what effects does prednisone have on pregnancy what is generic viagra spam buy generic antivert with bonus buy hong kong generic actonel price terbutaline sulphate how much does sominex cost revatio 40 mg tid floxin in italia flagyl 500mg dose better than allopurinol buy ceftin pills in the australia promethazine codeine cough syrup side effects where can i get some fertomid what is the medicine abilify used for triamterene order menosan non perscription countries lov cost ayurslim retin-a 0,05 pharmacy order order arimidex tablets safe place order vpxl how long does trazodone take to work for anxiety buy prevacid online wellbutrin no prescription online is proventil available on line in canada lithium carbonate 300mg tablets order levitra online no prescription pharmacy singulair discount code minoxidil foam zyrtec available india depakote and diet pills buy generic accutane 40 mg buy amitriptyline 5 mg approved comprar brand levitra pela internet homeland season 1 episode 12 where benicar order zyban aricept price walgreens places to buy viagra actos 40 mg cheapest terramycin in the uk buy viagra brisbane prescription solutions costa mesa address desyrel ordering online pharmacy celebrex prescription canada ditropan xl generic date metformin without food orlistat online pharmacy drug hyzaar ds canadian pharmacy gyne-lotrimin cialis us get naprosyn las vegas brand name cialis wellbutrin sr side effects comprar metoclopramide portugal buy amoxil cheap 500mg generic ordering cheap glucophage generic albendazole buy cheap generic calcium carbonate pill shortage what is nitrofurantoin mono mcr used for olanzapine weight gain control pulmicort respules coupons avapro pharmacy myambutol online in us zestril tablets uk can i take water pills for bloating india pharmacies online that sell arimidex furosemide dose in cattle buy risperdal 80 mg online what is diflucan 200 mg used for triamterene mexico best place to order benadryl in us buy arimidex pills in the mexico clomiphene citrate clomid women buy kamagra chewable no prescription alli purchase online buy accutane online forum prescription differin gel italiano online sale of hytrin can i get diflucan over the counter which uk site to buy female cialis avodart in the uk american clomid buy bupron sr online usa best levitra professional prices 20mg safe black market viagra sumycin from india cefadroxil dose dog acquistare micardis in italia doxcycline for dogs buy zoloft online in usa ephedraxin online metformin 500 mg glimepiride 2 mg cheap buy accutane online norvasc sales 2008 billion paroxetine pills online in the mexico speman generic name online actos purchase anavar pct cycle lipitor not generic elimite cheap avalide by mail tadapox online cheap generic diovan 160 12.5 generic cialis cheapest cost generic accutane insurance best site to buy actoplus met can prazosin get you high what is viagra used for malegra fxt from usa pharmacy doxycycline hyclate tablets india anxiety treatment for dogs buy baclofen in australia cheap dramamine pills buy generic naprosyn online with prescription official canada pharmacy review elocon mg tablet how to use retin-a 0.025 cream where can you buy viagra yahoo does alavert make you gain weight buy mirapex singapore how often to take ciprodex buy prednisone online no prescription canada can you take ortho tri-cyclen daily cabgolin online usa no prescription mevacor tablets from buy cialis soft legal us usual dose of pravachol trazodone drug canadian pharmacy xanax uk topix free or low cost albendazole actonel act now program best uk drugstore concealer how to take nootropil mg can you buy viagra over the counter in germany free samples cipro xl 1000mg co bupropion hcl medicine morning after pill boots side effects floxin not generic comprar aciclovir en argentina buy phenergan syrup uk is erythromycin a prescription drug yasmin pill cheap nexium discount program zanaflex usa sale acheter du cialis en ligne en france erexin-v prix en pharmacie en france cheap lopid generic what are the side effects of provera pictures of different asthma inhalers amantadina clorfenamina paracetamol best weight loss pills 2012 for men how much does ginseng cost per pound lipitor buy online us buy procardia online cheap generic synthroid hair loss alli 60mg hard capsules 120 capsules recommended viagra dosages side effects of hyaluronic acid supplements side effects of lexapro 20 mg in men pastillas cytotec genericos bupron sr for sale online what solid is formed when calcium carbonate is decomposed cholestoplex without a prescription benadryl 10 mg didronel weight gain brand viagra online meds grifulvin v online drugstore terbinafine tablets boots canada abilify tablets online us pharmacy online bystolic ventolin pharmacies acai berry tablets uk metoclopramide on line most reliable place to buy lotrisone online pills sale canada cialis online naprosyn tablets dosage cheap cefixime 400mg cleocin over the counter walgreens skelaxin prescription only what is cefadroxil pills used for cleocin gel brands india mixing accutane and alcohol periactin store price for cialis lisinopril shortage what is prevacid 30 mg used for premarin estrogen replacement pills voltaren for sale philippines order oxybutynin ditropan xl ortho tri cyclen lo without prescription for louisiana can you buy aleve online seroflo 20 mg voveran sr online usa where can you get viagra albenza wanted online review blopress plus costo canadian pharmacies for acutane ophthacare canada overnight delivery cheapest way to buy plavix what is mobic used for doxycycline direct sunlight purchase colchicine online buy viagra online no prescription us blue diamond pill 100 imprint accutane comparison cheap pharm store amlodipine 1mg canadian norvasc buy suprax canada pharmacy malegra fxt order canada what is champix starter pack where can i order accutane online patient reviews of metformin zofran over counter medicine fosamax shoppers drug mart zyban and champix together cephalexin online meds cialis medication interactions hoodia price south africa nimotop drug class comprar lexapro portugal where amaryllis from buy prometrium from canada can i buy unisom at walmart purchase rosuvastatin lowest price german remedies mumbai website yasmin boland usa bupropion over the couter noroxin online price cheap hotels in calangute goa how to get luvox drug buy abilify 2mg licensed where can i get cystone pills delivery without plendil online lithium toxicity side effects where to buy prevacid 30 mg dostinex for purchase without a prescription can i bring prescription drugs back from mexico can you get benemid what is zetia side effects viagra professional pharmacy coupons ordering low dose furosemide how much does walgreens pay periactin sciroppo posologia what are the different types of inhalers for asthma mevacor not generic fincar dosage too high aldactone generico online lotensin doctors online nexium 40 how to take cheap website to order periactin best place to buy lamisil in usa what is nitroglycerin used for medically order avapro 300 mg side effects of amoxicillin in cats generic liv 52 buy canada buying valtrex without a prescription endep by mail order imiquimod (aldara zyclara) zyprexa 10 mg precio mexico cialis generico india tallest healthy man in the world myambutol discount cheap cialis with bonus viagra north american pharmacy van nuys topamax pills online in the uk gyne-lotrimin side effects long term use cefixime cost philippines reglan canadian source can you do iui without clomid keflex 5mg tablets buy tinidazole in singapore lisinopril 20 mg side effects cheap valtrex 40 mg american alliance of hypnotists cheap us accutane without kamagra now contact us cheap prices depakote price cvs keflex for uti dose tadalista super active reviews lady era generic reviews fastest amantadine uk delivery asacol medicine online buy minocycline 100 prescription only medicines list buy nimotop online cheap what is viagra like stories can you buy differin over counter how to take tinidazole keppra non perscription countries online generic evecare arimidex online in canada can you take doxycycline daily brahmi supplements australia buy over the counter femcare online bupropion xl prices is lipitor available on line in canada purchase levlen overactive thyroid medication breastfeeding how much is clomid without insurance what does medrol pack do order generic famvir generic for aricept donepezil viagra in usa prescription exelon corporate discount luvox on line bupropion sr dosage weight loss how long does it take for atrovent to start working penicillin online uk top 10 online diarex sites zoloft forums side effects order allopurinol no prescription online i pill cialis super active website cheap lisinopril non persciption risperdal metronidazole 500mg oral tablet pediatric decadron dosage side effects of antivert 25mg ventolin hfa 90 mcg prevacid drug oversea alli weight loss prices probalan prices usa current price lanoxin motrin dosage for dogs hyaluronic acid over counter uk periactin weight gain results buy zyvox 200 cheapest place to buy avapro diflucan one side effects how much is zyban without insurance maximum lasix dosage for dogs purchase digoxin buy bactrim online at canada pharmacy discount zollinger ellison syndrome buy pariet canadian prescriptions online emsam reviews weight loss cialis uk generic purina one healthy weight management for dogs kamagra india suppliers is viagra the same for men and women lisinopril australia price entocort crohn;s dosage safe antabuse buy alli walmart canada buy abilify boots doxycycline dose for prevention of lyme disease is there a generic for zoloft robaxin from canada medicine adalat oros where to buy estrogen pills in singapore buy ditropan discount minipress next day lilly cialis 5mg cheap genuine hyzaar online doxycycline hyclate and cold medicine order codeine promethazine cough syrup guna obat pariet voltaren drug in mexico pharmacy can you buy altace over the counter in germany certified medication aide training online tetracycline making acne worse retin-a 0,05 uk next day delivery qsymia buy canada paxil reviews 2013 where to get inderal tricor best price tricor in the uk buy cialis in pakistan lasuna italiano himalaya pilex online kytril prix en pharmacie en france januvia paypal amitriptyline tablets used online no prescription us cheap antibiotics astelin tablet sale cialis professional buy mexico cialis tablet identification can you get saw palmetto can i buy pyridium over the counter elavil medication order what products are in viagra tadalafil buy online mail order generic citalopram buy revia australia buy cheap antibiotics online nike air max 1 leopard pack uk american glycomet ortho tri-cyclen generico italiano requip roche precio argentina what is prednisone 5mg side effects how can i get birth control without a prescription comprar cardizem pela internet where is metoclopramide metabolized albendazole to buy in australia comprar blopress pela internet can you buy meclizine online atrovent without prescription canada ordering cialis super active cheapest price prescription what is clomid used for in bodybuilding discount code for tamoxifen generic finast buy canada purchase nizoral shampoo hair loss isotretinoin side effects weight gain purchasing lipothin online uk pharmacy that sells amantadine buy generic cipro online with prescription what does allopurinol look like amantadine india drug prescription online long term viagra side effects mircette shipping overseas pharmacy that sells trimox pharmacy mexico forzest metoclopramide side effects in women elavil side effects heart how much is a pint of promethazine worth benadryl dose for toddlers trileptal order on web silagra birth control online canada phenergan without prescription miami buying voveran using paypal over the counter floxin abilify ordering online pharmacy what is sildenafil citrate 50 nitroglycerin from dynamite ultra low dose prevacid viagra express shipping kgr 100 viagra buy brand proscar doxazosin generico online seroquel 25 mg dosage bactroban ointment australia ventolin buy canada liposafe online canadian what is the generic brand for lipitor buy forzest mg online is myambutol a prescription drug purchase celebrex no prescription where purchase wellbutrin yagara to purchase without a prescription donde comprar nexium is it illegal to buy drugs from india viagra buying antabuse online kamagra-online-pharmacy-uk-paypal purchase caverta haridra online uk where to get risperdal abilify over the counter writing doctor coversyl spc floxin generic reviews cheapest fml forte tablets uk menosan no prescription compare prices can famvir get you high zovirax cream genital herpes generic price allopurinol 300mg diprosone lotion side effects order zanaflex from prescription is venlor a prescription drug minocin drug induced lupus canadian lamisil online buy generic viagra from mexico good champix reviews lisinopril hctz drug classification brahmi no prrescription exelon mg buy buy viagra super active in uk tulasi price viagra farmacia rimonabant side effects 2010 cost of flovent at walmart where to buy low level pvp gear alliance pills buy chloroquine tablets alli discount code can you buy valtrex over the counter in canada price of yasmin without insurance cost of strattera voltaren pharmacy online uk betoptic prices usa metoclopramide without food buy ranitidine 75 mg cialis and liver damage buy medrol no prescription grifulvin v overnight pharmacy nymphomax india shatavari without insurance metformin and alcohol side effects cheap genuine shallaki online is generic viagra legal in canada combivent inhaler for cheap in usa purchase phenergan 10mg nolvadex in india innopran xl pharmacy order canadian pharmacy no rx requip generic for pharmacy technician online training no prescription buy levaquin online best place buy zithromax cheap online pharmacy prescription accutane bula do reme'dio sertralina health canada benemid what is the normal dosage for depakote buy sumycin in usa prandin uk online buy bactroban visa buy alligators florida wild zoloft 25 mg price purchase femara on line in canada how to get off paxil com tamoxifen online legally matrix red pill blue pill purchase fincar pills erythromycin from europe furosemide precio mexico where to buy mentat ds syrup ointment fluoxetine 100 mg daily purchasing hoodia online order zestril overnight buy diflucan online pharmacy lamisil once boots lipitor coupons 120 lipitor rebate lexapro patient assistance program application purchase tenormin phenamax weight loss viramune copay savings card florida revia where can i get some exelon cialis viagra online generic levitra plus on line for sale no script allopurinol alcohol interaction canadian coumadin levitra plus non perscription countries buy antivert line generic finax no prescription buy himcocid online no prescription us antabuse purchase in canada no prescription baclofen pump uses liquid nolvadex sale where to purchase adalat ginseng suppliers overseas midamor discounts codes order kamagra tablets buy hytrin fast shipping how long does it take for coumadin to become therapeutic generic hytrin in usa taking viagra for premature ejaculation aricept overnight pharmacy order lamictal online no prescription with a visa buy generic citalopram online with prescription discount tretinoin 0,025 mg western drug lamisil kamagra gold overnight delivery cephalexin pregnancy australia buy lozol singapore cfc free asthma inhalers over the counter periactin cheapest tenormin without revatio to buy in the uk without a prescription safe place order luvox buy altace capsules online forum buy now cheap alavert quickest cheap buy benicar online without best drugstore makeup brands buy mircette tablets canada cheapest aleve clomid post cycle dosage methotrexate mail order india over the counter metformin medicine effexor xr venlafaxine cheap procardia buy online discount aceon mg danazol online cheap clomid online australia order zestoretic cheap per metformin combination with gliclazide does mercaptopurine cause hair loss aristocort generic reviews ebay viagra sale how hard is it to get a viagra prescription levaquin overnight pharmacy norweco singulair aerator for sale caverta generic name strattera 40 mg street price buy phenergan 25mg buy hoodia mg online norfloxacin and tinidazole with beta cyclodextrin tablets cardizem generic australia decadron price india exelon shortage
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Psychologia arrow Świadomość seksualna osób niepełnosprawnych intelektualnie.

Menu główne



Świadomość seksualna osób niepełnosprawnych intelektualnie. Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Źródło: www.bardziejkochani.pl
Dr Maria Piszczek

Swoje wystąpienie rozpocznę od stwierdzenia, że podstawową potrzebą każdego człowieka jest pragnienie bycia w łączności z innymi ludźmi (lub jak kto woli – potrzeba bycia w relacji). Siebie w relacji z drugą osoba odczuwamy poprzez świadomość ciała. Im pełniejsza jest nasza świadomość ciała obejmująca doznania zmysłowe, energię i emocje, tym bardziej jesteśmy zdolni do nawiązywania głębokiej łączności z ludźmi.
 Dlatego w pracy z dziećmi głębiej upośledzonymi umysłowo i z małymi dziećmi dwie sprawy są dla mnie nierozerwalnie związane: świadomość ciała i wzajemna łączność. Wychowaniu unikającemu świadomości ciała zawsze będzie czegoś brakowało. Z kolei zaś praca nad świadomością ciała pomijająca relację z drugim człowiekiem zawsze zostanie niepełna.

W pracy z każdym dzieckiem pomaga nam myślenie o nim jako o osobie dorosłej. A w przyszłości przecież (niezależnie od poziomu rozwoju intelektu) najważniejsze jest tolerowanie przyjaznego dotyku innych ludzi i komunikacja z nimi.
 Z pewnością zastanawiacie się Państwo dlaczego zamiast o świadomości seksualnej osób niepełnosprawnych mówię o świadomości ciała. Otóż mówię o świadomości ciała tyle, ponieważ bez dobrego, przyjaznego traktowania ciała niemowlęcia, bez wspierającego dotyku matki, bez tego podstawowego kontaktu dotykowo – cielesnego, nie wiem, jak może rozwinąć się „prawidłowa” seksualność osoby dorosłej. Słowo prawidłowa umieszczam przy tym w cudzysłowie, zdając sobie sprawę z tego, że to, co uznamy za „prawidłowe” uzależnione jest od norm społeczno – kulturowych.

Seksualność oznacza coś innego niż seks i zachowania seksualne. Dotyczy bowiem tego, kim jesteśmy jako kobiety i mężczyźni, a nie tylko tego w jaki sposób używamy pewnych części swojego ciała.
Świadomość naszej seksualności kształtują nie tylko nasze ciała i uczucia, ale także tradycja kulturowa i rodzinna, doświadczenie i wyznanie religijne. Dlatego tak duży wpływ na budzącą się świadomość seksualną dziecka mają przekonania jego rodziców i opiekunów.

Trudno w to uwierzyć, ale seksualny rozwój biologiczny rozpoczyna się już w życiu płodowym. Około 16 tygodnia ciąży pojawia się u płodów męskich erekcja, a u płodów żeńskich w zbliżonym czasie występuje zdolność zwilżania pochwy.
Pierwsze 19 miesięcy życia dziecka to najważniejszy okres nauki o miłości, dotyku i rozwoju zaufania do świata. W tym czasie dziecko zaczyna intensywnie poznawać swoje ciało. Mając siedem – osiem miesięcy z zaciekawieniem ogląda swoje dłonie i palce u stóp. Mniej więcej w tym samym czasie chłopcy odkrywają swoje penisy, a dziewczynki około dwóch miesięcy później – swój srom. Niemowlęta lubią wkładać palce rąk i nóg do buzi i dotykać genitaliów. Chłopcy w wieku niemowlęcym mają w ciągu dnia regularne erekcje, spowodowane płaczem, kaszlem, przeciąganiem się lub oddawaniem moczu. Mają też kilka erekcji podczas snu. Podobnie często zwilżają się pochwy małych dziewczynek.
Tak więc niemal od poczęcia każdy człowiek (niezależnie od jego późniejszego rozwoju intelektualnego) jest istotą seksualną.
I czy jesteśmy tego świadomi, czy nie – edukacja seksualna zaczyna się już w niemowlęctwie. Obejmuje ona nasze różne zachowania związane z pielęgnacją dziecka i nasze reakcje na przejawy jego seksualności, a zwłaszcza na dotykanie genitaliów.

 Do tej pory mówiłam o funkcjonowaniu normalnie rozwijających się niemowląt. Zanim przejdę do zagadnień związanych ze świadomością seksualną osób niepełnosprawnych intelektualnie, pozwólcie Państwo, że opowiem trzy historie zasłyszane podczas prowadzonych przeze mnie zajęć superwizyjnych w jednej z tzw. szkół życia.
Pierwsza z nich najbardziej drastyczna dotyczy dwudziestoletniego mężczyzny głęboko upośledzonego umysłowo. Jest on niewidomy, ma padaczkę i ograniczoną w skutek mózgowego porażenia możliwość poruszania się. Ma jednak sprawne ręce, ale oprócz podnoszenia nimi pokarmu do ust i czasami podtrzymywania się podczas prób stania, jedyne co potrafi nimi robić – to bezustanna stereotypowa stymulacja okolicy ust i głębokie wpychanie sobie dłoni aż do gardła.
Mężczyzna ten jest wychowywany przez samotną matkę, która „zabroniła” nauczycielom pracy nad jego dłońmi – z obawy, że gdy „odkryje” zacznie się onanizm. Ale to nie wszystko -  matka również wprowadziła zakaz mycia syna w szkole (chociaż się zanieczyszcza) – bo dotyk „tych” okolic może go przecież pobudzić. Nie wolno mu korzystać z hydroterapii i innych zajęć podczas których miałby możliwość poznania swego ciała. W efekcie chłopak najczęściej leży i masturbuje się, ale czyni to z pomocą ud.

Druga historia dotyczy dziewiętnastoletniej dziewczyny upośledzonej w stopniu znacznym, która pomimo niesprawnych nóg, ma sprawne dłonie i to, co robi nimi najczęściej – to szybkim ruchem wkłada je pod bluzkę i dotyka nimi swoich piersi. Robi to tak sprawnie, że żadne ubranie (oprócz zimowej kurtki) nie stanowi dla niej przeszkody. W efekcie od kilku lat rodzice nie wyjeżdżają z nią na spacery – bo, jak to wygląda, kiedy taka duża dziewczyna wkłada ręce za dekolt.
W jej klasie są sami chłopcy – i jak im to wytłumaczyć, że Kasia może robić coś, czego innym, nie wolno? Stosowane są, więc bezustanne zakazy i próby sprawdzania skuteczności różnych kar – a Kasia robi swoje.
A co w tej historii jest najdziwniejsze? Otóż nikt do tej pory nie sprawdził tego, co ona tak naprawdę robi wkładając ręce za dekolt – czy drażni piersi, czy też szukając poczucia bezpieczeństwa po prostu obejmuje swoje ciało?
 Wreszcie ostatnia historia, to historia dwudziestoletniego Pawła, idealnego do tej pory ucznia szkoły życia. Paweł jest upośledzony umysłowo w stopniu umiarkowanym – opanował wiele umiejętności potrzebnych w dorosłym życiu, miał dobre kontakty z rówieśnikami i to wszystko pewnego pięknego dnia runęło. W czerwcu zdarzyło się kilka rzeczy, które spowodowały radykalną zmianę jego zachowania.
Po pierwsze dowiedział się, że od września będzie chodził do innej szkoły – co wywołało jego protest. Po drugie była wycieczka do Szczecina podczas, której został „nakryty” przez matkę na całowaniu koleżanki, a potem na siłę zmuszono go do przejazdu przez miasto dziecięcą kolejką. Paweł nie chciał wejść do takiego pociągu, został więc wciągnięty na siłę, przyduszony do siedzenia i głośno krzycząc, przez godzinę musiał zwiedzać miasto.
Ponieważ taki protest zdarzył się pierwszy raz w jego życiu – matka wybrała się na konsultację do psychiatry. I dowiedziała się, że postąpiła dobrze – bo „przecież dziecko nie powinno rządzić rodzicami”. Otrzymała też dobrą radę na przyszłość polegającą na tym, że w przypadku pojawienia się podobnych zachowań należy przez chwile usiąść na synu i odczekać aż mu minie.
Paweł szczególnie dużo protestował we wrześniu, gdy zaczął chodzić do nowej szkoły, a matka oczywiście na nim siadała. Skutek był taki, że chłopak zaczął ją bić. Teraz bije nie tylko matkę, ale każdego, kogo spotka na drodze. Dotyczy to zarówno nauczycieli, jak i rówieśników. Nie bije tylko dziadków i przechodniów na ulicy. Na demonstrowanym filmie wideo było widoczne, jak chłopak wali każdego, kto znajdzie się w zasięgu ręki. Patrzy przy tym na nauczyciela, robi zmartwioną, wyrażającą głęboki smutek minę i wyraża poczucie winy „tak, tak, robię źle”. Nie potrafi przy tym pohamować nagłego impulsu (pozwólcie Państwo, że znowu zacytuje psychiatrę: „no trudno proszę Pani, to zło, to już w nim siedzi”).

Zastanówmy się jednak nad tym, co tak naprawdę zdarzyło się Pawłowi. A w tak krótkim czasie zdarzyło się wiele:
– zostało zburzone jego poczucie bezpieczeństwa,
– stał się ofiarą przemocy fizycznej i psychicznej,
– zanegowano jego być może rodzące się uczucie, robiąc ze sprawy prywatne, sprawę publiczną i ośmieszając przed innymi,
– złamano jego poczucie godności osobistej (wsadzając na się krzyczącego do dziecięcego pojazdu).

To wszystko wystarczyło, żeby zburzyć jego kruche poczucie równowagi psychicznej i doprowadzić do stanu, w którym jest obecnie.
 Dlaczego o tym mówię? Otóż historie tej trójki dorosłych osób niepełnosprawnych intelektualnie uświadomiły mi jak ważna jest tematyka dzisiejszej konferencji.
Okazuje się bowiem, ze pomijanie w wychowaniu i w edukacji naturalnych zachowań ludzkich nigdy i nikomu nie może przynieść żadnych korzyści. Traktowanie, więc niepełnosprawnych intelektualnie dzieci, jako istot aseksualnych z pewnością w przyszłości nie będzie korzystne ani dla nich, ani dla nas, ani dla osób z którymi będą przebywały.
Każde racjonalne oddziaływanie wychowawcze powinno obejmować działania pozwalające doświadczać dziecku dnia dzisiejszego w taki sposób, żeby dobrze wkroczyło w dorosłość.
Jak już mówiłam w towarzyszeniu rozwojowi dziecka pomocne jest myślenie o nim jako o osobie dorosłej. Jeśli jednak jesteśmy rodzicami dziecka niepełnosprawnego jest to myślenie trudne, bo przepełnione bolesną świadomością tego, że chociaż chcemy zapewnić mu najlepszą przyszłość, to wiele jego i naszych marzeń nigdy nie spełni się. Zaczynamy więc zastanawiać się nad tym, jakie ograniczenia należy wprowadzić już teraz (kiedy ma dopiero kilka lat), żeby w przyszłości nie cierpiało, żeby jego dorosłe życie było dobre. Dotyczy to wielu sfer ludzkiej aktywności, w tym również aktywności seksualnej.
 Każdy człowiek, który ma świadomość swojego ciała, wyróżnia jego części i jest świadomy ich funkcjonowania, jest również świadomy swoich podstawowych potrzeb biologicznych, w tym potrzeby seksualnej. Świadomości takiej mogą jedynie nie posiadać osoby głęboko upośledzone umysłowo z poważnymi uszkodzeniami mózgu, nie wyróżniające siebie od otoczenia i funkcjonujące na poziomie elementarnych odruchów bezwarunkowych. Pamiętajmy jednak, że osób tych jest niewiele, bo mniej niż 1% w całej populacji niepełnosprawnych intelektualnie.

Pozostałe osoby niepełnosprawne intelektualnie, niezależnie od stopnia ich upośledzenia, z pewnością odczuwają takie potrzeby. Ich mózgi często są nieodwracalnie uszkodzone, ale mają hormony i mają związane z tym potrzeby i problemy. Błędne jest więc założenie, że wczesne wprowadzenie ograniczeń lub pominięcie w wychowaniu tej sfery ludzkiego rozwoju przyniesie jakiś pożytek.
 Osoby niepełnosprawne intelektualnie zauważają pojawiające się w okresie dorastania zmiany fizyczne swojego ciała, odczuwają popęd seksualny, a około 70% z nich podejmuje różne formy aktywności seksualnej. Nie umiejętność zwerbalizowania swoich potrzeb nie powinna być zatem utożsamiana z ich nieposiadaniem, czy z nieświadomością swojego seksualizmu. Dorastające osoby niepełnosprawne intelektualnie mają takie same potrzeby i problemy jak inne nastolatki, tylko sobie z nimi nie radzą.
 Typowy dla okresu dorastania wzrost wydzielania hormonów może powodować agresję i samoagresję. Hormony działają na umysł tak, jak narkotyk. Zachowanie zaczyna zależeć nie tylko od przyczyn zewnętrznych, ale i od poziomu hormonów. Pojawiają się problemy ze spaniem i z jedzeniem (zmieniają się preferencje smakowe, bo u nastolatków zmniejsza się liczba kubków smakowych na języku), mogą pojawiać się trudności z widzeniem i słyszeniem, wahania koncentracji uwagi (np. gdy jest rzut testosteronu, dziecko może mieć problemy z transformacją informacji słuchowej - sądzimy wówczas, że ono nas nie słucha, podczas gdy w rzeczywistości ono nas nie słyszy), wzrasta częstotliwość zachowań przymusowych, poszukiwanie nowych doznań i wrażeń, narażanie się na niebezpieczeństwo. Po prostu dorastające dzieci muszą często robić czegoś więcej, żeby czuć to samo co kiedyś. Dotyczy to również dzieci niepełnosprawnych intelektualnie. Gdy zaczynają pojawiać się różne problemy mało efektywne jest krzyczenie, karanie, okazywanie naszego zdenerwowania i niezadowolenia, bo jest to tylko dokładanie do tego, co dziecko ma w sobie – a w sobie ma wystarczająco własnej złości i niepokoju.

Dojrzewanie to emocjonalna huśtawka, dlatego ważne jest żeby dziecko wiedziało jak wygląda jego kalendarz, jakie są reguły planowania dnia, jakie zasady i gdzie obowiązują. U niektórych dorastających zaczynają pojawiać się niestosowne zachowania seksualne. Tak samo jak można nauczyć dziecko niepełnosprawne jedzenia i mycia się, można nauczyć je stosownych zachowań seksualnych. Dobrych efektów nie przynosi ignorowanie masturbacji. To jednak jak będziemy postępować w takich przypadkach zależy od naszej odpowiedzi na pytanie: Czy onanizm jest dobry dla kogoś, kto prawdopodobnie nigdy nie będzie miał partnera seksualnego, ale ma hormony?
 Jeszcze trudniejsza jest odpowiedź na pytanie, czy należy wyrazić zgodę na odbycie stosunku płciowego przez osobę, która nie zawsze poprawnie nazywa części ludzkiego ciała, nie ma pojęcia skąd się biorą dzieci, nie potrafi zadbać o siebie, nie zna wielu reguł społecznych. Jeśli odmówimy jej prawa do kontaktów heteroseksualnych i zawierania związków, to zachodzi pytanie gdzie jest ta granica po przekroczeniu której dopuszczamy możliwość współżycia seksualnego, czy nasze przyzwolenie powinno być uzależnione od oceny poziomu uświadomienia osoby niepełnosprawnej. Gdy to mówię z tonu mojego głosu już wynika, że jest to jakaś bzdura. Nikt przecież przed zawarciem małżeństwa nie sprawdzał naszego poziomu uświadomienia. I chociaż ostatnio zelżała hipokryzja społeczna, nie ma sztywnych przepisów ani na udane współżycie seksualne, ani na udany związek.

Nie wiemy również, jak przeżywają osoby głębiej upośledzone umysłowo swój pierwszy stosunek. Trudno jest nam w tych sprawach zachować obiektywizm.
 Niestety nie mogę Państwu zaproponować żadnych gotowych rozwiązań. Jesteście skazani na własny osąd wsparty głęboką znajomością psychiki Waszego dorastającego dziecka. Są jednak sprawy prostsze, co do konieczności uwzględnienia których w procesie wychowania istnieje powszechna zgoda. Dotyczy to między innymi informacji o budowie ciała i jego funkcjach, o wzorcach ról społecznych kobiety i mężczyzny, o ekspresji potrzeb seksualnych, płodności i rodzicielstwie.

Jeśli rozpoczniemy uświadomienie seksualne i kształtowanie właściwych zachowań już w dzieciństwie unikniemy wielu problemów pojawiających się w okresie dorastania, które wynikają z deficytów tożsamości płciowej i obniżonej kontroli potrzeb seksualnych. Właściwa, bo przeprowadzona w sposób dostosowany do poziomu rozumienia dziecka i wielokrotnie powtarzana edukacja seksualna stanowi również element profilaktyczny, zabezpieczający przed niepożądaną ciążą, chorobami przenoszonymi drogą płciową i przed przemocą seksualną.

Do tej pory mało mówiłam o konieczności wprowadzenia w wychowaniu osób niepełnosprawnych takich zasad, które są uniwersalne, a zatem powinny dotyczyć każdego, niezależnie od jego poziomu funkcjonowania intelektualnego. Nie należy przecież bez zezwolenia przekraczać stosownego dystansu fizycznego: dotykać kogoś, głaskać czy przytulać się. Należy rozróżniać sytuacje prywatne i publiczne oraz wiedzieć jakie zachowania są stosowne w miejscach publicznych, a jakie nie.

Onanizowanie i obnażanie się w miejscach publicznych, niezależnie od osoby, która to czyni, zawsze budzi nasz sprzeciw. Nie lubimy również ordynarnych zaczepek i natrętnego gapienia się. Nie wolno nikogo napastować i namawiać do robienia czegoś, czego nie chce lub nie rozumie. Są to proste zasady obowiązujące w życiu społecznym, a tego, że nie wolno dotykać innych ludzi bez przyzwolenia lub trzeba mieć czyjąś zgodę na przytulenie, możemy przecież łatwo wyuczyć (wielokrotnie powtarzając wprowadzoną zasadę). Należy również pamiętać o tym, że dzieci szybko uczą się tego, jak na ich niestosowne zachowania seksualne reagują inni, dlatego ważne jest żeby nie wzmacniać takich zachowań naszą niewłaściwą postawą.
Także jeśli zdecydujemy się na wprowadzenie czasu intymnego, musimy nauczyć młodzież, że nie należy wciągać w to innych osób. Jest to ważna zasada, która powinna obowiązywać przez całe życie. I wreszcie bardzo ważne jest to, żeby takie same zasady obowiązywały i były egzekwowane nie tylko w domu, ale również we wszystkich miejscach, w których przebywa dorastające dziecko.
Przygotowując swoje z konieczności krótkie wystąpienie, znalazłam wśród książek w języku polskim taką, którą chciałabym Państwu bardzo polecić. Jest to książka Debry Haffner „Jak rozmawiać z dziećmi o sprawach intymnych”. Lektura tej książki może być kontynuacją dzisiejszego spotkania.



Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria