aadvantage credit card 50000 miles capital one business credit card login pay banana republic visa credit card best business credit card rewards program can a credit card company garnish my tax refund us credit card debt clock united bank of india credit card apply online halifax credit card account number cash advance payday loans scams best secured credit card business credit cards for fair credit reviews chase visa credit card interest rates best cashback credit cards with annual fee nab low rate credit card annual fee track your icici credit card status best canadian credit card for travel insurance citibank balance transfer credit card 15 months ulster bank credit card interest rates best canada credit card 2013 real visa credit card numbers and cvv that work cheapest merchant credit card processing uk virgin money uk credit card quick guaranteed payday loans chase debit visa card balance how to use a prepaid credit card on paypal gnc gold card number 2013 chase credit card report lost stolen black cardamom pods gift credit cards canada best rewards credit card reviews small business credit cards for fair credit bank of america small business credit card payment credit cards for business owners bank of america student credit card apr best visa credit card offers 2013 airtel to vodafone balance transfer code credit card app for windows phone sears credit card services contact number cash back credit cards with no foreign transaction fee amscot payday advance extension lowest cash advance rate credit card australia compare canadian travel credit cards coral icici credit card review unsecured credit building credit cards ikea credit card apply malaysia same day payday loans online no faxing who issue security pin to credit and debit card holders in india usaa credit card member benefits ge money back credit cards regions bank credit card rates pay shell credit card payment mortgage loans with bad credit and no down payment template letter to claim back credit card charges credit card debt relief laws best discover credit card offers cash advances definition credit card best visa rewards cards travel rewards cards 2012 top credit card deals old circuit city credit card chase payday advance cibc credit card insurance coverage uk credit card air miles credit card verification form example what is the average household credit card debt in the us hsbc credit card insurance premium wells fargo secured credit card to unsecured chase iphone credit card app a3 black card uk payday loan direct lender only no direct deposit required apply for orchard unsecured credit card free virtual credit card builder - verify paypal free reduce credit card debt uk capital one online credit card sign in everest cash advance loans free valid credit card numbers and security codes free credit score band credit card validator online guaranteed bad credit payday loan direct lenders where can i use my horizon credit card loan through sbi credit card 0 credit cards 24 months credit cards with best airline rewards programs best credit card offers for travel rewards best travel rewards credit card with no annual fee largest credit card payment processing companies gold horizon credit card unpaid credit card debt uk unsecured credit card bad credit no deposit tesco credit card 0 credit card offer calculator rewards cards canada comparison does applying for credit cards affect credit rating pay loans online sallie mae eastwest bank credit card interest rates canadian unsecured credit cards bad credit macy credit card reviews credit card protection plans worth instant approval visa credit cards direct payday loan lenders only uk average credit card interest rate 2013 how to apply credit card online in the philippines instant bad credit payday loans capital one secured visa credit cards rewards cards canada catalogues for bad credit easiest one to get fake credit card numbers for testing do you need a credit card to rent a car from hertz government credit card debt relief dillards credit card payment phone instant credit card approval and use for bad credit cashback on credit card how to redeem hdfc credit card reward points high interest credit cards for bad credit valid visa credit card numbers with cvv 2013 chase secured credit card best travel rewards credit card 2012 first financial bank usa credit card application capital credit card account login best spg credit card bonus credit card loan repayment calculator hsbc neiman marcus credit card can you get walmart credit card bad credit best credit card for students ge money credit card list quick no credit check payday loans debt consolidation loans with bad credit rating pay my premier designs credit card online can you get approved for a credit card with no credit high interest credit cards no credit check tesco online credit card payment obama credit card debt relief grant american express reward gift cards canada credit cards best airline rewards credit cards best tesco credit card application form secured credit card reviews canada business analyst in credit card domain united cash loans address best reward cards uk credit card payment app reviews how to calculate credit card monthly payments with apr fixed rate credit card deals cash online loans best business credit card for international travel credit card processing machines for rent hsbc credit card rewards singapore what do i need to apply for a visa credit card stolen credit card numbers free old navy visa credit card payments tesco credit card minimum payment percentage virgin credit card online card services payday advance no credit check brisbane free credit report experian private black credit card rbs credit cards applications for bad credit cibc online credit card application bad credit loan no guarantor needed travel credit cards review credit card fraud for dummies documentary juniper barclay credit card application special offers on axis bank credit cards getting a loan with bad credit and no job real working credit card numbers 2013 best low rate credit card transfer credit card validator download credit card applications visa aqua credit card uk reviews walmart canada credit card online application cibc credit card services login credit score for american express spg card canada post visa prepaid card paypal amazon credit card security number hsbc uk credit card air miles mastercard credit card numbers leaked send money online using credit card western union consumer reports best credit card ratings balance transfer offers chase credit cards for fair credit discover how to apply for student credit card-commonwealth bank amazon visa rewards card interest rate does best buy accept international credit cards venture capital credit card review visa 0 interest credit cards guarenteed payday loan approval online payday loan lenders only no brokers uk credit card verification online free interest on cash advances calculator pay jcpenney credit card bill online how do i calculate credit card interest rate best deals on credit cards with airmiles pnc credit card account services is there vat on credit card annual fees credit cards rewards for travel chase mastercard credit card payment address hdfc credit card payment through other credit card amazon chase business credit card gap visa credit card account login secured credit cards to rebuild bad credit transfer credit card balance 0 interest no fee air miles business credit card canada ipad credit card reader canada saga credit cards abroad how to get first credit card with no history who has the cheapest credit card processing fees is annual credit report safe pnc credit card services phone number credit card balance transfer promotion canada best mastercard credit cards 2013 check gift visa card balance guaranteed unsecured bad credit cards apply for visa credit cards online company credit cards uk american airlines credit card miles get a credit card online uk what is the best credit card in canada for students lane bryant credit card change of address rewards credit card reviews 2013 walmart credit card application online lowest apr credit cards for students secured business credit card rewards vanilla visa cardholder name cash back credit cards comparison india international credit card fees bank of america credit card use in canada best credit card finder is magnum cash advance legal no international fee credit card 2011 hdfc visa signature credit card reward points redemption catalogue international credit card charges unsecured credit cards for poor credit using bank of america credit card in uk virgin balance transfer credit card good and bad characteristics of credit cards anz lowest rate credit card credit card offers with 0 interest on purchases apply for high interest credit cards buy visa gift card online canada best online payday loan sites is the square credit card app safe canada post visa gift card paypal canada secured credit card cibc personal loans with bad credit in ontario mail kohls credit card payments online loan no credit check nz air miles credit cards canada comparison guaranteed payday loans for bad credit direct lenders post office travel credit card prepaid anz low interest credit card idbi bank credit card apply online india top 5 best credit cards legal loan sharks online discovery health credit card fees guaranteed approval credit cards for bad credit uk discover secured credit card for bad credit american airlines credit card offers 50 000 miles whats an easy credit card to get easy online payday loan lender credit card fraudsters arrested hdfc bank credit card payment gateway square credit card app uk chinese new year credit card promotion 2013 fast personal loans online best interest free credit cards australia gas credit card for fair credit orchard bank visa card application interest free credit card transfer with no transfer fees free business credit cards with rewards best credit cards for airmiles in canada prepaid credit card visa walmart hdfc credit card statement password format orchard bank credit card login in rbs credit cards online statement credit card for business travel guaranteed bad credit car finance discover student credit card with no credit history chase credit cards login how to get a virtual credit card number from paypal easy payday loan lenders online hdfc platinum plus credit card limits good credit cards to have to build credit best prepaid credit card uk citibank credit card debt settlement philippines prepaid visa credit card american express costco canada credit cards merchant cash advance forum barclays credit card settlement india what credit card can i get with a score of 650 virgin credit card ppi address credit card history wiki best way to consolidate debt of credit cards fake credit card number student credit card comparisons credit card rate calculator canada credit card debt toys r us credit card number best air travel reward credit card starwood hotel credit card review discover credit card payment login best installment loans online online cash advance michigan walmart mastercard credit card login does costco accept credit cards 2012 fast loan with bad credit uk international credit card fees 2011 best rewards cards credit card with no credit check with instant approvals magnum cash advance better than payday loan pay us bank mortgage with credit card easy credit cards to get with bad credit australia credit card credit builder uk best balance transfer credit cards 2012 hdfc credit card cash loan 0 balance transfer credit card offers with no transfer fee best buy credit card login hrsaccount best credit card interest rates nz amazon credit card payment ge capital best credit cards 2012 canada what are some easy to get store credit cards pay sbi credit card bill online icici net banking applying for credit card online hdfc credit cards for small business with no credit check types of credit card issued by different banks credit card logos for print vector how to start a prepaid credit card company pay jcpenney credit cards virgin balance transfer credit card review best rewards credit cards 2011 consumer reports best small company credit cards easy application credit cards philippines horizon gold credit card customer service number credit cards after bankruptcy discharge 2010 accepting credit cards over the phone house mortgage loans with bad credit capital one credit card no interest rate apply for mastercard world elite harris county gold card program united mileage plus visa credit card phone number credit card to earn air miles singapore reward credit cards chase freedom credit card cash advance fee no annual fee international credit cards metrobank credit card online application form ge bank credit card list philippine credit cards online applications travel credit card canada 2011 american express rewards cards comparison does td canada trust have prepaid credit cards online payday loans on benefits best gas credit cards bad credit credit cards for really bad credit history best credit card in canada for travel lloyds gold card travel insurance credit card company list in us aib visa credit card fees instant payday loan direct lenders lloyds tsb airmiles duo credit card chase visa united credit card login best credit card in canada for points post office credit card login uk prepaid credit card canada scotiabank amazon uk credit card terms and conditions canada trust visa travel card get cash back visa gift card balance transfer credit card offers no fee report lost visa credit card canada credit cards with 10000 limit guaranteed approval new marriott credit card uk aeroplan credit card no annual fee business credit card with travel rewards icici credit card bill payment click to pay buy prepaid virtual credit card with paypal bad credit cards capital one secured card credit increase target credit cards online applications aqua credit card faster payments fnb gold credit card contact details hdfc credit card status complaint reloadable credit cards at walmart fast cash loans online south africa business gas credit cards cash back how do i get a credit card with bad credit yahoo answers $5000 unsecured bad credit loans ann taylor credit card sign in manhattan standard chartered credit card login rbi guidelines online credit card payment processing how to pay standard chartered credit card online payment barclays premier credit card apr get cash advance first premier credit card same day payday loans no credit check business cash advance calculator does paypal accept prepaid visa debit cards do you need a credit card for paypal account manual credit card machines for sale what credit score is needed for a discover motiva card reload prepaid visa online with credit card orchard bank bad credit card review new credit card company rules credit card cashback calendar 2013 mastercard payment alliance international credit card processing instant payday loan online visa credit card credit balance best credit card with rewards and 0 apr credit card balance transfer deals australia instant approval credit cards visa where to buy prepaid visa cards in canada cheapest way to accept credit card payments capital one platinum card benefits sbi online credit card payment secured credit card after bankruptcy best credit cards rewards travel free android credit card reader standard chartered credit card online banking india credit card consolidation canada union bank of india credit card online application form student mastercard credit cards gap visa credit card account we;ve reached a decision on your bank of america credit card application payday loan cash advance in 10 minutes citibank credit card offer on pvr easiest credit card approval philippines apply for a credit card halifax citi american airlines credit card phone number wells fargo secured credit card reporting to credit bureaus black visa card canada sbi platinum credit card reviews bank of america uk credit card online is costco credit card processing good how to apply credit card in hsbc bank credit cards for bad credit australia instant approval which credit card is best in chennai td canada premium credit cards top 10 credit cards 0 balance transfers what is apr for cash advances on credit cards free credit card details 2013 no survey largest subprime credit card issuers natwest black card travel insurance policy wording cibc visa cards comparison capital one credit card payment phone number credit card apply online in india hdfc capital one balance transfer rate ez payday advance wichita credit card after bankruptcy discharge 2009 bad credit credit cards ccj credit cards with no credit checks australia cheap portable credit card machines reloadable prepaid credit card canada is there a secured credit card with no annual fee best credit cards for poor credit rating best credit cards for hotel rewards personal credit card for business expenses paypal vs credit card fees sbi credit card online applications unsecured credit cards for bad credit in canada consolidate credit card debt into one payment discover credit card phone number credit card processing procedures for a company how to consolidate credit card debt canada create chase virtual credit card mbna 0 balance transfer credit cards best store credit cards credit card machine rental canada visa reward cards uk check target visa card balance chase visa card united best credit card abroad 2011 apply for visa credit card cibc best credit cards for rewards points martin lewis best credit card abroad best buy reward zone mastercard black card uk visa hdfc credit card apply online in pune prepaid credit card canada walmart standard chartered credit card payment due date citibank credit card giro application form how do travel rewards credit cards work platinum zero secured visa credit card applying for credit cards hurt credit score credit card air miles rewards unsecured credit cards for fair to bad credit credit card protection insurance claims instant credit cards canada compare credit cards australia travel insurance best deal on credit card gift cards american airlines credit card offers 2012 how to calculate credit card interest for one month accept credit cards on my website capital one secured credit card for bad credit top ten best credit cards in india opening and closing credit cards for rewards hdfc credit card payment through indian bank best travel credit card compare how to make barclays credit card payment credit card payment protection cover mastercard credit card login bank of america costco credit card payment processing how to get a personal loan with bad credit and no cosigner chase prepaid credit card obama credit card debt relief plan
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Psychologia arrow Świadomość seksualna osób niepełnosprawnych intelektualnie.

Menu główne



Świadomość seksualna osób niepełnosprawnych intelektualnie. Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Źródło: www.bardziejkochani.pl
Dr Maria Piszczek

Swoje wystąpienie rozpocznę od stwierdzenia, że podstawową potrzebą każdego człowieka jest pragnienie bycia w łączności z innymi ludźmi (lub jak kto woli – potrzeba bycia w relacji). Siebie w relacji z drugą osoba odczuwamy poprzez świadomość ciała. Im pełniejsza jest nasza świadomość ciała obejmująca doznania zmysłowe, energię i emocje, tym bardziej jesteśmy zdolni do nawiązywania głębokiej łączności z ludźmi.
 Dlatego w pracy z dziećmi głębiej upośledzonymi umysłowo i z małymi dziećmi dwie sprawy są dla mnie nierozerwalnie związane: świadomość ciała i wzajemna łączność. Wychowaniu unikającemu świadomości ciała zawsze będzie czegoś brakowało. Z kolei zaś praca nad świadomością ciała pomijająca relację z drugim człowiekiem zawsze zostanie niepełna.

W pracy z każdym dzieckiem pomaga nam myślenie o nim jako o osobie dorosłej. A w przyszłości przecież (niezależnie od poziomu rozwoju intelektu) najważniejsze jest tolerowanie przyjaznego dotyku innych ludzi i komunikacja z nimi.
 Z pewnością zastanawiacie się Państwo dlaczego zamiast o świadomości seksualnej osób niepełnosprawnych mówię o świadomości ciała. Otóż mówię o świadomości ciała tyle, ponieważ bez dobrego, przyjaznego traktowania ciała niemowlęcia, bez wspierającego dotyku matki, bez tego podstawowego kontaktu dotykowo – cielesnego, nie wiem, jak może rozwinąć się „prawidłowa” seksualność osoby dorosłej. Słowo prawidłowa umieszczam przy tym w cudzysłowie, zdając sobie sprawę z tego, że to, co uznamy za „prawidłowe” uzależnione jest od norm społeczno – kulturowych.

Seksualność oznacza coś innego niż seks i zachowania seksualne. Dotyczy bowiem tego, kim jesteśmy jako kobiety i mężczyźni, a nie tylko tego w jaki sposób używamy pewnych części swojego ciała.
Świadomość naszej seksualności kształtują nie tylko nasze ciała i uczucia, ale także tradycja kulturowa i rodzinna, doświadczenie i wyznanie religijne. Dlatego tak duży wpływ na budzącą się świadomość seksualną dziecka mają przekonania jego rodziców i opiekunów.

Trudno w to uwierzyć, ale seksualny rozwój biologiczny rozpoczyna się już w życiu płodowym. Około 16 tygodnia ciąży pojawia się u płodów męskich erekcja, a u płodów żeńskich w zbliżonym czasie występuje zdolność zwilżania pochwy.
Pierwsze 19 miesięcy życia dziecka to najważniejszy okres nauki o miłości, dotyku i rozwoju zaufania do świata. W tym czasie dziecko zaczyna intensywnie poznawać swoje ciało. Mając siedem – osiem miesięcy z zaciekawieniem ogląda swoje dłonie i palce u stóp. Mniej więcej w tym samym czasie chłopcy odkrywają swoje penisy, a dziewczynki około dwóch miesięcy później – swój srom. Niemowlęta lubią wkładać palce rąk i nóg do buzi i dotykać genitaliów. Chłopcy w wieku niemowlęcym mają w ciągu dnia regularne erekcje, spowodowane płaczem, kaszlem, przeciąganiem się lub oddawaniem moczu. Mają też kilka erekcji podczas snu. Podobnie często zwilżają się pochwy małych dziewczynek.
Tak więc niemal od poczęcia każdy człowiek (niezależnie od jego późniejszego rozwoju intelektualnego) jest istotą seksualną.
I czy jesteśmy tego świadomi, czy nie – edukacja seksualna zaczyna się już w niemowlęctwie. Obejmuje ona nasze różne zachowania związane z pielęgnacją dziecka i nasze reakcje na przejawy jego seksualności, a zwłaszcza na dotykanie genitaliów.

 Do tej pory mówiłam o funkcjonowaniu normalnie rozwijających się niemowląt. Zanim przejdę do zagadnień związanych ze świadomością seksualną osób niepełnosprawnych intelektualnie, pozwólcie Państwo, że opowiem trzy historie zasłyszane podczas prowadzonych przeze mnie zajęć superwizyjnych w jednej z tzw. szkół życia.
Pierwsza z nich najbardziej drastyczna dotyczy dwudziestoletniego mężczyzny głęboko upośledzonego umysłowo. Jest on niewidomy, ma padaczkę i ograniczoną w skutek mózgowego porażenia możliwość poruszania się. Ma jednak sprawne ręce, ale oprócz podnoszenia nimi pokarmu do ust i czasami podtrzymywania się podczas prób stania, jedyne co potrafi nimi robić – to bezustanna stereotypowa stymulacja okolicy ust i głębokie wpychanie sobie dłoni aż do gardła.
Mężczyzna ten jest wychowywany przez samotną matkę, która „zabroniła” nauczycielom pracy nad jego dłońmi – z obawy, że gdy „odkryje” zacznie się onanizm. Ale to nie wszystko -  matka również wprowadziła zakaz mycia syna w szkole (chociaż się zanieczyszcza) – bo dotyk „tych” okolic może go przecież pobudzić. Nie wolno mu korzystać z hydroterapii i innych zajęć podczas których miałby możliwość poznania swego ciała. W efekcie chłopak najczęściej leży i masturbuje się, ale czyni to z pomocą ud.

Druga historia dotyczy dziewiętnastoletniej dziewczyny upośledzonej w stopniu znacznym, która pomimo niesprawnych nóg, ma sprawne dłonie i to, co robi nimi najczęściej – to szybkim ruchem wkłada je pod bluzkę i dotyka nimi swoich piersi. Robi to tak sprawnie, że żadne ubranie (oprócz zimowej kurtki) nie stanowi dla niej przeszkody. W efekcie od kilku lat rodzice nie wyjeżdżają z nią na spacery – bo, jak to wygląda, kiedy taka duża dziewczyna wkłada ręce za dekolt.
W jej klasie są sami chłopcy – i jak im to wytłumaczyć, że Kasia może robić coś, czego innym, nie wolno? Stosowane są, więc bezustanne zakazy i próby sprawdzania skuteczności różnych kar – a Kasia robi swoje.
A co w tej historii jest najdziwniejsze? Otóż nikt do tej pory nie sprawdził tego, co ona tak naprawdę robi wkładając ręce za dekolt – czy drażni piersi, czy też szukając poczucia bezpieczeństwa po prostu obejmuje swoje ciało?
 Wreszcie ostatnia historia, to historia dwudziestoletniego Pawła, idealnego do tej pory ucznia szkoły życia. Paweł jest upośledzony umysłowo w stopniu umiarkowanym – opanował wiele umiejętności potrzebnych w dorosłym życiu, miał dobre kontakty z rówieśnikami i to wszystko pewnego pięknego dnia runęło. W czerwcu zdarzyło się kilka rzeczy, które spowodowały radykalną zmianę jego zachowania.
Po pierwsze dowiedział się, że od września będzie chodził do innej szkoły – co wywołało jego protest. Po drugie była wycieczka do Szczecina podczas, której został „nakryty” przez matkę na całowaniu koleżanki, a potem na siłę zmuszono go do przejazdu przez miasto dziecięcą kolejką. Paweł nie chciał wejść do takiego pociągu, został więc wciągnięty na siłę, przyduszony do siedzenia i głośno krzycząc, przez godzinę musiał zwiedzać miasto.
Ponieważ taki protest zdarzył się pierwszy raz w jego życiu – matka wybrała się na konsultację do psychiatry. I dowiedziała się, że postąpiła dobrze – bo „przecież dziecko nie powinno rządzić rodzicami”. Otrzymała też dobrą radę na przyszłość polegającą na tym, że w przypadku pojawienia się podobnych zachowań należy przez chwile usiąść na synu i odczekać aż mu minie.
Paweł szczególnie dużo protestował we wrześniu, gdy zaczął chodzić do nowej szkoły, a matka oczywiście na nim siadała. Skutek był taki, że chłopak zaczął ją bić. Teraz bije nie tylko matkę, ale każdego, kogo spotka na drodze. Dotyczy to zarówno nauczycieli, jak i rówieśników. Nie bije tylko dziadków i przechodniów na ulicy. Na demonstrowanym filmie wideo było widoczne, jak chłopak wali każdego, kto znajdzie się w zasięgu ręki. Patrzy przy tym na nauczyciela, robi zmartwioną, wyrażającą głęboki smutek minę i wyraża poczucie winy „tak, tak, robię źle”. Nie potrafi przy tym pohamować nagłego impulsu (pozwólcie Państwo, że znowu zacytuje psychiatrę: „no trudno proszę Pani, to zło, to już w nim siedzi”).

Zastanówmy się jednak nad tym, co tak naprawdę zdarzyło się Pawłowi. A w tak krótkim czasie zdarzyło się wiele:
– zostało zburzone jego poczucie bezpieczeństwa,
– stał się ofiarą przemocy fizycznej i psychicznej,
– zanegowano jego być może rodzące się uczucie, robiąc ze sprawy prywatne, sprawę publiczną i ośmieszając przed innymi,
– złamano jego poczucie godności osobistej (wsadzając na się krzyczącego do dziecięcego pojazdu).

To wszystko wystarczyło, żeby zburzyć jego kruche poczucie równowagi psychicznej i doprowadzić do stanu, w którym jest obecnie.
 Dlaczego o tym mówię? Otóż historie tej trójki dorosłych osób niepełnosprawnych intelektualnie uświadomiły mi jak ważna jest tematyka dzisiejszej konferencji.
Okazuje się bowiem, ze pomijanie w wychowaniu i w edukacji naturalnych zachowań ludzkich nigdy i nikomu nie może przynieść żadnych korzyści. Traktowanie, więc niepełnosprawnych intelektualnie dzieci, jako istot aseksualnych z pewnością w przyszłości nie będzie korzystne ani dla nich, ani dla nas, ani dla osób z którymi będą przebywały.
Każde racjonalne oddziaływanie wychowawcze powinno obejmować działania pozwalające doświadczać dziecku dnia dzisiejszego w taki sposób, żeby dobrze wkroczyło w dorosłość.
Jak już mówiłam w towarzyszeniu rozwojowi dziecka pomocne jest myślenie o nim jako o osobie dorosłej. Jeśli jednak jesteśmy rodzicami dziecka niepełnosprawnego jest to myślenie trudne, bo przepełnione bolesną świadomością tego, że chociaż chcemy zapewnić mu najlepszą przyszłość, to wiele jego i naszych marzeń nigdy nie spełni się. Zaczynamy więc zastanawiać się nad tym, jakie ograniczenia należy wprowadzić już teraz (kiedy ma dopiero kilka lat), żeby w przyszłości nie cierpiało, żeby jego dorosłe życie było dobre. Dotyczy to wielu sfer ludzkiej aktywności, w tym również aktywności seksualnej.
 Każdy człowiek, który ma świadomość swojego ciała, wyróżnia jego części i jest świadomy ich funkcjonowania, jest również świadomy swoich podstawowych potrzeb biologicznych, w tym potrzeby seksualnej. Świadomości takiej mogą jedynie nie posiadać osoby głęboko upośledzone umysłowo z poważnymi uszkodzeniami mózgu, nie wyróżniające siebie od otoczenia i funkcjonujące na poziomie elementarnych odruchów bezwarunkowych. Pamiętajmy jednak, że osób tych jest niewiele, bo mniej niż 1% w całej populacji niepełnosprawnych intelektualnie.

Pozostałe osoby niepełnosprawne intelektualnie, niezależnie od stopnia ich upośledzenia, z pewnością odczuwają takie potrzeby. Ich mózgi często są nieodwracalnie uszkodzone, ale mają hormony i mają związane z tym potrzeby i problemy. Błędne jest więc założenie, że wczesne wprowadzenie ograniczeń lub pominięcie w wychowaniu tej sfery ludzkiego rozwoju przyniesie jakiś pożytek.
 Osoby niepełnosprawne intelektualnie zauważają pojawiające się w okresie dorastania zmiany fizyczne swojego ciała, odczuwają popęd seksualny, a około 70% z nich podejmuje różne formy aktywności seksualnej. Nie umiejętność zwerbalizowania swoich potrzeb nie powinna być zatem utożsamiana z ich nieposiadaniem, czy z nieświadomością swojego seksualizmu. Dorastające osoby niepełnosprawne intelektualnie mają takie same potrzeby i problemy jak inne nastolatki, tylko sobie z nimi nie radzą.
 Typowy dla okresu dorastania wzrost wydzielania hormonów może powodować agresję i samoagresję. Hormony działają na umysł tak, jak narkotyk. Zachowanie zaczyna zależeć nie tylko od przyczyn zewnętrznych, ale i od poziomu hormonów. Pojawiają się problemy ze spaniem i z jedzeniem (zmieniają się preferencje smakowe, bo u nastolatków zmniejsza się liczba kubków smakowych na języku), mogą pojawiać się trudności z widzeniem i słyszeniem, wahania koncentracji uwagi (np. gdy jest rzut testosteronu, dziecko może mieć problemy z transformacją informacji słuchowej - sądzimy wówczas, że ono nas nie słucha, podczas gdy w rzeczywistości ono nas nie słyszy), wzrasta częstotliwość zachowań przymusowych, poszukiwanie nowych doznań i wrażeń, narażanie się na niebezpieczeństwo. Po prostu dorastające dzieci muszą często robić czegoś więcej, żeby czuć to samo co kiedyś. Dotyczy to również dzieci niepełnosprawnych intelektualnie. Gdy zaczynają pojawiać się różne problemy mało efektywne jest krzyczenie, karanie, okazywanie naszego zdenerwowania i niezadowolenia, bo jest to tylko dokładanie do tego, co dziecko ma w sobie – a w sobie ma wystarczająco własnej złości i niepokoju.

Dojrzewanie to emocjonalna huśtawka, dlatego ważne jest żeby dziecko wiedziało jak wygląda jego kalendarz, jakie są reguły planowania dnia, jakie zasady i gdzie obowiązują. U niektórych dorastających zaczynają pojawiać się niestosowne zachowania seksualne. Tak samo jak można nauczyć dziecko niepełnosprawne jedzenia i mycia się, można nauczyć je stosownych zachowań seksualnych. Dobrych efektów nie przynosi ignorowanie masturbacji. To jednak jak będziemy postępować w takich przypadkach zależy od naszej odpowiedzi na pytanie: Czy onanizm jest dobry dla kogoś, kto prawdopodobnie nigdy nie będzie miał partnera seksualnego, ale ma hormony?
 Jeszcze trudniejsza jest odpowiedź na pytanie, czy należy wyrazić zgodę na odbycie stosunku płciowego przez osobę, która nie zawsze poprawnie nazywa części ludzkiego ciała, nie ma pojęcia skąd się biorą dzieci, nie potrafi zadbać o siebie, nie zna wielu reguł społecznych. Jeśli odmówimy jej prawa do kontaktów heteroseksualnych i zawierania związków, to zachodzi pytanie gdzie jest ta granica po przekroczeniu której dopuszczamy możliwość współżycia seksualnego, czy nasze przyzwolenie powinno być uzależnione od oceny poziomu uświadomienia osoby niepełnosprawnej. Gdy to mówię z tonu mojego głosu już wynika, że jest to jakaś bzdura. Nikt przecież przed zawarciem małżeństwa nie sprawdzał naszego poziomu uświadomienia. I chociaż ostatnio zelżała hipokryzja społeczna, nie ma sztywnych przepisów ani na udane współżycie seksualne, ani na udany związek.

Nie wiemy również, jak przeżywają osoby głębiej upośledzone umysłowo swój pierwszy stosunek. Trudno jest nam w tych sprawach zachować obiektywizm.
 Niestety nie mogę Państwu zaproponować żadnych gotowych rozwiązań. Jesteście skazani na własny osąd wsparty głęboką znajomością psychiki Waszego dorastającego dziecka. Są jednak sprawy prostsze, co do konieczności uwzględnienia których w procesie wychowania istnieje powszechna zgoda. Dotyczy to między innymi informacji o budowie ciała i jego funkcjach, o wzorcach ról społecznych kobiety i mężczyzny, o ekspresji potrzeb seksualnych, płodności i rodzicielstwie.

Jeśli rozpoczniemy uświadomienie seksualne i kształtowanie właściwych zachowań już w dzieciństwie unikniemy wielu problemów pojawiających się w okresie dorastania, które wynikają z deficytów tożsamości płciowej i obniżonej kontroli potrzeb seksualnych. Właściwa, bo przeprowadzona w sposób dostosowany do poziomu rozumienia dziecka i wielokrotnie powtarzana edukacja seksualna stanowi również element profilaktyczny, zabezpieczający przed niepożądaną ciążą, chorobami przenoszonymi drogą płciową i przed przemocą seksualną.

Do tej pory mało mówiłam o konieczności wprowadzenia w wychowaniu osób niepełnosprawnych takich zasad, które są uniwersalne, a zatem powinny dotyczyć każdego, niezależnie od jego poziomu funkcjonowania intelektualnego. Nie należy przecież bez zezwolenia przekraczać stosownego dystansu fizycznego: dotykać kogoś, głaskać czy przytulać się. Należy rozróżniać sytuacje prywatne i publiczne oraz wiedzieć jakie zachowania są stosowne w miejscach publicznych, a jakie nie.

Onanizowanie i obnażanie się w miejscach publicznych, niezależnie od osoby, która to czyni, zawsze budzi nasz sprzeciw. Nie lubimy również ordynarnych zaczepek i natrętnego gapienia się. Nie wolno nikogo napastować i namawiać do robienia czegoś, czego nie chce lub nie rozumie. Są to proste zasady obowiązujące w życiu społecznym, a tego, że nie wolno dotykać innych ludzi bez przyzwolenia lub trzeba mieć czyjąś zgodę na przytulenie, możemy przecież łatwo wyuczyć (wielokrotnie powtarzając wprowadzoną zasadę). Należy również pamiętać o tym, że dzieci szybko uczą się tego, jak na ich niestosowne zachowania seksualne reagują inni, dlatego ważne jest żeby nie wzmacniać takich zachowań naszą niewłaściwą postawą.
Także jeśli zdecydujemy się na wprowadzenie czasu intymnego, musimy nauczyć młodzież, że nie należy wciągać w to innych osób. Jest to ważna zasada, która powinna obowiązywać przez całe życie. I wreszcie bardzo ważne jest to, żeby takie same zasady obowiązywały i były egzekwowane nie tylko w domu, ale również we wszystkich miejscach, w których przebywa dorastające dziecko.
Przygotowując swoje z konieczności krótkie wystąpienie, znalazłam wśród książek w języku polskim taką, którą chciałabym Państwu bardzo polecić. Jest to książka Debry Haffner „Jak rozmawiać z dziećmi o sprawach intymnych”. Lektura tej książki może być kontynuacją dzisiejszego spotkania.



Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria