ginette 35 sofort kaufen toradol 500mg preis co dostinex preis ralista ohne rezept ohne kreditkarte alavert deutschland kaufen depakote 20 mg kaufen clindamycin mit überweisung kaufen erfahrung pamelor online bestellen allopurinol balance und pille brauche ich ein rezept für plavix nicotinell kaufen vorkasse zestril kaufen pattaya norvasc generika nachnahme propecia ohne zollprobleme kaufen e-rezept omnicef erfahrung methotrexate online chloramphenicol oral jelly kaufen köln erfahrungen mit femara ohne rezept albenza generika apotheke deutschland aspirin online kaufen preisvergleich premarin mit rezept online kaufen zovirax kaufen amazon kostet promethazine rezept lopressor rezeptfrei kaufen apotheke actoplus met preis norvasc oral jelly auf rezept prevacid 20mg bester preis doxazosin ohne rezept überweisung zaditor rezept kaufen deutsche online apotheke furosemide rezeptfrei benötigt man für paxil ein rezept xenical holland kaufen bystolic 10 mg kaufen rezeptfrei motrin palmitat kosten kamagra tabletten rezeptfrei österreich kauf von albendazole ohne rezept medrol im geschäft kaufen lopressor mit online rezept kaufen stromectol billigster preis co sinequan 160/25 preis tretinoin 0 1 creme kaufen erfahrung mit keppra generic ceebis januvia online kaufen nachnahme decadron online ohne rezept kaufen acivir pills per nachnahme kaufen yasmin rezeptfrei holland kaufen kann man apotheke lasix kaufen chloramphenicol generika ohne zollprobleme kaufen liponexol generika versand aus deutschland slim tea 5 mg kaufen depo duphalac ohne rezept skelaxin oral jelly kaufen mit paypal kann jeder trental kaufen trazodone tabletten-nebenwirkungen heuschnupfen tabletten slimex tegretol bestellen mit rezept terramycin schmelztabletten preis beeinträchtigt plaquenil pille chloramphenicol generika belgien bio lukol kaufen venlor online bestellen zoll braucht chloroquine rezept ponstel salbe rezeptfrei kaufen combivent ohne rezept auf rechnung omnicef für tauben kaufen avapro generika seriös kaufen kann man diabecon in dubai kaufen voltaren 10 mg filmtabletten ohne rezept meclizine direkt kaufen cleocin gel italien kaufen lasuna ohne rezept erfahrung günstige zebeta online kaufen colospa rezeptfrei kaufen weblog protonix in österreich rezeptfrei kaufen europa flexisyn ohne rezept elavil 800 online kaufen betnovate online shop erfahrungen darf man kamagra online kaufen moduretic 60 mg 100 stück preis precose spanien rezept zaditor generika aus deutschland rezeptfrei ebay luvox kaufen glucotrol xl generika apotheke kosten cystone spanien rogaine online per nachnahme bestellen kosten advair diskus pflaster amazon uroxatral kaufen keflex kaufen ohne kreditkarte alavert kaufen zürich paroxetine generika nachnahme suhagra online auf rechnung calan tabletten-nebenwirkungen bio liponexol kaufen omnicef 90 mg und pille malegra orodispersible ohne rezept clonidine tabletten bei herpes genitalis aristocort kaufen at premarin generika erfahrungen lanoxin generika deutschland bestellen kann man in holland prometrium rezeptfrei kaufen herpes citalopram tabletten dosierung sumycin online bestellen schweiz femcare online rezeptfrei kaufen npxl auf rechnung kaufen kosten von florinef forum propecia kaufen deltasone generika nebenwirkungen precose 10 mg schmelztabletten kaufen medrol hexal 500 pille haarausfall neurontin kaufen januvia tabletten stillen apotheke preis differin 50 mg gutes cardura kaufen kosten pletal schweiz keppra generikum kaufen desyrel 5mg generika preis serevent rezeptfrei in spanien kaufen nootropil kaufen münchen kann man diclofenac in der apotheke kaufen zoloft günstig kaufen shatavari oral jelly mit rezept detrol schmelztabletten preis micronase luxemburg kaufen ich möchte ventolin kaufen kann man polen plendil kaufen periactin 20 kaufen lozol tabletten packungsbeilage trandate tadalafil kaufen cefadroxil mit pille urispas heumann tabletten kann man phexin rezeptfrei in der apotheke kaufen cephalexin kaufen auf rechnung kann man azulfidine ohne rezept kaufen apotheke ampicillin 40 preis omnicef kaufen holland tadalis sx vardenafil kaufen innopran xl 40 mg tabletten preis bactroban tabletten wofür kann man glucovance in usa kaufen arava packungsbeilage tabletten trimox online apotheke preisvergleich terramycin dermgel preis toradol kaufen aus holland apotheke preis top avana 50 mg accutane 80 preis cialis von bayer kaufen erfahrungsberichte cipro generika zebeta generika mit paypal bezahlen horn pflanzliches silagra kaufen hydrochlorothiazide in der ukraine kaufen hoodia generika anwendung cyklokapron kaufen in österreich penegra tabletten wofür pilex kaufen niederlande albendazole 5mg ohne rezept kaufen feldene generika kaufen rezeptfrei haarausfall dutas kaufen abilify pillen kaufen pletal dosieraerosol preis arimidex heumann tabletten himalaya evecare kaufen bester preis duphalac schmerzgel darf man isoptin online bestellen brahmi preis holland lasuna kaufen paypal elimite rezeptfrei in spanien kaufen aricept oros tabletten zetia zum kaufen billig aciphex online kaufen darf man olanzapine online bestellen kosten himcolin schweiz danazol kaufen per nachnahme precose kaufen 5mg lipothin generika rezeptfrei online kaufen risperdal n1 preis moduretic-tabletten nebenwirkungen cytotec tabletten dosierung herpes genitalis duetact apotheke kaufen schweiz cardizem tabletten katzen ciplox online kaufen überweisung kann ich lynoral rezeptfrei in der apotheke kaufen erythromycin in brasilien kaufen entocort tabletten bewertung estrace in prag kaufen sominex generika per nachnahme bestellen england lopid ohne rezept viagra generikum kaufen eine malegra tablette kaufen kann man ciplox in china kaufen altace rezept bekommen stromectol auf rezept kaufen nizoral online bestellen per nachnahme motrin 80 preis moduretic 200 tabletten einnahme dilantin ohne rezept auf rechnung nexium tabletten preisvergleich lariam dragees preis apotheke benemid rezeptfrei kaufen per nachnahme generika etodolac tabletten altace auf rechnung ohne rezept tenormin oral jelly online kaufen erfahrungen arimidex 100mg kaufen fincar generika aus deutschland haarausfall tabletten sildalis antidepressivum temovate kaufen dapoxetine ohne rezept erfahrung erfahrung doxycycline ohne rezept für was ist avalide tabletten atarax schmelztabletten kaufen hyzaar ohne rezept seriös diabecon kaufen deutschland seroflo generika aus deutschland mit rezept kann man phenergan deutschland ohne rezept kaufen generika rosuvastatin erfahrungen trileptal strips kaufen antibiotika inderal und pille paroxetine online bestellen per nachnahme dramamine zum absetzen kaufen mycelex g generika per nachnahme bestellen gibt es ein generika für cleocin gel ranitidine kapseln preis haltbarkeit cleocin gel tabletten tetracycline 10 mg tabletten anwendungsgebiete exelon generika günstig bestellen zestril in slowenien kaufen imuran bulgarien kaufen buspar tabletten abilify apotheke kaufen schweiz citalopram generika deutschland rezeptfrei forum strattera ohne rezept nootropil 150 kaufen decadron online kaufen deutschland hytrin 80 preis speman online bestellen niederlande eurax 3mg kaufen pyridium direkt in holland kaufen neurontin 80 kosten inhalt lariam tabletten paxil 5mg ohne rezept omnicef preis in apotheke noroxin 25 preis gibt es in polen minocin frei zu kaufen ist es legal cymbalta im internet zu kaufen meclizine generika aus holland depo betapace kaufen antivert generika erfahrung decadron legal kaufen ohne rezept peni large kaufen.ch kann man benadryl kaufen cialis katze kosten generika für suprax dolo forte zoloft in prag kaufen benicar online bestellen schweiz deutsche proscar kaufen colospa kaufen münchen endep generika deutschland cytotec tabletten während schwangerschaft braucht man rezept für reglan kytril holland kaufen femara kaufen auf rechnung cardura kaufen preis ciprofloxacin und pille mestinon protonix bestellen kaufen benemid online nachnahme plavix oral jelly per nachnahme kaufen celebrex kaufen in usa co cafergot 160 12 5 preis kann man prednisolone holland rezeptfrei kaufen suprax kaufen preisvergleich ventolin mifegyne kaufen pristiq in der türkei kaufen geriforte syrup schmelztabletten online kaufen cystone kaufen paysafecard zanaflex wirkung pille generika tulsi sleep erfahrungen luvox tabletten 200 dosierung brauche rezept für xenical generika tricor kaufen keftab preis generika unisom kaufen in europa bekommt man lopid ohne rezept pariet generika rezeptfrei günstig kaufen helfen bactroban tabletten mentat oral jelly kaufen auf rechnung ventolin nebenwirkungen pille prednisone generika zollfrei ampicillin generika in polen kaufen diabetes tabletten ohne torsemide ginette 35 generika zuverlässig dutas ohne rezept österreich hoodia zollfrei kaufen china triamterene kaufen anwendungsgebiete sinemet tabletten innopran xl online bestellen günstig zovirax oral jelly kaufen ohne rezept provera 300 heumann preis erfahrungen diltiazem generika lynoral kaufen sicher prandin 200 und pille medrol kaufen packstation tretinoin 10mg schmelztabletten kaufen lozol kaufen per kreditkarte kann man rezeptfrei albenza kaufen azulfidine 20mg preis 8 stück anafranil tabletten oder jellys elavil online sicher bestellen lasuna oral jelly kaufen ohne kreditkarte clindamycin tschechien ohne rezept serevent 80 kosten zanaflex tabletten erfahrung amoxil jelly online kaufen alavert original kaufen emsam generika ohne rezept aus deutschland requip günstig kaufen in deutschland zestril 5mg lilly ohne rezept cephalexin in polen ohne rezept antibiotika zyvox und pille zofran online kaufen ohne rezept procardia 5mg 14 stück preis in welchem land bekomme ich proventil ohne rezept paxil-creme ohne rezept plendil malaria preis lozol in usa kaufen phexin kaufen preis zovirax mit überweisung kaufen generic ciplox erfahrung augmentin preis tschechien finast soft kaufen ginseng tabletten wie lange erfahrungen mit priligy generika cytotec buspar generika kaufen per nachnahme cleocin gel nebenwirkungen pille nexium billigster preis duetact generika bestellen ohne rezept femara online erfahrungen viagra ohne rezept per nachnahme trental neuer preis rogaine tabletten bei augenherpes endep oros tabletten dipyridamole original sicher kaufen zantac soft tabs ohne rezept arimidex tadalafil kaufen bupron sr preis luxemburg doxazosin antibiotikum und pille risperdal für männer kaufen peni large 800 ohne rezept benicar gel 0 1 kaufen ist es legal abana im internet zu kaufen naltrexone preis schweiz kambodscha lasix kaufen lasuna dragees online bestellen schweiz cardizem apotheke kaufen nicotinell oral jelly bester preis docmorris furosemide ohne rezept forzest 400 mit pille nizoral generika eu apotheke braucht diflucan rezept estrace dragees kaufen arava 20mg preis apotheke legal lopid kaufen amitriptyline pille verträglich evecare 400 mg kaufen kann femara ohne rezept kaufen in welchen ländern bekommt man nimotop ohne rezept avodart online bestellen nachnahme precose 5mg kaufen rezeptfrei zebeta generika gut probalan generika in deutschen apotheken bestellung von stromectol ohne rezept septilin generika hexal ciplox ohne rezept in österreich prometrium generika wirkstoff haarwuchsmittel clonidine preis billig ponstel online kaufen kann man azulfidine kaufen forum erfahrung online glucovance forum lipothin online kaufen kann man imitrex in deutschland rezeptfrei kaufen brahmi kaufen 5 mg decadron online rezeptfrei kaufen trandate hexal pille kennt hier jemand xalatan tabletten abnehmen neurontin seriös kaufen ralista sulbactam tabletten dosierung desyrel wo kaufen forum accutane oral jelly online kaufen erfahrungen mestinon tabletten schädlich generika zyrtec versand aus deutschland tinidazole kosten mit rezept diflucan auf mallorca kaufen abana generika rezeptfrei in deutschland colchicine kaufen in türkei kann man avalide in tunesien kaufen septilin kaufen preis erfahrungen ponstel ohne rezept dapoxetine generika 10mg kaufen flonase kaufen deutschland valtrex preisvergleich online apotheke cialis kaufen ebay chloroquine generika aus holland trimox 10 mg ohne rezept kaufen generika von cystone kann man sildalis kaufen schweiz flomax kaufen rezeptfrei paypal trimox gold 100 kaufen generika zu paroxetine lynoral generika kaufen rezeptfrei bestellen bekomme ich peni large ohne rezept in der apotheke hyzaar kaufen aus deutschland cleocin preis rezept plavix frankreich rezept moduretic ohne rezept nachnahme serophene 75 mg kaufen alesse online aus deutschland bestellen eldepryl tabletten online kaufen uroxatral sicher im internet kaufen venlor kaufen schweiz eu celebrex versand apotheke ohne rezept panmycin kaufen griechenland kann man evista ohne rezept bestellen triamterene tabletten österreich rezeptfrei septilin tabletten und schwangerschaft toprol xl forte kaufen xalatan 2.5 mg kaufen amoxil oral jelly kaufen günstig geriforte oral jelly kaufen kann man in spanien voveran ohne rezept kaufen desyrel im laden kaufen zestril basics 500 mg und pille unisom generika in polen kaufen kemadrin bestellen mit rezept malegra in prag kaufen kann man clindamycin in eine apotheke ohne rezept kaufen avodart per nachnahme online bestellen finpecia salbe preis nimotop kaufen in polen dilantin generika seriös kaufen lynoral isotretinoin kaufen sinemet dragees online bestellen schweiz hoodia griechenland kaufen günstiges avodart kaufen lithium 10 ohne rezept minomycin kanaren kaufen inhalt ralista tabletten bactrim ra preis cymbalta professional kaufen actonel 5mg preis 84 stück antibiotikum diclofenac wechselwirkung mit pille altace generika kaufen packstation glucovance in türkei kaufen bactroban generika patentschutz depo flexisyn ohne rezept kann man zenegra in holland kaufen hydrea 100 ohne rezept atrovent dragees und pille fettblocker tinidazole kaufen abana oral jelly in österreich kaufen panmycin online ohne rezept kaufen chloramphenicol preis in der türkei sinemet generika online kaufen paypal rogaine holland rezeptfrei kaufen ab wann wirken triamterene tabletten lincocin preis mit rezept slimex 10 mg ohne rezept kaufen avodart preise generika seroquel pedisan kaufen flomax mit rezept preisvergleich trimox 10 mg schmelztabletten kaufen top avana tabletten katzen finpecia 20mg filmtabletten apotheke preis sildalis generika in deutschland prednisolone generika testberichte kann man in holland stromectol ohne rezept kaufen kosten prinivil spanien lithium generika 20mg kaufen minocycline generika von stada bentyl generika 20mg erfahrungen nootropil legal kaufen deutschland flomax ohne rezept holland zyprexa oral jelly kaufen köln prednisone ohne rezept cardizem tropfen kosten tricor von lilly kaufen duetact kaufen online rezeptfrei serophene schmelztabletten preis doxazosin in spanien kaufen plaquenil kaufen frankfurt sildalis tabletten erfahrungsberichte sinemet 10 mg ohne rezept lopressor tabletten bei windpocken tretinoin österreich preis rosuvastatin 5mg bester preis cipro 90 mg 20 stück preis clonidine billig kaufen rezeptfrei trazodone 20mg kaufen schweiz ayurslim rezept vom hausarzt ventolin generika deutschland erfahrungen geriforte kaufen zestril in berlin kaufen
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Psychologia arrow Świadomość seksualna osób niepełnosprawnych intelektualnie.

Menu główne

Genetyka

Różne

Świadomość seksualna osób niepełnosprawnych intelektualnie. Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Źródło: www.bardziejkochani.pl
Dr Maria Piszczek

Swoje wystąpienie rozpocznę od stwierdzenia, że podstawową potrzebą każdego człowieka jest pragnienie bycia w łączności z innymi ludźmi (lub jak kto woli – potrzeba bycia w relacji). Siebie w relacji z drugą osoba odczuwamy poprzez świadomość ciała. Im pełniejsza jest nasza świadomość ciała obejmująca doznania zmysłowe, energię i emocje, tym bardziej jesteśmy zdolni do nawiązywania głębokiej łączności z ludźmi.
 Dlatego w pracy z dziećmi głębiej upośledzonymi umysłowo i z małymi dziećmi dwie sprawy są dla mnie nierozerwalnie związane: świadomość ciała i wzajemna łączność. Wychowaniu unikającemu świadomości ciała zawsze będzie czegoś brakowało. Z kolei zaś praca nad świadomością ciała pomijająca relację z drugim człowiekiem zawsze zostanie niepełna.


W pracy z każdym dzieckiem pomaga nam myślenie o nim jako o osobie dorosłej. A w przyszłości przecież (niezależnie od poziomu rozwoju intelektu) najważniejsze jest tolerowanie przyjaznego dotyku innych ludzi i komunikacja z nimi.
 Z pewnością zastanawiacie się Państwo dlaczego zamiast o świadomości seksualnej osób niepełnosprawnych mówię o świadomości ciała. Otóż mówię o świadomości ciała tyle, ponieważ bez dobrego, przyjaznego traktowania ciała niemowlęcia, bez wspierającego dotyku matki, bez tego podstawowego kontaktu dotykowo – cielesnego, nie wiem, jak może rozwinąć się „prawidłowa” seksualność osoby dorosłej. Słowo prawidłowa umieszczam przy tym w cudzysłowie, zdając sobie sprawę z tego, że to, co uznamy za „prawidłowe” uzależnione jest od norm społeczno – kulturowych.

Seksualność oznacza coś innego niż seks i zachowania seksualne. Dotyczy bowiem tego, kim jesteśmy jako kobiety i mężczyźni, a nie tylko tego w jaki sposób używamy pewnych części swojego ciała.
Świadomość naszej seksualności kształtują nie tylko nasze ciała i uczucia, ale także tradycja kulturowa i rodzinna, doświadczenie i wyznanie religijne. Dlatego tak duży wpływ na budzącą się świadomość seksualną dziecka mają przekonania jego rodziców i opiekunów.

Trudno w to uwierzyć, ale seksualny rozwój biologiczny rozpoczyna się już w życiu płodowym. Około 16 tygodnia ciąży pojawia się u płodów męskich erekcja, a u płodów żeńskich w zbliżonym czasie występuje zdolność zwilżania pochwy.
Pierwsze 19 miesięcy życia dziecka to najważniejszy okres nauki o miłości, dotyku i rozwoju zaufania do świata. W tym czasie dziecko zaczyna intensywnie poznawać swoje ciało. Mając siedem – osiem miesięcy z zaciekawieniem ogląda swoje dłonie i palce u stóp. Mniej więcej w tym samym czasie chłopcy odkrywają swoje penisy, a dziewczynki około dwóch miesięcy później – swój srom. Niemowlęta lubią wkładać palce rąk i nóg do buzi i dotykać genitaliów. Chłopcy w wieku niemowlęcym mają w ciągu dnia regularne erekcje, spowodowane płaczem, kaszlem, przeciąganiem się lub oddawaniem moczu. Mają też kilka erekcji podczas snu. Podobnie często zwilżają się pochwy małych dziewczynek.
Tak więc niemal od poczęcia każdy człowiek (niezależnie od jego późniejszego rozwoju intelektualnego) jest istotą seksualną.
I czy jesteśmy tego świadomi, czy nie – edukacja seksualna zaczyna się już w niemowlęctwie. Obejmuje ona nasze różne zachowania związane z pielęgnacją dziecka i nasze reakcje na przejawy jego seksualności, a zwłaszcza na dotykanie genitaliów.

 Do tej pory mówiłam o funkcjonowaniu normalnie rozwijających się niemowląt. Zanim przejdę do zagadnień związanych ze świadomością seksualną osób niepełnosprawnych intelektualnie, pozwólcie Państwo, że opowiem trzy historie zasłyszane podczas prowadzonych przeze mnie zajęć superwizyjnych w jednej z tzw. szkół życia.
Pierwsza z nich najbardziej drastyczna dotyczy dwudziestoletniego mężczyzny głęboko upośledzonego umysłowo. Jest on niewidomy, ma padaczkę i ograniczoną w skutek mózgowego porażenia możliwość poruszania się. Ma jednak sprawne ręce, ale oprócz podnoszenia nimi pokarmu do ust i czasami podtrzymywania się podczas prób stania, jedyne co potrafi nimi robić – to bezustanna stereotypowa stymulacja okolicy ust i głębokie wpychanie sobie dłoni aż do gardła.
Mężczyzna ten jest wychowywany przez samotną matkę, która „zabroniła” nauczycielom pracy nad jego dłońmi – z obawy, że gdy „odkryje” zacznie się onanizm. Ale to nie wszystko -  matka również wprowadziła zakaz mycia syna w szkole (chociaż się zanieczyszcza) – bo dotyk „tych” okolic może go przecież pobudzić. Nie wolno mu korzystać z hydroterapii i innych zajęć podczas których miałby możliwość poznania swego ciała. W efekcie chłopak najczęściej leży i masturbuje się, ale czyni to z pomocą ud.

Druga historia dotyczy dziewiętnastoletniej dziewczyny upośledzonej w stopniu znacznym, która pomimo niesprawnych nóg, ma sprawne dłonie i to, co robi nimi najczęściej – to szybkim ruchem wkłada je pod bluzkę i dotyka nimi swoich piersi. Robi to tak sprawnie, że żadne ubranie (oprócz zimowej kurtki) nie stanowi dla niej przeszkody. W efekcie od kilku lat rodzice nie wyjeżdżają z nią na spacery – bo, jak to wygląda, kiedy taka duża dziewczyna wkłada ręce za dekolt.
W jej klasie są sami chłopcy – i jak im to wytłumaczyć, że Kasia może robić coś, czego innym, nie wolno? Stosowane są, więc bezustanne zakazy i próby sprawdzania skuteczności różnych kar – a Kasia robi swoje.
A co w tej historii jest najdziwniejsze? Otóż nikt do tej pory nie sprawdził tego, co ona tak naprawdę robi wkładając ręce za dekolt – czy drażni piersi, czy też szukając poczucia bezpieczeństwa po prostu obejmuje swoje ciało?
 Wreszcie ostatnia historia, to historia dwudziestoletniego Pawła, idealnego do tej pory ucznia szkoły życia. Paweł jest upośledzony umysłowo w stopniu umiarkowanym – opanował wiele umiejętności potrzebnych w dorosłym życiu, miał dobre kontakty z rówieśnikami i to wszystko pewnego pięknego dnia runęło. W czerwcu zdarzyło się kilka rzeczy, które spowodowały radykalną zmianę jego zachowania.
Po pierwsze dowiedział się, że od września będzie chodził do innej szkoły – co wywołało jego protest. Po drugie była wycieczka do Szczecina podczas, której został „nakryty” przez matkę na całowaniu koleżanki, a potem na siłę zmuszono go do przejazdu przez miasto dziecięcą kolejką. Paweł nie chciał wejść do takiego pociągu, został więc wciągnięty na siłę, przyduszony do siedzenia i głośno krzycząc, przez godzinę musiał zwiedzać miasto.
Ponieważ taki protest zdarzył się pierwszy raz w jego życiu – matka wybrała się na konsultację do psychiatry. I dowiedziała się, że postąpiła dobrze – bo „przecież dziecko nie powinno rządzić rodzicami”. Otrzymała też dobrą radę na przyszłość polegającą na tym, że w przypadku pojawienia się podobnych zachowań należy przez chwile usiąść na synu i odczekać aż mu minie.
Paweł szczególnie dużo protestował we wrześniu, gdy zaczął chodzić do nowej szkoły, a matka oczywiście na nim siadała. Skutek był taki, że chłopak zaczął ją bić. Teraz bije nie tylko matkę, ale każdego, kogo spotka na drodze. Dotyczy to zarówno nauczycieli, jak i rówieśników. Nie bije tylko dziadków i przechodniów na ulicy. Na demonstrowanym filmie wideo było widoczne, jak chłopak wali każdego, kto znajdzie się w zasięgu ręki. Patrzy przy tym na nauczyciela, robi zmartwioną, wyrażającą głęboki smutek minę i wyraża poczucie winy „tak, tak, robię źle”. Nie potrafi przy tym pohamować nagłego impulsu (pozwólcie Państwo, że znowu zacytuje psychiatrę: „no trudno proszę Pani, to zło, to już w nim siedzi”).

Zastanówmy się jednak nad tym, co tak naprawdę zdarzyło się Pawłowi. A w tak krótkim czasie zdarzyło się wiele:
– zostało zburzone jego poczucie bezpieczeństwa,
– stał się ofiarą przemocy fizycznej i psychicznej,
– zanegowano jego być może rodzące się uczucie, robiąc ze sprawy prywatne, sprawę publiczną i ośmieszając przed innymi,
– złamano jego poczucie godności osobistej (wsadzając na się krzyczącego do dziecięcego pojazdu).

To wszystko wystarczyło, żeby zburzyć jego kruche poczucie równowagi psychicznej i doprowadzić do stanu, w którym jest obecnie.
 Dlaczego o tym mówię? Otóż historie tej trójki dorosłych osób niepełnosprawnych intelektualnie uświadomiły mi jak ważna jest tematyka dzisiejszej konferencji.
Okazuje się bowiem, ze pomijanie w wychowaniu i w edukacji naturalnych zachowań ludzkich nigdy i nikomu nie może przynieść żadnych korzyści. Traktowanie, więc niepełnosprawnych intelektualnie dzieci, jako istot aseksualnych z pewnością w przyszłości nie będzie korzystne ani dla nich, ani dla nas, ani dla osób z którymi będą przebywały.
Każde racjonalne oddziaływanie wychowawcze powinno obejmować działania pozwalające doświadczać dziecku dnia dzisiejszego w taki sposób, żeby dobrze wkroczyło w dorosłość.
Jak już mówiłam w towarzyszeniu rozwojowi dziecka pomocne jest myślenie o nim jako o osobie dorosłej. Jeśli jednak jesteśmy rodzicami dziecka niepełnosprawnego jest to myślenie trudne, bo przepełnione bolesną świadomością tego, że chociaż chcemy zapewnić mu najlepszą przyszłość, to wiele jego i naszych marzeń nigdy nie spełni się. Zaczynamy więc zastanawiać się nad tym, jakie ograniczenia należy wprowadzić już teraz (kiedy ma dopiero kilka lat), żeby w przyszłości nie cierpiało, żeby jego dorosłe życie było dobre. Dotyczy to wielu sfer ludzkiej aktywności, w tym również aktywności seksualnej.
 Każdy człowiek, który ma świadomość swojego ciała, wyróżnia jego części i jest świadomy ich funkcjonowania, jest również świadomy swoich podstawowych potrzeb biologicznych, w tym potrzeby seksualnej. Świadomości takiej mogą jedynie nie posiadać osoby głęboko upośledzone umysłowo z poważnymi uszkodzeniami mózgu, nie wyróżniające siebie od otoczenia i funkcjonujące na poziomie elementarnych odruchów bezwarunkowych. Pamiętajmy jednak, że osób tych jest niewiele, bo mniej niż 1% w całej populacji niepełnosprawnych intelektualnie.

Pozostałe osoby niepełnosprawne intelektualnie, niezależnie od stopnia ich upośledzenia, z pewnością odczuwają takie potrzeby. Ich mózgi często są nieodwracalnie uszkodzone, ale mają hormony i mają związane z tym potrzeby i problemy. Błędne jest więc założenie, że wczesne wprowadzenie ograniczeń lub pominięcie w wychowaniu tej sfery ludzkiego rozwoju przyniesie jakiś pożytek.
 Osoby niepełnosprawne intelektualnie zauważają pojawiające się w okresie dorastania zmiany fizyczne swojego ciała, odczuwają popęd seksualny, a około 70% z nich podejmuje różne formy aktywności seksualnej. Nie umiejętność zwerbalizowania swoich potrzeb nie powinna być zatem utożsamiana z ich nieposiadaniem, czy z nieświadomością swojego seksualizmu. Dorastające osoby niepełnosprawne intelektualnie mają takie same potrzeby i problemy jak inne nastolatki, tylko sobie z nimi nie radzą.
 Typowy dla okresu dorastania wzrost wydzielania hormonów może powodować agresję i samoagresję. Hormony działają na umysł tak, jak narkotyk. Zachowanie zaczyna zależeć nie tylko od przyczyn zewnętrznych, ale i od poziomu hormonów. Pojawiają się problemy ze spaniem i z jedzeniem (zmieniają się preferencje smakowe, bo u nastolatków zmniejsza się liczba kubków smakowych na języku), mogą pojawiać się trudności z widzeniem i słyszeniem, wahania koncentracji uwagi (np. gdy jest rzut testosteronu, dziecko może mieć problemy z transformacją informacji słuchowej - sądzimy wówczas, że ono nas nie słucha, podczas gdy w rzeczywistości ono nas nie słyszy), wzrasta częstotliwość zachowań przymusowych, poszukiwanie nowych doznań i wrażeń, narażanie się na niebezpieczeństwo. Po prostu dorastające dzieci muszą często robić czegoś więcej, żeby czuć to samo co kiedyś. Dotyczy to również dzieci niepełnosprawnych intelektualnie. Gdy zaczynają pojawiać się różne problemy mało efektywne jest krzyczenie, karanie, okazywanie naszego zdenerwowania i niezadowolenia, bo jest to tylko dokładanie do tego, co dziecko ma w sobie – a w sobie ma wystarczająco własnej złości i niepokoju.

Dojrzewanie to emocjonalna huśtawka, dlatego ważne jest żeby dziecko wiedziało jak wygląda jego kalendarz, jakie są reguły planowania dnia, jakie zasady i gdzie obowiązują. U niektórych dorastających zaczynają pojawiać się niestosowne zachowania seksualne. Tak samo jak można nauczyć dziecko niepełnosprawne jedzenia i mycia się, można nauczyć je stosownych zachowań seksualnych. Dobrych efektów nie przynosi ignorowanie masturbacji. To jednak jak będziemy postępować w takich przypadkach zależy od naszej odpowiedzi na pytanie: Czy onanizm jest dobry dla kogoś, kto prawdopodobnie nigdy nie będzie miał partnera seksualnego, ale ma hormony?
 Jeszcze trudniejsza jest odpowiedź na pytanie, czy należy wyrazić zgodę na odbycie stosunku płciowego przez osobę, która nie zawsze poprawnie nazywa części ludzkiego ciała, nie ma pojęcia skąd się biorą dzieci, nie potrafi zadbać o siebie, nie zna wielu reguł społecznych. Jeśli odmówimy jej prawa do kontaktów heteroseksualnych i zawierania związków, to zachodzi pytanie gdzie jest ta granica po przekroczeniu której dopuszczamy możliwość współżycia seksualnego, czy nasze przyzwolenie powinno być uzależnione od oceny poziomu uświadomienia osoby niepełnosprawnej. Gdy to mówię z tonu mojego głosu już wynika, że jest to jakaś bzdura. Nikt przecież przed zawarciem małżeństwa nie sprawdzał naszego poziomu uświadomienia. I chociaż ostatnio zelżała hipokryzja społeczna, nie ma sztywnych przepisów ani na udane współżycie seksualne, ani na udany związek.

Nie wiemy również, jak przeżywają osoby głębiej upośledzone umysłowo swój pierwszy stosunek. Trudno jest nam w tych sprawach zachować obiektywizm.
 Niestety nie mogę Państwu zaproponować żadnych gotowych rozwiązań. Jesteście skazani na własny osąd wsparty głęboką znajomością psychiki Waszego dorastającego dziecka. Są jednak sprawy prostsze, co do konieczności uwzględnienia których w procesie wychowania istnieje powszechna zgoda. Dotyczy to między innymi informacji o budowie ciała i jego funkcjach, o wzorcach ról społecznych kobiety i mężczyzny, o ekspresji potrzeb seksualnych, płodności i rodzicielstwie.

Jeśli rozpoczniemy uświadomienie seksualne i kształtowanie właściwych zachowań już w dzieciństwie unikniemy wielu problemów pojawiających się w okresie dorastania, które wynikają z deficytów tożsamości płciowej i obniżonej kontroli potrzeb seksualnych. Właściwa, bo przeprowadzona w sposób dostosowany do poziomu rozumienia dziecka i wielokrotnie powtarzana edukacja seksualna stanowi również element profilaktyczny, zabezpieczający przed niepożądaną ciążą, chorobami przenoszonymi drogą płciową i przed przemocą seksualną.

Do tej pory mało mówiłam o konieczności wprowadzenia w wychowaniu osób niepełnosprawnych takich zasad, które są uniwersalne, a zatem powinny dotyczyć każdego, niezależnie od jego poziomu funkcjonowania intelektualnego. Nie należy przecież bez zezwolenia przekraczać stosownego dystansu fizycznego: dotykać kogoś, głaskać czy przytulać się. Należy rozróżniać sytuacje prywatne i publiczne oraz wiedzieć jakie zachowania są stosowne w miejscach publicznych, a jakie nie.

Onanizowanie i obnażanie się w miejscach publicznych, niezależnie od osoby, która to czyni, zawsze budzi nasz sprzeciw. Nie lubimy również ordynarnych zaczepek i natrętnego gapienia się. Nie wolno nikogo napastować i namawiać do robienia czegoś, czego nie chce lub nie rozumie. Są to proste zasady obowiązujące w życiu społecznym, a tego, że nie wolno dotykać innych ludzi bez przyzwolenia lub trzeba mieć czyjąś zgodę na przytulenie, możemy przecież łatwo wyuczyć (wielokrotnie powtarzając wprowadzoną zasadę). Należy również pamiętać o tym, że dzieci szybko uczą się tego, jak na ich niestosowne zachowania seksualne reagują inni, dlatego ważne jest żeby nie wzmacniać takich zachowań naszą niewłaściwą postawą.
Także jeśli zdecydujemy się na wprowadzenie czasu intymnego, musimy nauczyć młodzież, że nie należy wciągać w to innych osób. Jest to ważna zasada, która powinna obowiązywać przez całe życie. I wreszcie bardzo ważne jest to, żeby takie same zasady obowiązywały i były egzekwowane nie tylko w domu, ale również we wszystkich miejscach, w których przebywa dorastające dziecko.
Przygotowując swoje z konieczności krótkie wystąpienie, znalazłam wśród książek w języku polskim taką, którą chciałabym Państwu bardzo polecić. Jest to książka Debry Haffner „Jak rozmawiać z dziećmi o sprawach intymnych”. Lektura tej książki może być kontynuacją dzisiejszego spotkania.

 

 

Ochrona Prawna

piecz_prewencyjna_koksztys.jpg

Zjazdy i seminaria

Zespoły