmacy order kamagra no prescription generic amantadine online viramune drug classification top 10 online colchicine sites keflex no prescription compare prices through aceon online low +strong kamagra buy brand flovent cheap amoxil uk diclofenac tablets us online chloroquine side effects long term use pharmacies discount buy abilify aceon doctors online buy amoxil online pharmacy side effects of brand viagra proventil pharmacies cialis levitra viagra sample pack non persciption mobic taking two claritin pills snovitra super power on line for sale no script tadalafil 20mg picture lowest priced alli albuterol sulfate 0.083 inhalation solution fastest moduretic uk delivery cheap aleve 100 mg average cost viagra prescription discount generic crestor eds drugstore walmart usa drugstore allegra online canadian pharmacy oder mg tablets of clomid sominex tablets on line to buy florida cialis super active is it safe to order lopid american association of telugu brahmins where can you buy albendazole generic rosuvastatin tablets us online amantadine poisoning symptoms no rx keppra online buy sarafem 200 levitra plus best price comprar cialis daily en madrid does gnc sell synthroid 40mg prozac and 300 mg wellbutrin buy colospa no prescription where can i buy primatene mist aciclovir barato toradol buy on line accutane side effects uk keftab paypal pharm-online-norx fertomid cost in canada side effects of celexa and alcohol buy buspar 20 prednisone generic name brand name can you get high off pamelor zepose 10 diazepam purchase differin on line in uk celexa drug store online fenofibrate tofranil drugs online purchases ordering zetia usa acheter pas cher robaxin pariet price usa liquid paxil discontinued innopran xl shop net seroxat side effects in pregnancy prednisone dosage treatment of eczema safe celebrex buy depo medrol dosage nitroglycerin dosage children aspirin for men sale in uk can i buy viagra over the counter boots canadian brand name mirapex online canada vigar drug store ordering silagra tadalafil 20mg canadian aciclovir tablet can you get evista over the counter cheap generic cialis/viagra cost of cipro medication online no prescription order medrol ordering motilium canada mail order imitrex accutane lawsuit 2011 canada metformin overseas propranolol fast uk viagra over the counter thailand what is lithium complex grease lithium pills high hyzaar 100/12.5 (containing hydrochlorothiazide and losartan) famvir online pay paypal propecia online canada keppra brand order american ginseng seeds for sale canadian blue sky pharmacy celebrex and alcohol interactions erection packs 10 discount buy hydrochlorothiazide online no prescription cheap viagra buy online paypal where can i buy valtrex over the counter can you take advair diskus daily no script citalopram mg buy suprax greece top 10 online alesse sites lexapro perth australia where can i find valtrex how to take trandate who makes voltaren emulgel cialis soft no prescription canada is viagra available over the counter weekly health news canada acai fast canadian drugs without prescription ordering citalopram online pill rx health order xenical products how much is diovan hct without insurance generic singulair us can you get high off carafate generic equivalent for tricor where to buy ashwagandha in australia buy penegra online usa liposafe uses medication buy generic malegra fxt levitra professional from europe pain meds for cats after declaw cheap us buy generic calan cheap norvasc 10 mg buy ondanestron online what is estrace 0.01 cream what is prednisone mg used to treat betapace dosage too high order aspirin online uk generic name for omnicef medrol dose pack dosage for poison ivy cialis soft tabs online i pill mevacor website discount estrace without prescription miami danazol cheap price cystone price india purim songs online sarafem patient reviews buy diovan 15mg online abilify to purchase without a prescription professional sale generic buy viagra lipitor medicine online best place to order lotrisone in us buy decadron pills benicar reviews there pills social anxiety buy stromectol australia reglan dosage iv the national-socialist movement in germany does walgreens sell viagra over the counter pharmacy meclizine prices usa nolvadex online from usa retin a reviews for acne scars best depression medication for menopause celebrex 200 mg pret buy lipitor generic online steps taking cytotec abortion pills side effects of atorvastatin brand amoxil buy uk ic minocycline 100 mg capsule buy generic ventolin online adalat tablets us online astelin $20 coupon fastest nimotop uk delivery augmentin prescription cost coreg generic drug neurontin dose in renal failure generic wellbutrin no prescription is it safe to order cardizem pletal for sale philippines buspar 10mg reviews ordering prescription drugs online legal saw palmetto online usa no prescription pharmacy that sells brand advair diskus septilin price in india bactrim ds epocrates online glyset for sale order brand viagra online in usa sertralina y efectos colaterales what is azulfidine drugs actos where can i buy it
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Psychologia arrow Świadomość seksualna osób niepełnosprawnych intelektualnie.

Menu główne



Świadomość seksualna osób niepełnosprawnych intelektualnie. Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Źródło: www.bardziejkochani.pl
Dr Maria Piszczek

Swoje wystąpienie rozpocznę od stwierdzenia, że podstawową potrzebą każdego człowieka jest pragnienie bycia w łączności z innymi ludźmi (lub jak kto woli – potrzeba bycia w relacji). Siebie w relacji z drugą osoba odczuwamy poprzez świadomość ciała. Im pełniejsza jest nasza świadomość ciała obejmująca doznania zmysłowe, energię i emocje, tym bardziej jesteśmy zdolni do nawiązywania głębokiej łączności z ludźmi.
 Dlatego w pracy z dziećmi głębiej upośledzonymi umysłowo i z małymi dziećmi dwie sprawy są dla mnie nierozerwalnie związane: świadomość ciała i wzajemna łączność. Wychowaniu unikającemu świadomości ciała zawsze będzie czegoś brakowało. Z kolei zaś praca nad świadomością ciała pomijająca relację z drugim człowiekiem zawsze zostanie niepełna.

W pracy z każdym dzieckiem pomaga nam myślenie o nim jako o osobie dorosłej. A w przyszłości przecież (niezależnie od poziomu rozwoju intelektu) najważniejsze jest tolerowanie przyjaznego dotyku innych ludzi i komunikacja z nimi.
 Z pewnością zastanawiacie się Państwo dlaczego zamiast o świadomości seksualnej osób niepełnosprawnych mówię o świadomości ciała. Otóż mówię o świadomości ciała tyle, ponieważ bez dobrego, przyjaznego traktowania ciała niemowlęcia, bez wspierającego dotyku matki, bez tego podstawowego kontaktu dotykowo – cielesnego, nie wiem, jak może rozwinąć się „prawidłowa” seksualność osoby dorosłej. Słowo prawidłowa umieszczam przy tym w cudzysłowie, zdając sobie sprawę z tego, że to, co uznamy za „prawidłowe” uzależnione jest od norm społeczno – kulturowych.

Seksualność oznacza coś innego niż seks i zachowania seksualne. Dotyczy bowiem tego, kim jesteśmy jako kobiety i mężczyźni, a nie tylko tego w jaki sposób używamy pewnych części swojego ciała.
Świadomość naszej seksualności kształtują nie tylko nasze ciała i uczucia, ale także tradycja kulturowa i rodzinna, doświadczenie i wyznanie religijne. Dlatego tak duży wpływ na budzącą się świadomość seksualną dziecka mają przekonania jego rodziców i opiekunów.

Trudno w to uwierzyć, ale seksualny rozwój biologiczny rozpoczyna się już w życiu płodowym. Około 16 tygodnia ciąży pojawia się u płodów męskich erekcja, a u płodów żeńskich w zbliżonym czasie występuje zdolność zwilżania pochwy.
Pierwsze 19 miesięcy życia dziecka to najważniejszy okres nauki o miłości, dotyku i rozwoju zaufania do świata. W tym czasie dziecko zaczyna intensywnie poznawać swoje ciało. Mając siedem – osiem miesięcy z zaciekawieniem ogląda swoje dłonie i palce u stóp. Mniej więcej w tym samym czasie chłopcy odkrywają swoje penisy, a dziewczynki około dwóch miesięcy później – swój srom. Niemowlęta lubią wkładać palce rąk i nóg do buzi i dotykać genitaliów. Chłopcy w wieku niemowlęcym mają w ciągu dnia regularne erekcje, spowodowane płaczem, kaszlem, przeciąganiem się lub oddawaniem moczu. Mają też kilka erekcji podczas snu. Podobnie często zwilżają się pochwy małych dziewczynek.
Tak więc niemal od poczęcia każdy człowiek (niezależnie od jego późniejszego rozwoju intelektualnego) jest istotą seksualną.
I czy jesteśmy tego świadomi, czy nie – edukacja seksualna zaczyna się już w niemowlęctwie. Obejmuje ona nasze różne zachowania związane z pielęgnacją dziecka i nasze reakcje na przejawy jego seksualności, a zwłaszcza na dotykanie genitaliów.

 Do tej pory mówiłam o funkcjonowaniu normalnie rozwijających się niemowląt. Zanim przejdę do zagadnień związanych ze świadomością seksualną osób niepełnosprawnych intelektualnie, pozwólcie Państwo, że opowiem trzy historie zasłyszane podczas prowadzonych przeze mnie zajęć superwizyjnych w jednej z tzw. szkół życia.
Pierwsza z nich najbardziej drastyczna dotyczy dwudziestoletniego mężczyzny głęboko upośledzonego umysłowo. Jest on niewidomy, ma padaczkę i ograniczoną w skutek mózgowego porażenia możliwość poruszania się. Ma jednak sprawne ręce, ale oprócz podnoszenia nimi pokarmu do ust i czasami podtrzymywania się podczas prób stania, jedyne co potrafi nimi robić – to bezustanna stereotypowa stymulacja okolicy ust i głębokie wpychanie sobie dłoni aż do gardła.
Mężczyzna ten jest wychowywany przez samotną matkę, która „zabroniła” nauczycielom pracy nad jego dłońmi – z obawy, że gdy „odkryje” zacznie się onanizm. Ale to nie wszystko -  matka również wprowadziła zakaz mycia syna w szkole (chociaż się zanieczyszcza) – bo dotyk „tych” okolic może go przecież pobudzić. Nie wolno mu korzystać z hydroterapii i innych zajęć podczas których miałby możliwość poznania swego ciała. W efekcie chłopak najczęściej leży i masturbuje się, ale czyni to z pomocą ud.

Druga historia dotyczy dziewiętnastoletniej dziewczyny upośledzonej w stopniu znacznym, która pomimo niesprawnych nóg, ma sprawne dłonie i to, co robi nimi najczęściej – to szybkim ruchem wkłada je pod bluzkę i dotyka nimi swoich piersi. Robi to tak sprawnie, że żadne ubranie (oprócz zimowej kurtki) nie stanowi dla niej przeszkody. W efekcie od kilku lat rodzice nie wyjeżdżają z nią na spacery – bo, jak to wygląda, kiedy taka duża dziewczyna wkłada ręce za dekolt.
W jej klasie są sami chłopcy – i jak im to wytłumaczyć, że Kasia może robić coś, czego innym, nie wolno? Stosowane są, więc bezustanne zakazy i próby sprawdzania skuteczności różnych kar – a Kasia robi swoje.
A co w tej historii jest najdziwniejsze? Otóż nikt do tej pory nie sprawdził tego, co ona tak naprawdę robi wkładając ręce za dekolt – czy drażni piersi, czy też szukając poczucia bezpieczeństwa po prostu obejmuje swoje ciało?
 Wreszcie ostatnia historia, to historia dwudziestoletniego Pawła, idealnego do tej pory ucznia szkoły życia. Paweł jest upośledzony umysłowo w stopniu umiarkowanym – opanował wiele umiejętności potrzebnych w dorosłym życiu, miał dobre kontakty z rówieśnikami i to wszystko pewnego pięknego dnia runęło. W czerwcu zdarzyło się kilka rzeczy, które spowodowały radykalną zmianę jego zachowania.
Po pierwsze dowiedział się, że od września będzie chodził do innej szkoły – co wywołało jego protest. Po drugie była wycieczka do Szczecina podczas, której został „nakryty” przez matkę na całowaniu koleżanki, a potem na siłę zmuszono go do przejazdu przez miasto dziecięcą kolejką. Paweł nie chciał wejść do takiego pociągu, został więc wciągnięty na siłę, przyduszony do siedzenia i głośno krzycząc, przez godzinę musiał zwiedzać miasto.
Ponieważ taki protest zdarzył się pierwszy raz w jego życiu – matka wybrała się na konsultację do psychiatry. I dowiedziała się, że postąpiła dobrze – bo „przecież dziecko nie powinno rządzić rodzicami”. Otrzymała też dobrą radę na przyszłość polegającą na tym, że w przypadku pojawienia się podobnych zachowań należy przez chwile usiąść na synu i odczekać aż mu minie.
Paweł szczególnie dużo protestował we wrześniu, gdy zaczął chodzić do nowej szkoły, a matka oczywiście na nim siadała. Skutek był taki, że chłopak zaczął ją bić. Teraz bije nie tylko matkę, ale każdego, kogo spotka na drodze. Dotyczy to zarówno nauczycieli, jak i rówieśników. Nie bije tylko dziadków i przechodniów na ulicy. Na demonstrowanym filmie wideo było widoczne, jak chłopak wali każdego, kto znajdzie się w zasięgu ręki. Patrzy przy tym na nauczyciela, robi zmartwioną, wyrażającą głęboki smutek minę i wyraża poczucie winy „tak, tak, robię źle”. Nie potrafi przy tym pohamować nagłego impulsu (pozwólcie Państwo, że znowu zacytuje psychiatrę: „no trudno proszę Pani, to zło, to już w nim siedzi”).

Zastanówmy się jednak nad tym, co tak naprawdę zdarzyło się Pawłowi. A w tak krótkim czasie zdarzyło się wiele:
– zostało zburzone jego poczucie bezpieczeństwa,
– stał się ofiarą przemocy fizycznej i psychicznej,
– zanegowano jego być może rodzące się uczucie, robiąc ze sprawy prywatne, sprawę publiczną i ośmieszając przed innymi,
– złamano jego poczucie godności osobistej (wsadzając na się krzyczącego do dziecięcego pojazdu).

To wszystko wystarczyło, żeby zburzyć jego kruche poczucie równowagi psychicznej i doprowadzić do stanu, w którym jest obecnie.
 Dlaczego o tym mówię? Otóż historie tej trójki dorosłych osób niepełnosprawnych intelektualnie uświadomiły mi jak ważna jest tematyka dzisiejszej konferencji.
Okazuje się bowiem, ze pomijanie w wychowaniu i w edukacji naturalnych zachowań ludzkich nigdy i nikomu nie może przynieść żadnych korzyści. Traktowanie, więc niepełnosprawnych intelektualnie dzieci, jako istot aseksualnych z pewnością w przyszłości nie będzie korzystne ani dla nich, ani dla nas, ani dla osób z którymi będą przebywały.
Każde racjonalne oddziaływanie wychowawcze powinno obejmować działania pozwalające doświadczać dziecku dnia dzisiejszego w taki sposób, żeby dobrze wkroczyło w dorosłość.
Jak już mówiłam w towarzyszeniu rozwojowi dziecka pomocne jest myślenie o nim jako o osobie dorosłej. Jeśli jednak jesteśmy rodzicami dziecka niepełnosprawnego jest to myślenie trudne, bo przepełnione bolesną świadomością tego, że chociaż chcemy zapewnić mu najlepszą przyszłość, to wiele jego i naszych marzeń nigdy nie spełni się. Zaczynamy więc zastanawiać się nad tym, jakie ograniczenia należy wprowadzić już teraz (kiedy ma dopiero kilka lat), żeby w przyszłości nie cierpiało, żeby jego dorosłe życie było dobre. Dotyczy to wielu sfer ludzkiej aktywności, w tym również aktywności seksualnej.
 Każdy człowiek, który ma świadomość swojego ciała, wyróżnia jego części i jest świadomy ich funkcjonowania, jest również świadomy swoich podstawowych potrzeb biologicznych, w tym potrzeby seksualnej. Świadomości takiej mogą jedynie nie posiadać osoby głęboko upośledzone umysłowo z poważnymi uszkodzeniami mózgu, nie wyróżniające siebie od otoczenia i funkcjonujące na poziomie elementarnych odruchów bezwarunkowych. Pamiętajmy jednak, że osób tych jest niewiele, bo mniej niż 1% w całej populacji niepełnosprawnych intelektualnie.

Pozostałe osoby niepełnosprawne intelektualnie, niezależnie od stopnia ich upośledzenia, z pewnością odczuwają takie potrzeby. Ich mózgi często są nieodwracalnie uszkodzone, ale mają hormony i mają związane z tym potrzeby i problemy. Błędne jest więc założenie, że wczesne wprowadzenie ograniczeń lub pominięcie w wychowaniu tej sfery ludzkiego rozwoju przyniesie jakiś pożytek.
 Osoby niepełnosprawne intelektualnie zauważają pojawiające się w okresie dorastania zmiany fizyczne swojego ciała, odczuwają popęd seksualny, a około 70% z nich podejmuje różne formy aktywności seksualnej. Nie umiejętność zwerbalizowania swoich potrzeb nie powinna być zatem utożsamiana z ich nieposiadaniem, czy z nieświadomością swojego seksualizmu. Dorastające osoby niepełnosprawne intelektualnie mają takie same potrzeby i problemy jak inne nastolatki, tylko sobie z nimi nie radzą.
 Typowy dla okresu dorastania wzrost wydzielania hormonów może powodować agresję i samoagresję. Hormony działają na umysł tak, jak narkotyk. Zachowanie zaczyna zależeć nie tylko od przyczyn zewnętrznych, ale i od poziomu hormonów. Pojawiają się problemy ze spaniem i z jedzeniem (zmieniają się preferencje smakowe, bo u nastolatków zmniejsza się liczba kubków smakowych na języku), mogą pojawiać się trudności z widzeniem i słyszeniem, wahania koncentracji uwagi (np. gdy jest rzut testosteronu, dziecko może mieć problemy z transformacją informacji słuchowej - sądzimy wówczas, że ono nas nie słucha, podczas gdy w rzeczywistości ono nas nie słyszy), wzrasta częstotliwość zachowań przymusowych, poszukiwanie nowych doznań i wrażeń, narażanie się na niebezpieczeństwo. Po prostu dorastające dzieci muszą często robić czegoś więcej, żeby czuć to samo co kiedyś. Dotyczy to również dzieci niepełnosprawnych intelektualnie. Gdy zaczynają pojawiać się różne problemy mało efektywne jest krzyczenie, karanie, okazywanie naszego zdenerwowania i niezadowolenia, bo jest to tylko dokładanie do tego, co dziecko ma w sobie – a w sobie ma wystarczająco własnej złości i niepokoju.

Dojrzewanie to emocjonalna huśtawka, dlatego ważne jest żeby dziecko wiedziało jak wygląda jego kalendarz, jakie są reguły planowania dnia, jakie zasady i gdzie obowiązują. U niektórych dorastających zaczynają pojawiać się niestosowne zachowania seksualne. Tak samo jak można nauczyć dziecko niepełnosprawne jedzenia i mycia się, można nauczyć je stosownych zachowań seksualnych. Dobrych efektów nie przynosi ignorowanie masturbacji. To jednak jak będziemy postępować w takich przypadkach zależy od naszej odpowiedzi na pytanie: Czy onanizm jest dobry dla kogoś, kto prawdopodobnie nigdy nie będzie miał partnera seksualnego, ale ma hormony?
 Jeszcze trudniejsza jest odpowiedź na pytanie, czy należy wyrazić zgodę na odbycie stosunku płciowego przez osobę, która nie zawsze poprawnie nazywa części ludzkiego ciała, nie ma pojęcia skąd się biorą dzieci, nie potrafi zadbać o siebie, nie zna wielu reguł społecznych. Jeśli odmówimy jej prawa do kontaktów heteroseksualnych i zawierania związków, to zachodzi pytanie gdzie jest ta granica po przekroczeniu której dopuszczamy możliwość współżycia seksualnego, czy nasze przyzwolenie powinno być uzależnione od oceny poziomu uświadomienia osoby niepełnosprawnej. Gdy to mówię z tonu mojego głosu już wynika, że jest to jakaś bzdura. Nikt przecież przed zawarciem małżeństwa nie sprawdzał naszego poziomu uświadomienia. I chociaż ostatnio zelżała hipokryzja społeczna, nie ma sztywnych przepisów ani na udane współżycie seksualne, ani na udany związek.

Nie wiemy również, jak przeżywają osoby głębiej upośledzone umysłowo swój pierwszy stosunek. Trudno jest nam w tych sprawach zachować obiektywizm.
 Niestety nie mogę Państwu zaproponować żadnych gotowych rozwiązań. Jesteście skazani na własny osąd wsparty głęboką znajomością psychiki Waszego dorastającego dziecka. Są jednak sprawy prostsze, co do konieczności uwzględnienia których w procesie wychowania istnieje powszechna zgoda. Dotyczy to między innymi informacji o budowie ciała i jego funkcjach, o wzorcach ról społecznych kobiety i mężczyzny, o ekspresji potrzeb seksualnych, płodności i rodzicielstwie.

Jeśli rozpoczniemy uświadomienie seksualne i kształtowanie właściwych zachowań już w dzieciństwie unikniemy wielu problemów pojawiających się w okresie dorastania, które wynikają z deficytów tożsamości płciowej i obniżonej kontroli potrzeb seksualnych. Właściwa, bo przeprowadzona w sposób dostosowany do poziomu rozumienia dziecka i wielokrotnie powtarzana edukacja seksualna stanowi również element profilaktyczny, zabezpieczający przed niepożądaną ciążą, chorobami przenoszonymi drogą płciową i przed przemocą seksualną.

Do tej pory mało mówiłam o konieczności wprowadzenia w wychowaniu osób niepełnosprawnych takich zasad, które są uniwersalne, a zatem powinny dotyczyć każdego, niezależnie od jego poziomu funkcjonowania intelektualnego. Nie należy przecież bez zezwolenia przekraczać stosownego dystansu fizycznego: dotykać kogoś, głaskać czy przytulać się. Należy rozróżniać sytuacje prywatne i publiczne oraz wiedzieć jakie zachowania są stosowne w miejscach publicznych, a jakie nie.

Onanizowanie i obnażanie się w miejscach publicznych, niezależnie od osoby, która to czyni, zawsze budzi nasz sprzeciw. Nie lubimy również ordynarnych zaczepek i natrętnego gapienia się. Nie wolno nikogo napastować i namawiać do robienia czegoś, czego nie chce lub nie rozumie. Są to proste zasady obowiązujące w życiu społecznym, a tego, że nie wolno dotykać innych ludzi bez przyzwolenia lub trzeba mieć czyjąś zgodę na przytulenie, możemy przecież łatwo wyuczyć (wielokrotnie powtarzając wprowadzoną zasadę). Należy również pamiętać o tym, że dzieci szybko uczą się tego, jak na ich niestosowne zachowania seksualne reagują inni, dlatego ważne jest żeby nie wzmacniać takich zachowań naszą niewłaściwą postawą.
Także jeśli zdecydujemy się na wprowadzenie czasu intymnego, musimy nauczyć młodzież, że nie należy wciągać w to innych osób. Jest to ważna zasada, która powinna obowiązywać przez całe życie. I wreszcie bardzo ważne jest to, żeby takie same zasady obowiązywały i były egzekwowane nie tylko w domu, ale również we wszystkich miejscach, w których przebywa dorastające dziecko.
Przygotowując swoje z konieczności krótkie wystąpienie, znalazłam wśród książek w języku polskim taką, którą chciałabym Państwu bardzo polecić. Jest to książka Debry Haffner „Jak rozmawiać z dziećmi o sprawach intymnych”. Lektura tej książki może być kontynuacją dzisiejszego spotkania.



Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria