Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Genetyka arrow Komórki macierzyste i klonowanie człowieka - nadzieje i zagrożenia

Menu główne

Genetyka

Różne

Komórki macierzyste i klonowanie człowieka - nadzieje i zagrożenia Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

http://www.mp.pl/


ks. prof. PAT dr hab. Tadeusz Biesaga SDB
Katedra Bioetyki Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie

Opublikowano w Medycyna Praktyczna 2004/10
(Od Redakcji: Autor w wielu miejscach odwołuje się do statusu embrionu, o którym pisał w artykule Status embrionu - stanowisko personalizmu ontologicznego". Zachęcamy do przeczytania tamtego artykułu.)
Sposoby pozyskiwania komórek macierzystych
Komórki macierzyste ze względu na wszechstronność w wytwarzaniu różnorodnych komórek potomnych dzieli się na totipotencjalne, pluripotencjalne, multipotencjalne i unipotencjalne. Totipotencjaną komórką jest zawsze zygota. Pluripotencjalne komórki mogą się różnicować w komórki pochodzące z różnych listków zarodkowych. Multipotencjalne komórki mogą dać początek komórkom pochodzącym z jednego listka zarodkowego i mają mniejszy zakres różnicowania się (na przykład z ektodermy powstają neurony, nabłonki, komórki gruczołowe, a z mezodermy - komórki mięśniowe). Komórki unipotencjalne to takie, które mogą wytworzyć tylko jeden typ komórek.[1] Wiedza o nich ciągle się rozwija. Zdobywana jest poprzez obserwację komórek macierzystych w ludzkim ustroju, czyli in vivo, jak też w różnorodnie prowadzonych hodowlach in vitro.
Ze względu na pochodzenie wyróżnia się komórki macierzyste: a) embrionalne, b) płodowe i c) dorosłe. Ludzkie komórki macierzyste można otrzymywać:
a) z embrionów ludzkich uzyskiwanych metodą zapłodnienia in vitro,
b) z embrionów uzyskiwanych metodą klonowania,
c) z tkanki płodu po poronieniu czy aborcji,
d) z krwi pępowinowej podczas porodu oraz
e) z organizmu ludzkiego, w którym występują komórki macierzyste dorosłe.[2]
Pojawiają się też doniesienia o możliwości pobierania komórek macierzystych ze zwłok.[3]
Tak wielkie zainteresowanie komórkami pochodzącymi z wczesnych embrionów ludzkich (stadium blastocysty) spowodowane jest tym, że komórki te są liczne, łatwo dostępne, posiadają cechę toti- lub pluripotencjalności, a w przypadku klonowania są immunologicznie zgodne z dawcą jądra, dzięki czemu można je u dawcy jądra zastosować w celach terapeutycznych. "Komórki macierzyste organizmów dorosłych są obecne (...) w znacznie mniejszej (do kilku stopni skali logarytmicznej) liczbie i są monopotencjalne lub jeżeli multipotencjalne, to ograniczone do wytwarzania niewielu linii komórkowych".[4] Rozwijająca się wiedza o tych komórkach podważyła panujące dotychczas poglądy. "Uprzednio zakładano, że w organizmie dorosłego występują tylko te populacje komórek macierzystych, które dają początek komórkom wytwarzanym na tym etapie życia. Obowiązywała również zasada nieodwracalności zróżnicowania tych komórek - raz ukierunkowana komórka nie była w stanie tego zdeterminowania zmienić, stąd z komórek macierzystych krwiotworzenia musiał powstać jedynie układ krwiotwórczy, a np. z komórek macierzystych mięśni tylko tkanka mięśniowa".[5] Doktryny te zostały jednak odrzucone. Odrzucono pogląd kwestionujący występowanie w organizmie dorosłym różnorodnych komórek macierzystych, nie tylko tego rodzaju, które utworzyły dany narząd. Odrzucono też pogląd o nieodwracalności ich różnicowania i ukierunkowania.[6] Głosi się również tezę o krążeniu różnorodnych komórek macierzystych w ludzkim ustroju.[7] Mimo różnych opinii na temat możliwości formowania plastyczności komórek macierzystych dorosłego organizmu (przekierunkowania z jednej linii komórkowej na inną lub odróżnicowania, czyli powrotu do komórki wcześniejszej) nie ulega wątpliwości, że wiedza o tych procesach przyniesie nowe odkrycia i praktyczne rozwiązania.
Łatwo dostępnym źródłem komórek macierzystych jest krew pępowinowa, pozostająca po porodzie w naczyniach łożyska i łożyskowej części pępowiny. "Ostatnio wykazano, że zawiera ona, oprócz komórek krwiotwórczych, komórki macierzyste dające początek innym liniom komórkowym, np. komórkom kościotwórczym, komórkom układu nerwowego".[8] Budzi to nadzieje na szersze ich zastosowanie niż tylko w leczeniu chorób krwi.
Mimo że komórki macierzyste z krwi pępowinowej lub dorosłego organizmu na obecnym etapie rozwoju medycyny są trudniejsze do uzyskania czy zastosowania klinicznego w porównaniu z embrionalnymi komórkami macierzystymi, to jednak ich wykorzystanie nie budzi zastrzeżeń etycznych. Natomiast zdobywanie komórek macierzystych w wyniku klonowania embrionów ludzkich i ich zabijania poprzez ekstrakcję komórek macierzystych jest z punktu widzenia etyki nie do przyjęcia.
Embrionalne komórki macierzyste można pozyskiwać z 5- lub 6-dniowych płodów, tworzących w tym okresie rozwoju blastocystę.[9] Komórki zewnętrzne blastocysty utworzą łożysko, a komórki wewnętrzne (20-100 komórek), które dadzą początek wszystkim narządom, to właśnie totipotencjalne komórki macierzyste, zdolne do utworzenia wszystkich tkanek i narządów ustroju. Ponieważ w przypadku komórek macierzystych embrionów otrzymywanych metodą zapłodnienia in vitro konieczne jest pokonanie bariery zgodności tkankowej u ewentualnych biorców przeszczepów, które pochodzą z tych komórek, zainteresowano się klonowaniem embrionów metodą wymiany jądra, czyli wprowadzenia w miejsce jądra komórki jajowej jądra pobranego z komórki dawcy.[10] Dawca jądra, będący zarazem biorcą przeszczepu z tak uzyskanych komórek macierzystych, nie wymaga pokonania bariery zgodności tkankowej. W ten sposób medycyna wybiera najłatwiejszy sposób nie tylko pozyskiwania, ale przyszłego stosowania komórek macierzystych. Nie oznacza to jednak, że jest to sposób etyczny.
"Do wykorzystania komórek macierzystych w medycynie - pisze Włodzimierz Korohoda z Instytutu Biologii Molekularnej UJ - nie są niezbędne komórki totipotencjalne z embrionów. Aby uzyskać rozmaite typy tkanek, neurony, kardiomiocyty, mięśnie, nabłonki itd., wystarczają komórki pluripotencjalne i multipotencjalne. Takie komórki można wykorzystać do implantacji w celu regeneracji serca po zawale (kardiomiocyty) lub leczenia choroby Parkinsona (neurony), wywołania zrastania kości (osteoblasty), gojenia ran (keratynocyty). Źródłem komórek pluripotencjalnych może być szpik, krew pępowinowa, a nawet tkanki dorosłego człowieka. (...) Większość biologów uważa - podsumowuje swoje stanowisko Korohoda - że przedstawiony kierunek prac zasługuje na poparcie, gdyż nie wiąże się z kontrowersjami etyczno-moralnymi".[11] Tak więc tzw. terapeutyczne klonowanie embrionów ludzkich "nie ma - jego zdaniem - żadnego uzasadnienia, poza finansowym. Naciski na dopuszczenie do takich prac, mimo niewątpliwych zastrzeżeń etycznych, wynikają nie z potrzeb naukowych, ale czysto merkantylnych".[12]
Próby degradacji statusu embrionu ludzkiego
Możliwość klonowania człowieka, wykorzystania totipotencjalności komórek macierzystych i rysujące się na horyzoncie możliwości kierowania plastycznością dorosłych komórek, sprowadzania ich do poziomu wcześniejszego, czyli od unipotencjalności do multipotencjalności - powinna wywołać na nowo dyskusję na temat początku życia ludzkiego oraz jego statusu moralnego i prawnego. Zaciera się bowiem różnica między komórkami somatycznymi a zarodkowymi, które stanowią początek życia. W etyce może to prowadzić do zatarcia różnicy między statusem ontycznym i moralnym embrionu ludzkiego w jego pierwszych stadiach rozwoju[13] a statusem komórek somatycznych naszego organizmu.
Dotychczas problem statusu moralnego embrionu ludzkiego nie tylko nie został właściwie postawiony, ale już na samym początku spotkał się z negacją. Tak uczynił Michael West, prezes firmy Advanced Cell Technology, argumentując, że z jego, naukowego, biologicznego punktu widzenia, to co powstało w wyniku przeprowadzonego przez niego 13 października 2001 roku klonowania tzw. terapeutycznego nie jest nowym osobnikiem, ale "wiązką komórek". W procedurze tej nie mamy - jego zdaniem - do czynienia z życiem ludzkim, ale z życiem komórek, które zostaną wykorzystane do celów naukowych i terapeutycznych.
W ten sposób niektórzy naukowcy pracujący dla różnych firm próbują ominąć wymagania etyczne i prawne dotyczące klonowania człowieka. Przykładem takiej sofistyki jest wprowadzenie odróżnienia klonowania terapeutycznego jako niebudzącego zastrzeżeń etycznych, od klonowania reprodukcyjnego, które może wzbudzać opory etyczne. Przez określenie "terapeutyczne" chce się osiągnąć akceptację etyczną tej procedury. Jako argumenty na rzecz klonowania przywołuje się przewidywane olbrzymie korzyści terapeutyczne dla milionów chorych ludzi. W tym kontekście etyków krytykujących tę procedurę postrzega się jako hamujących postęp medycyny i wyzwalanie ludzkości od uciążliwych chorób i cierpień.
Tymczasem gdy zapytamy, czy klonowanie terapeutyczne jest dla klonu ludzkiego terapeutyczne, to się okazuje, że nie tylko nie jest, ale wprost przeciwnie, prowadzi do jego zniszczenia. Ekstrakcja komórek macierzystych z embrionu nie jest jego terapią, lecz pozbawieniem życia. Z etycznego punktu widzenia mamy więc do czynienia z klonowaniem użytkowym, czyli w celu uzyskania komórek do badań naukowych, do wykorzystania w lecznictwie oraz dla zysku. Odnosząc to stanowisko do transplantologii, należałoby powiedzieć, że transplantacja terapeutyczna to taka, w której wszystkie tkanki i narządy żywego, zdrowego człowieka zostają od niego pobrane i użyte do leczenia innych ludzi. W tym wypadku również można by uznać, że człowiek dorosły nie jest jednostką, lecz zbiorem narządów, dlatego wolno go "rozłożyć" na cele terapeutyczne. Można też takie stanowisko poprzeć rachunkiem korzyści, w którym poświęcenie jednego zdrowego człowieka dla uratowania 10 chorych będzie opłacalne. Nietrudno jednak dostrzec absurdalność etyczną takich kalkulacji.
Okazuje się więc, że w "klonowaniu terapeutycznym" brano pod uwagę wszystko z wyjątkiem tej istoty ludzkiej, o którą w nim chodzi. Pominięto ją milczeniem, usunięto z dyskusji etycznej. Uczynił tak bez wielkiego namysłu nie filozof czy etyk, ale przedstawiciel firmy, która po to powstała, aby przynosić zyski. Tę samą procedurę klonowania raz nazwano klonowaniem reprodukcyjnym, a innym razem - klonowaniem terapeutycznym. W pierwszym przypadku embrion z definicji ma być początkiem życia ludzkiego i ma się nadawać do dalszego rozwoju, w drugim zaś - nie będzie początkiem, i to nie dlatego że nie może się rozwijać, ale z powodu przeznaczenia do celów, terapeutycznych.
Nasuwa się więc podejrzenie, że presja sukcesów naukowych i handlowych oraz redukcyjna mentalność niektórych specjalistów od inżynierii komórkowej stała się powodem nihilizacji statusu embrionu ludzkiego. Przeprowadza się ją dwukierunkowo - od biologii komórki do etyki, i odwrotnie - od etyki do pozytywnej oceny moralnej pewnych procedur. W pierwszym podejściu wystarczy zredukować klon ludzki do zbioru komórek zarodkowych, a te ostatnie zrównać z komórkami somatycznymi, w drugim - wystarczy wykorzystać etycznie pozytywny termin i nazwać klonowanie człowieka terapeutycznym, aby tę procedurę moralnie usprawiedliwić. Oczywiście w medycynie można się posługiwać terminami tej dyscypliny i twierdzić, że klon ludzki to komórka zarodkowa, komórka totipotencjalna. Jednak na gruncie etyki ta terminologia ma odmienne implikacje. Sprowadza ona bowiem (degraduje) status ontyczny i moralny embrionu ludzkiego do statusu komórek somatycznych naszego organizmu, które bez zastrzeżeń etycznych wykorzystuje się w badaniach naukowych czy w terapii. Takiej nihilizacji statusu istoty ludzkiej dokonuje się bez podejmowania dyskusji etycznej, bez ujawnienia zarówno tego co do niej skłania, jak i założeń filozoficznych i etycznych, które się za nimi kryją. A przecież za każdym rozstrzygnięciem etycznym kryją się decydujące o kulturze ludzkiej założenia antropologiczne i aksjologiczne.
Trzeba więc na nowo odpowiedzieć, czy klon ludzki jest ludzki? Czy jest początkiem życia ludzkiego? Powstaje on bowiem inaczej, niż dzieje się to po połączeniu plemnika z komórką jajową. Znane są różne formy klonowania: naturalne klonowanie przez podział zarodka i powstanie bliźniąt jednojajowych, klonowanie przez podział blastocysty, izolację czy reagregację blastomerów, czy też omawiane wyżej klonowanie w wyniku usunięcia jądra z oocytu i przeniesienia do niego jądra komórki somatycznej.[14]
To właśnie odmienność tej ostatniej procedury klonowania wykorzystuje się do podważenia statusu moralnego klonu ludzkiego. Można bowiem twierdzić, że cała ta procedura to inżynieria komórkowa, a nie naturalne poczęcia życia. W ten sposób klon ludzki można zdegradować do komórek wśród innych komórek organizmu.
Tak więc status embrionu ludzkiego podważa się poprzez odwołanie się zarówno do sposobów jego wykorzystania, jak i do sposobów jego powstania. W pierwszym wypadku nie ma embrionu ludzkiego, gdyż mamy do czynienia z terapią, w drugim też go nie ma, bo mamy do czynienia tylko z inżynierią komórkową. Stanowisko to jest dziwne na gruncie samej embriologii, wyróżniającej przecież różne formy klonowania jako początku życia. Jest ono już wprost błędne przy rozróżnieniu klonowania reprodukcyjnego i terapeutycznego. Rozróżnieniu temu służyło przekonanie, że klon reprodukcyjny jest właśnie klonem zdolnym po wszczepieniu do rozwoju, że jest początkiem życia. Przekonanie takie zostało potwierdzone choćby przez sklonowanie i hodowlę owcy Dolly. Klon tzw. terapeutyczny nie różni się od reprodukcyjnego pod względem metody powstania, nie powinien się więc różnić w swym statusie biologicznym i etycznym. Nie można więc, nawet dla szczytnych celów naukowych i terapeutycznych, wprowadzać sofistycznych argumentów i podważać statusu etycznego klonu ludzkiego.
"Spór sprowadza się do kolizji dwóch wartości: życie ludzkie czy użyteczność? Godność ludzka czy użyteczność? A przez użyteczność rozumiem w tym wypadku - stwierdza Zbigniew Szawarski - postęp naukowy w medycynie i biotechnologii, rewelacyjne wręcz metody leczenia różnego rodzaju chorób, zwłaszcza chorób degeneracyjnych, ale nie tylko".[15] W imię tej użyteczności embrion ludzki przegrywa z osobami dorosłymi. Przyznaje mu się prawa stopniowo, wraz z dalszymi etapami jego rozwoju. "Jeśli przyjąć tę argumentację - zauważa Andrzej Szostek - to należałoby uznać, że także wśród ludzi urodzonych wartość życia i prawo do życia poszczególnych jednostek będzie proporcjonalna do stopnia aktualizacji człowieczeństwa. Dziecko będzie miało nieco inne prawo (mniejsze) niż człowiek dorosły, chory nieco inne niż człowiek zdrowy, starszy i już bardzo przywiędły jeszcze mniejsze nawet niż dziecko, bo nawet nie jest potencjalnie rozwijającym się człowiekiem".[16]
Etyczną obronę statusu początku życia ludzkiego spotykamy nie tylko w twierdzeniach etyków, ale ze strony różnych autorytetów naukowych i religijnych. "Klonowanie embrionów, dokonywane w celach biomedycznych bądź z zamiarem wyprodukowania komórek macierzystych - mówił arcybiskup Renato Raffaele Martino w nowojorskiej siedzibie ONZ - jest pogwałceniem godności i integralności osoby ludzkiej. Klonowanie ludzkiego embrionu z myślą o jego uśmierceniu mogłoby doprowadzić do instytucjonalizacji celowego i systematycznego niszczenia powstającego życia ludzkiego w imię nieznanego "dobra" w postaci potencjalnej terapii bądź odkryć naukowych. Taka wizja jest nie do przyjęcia dla większości ludzi, także tych, którzy zdecydowanie opowiadają się za rozwojem nauki i medycyny. Ponieważ klonowanie embrionów oznacza stworzenie nowej istoty ludzkiej, którą pozbawia się możliwości rozwijania cech prawdziwie ludzkich w przyszłości, a zamiast tego poświęca się ją celom naukowym i skazuje na pewną śmierć, trzeba stwierdzić, że procesu tego nie można usprawiedliwiać niesieniem pomocy innym ludziom. Klonowanie embrionów jest pogwałceniem fundamentalnych praw człowieka".[17] Dokument w tej sprawie Papieskiej Akademii Pro Vita stwierdza: "Pobranie wewnętrznej masy komórkowej blastocysty, które ludzki embrion ciężko i nieodwracalnie uszkadza przez to, że przerywa jego rozwój, jest działaniem ciężko niemoralnym i dlatego całkowicie niedopuszczalnym".[18]
Dyskusja o statusie ontycznym, moralnym oraz prawnym embrionu ludzkiego musi się ciągle ożywiać, zwłaszcza w sytuacji coraz to nowych odkryć medycznych, ponieważ od niej dziś zależy, jaki humanizm zbudujemy; humanizm szanujący życie wszystkich czy tylko niektórych? Humanizm, który uprzedmiotowi i skomercjalizuje życie ludzkie, czy humanizm, który będzie je chronił od początku?
Technizacja życia ludzkiego i równia pochyła
Przeniesienie początku życia ludzkiego do laboratoriów przyczyniło się do przedmiotowego jego traktowania. Łatwiej jest uprzedmiotowić embrion ludzki niż uprzedmiotowić dorosłego człowieka. Inaczej bowiem ich spostrzegamy i inaczej bronią oni swej podmiotowości. W przypadku zygoty czy blastocysty mamy do czynienia z mikroorganizmem.[19] Na podstawie obserwacji w laboratorium trudno go potraktować jak podmiot, któremu przysługuje podobny szacunek, jakiego wymaga od nas człowiek dorosły. Zygota ludzka w laboratorium, której początek dała procedura zapłodnienia in vitro, czy też klonowanie, z pozycji obserwacji naukowej może być łatwo traktowana tylko jako biologiczny materiał laboratoryjny do celów naukowych, technicznych i komercyjnych. W badaniach naukowych w laboratoriach nie ma podejścia podmiotowego, w którym się dostrzega, że oto mamy do czynienia nie tylko z czymś, ale z kimś, z istotą ludzką, która mimo swoich mikrorozmiarów wkracza na swoją drogę życia i tym samym zyskuje szacunek i prawa należne rodzinie ludzkiej. Ze względu na ten mikrowymiar zniszczenie embrionów w pierwszych stadiach rozwoju w laboratoriach wydaje się zwykłą czynnością techniczną, usunięciem zbędnych przedmiotów, posprzątaniem przed następnym badaniem. Może się wydawać, że czynność ta nie podlega kwalifikacji etycznej, tak jak jej podlega zabicie embrionu w dalszych stadiach jego rozwoju lub zabicie urodzonego dziecka.
Do przełamania oporów etycznych przy niszczeniu embrionów ludzkich dla tzw. dobra nauki i ludzkości przyczynia się też propaganda sukcesów medycyny, która wzmacnia mentalność utylitarystyczną. Dzieje się tak przy propagowaniu możliwości wykorzystania embrionalnych komórek macierzystych. Miesza się tu przypuszczenia z fantazjami. W popularyzacji badań nie opisuje się całej skomplikowanej medycznie i etycznie sytuacji, niepowodzeń, niebezpieczeństw, czy też rzeczywistych małych kroków w terapii, lecz raczej przeważa retoryka o "cudownym leku na wszystko". Łatwe i entuzjastyczne obietnice leczenia prawie wszystkich chorób, regeneracji wszystkich narządów, laboratoryjnej hodowli tkanek i narządów do przeszczepów, oddziałują na świadomość milionów ludzi, zdobywając ich przychylność dla utylitarnego traktowania początku życia ludzkiego. Milcząco zaczyna funkcjonować przekonanie, że jest to zło konieczne, że dobry cel uświęca złe środki.
Propaganda sukcesu, nieuchronności postępu na skróty, toruje drogę biotechnologii prenatalnej. "Jak wyglądają na tym tle - pyta jeden z bioetyków - uczeni biorący udział w tym wyścigu, w którym oprócz żądzy wiedzy i żądzy sławy coraz większą rolę odgrywa żądza pieniędzy, która rychło wysunąć się może na plan pierwszy?"[20]
Powstaje pytanie, czy zsuwamy się po równi pochyłej od uprzedmiotowienia istoty ludzkiej w technikach in vitro, po nihilizację podmiotu ludzkiego w technikach klonowania, jego komercjalizację oraz ingerencję i manipulację genetyczną naturą człowieka?[21]
(Od Redakcji: Niniejszy artykuł jest oparty na wcześniejszej publikacji Autora w "Bioetycznych Zeszytach Pediatrii" Polsko-Amerykańskiego Instytutu Pediatrii [2003-2004; 1: 86-97])
Przypisy
1. Korohoda W.: Inżynieria komórkowa i tkankowa na początku XXI wieku - nowe nadzieje i nowe zagrożenia. Prace Komisji Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU, 2002; 5: 109-123, 114
2. Pojda Z.: Kliniczne zastosowania komórek macierzystych - stan obecny i perspektywy: nowotwory. J. Oncol., 2002; 52: 145-150
3. Morciniec P.: Ocalić (obraz) człowieka: istota dyskusji o komórkach macierzystych. W: Ocalić cywilizacje - ocalić ludzkie życie. Kraków, 2002: 119-129, 124; Zalewski Z.: Czy istnieją granice postępu w badaniach naukowych w medycynie?: spór o komórki macierzyste. Sztuka Leczenia, 2002; 8: 47-52, 48
4. Pojda Z.: dz. cyt.: 146
5. Tamże: 147
6. Tamże s. 147-148. Zob. Marszałek M.T.: Komórki macierzyste wątroby i trzustki u zwierząt i człowieka. Postępy Biol. Komórki, 1999; 26: 135-157, 159-179; Majka M., Michałowska A., Ratajczak M.Z.: Próba izolacji ludzkich komórek macierzystych mięśni szkieletowych. Postępy Biol. Komórki, 2003; 30 (supl. 21): 17-24
7. Kucia M., Majka M., Ratajczak M.Z.: Plastyczność nieembrionalnych komórek macierzystych: fakt czy artefakt? Postępy Biol. Komórki, 2003; 30 (supl. 21): 3-16
8. Pojda Z.: dz. cyt.: 147. Zob. Pojda Z., Machaj E.K., Gajkowska A., Ołdak T., Jastrzewska M.: Badanie potencjalnej przydatności klinicznej komórek macierzystych uzyskiwanych z krwi pępowinowej. Postępy Biol. Komórki, 2003; 30 (supl. 21): 127-138; Wiktor-Jędrzejczak W., Urbanowska E., Rokicka M. i wsp.: Wstępna ocena możliwości wykorzystania kriotwórczych komórek macierzystych pozyskanych z różnych dawców krwi pępowinowej do jednoczesnego przeszczepiania u biorców dorosłych. Postępy Biol. Komórki, 2003; 30 (supl. 21): 139-147
9. Pojda Z.: dz. cyt.: 146
10. Zob. opis pierwszego sklonowania embrionu ludzkiego z 13.X. 2001. Cibelli J.B., Lanza R.P., West M.D.: Pierwszy klon. Świat Nauki, 2002; styczeń: 29-37. O tym, że próba ta była nieudana, piszą sami twórcy eksperymentu na s. 30: "Niestety, tylko jeden z zarodków doszedł do stadium sześciu komórek, po czym przestał się dzielić".
11. Korohoda W.: dz. cyt.: 115. Zob. tenże: Biologia i inżynieria komórkowa na przełomie wieków. Kosmos. Probl. Nauk Biol., 2000; 49: 403-412; tenże: Czy inżynieria komórkowa stanowi zagrożenie. Prace Komisji Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU, 2000; 3: 7-18
12. Tamże: 113
13. Zob. Biesaga T.: Status embrionu - stanowisko personalizmu ontologicznego. Med. Prakt., 2004; 7-8: 28-31
14. Modliński J.A., Karasiewicz J.: Klonowanie ssaków: mity i rzeczywistość. W: Chyrowicz B., red.: Klonowanie człowieka. Lublin, 1999: 23-92
15. Komórki macierzyste - życie za życie? Debata w Ministerstwie Nauki i Informatyzacji 15 XII 2003, http://kbn.icm.edu.pl/komorki_macierzyste/20040217.html, s. 1-31
16. Tamże
17. Martino R.R.: W sprawie całkowitego zakazu klonowania człowieka (wystąpienie w nowojorskiej siedzibie ONZ, 23 IX 2002). L'Osservatore Romano, 2002; 12: 38-40. www.opoka.org.pl/zycie_kosciola/media/osservatore/
18. Pontifical Academy for Life: Declaration on the production and the scientific and therapeutic use of human embryonic stem cells. Vatican City, 2000, rozdz. Ethical problems nr 3; www.vatican.va/roman_curia/pontifical_academies/acdlife/index.htm
19. Karasiewicz J., Modliński J.: Komórki macierzyste ssaków: potencjalne źródło zróżnicowanych komórek do transplantacji. Postępy Biol. Komórki, 2001; 28: 219-242, 220
20. Zalewski Z.: dz. cyt.: 51
21. Zob. Chyrowicz B.: Bioetyka i ryzyko: argument "równi pochyłej" w dyskusji wokół osiągnięć współczesnej genetyki. Lublin, 2000: 307 i nn.
Komentarz
Obecnie stosowane techniki klonowania pozwalają otrzymywać żywotne i rozwijające się zarodki z komórek jajowych pozbawionych własnego materiału genetycznego (enukleowanych), które w żargonie technicznym nazywane są ooplazmą (rys. I).
 
Rys. I. Technika klonowania zwierząt z zastosowaniem transferu jądra komórki somatycznej. Zarodek, identyczny w zakresie antygenów transplantacyjnych z dawcą komórki somatycznej, może być wykorzystany jako źródło komórek macierzystych (rysunki - Jacek Zieliński, Medycyna Praktyczna).
Po wprowadzeniu do niej jądra komórki innego osobnika - a jądro takie może pochodzić nie tylko z komórki innego zarodka, ale także ze specjalnie przygotowanych komórek somatycznych - następuje przeprogramowanie przeniesionego jądra, a powstała chimera zaczyna się dzielić i przekształca w zarodek wykazujący właściwości totipotencjalne lub przynajmniej pluripotencjalne. Tak uzyskane komórki są identyczne w zakresie antygenów transplantacyjnych z dawcą jądra komórki somatycznej; po ich przeszczepieniu nie występuje zjawisko odrzucania.
Nazwanie zarodka sklonowanego techniką transferu jądra chimerą jest uzasadnione współistnieniem w jego komórkach mitochondriów zarówno dawcy, jak i biorcy. Analiza mitochondrialnego DNA sklonowanych przy użyciu tej techniki ssaków wykazała, że w organizmie dorosłym wiele ważnych narządów, takich jak mózg i wątroba, uzyskuje zdecydowaną przewagę liczebną mitochondriów dawcy.[1] U kopytnych, których łożysko jest zbudowane z większej liczby warstw niż u człowieka, mogą się dodatkowo pojawić w zarodku mitochondria pochodzące z organizmu ciężarnej, do którego zarodek implantowano.[2] Białka kodowane przez genom mitochondriów nie wykazują ekspresji na powierzchni komórek, nie powodują zatem odpowiedzi odpornościowej.
Negatywna ocena etyczna klonowania embrionów ludzkich jest związana z ich potencjałem rozwojowym umożliwiającym wykształcenie kompletnego organizmu. Niemożliwe jest dokonanie rozgraniczenia między zarodkiem uzyskanym techniką transferu jądra komórki somatycznej a zapłodnieniem in vitro lub naturalnym zapłodnieniem komórki jajowej. Bez względu na potrzeby i okoliczności poczęcia wszystkie one charakteryzują się - jakkolwiek z różnym prawdopodobieństwem - rozwojem prowadzącym do urodzenia się dziecka.
Biologicznym punktem krytycznym powodującym negatywną ocenę etyczną klonowania jest wykorzystanie komórki jajowej, a dokładnie ooplazmy. Jest ona źródłem informacji zdolnym zmusić materiał genetyczny wprowadzonego do niej jądra komórkowego do rozwoju wbrew jego somatycznemu programowi. Skład tego eliksiru życia nie jest w pełni poznany, a nowe odkrycia molekularne, na przykład małych interferujących cząsteczek RNA, które dynamicznie regulują ekspresję genów, dołączą zapewne do poznanych już mechanizmów metylacji DNA i acetylacji histonów. Za nadrzędny mechanizm przeprogramowania komórek uważa się procesy demetylacji i remetylacji DNA, jednak wpływy epigenetyczne obejmują też przywrócenie długości telomerów i reorganizację histonów.[3]
Jajniki podczas życia kobiety uwalniają około 400 komórek jajowych zdolnych do zapłodnienia, jednakże 99,99% spośród około 7 milionów oocytów obecnych w jajnikach płodu obumiera w wyniku apoptozy, większość jeszcze przed urodzeniem. Problem pozyskiwania komórek jajowych kobiety do procedury transferu jądra ostatecznie może znaleźć rozwiązanie komercyjne, nieobojętne dla zdrowia dawczyni, ze względu na konieczność hormonalnej stymulacji jajeczkowania.
Współcześnie podejmowane i propagowane z entuzjazmem techniki pozyskiwania komórek macierzystych człowieka korzystają ze zdobyczy w dziedzinie biologii rozrodu zwierząt. Warto bliżej przyjrzeć się sporym już doświadczeniom zdobytym przy klonowaniu zwierząt gospodarskich. Odsetek odległych niepowodzeń w technice transferu jądra komórki somatycznej jest nadal duży. U tak uzyskanego bydła zwraca uwagę na przykład duża częstość występowania śmierci okołoporodowej spowodowanej wadami wrodzonymi serca i płuc,[4] a podczas kilkuletniej obserwacji nawet u 80% zwierząt rozwija się nadciśnienie płucne i kardiomiopatia zastoinowa.[5] Argument ten wykorzystuje się w dyskusji przeciwko klonowaniu reprodukcyjnemu, lecz za klonowaniem terapeutycznym, co zastanawia wobec planów użycia komórek macierzystych w leczeniu niewydolności serca u człowieka.
Chimeryzm spowodowany techniką transferu jądra komórki somatycznej wyklucza skuteczność leczenia chorób mitochondrialnych u dawcy, gdyż jego własna populacja tych organelli przeważałaby w tkankach krytycznych dla choroby, mimo ich repopulacji komórkami macierzystymi. W terapii innych chorób heteroplazmia, czyli obecność mitochondriów różnego pochodzenia, nie powinna jednak stanowić przeszkody.
Przeszczepianie narządów i tkanek, jako metoda leczenia, nie budzi kontrowersji etycznych, a od pierwszego przeszczepu serca upłynęło już 37 lat. Nadal jednak pojawiają się problemy podczas dyskusji dotyczącej źródeł, z których można pozyskać te deficytowe środki terapeutyczne. Powszechnie akceptowane jest stanowisko, że dawcą może być osoba zdolna do świadomej zgody na pobranie narządu, jeśli nie spowoduje to trwałego uszczerbku jej zdrowia, jak również osoba zmarła, jeśli uprzednio nie wyraziła zastrzeżeń osobiście lub wolą rodziny. Oddziały intensywnej terapii aktywnie zgłaszają dawców spośród swoich pacjentów wykazujących objawy śmierci pnia mózgu. Nie ma natomiast powszechnej akceptacji dla pobierania narządów od skazańca po wykonaniu na nim wyroku śmierci.
Pozyskane w dostatecznie dużej liczbie odmłodzone i zgodne tkankowo komórki macierzyste - obecnie taką możliwość daje tylko transfer jądra komórki somatycznej - wykazują szereg właściwości będących do niedawna marzeniem medycyny eksperymentalnej (rys. II).
 
Rys. II. Totipotencjalne ludzkie komórki macierzyste pozyskane techniką transferu jądra komórki somatycznej (A) lub zapłodnienia in vitro (B), a następnie hodowli komórek zarodka (C). Możliwe jest też przeprogramowanie multipotencjalnych komórek macierzystych pobranych z krwi pępowinowej lub ze szpiku; w hodowli komórkowej (D) udaje się odtworzyć ich właściwości pluripotencjalne. Komórki macierzyste są wykorzystywane do: transplantacji, terapii genowej, badań przesiewowych i toksykologicznych leków, tworzenia modeli chorób człowieka, badań nad rozwojem zarodkowym, karcynogenezą i różnicowaniem oraz w badaniach genomowych i ekspresji genów. Wśród tkanek otrzymanych z komórek macierzystych są: neurony, komórki skóry, kardiomiocyty, komórki mięśni szkieletowych, trzuski, tarczycy i płuc.
O możliwości regeneracji mięśnia sercowego uszkodzonego przez zawał z użyciem komórek macierzystych pochodzących ze szpiku u myszy donosił już w 2001 roku zespół Piero Anversy z New York Medical College (pisałem już o tym na łamach "Medycyny Praktycznej" [5/2001, s. 186]).[6] Przez następne lata nie powiodły się próby powtórzenia jego eksperymentów, a u ludzi, którym podawano ich własne szpikowe komórki macierzyste poprawa hemodynamicznej czynności serca była znikomo mała i wyniosła po 6 miesiącach zaledwie 6%.[7] Tym większe nadzieje budzą próby leczenia zarodkowymi komórkami macierzystymi, które poza kardiomiocytami i układem przewodzącym odtworzyły, w modelu mysim, w pełni funkcjonalne krążenie wieńcowe.[8]
Do uznanych zastosowań komórek macierzystych zaliczają się przeszczepy komórek hemopoetycznych. Dobre wyniki dotyczą przeszczepów allogenicznych zarówno komórek macierzystych z krwi obwodowej od dawców stymulowanych filgrastimem (G-CSF), jak i komórek macierzystych krwi pępowinowej.[9,10]
Do eksperymentalnie testowanych zastosowań terapii komórkami macierzystymi w neurologii należy leczenie choroby Parkinsona, stwardnienia bocznego zanikowego, wrodzonych miopatii oraz poprzecznych uszkodzeń rdzenia. W cukrzycy próbuje się odtworzyć aparat wysepkowy trzustki; analogiczne zastosowanie komórki macierzyste mogą znaleźć w leczeniu wielu endokrynopatii.
Obecnie rysują się szanse rozwiązania problemu pozyskiwania dostatecznej liczby komórek macierzystych bez negatywnej oceny etycznej takiego postępowania. Metoda transferu jądra komórki somatycznej do ooplazmy innego gatunku, choć uwieńczona umiarkowanym sukcesem w tak egzotycznych zestawieniach jak mysz i królik, czy królik i panda olbrzymia, w medycynie nie wywołała dotychczas zainteresowania. Wydaje się, że dopiero rezygnacja z ooplazmy spowodowałaby uwolnienie od zarzutu kreacji nowego istnienia. Klonowanie poprzez przeniesienie jądra komórki somatycznej do komórki somatycznej dotychczas u ssaków nie było badane. Inną możliwością, testowaną już od kilku lat, jest fuzja komórki dawcy i komórki macierzystej in vitro, przy umiejętnym przygotowaniu tej ostatniej (np. przez napromienianie jej jądra) pozwalająca podmienić materiał genetyczny na pochodzący od dawcy. Skuteczność takiej fuzji komórkowej wykazywana była wielokrotnie przy podaniu komórek macierzystych bezpośrednio do organizmu biorcy.[11] Rozwiązaniem ostatecznym będzie jednak poznanie mechanizmów molekularnych, które działając poprzez zawarte w cytoplazmie cząsteczki skłaniają komórkę do odmłodzenia lub transdyferencjacji jej fenotypu. Wtedy też może się okazać, że procedura klonowania jest zbędna, bo zabieg dostarczenia tych cząsteczek wykonany będzie bezpośrednio w organizmie chorego.
dr hab. med. Marek Sanak
Zakład Biologii Molekularnej i Genetyki Klinicznej
II Katedry Chorób Wewnętrznych CM UJ w Krakowie
Słowniczek
•  komórki macierzyste
- totipotencjalne - zdolne do wykształcenia całego organizmu, np. zygota, blastula do stadium kilku blastomerów
- pluripotencjalne - zdolne do różnicowania się w kierunku dowolnego z trzech listków zarodkowych - ektodermy, mezodermy lub endodermy
- multipotencjalne - zdolne do różnicowania w kierunku różnych dojrzałych komórek w obrębie tego samego listka zarodkowego, np. komórki macierzyste szpiku lub krwi pępowinowej
- unipotencjalne - odwarzające tylko jeden rodzaj komórek dojrzałych, np. komórki warstwy ziarnistej naskórka regenerujące keratynocyty
•  ooplazma - niezapłodniona komórka jajowa pozbawiona własnego jądra komórkowego - enukleowana (nazwa oryginalnie stosowana dla wewnątrzkomórkowej macierzy oocytu).
•  wczesne stadia rozwoju zarodka człowieka
- zapłodnienie - rozpoczyna się penetracją plemnika do komórki jajowej, trwa około 24 godzin, po 11 godzinach zostaje wydalone drugie ciałko kierunkowe, zawierające niepotrzebny komplet chromosomów matczynych; połączenie materiału genetycznego (przedjądrzy) oocytu i plemnika tworzy zygotę
- zygota dzieli się co około 20 godzin, powstałe komórki blastuli nazywa się blastomerami, stadium 16 blastomerów to morula, która opuszcza jajowód i przekształca się w 4. dobie w blastocystę
- blastocysta jest zbudowana z trofoblastu - warstwy płaskich komórek otaczających jamę, wewnętrzna grupa komórek blastocysty to embrioblast; blastocysta w 5. lub 6. dobie zagnieżdża się w błonie śluzowej macicy
•  chimera - organizm będący mozaiką komórek różniących się cechami genetycznymi (idiotypowymi); mogą być to cechy genetyczne determinowane przez jądro komórki (genotyp) lub przez pozajądrowy materiał genetyczny (plazmotyp)
•  DNA mitochondrialny - liczący nieco ponad 16000 par zasad kolisty chromosom znajdujący się w mitochondrium, replikuje się i dziedziczy niezależnie od jądra komórki
•  małe interferujące cząsteczki RNA (siRNA) - kodowane genomowo krótkie (22 pary zasad) odcinki RNA, komplementarne do transkryptów innych genów; po przyłączeniu się do nich powodują szybką enzymatyczną degradację transkryptów, przez co zmniejszają ich ekspresję niezależnie od tempa transkrypcji; są odpowiedzialne za bogactwo kolorystyczne kwiatów u roślin, u człowieka dopiero poznane
•  klonowanie - technika sztucznego rozrodu pozwalająca uzyskać potomny organizm o identycznym genomie; bliźnięta monozygotyczne są naturalnymi klonami powstałymi przez podział blastuli. Transfer jądra komórki somatycznej jest techniką klonowania reprodukcyjnego zwierząt kopytnych. Technika ta umożliwia uzyskanie zarodkowych komórek macierzystych zgodnych tkankowo z dawcą komórki somatycznej i nazywana jest klonowaniem somatycznym. Klonowanie wymaga dawcy komórki jajowej, a klonowanie reprodukcyjne biorcy - matki zastępczej.
•  transdyferencjacja - przeprogramowanie komórki, aby zdolna była różnicować się w kierunku innej linii komórkowej
•  fuzja jądra lub komórek - proces pozwalający na połączenie błon jądrowych lub komórkowych różnych komórek. Fuzja zachodzi pod wpływem silnego pola elektrycznego (elektroporacja), czynników chemicznych lub wirusowych (np. wirus Sendai).
•  czynniki epigenetyczne - zawarte w cytoplazmie cząsteczki białek enzymatycznych, histonów i RNA, które zmieniają ekspresję genów przez metylację lub demetylację cytozyny, acetylację lub deacetylację histonów, degradację mRNA; odtwarzają długość telomerów
Piśmiennictwo
1. Inoue K., Ogonuki N., Yamamoto Y. i wsp.: Tissue-specific distribution of donor mitochondrial DNA in cloned mice produced by somatic cell nuclear transfer. Genesis, 2004; 39: 79-83
2. Hiendleder S., Bebbere D., Zakhartchenko V. i wsp.: Maternal-fetal transplacental leakage of mitochondrial DNA in bovine nuclear transfer pregnancies: potential implications for offspring and recipients. Cloning Stem Cells, 2004; 6: 150-156
3. Rideout W.M. 3rd, Eggan K., Jaenisch R.: Nuclear cloning and epigenetic reprogramming of the genome. Science, 2001; 293: 1093-1098
4. Li S., Li Y., Du W. i wsp.: Aberrant gene expression in cloned bovine of neonatal death. Biol. Reprod., 2004; DOI: 10.1095/biolreprod.104.029462
5. Hill J.R., Roussel A.J., Cibelli J.B. i wsp.: Clinical and pathologic features of cloned transgenic calves and fetuses (13 case studies). Theriogenology, 1999; 51: 1451-1465
6. Orlic D., Kajstura J., Chimenti S i wsp.: Bone marrow cells regenerate infarcted myocardium. Nature, 2001; 410: 701-705
7. Wollert K.C., Meyer G.P., Lotz J. i wsp.: Intracoronary autologous bone-marrow cell transfer after myocardial infarction: the BOOST randomised controlled clinical trial. Lancet, 2004; 364: 141-148
8. Lanza R., Moore M.A.S., Wakayama T. i wsp.: Regeneration of the infarcted heart with stem cells derived by nuclear transplantation. Circ. Res. 2004; 94: 820-827
9. Jacobsohn D.A., Duerst R., Tse W., Kletzel M.: Reduced intensity haemopoietic stem-cell transplantation for treatment of non-malignant diseases in children. Lancet, 2004; 364: 156-162
10. Coher Y., Nagler A.: Umbilical cord blood transplantation - how, when and for whom. Blood Rev., 2004; 18: 167-179
11. Willenbring H., Bailey A.S., Foster M. i wsp.: Myelomonocytic cells are sufficient for therapeutic cell fusion in liver. Nat. Med., 2004; 10: 744-748

 

 

Ochrona Prawna

piecz_prewencyjna_koksztys.jpg

Zjazdy i seminaria

Zespoły


how can i get claritin clear where to buy sevelamer carbonate how can i get toprol until dipyridamole cheapest price hydrochloride buy lasix europe how can i get erythromycin quickly does it work cheapest price on luvox bula where buy cytotec generic anacin have buy ayurslim forum buy bystolic online cheap discount roxithromycin indication finast over the counter herpes medication where to buy diflucan over the counter confido sale xbox buy cheap levitra brand plaquenil ordering numbers wholesale generic strattera brand buy antabuse online real shop periactin pills skelaxin online order wholesale generic zantac vs zantac liv 52 lowest price syrup 200ml prednisone low price grade fever wholesale generic zestoretic reviews wholesale generic feldene uses zithromax cheapest price nz discount wellbutrin low cost desyrel kilo where buy viagra uk order cystone reviews purchase cozaar dosage cheap benicar australia buy eurax powder rizact buy online uk purchase glucophage buy cheap diflucan in uk how can i get zithromax in uk protonix online order india where to buy aristocort cream buy atorlip serevent online order can u generic arimidex manufacturers generic evecare reviews buy aricept bangkok over the counter substitute for aleve styplon non perscription walmart how can i get serevent for cat discount v gel nail polish wholesale generic antivert cost antabuse over the counter have canadian pharmacy advair how can i get lamictal make you feel buy cheap zofran odt online generic cialis tadalafil where can you buy clomid in australia canadian pharmacy lozol indications moduretic non perscription inhaler buy cheap hyzaar strengths vpxl online cheap designer where to buy amoxicillin joinville where to buy kamagra in the uk wholesale generic accutane the same generic flomax insomnia septilin cheapest price kindle where can i purchase lithium did buy augmentin hcl cheapest price on nexium vs dexilant shop celebrex zamienniki buy cheap motilium nz diarex cheapest price melbourne fast shipping moduretic online suhagra lowest price z10 how can i get lithium in your diet accutane cheapest price retail where can you buy cytotec in south africa buy periactin you high dipyridamole buy online zealand fast shipping baclofen online omnicef sale hytrin lowest price in pakistan midamor ordering numbers how can i get celebrex you take in one day buy fosamax online legal plavix cheapest price xbox shop trental viramune buy online uk canadian pharmacy generic strattera pristiq cheapest price walmart how can i get pyridium made where to buy entocort buy ventolin online machine where to buy eldepryl buy aricept houston buy brahmi australia wholesale generic propecia results discount alligator shoes how can i get promethazine quit how can i get cefadroxil over the counter how can i get dilantin cause gingival hyperplasia order fosamax online reviews ginseng cheapest price tonic buy cheap clomid xunta de galicia buy cheap tricor alternative how can i get shuddha guggulu in india purchase zebeta manufacturer ranitidine sale pure discount erexin v opinie buy nizoral you metformin low price blood sugar levels ayurslim non perscription walmart how can i get gyne lotrimin rite aid pictures of generic lisinopril tablets ginseng online order tracking where to buy sinemet toronto rocaltrol lowest price z10 zantac over the counter vs prescription diflucan tablets over the counter crestor online cheap price purchase acivir kre-ms shallaki next day delivery time where to buy viagra sydney buy ventolin cheap how can i get tulasi plant artane buy and sell generic alternatives skelaxin dianabol buy online uk order detrol online hydrochloride brahmi online order dvd suhagra lowest price mumbai cheapest price on ceftin retail buy prilosec rid of gas cheap cymbalta canada zyrtec lowest price syrup cialis over the counter in canada nexium online cheap mg wholesale generic flonase price walmart how can i get proscar use compare prices for pristiq where can i purchase zyvox made purchase triamterene can you buy hoodia max allegra d over the counter equivalent trental over the counter viagra substitute buy pentax q lenses cheapest price on olanzapine zydis order anafranil online sale bactroban online order bangalore generic ampicillin yeast buy feldene supplement low cost cialis vs viramune sale cheap buy cozaar vidal casodex next day delivery uk where to buy aceon ag wholesale generic tretinoin cream buy cheap retin a in canada low price for cialis purchase avandamet generic cheaper price on myambutol alternative cafergot next day delivery uk how can i get prazosin quick how can i get stromectol no longer contagious how can i get plavix just stop tulasi non perscription eyeglasses paxil lowest price without insurance doxycycline price nhs cialis online order with paypal where can i purchase evecare review glycomet online order noida generic neurontin manufacturers buy adalat episodes citalopram online order zumiez accutane over the counter how to get where to buy anafranil i want buy cheap tegretol jarabe generic wellbutrin different where to buy xalatan need augmentin sale hydrochloride order combivent respimat buy abaya online cheap wholesale generic bupropion lawsuit how can i get retin a video where can i purchase cafergot uk how can i get levitra zopiclone femara over the counter drug where to buy buspar drug wholesale generic zaditor brand cheapest price on strattera egypt buy periactin online europe actonel going generic danny sub shop calverton how can i get atrovent you give levlen online cheap dresses canadian pharmacy valtrex uses order fucidin how can i get inderal kidneys lariam online cheap buying ginette-35 online cheap kurti low cost zyrtec vs buy requip at walmart discount retin a gel vs cream prograf cheapest price mg buy celadrin online singapore bentyl lowest price yojimbo zocor non perscription buy buy olanzapine online mims order finpecia uk where to buy prograf book how can i get eurax lotion for scabies buy aciclovir gel aspirin non perscription nsaid aciclovir over the counter philippines speman lowest price tablet indian buy revatio online generic how can i get proscar effects last buy viagra paypal saw palmetto sale webmd buy bactroban nasal online xalatan next day delivery uk evista online order canada effexor lowest price retail where can i purchase baclofen xanax order liv 52 kepenims buy dipyridamole online kopen how can i get anafranil ejaculation where can i purchase zyloprim find imuran sale us where to buy detrol day delivery mestinon buy online cheap clomid online cheap genuine innopran cheapest price buy zoloft online canada how can i get baclofen supplied buy cheap revatio products how can i get lariam help depression zyvox cheapest price awp hydrochlorothiazide for sale online buy cheap albendazole prescription where to buy colchicine online canada generic lincocin brand name buy periactin pills online generic celexa ingredients canadian pharmacy caverta azulfidine over the counter name order prandin online day delivery order dipyridamole online real plavix non perscription buy how can i get carafate john;s wort aleve non prescription strength where can i purchase cyklokapron order antacid over the counter uk depakote online order uroxatral next day delivery xend styplon next day delivery quote order azulfidine online in usa chloroquine online order zara dapoxetine online cheap espan~a trental non perscription diet pills flagyl sale australia canada pharmacy nitrofurantoin buy purchase lithium batteries mylan generic revatio how can i get prilosec just stop wholesale generic colospa retard buy shuddha guggulu regulator reviews where to buy colchicine a prescription aspirin next day delivery xend generic celadrin side effects buy anacin online sale cheapest price on endep tablets how can i get luvox you high aciclovir online cheap dresses sinemet next day delivery times buy serophene work purchase nitrofurantoin hydrochloride celebrex online order offer canadian pharmacy silagra zyprexa cheapest price retail buy cheap cytotec zimbabwe ophthacare cheapest price xbox sinemet buy online zealand buy moroccan wedding kaftan online order periactin dose where to buy fincar bucaramanga low cost cyklokapron uses albendazole cheapest price kindle xalatan buy online medication liponexol lowest price laptop wholesale generic augmentin without insurance panmycin cheapest price where urispas non perscription xanex buying cheap copegus line how can i get revatio high buy xeloda online support generic flonase canadian pharmacy zocor zamienniki low cost adalat youtube where to buy benicar kidney where can we buy clomid where to buy toradol yahoo trileptal online order noida toprol online cheap flights generic for dulcolax how can i get minocin pronounce order zithromax canada over the counter medicine like flonase how can i get tenormin much does how can i get cabgolin a prescription cheap lopid ud order generic singulair lisinopril buy online a prescription flomax online order coupons atorlip non perscription glasses buy lasuna capsule suprax online order generic liv 52 sale vs liver care generic wellbutrin effectiveness where to buy toradol high acyclovir generic for valtrex pariet sale xbox purchase tricor liquid saw palmetto sale yahoo answers buy effexor san francisco prednisolone cheapest price nz low cost finpecia effectiveness where to buy havana brown cat where can i purchase lipitor made viagra for sale in durban tulsi online order amrit where to buy prograf download how can i get avodart long cardura cheapest price list precose over the counter keratin treatment how is retin a used fertomid lowest price xperia over the counter for differin accutane sale the uk wholesale generic diflucan walmart emsam over the counter buy buy premarin 0.3 mg how can i get dilantin stay in your urine buy florinef walmart order eulexin download how can i get cefixime supplied bupropion lowest prices hydrochloride wholesale generic zoloft dosage where to buy eurax sold olanzapine cheapest price hotels anacin sale parts how can i get lasix made aleve annual sales augmentin generic name and classification buy rogaine online ebay how can i get fml forte drops zanaflex online cheap uk anafranil online cheap uk order revatio online purchase toradol online cheap australia celexa cheapest price aid how can i get medrol help ivf where to buy aricept line uk order lisinopril kidneys how can i get risperdal normal buy ditropan jarabe wholesale generic promethazine online nexium cheapest price rite aid serevent online order usa how can i get nitrofurantoin good after expiration date antabuse buy online kopen arava sale injectable benadryl lowest price one generic lynoral indikasi cheapest price on periactin vita how can i get protonix eat where can you buy terramycin prograf cheapest price in pakistan discount obagi tretinoin cream how can i get zocor for weight loss cheapest price on himcolin price how can i get brahmi learn florinef low price cortisol zestril online cheap watches discount viramune program buy beconase online delivery cheap vasodilan tablets how can i get reglan stop hiccups rumalaya cheapest price ebay buy cheap clonidine real voltaren non perscription inflammatory etodolac over the counter medicine like how can i get zovirax long to work where to buy robaxin with mastercard generic singulair usa shop femara how can i get cardura xl released buy dostinex vegas furosemide sale nz cheap imitrex dosage buy acyclovir online overnight where to buy pyridium usa generic zantac walmart v-gel non perscription uk myambutol online cheap generic fosamax side effects buy nexium 20mg uk canadian pharmacy cafergot uses shop reglan zofran shop skelaxin reviews how can i get amaryl generic rosuvastatin in canada wholesale generic keppra for keppra is paxil over the counter buy seroquel zealand buy strattera online cheap low cost car rental in dubai lanoxin next day delivery gifts low cost nolvadex jinekomasti viagra new zealand buy online flomax next day delivery times etodolac sale prescription cheap calcium carbonate quiz arava over the counter has cialis cheapest price in egypt lamictal online cheap india how can i get dulcolax video where to buy nexium los angeles clarinex annual sales generic forzest glucophage buy online liquid trazodone online cheap designer order doxazosin online overnight delivery order lariam online sold generic depo provera cheapest price on anacin generic how can i get robaxin many xeloda online cheap rx order cymbalta online mg canadian pharmacy plavix cvs how do i get off celexa lariam cheapest price list where can i purchase ayurslim tablets calcium carbonate ordering in water cheapest price on toradol uses actonel online cheap shopping allegra online cheap order protonix buy online epocrates how can i get augmentin for strep throat bupropion cheapest price wholesale discount eulexin laboratorio discount shuddha guggulu for acne where to buy lanoxin cheap how can i get diovan your system buy prograf online alluc chloramphenicol lowest price guarantee where can i purchase atarax hydrochloride buy serophene gemeos wholesale generic cyklokapron uses synthroid next day delivery xend purchase tricor can you buy cheap levitra shipping emsam sale places where to buy dilantin us how can i get urispas vaistai lipotrexate online cheap watches where to buy cefadroxil india keppra over the counter you buy cheap metformin xr adalat xl generic name how soon can i take aleve after advil how can i get zithromax valtrex at the same time lynoral next day delivery xanax discount aleve buy lady era barsony generic ampicillin where to buy buspar online canadian pharmacy alesse birth where can i purchase effexor use how can i get evecare benefits buy zyvox usa shop himplasia reviews zoloft lowest price at cvs wholesale generic carafate suspension cheap arava version order liv 52 for dogs how can i get trileptal generic levothroid next day delivery nyc requip sale on line order imuran online next day delivery where can i purchase beconase do aricept lowest price yojimbo discount sominex online fucidin buy online kaufen buy renagel online cheap buy buspar korea how can i get lamictal zoloft order cafergot dosage valtrex cheapest price rite aid promethazine over the counter substitute order pletal online cheap where to buy stromectol line wholesale generic chloramphenicol zinett how can i get aspirin joint pain wholesale generic aleve naproxen sodium buspar online cheap shopping buy bupropion 150 mg cheapest price on bentyl zealand mebendazole over the counter boots deltasone cheapest price generic how can i get mentax know if coreg non perscription glasses canadian pharmacy ginseng great buy cheap prograf box set fast shipping claritin online buy propecia new zealand zofran non perscription glasses purchase ranitidine powder cheapest price on betnovate rd cream nootropil generic name discount v gel et tube rosuvastatin online cheap in usa cefixime online cheap watches order celexa online grifulvin sale qld wholesale generic bactrim identification buy hydrochlorothiazide in stores buy differin online overnight buy cheap v gel lyte v og how can i get shuddha guggulu powder fast shipping rhinocort online generic entocort ec cheapest price on dilantin in philippines buy lotrisone online you cheapest price on trazodone high there generic equivalent avalide hoodia cheapest price africa cheapest price on voveran use how can i get penegra have low cost innopran order antabuse online vendita cheap adalat xl buy lopressor online where can i purchase buspar nature flexisyn lowest price xbox isoptin cheapest price canada dramamine buy online australia methotrexate low price temperature buy indinavir online medication how can i get arava kill you levlen next day delivery quote tricor online order hyderabad meclizine buy online pills generic dipyridamole uk generic zantac otc purchase tetracycline singapore buy gyne lotrimin use during pregnancy buy cheap lasix furosemide cefixime non perscription sunglasses generic viagra vs pfizer cheap remeron a prescription where to buy keflex prescription order motilium online free buy pyridium line how can i get elavil give order tadalis forum where to buy ceftin generic amantadine sale cheap celebrex cost assistance cholestoplex online order usa purchase pilex gun ephedraxin online order hyderabad how can i get renagel much does prandin cheapest price where claritin non perscription hour side effects buy fosamax australia alli diet pill order online is differin available over the counter buy levothroid reviews lotrisone online order plaquenil online cheap flights buy skelaxin kuala lumpur buy valtrex online australia fast shipping kytril online bystolic cheapest price canada where to buy prevacid the counter cheap neurontin dosage voltaren cheapest price emulgel order fertomid pristiq over the counter equivalent where can i purchase beconase kong where to buy emsam a prescription buy cheap oxytrol patch wholesale generic strattera available canadian pharmacy metformin publix buy cheap actonel ec colchicine online cheap watches generic zyban online doxazosin cheapest price way pristiq next day delivery nyc celadrin buy online outlet viagra for sale in glasgow generic prozac fluoxetine side effects generic cardura effects arimidex online order zara wholesale generic reminyl retard purchase lamisil nizoral buy online loss shampoo celexa manufacturer discount program order brahmi oil ethionamide online order zara aristocort online order flomax discount programs antivert online cheap india how can i get zoloft in thailand generic meclizine same canadian pharmacy diflucan walmart colchicine over the counter usa canadian pharmacy torsemide lasix how can i get plaquenil rash buy cheap dulcolax in singapore order aciclovir zovirax where to buy zovirax rx generic tricor prices antabuse online order kopen canadian pharmacy tadapox flashback generic nexium otc discount bactrim xarope erexor non perscription contacts generic aygestin (norethindrone acetate) how can i get propecia lower dht can you buy claritin d over the counter in oregon sinemet over the counter can purchase how can accutane cause depression buy cheap isoptin nedir where to buy cymbalta from canada generic haldol pictures where to buy hytrin medication how can i get eurax work order viramune online hcl discount lasik eye surgery atlanta triamterene over the counter get how can i get norvasc viagra cheapest price on prograf canada order emsam generic wholesale generic bactrim birth control cytotec lowest price per tablet wholesale generic zithromax cure chlamydia viagra shop in qatar where to buy requip does over the counter version of topamax where can i purchase indinavir get buy benicar kong how can i get eurax will order augmentin a prescription tricor sales pletal online order number where to buy feldene sold wholesale generic levitra release date generic lotrisone have etodolac generic price purchase doxazosin line carafate sale the uk buy cheap cytoxan vancouver how can i get furosemide zantac together generic for crestor tablets buy mircette manufacturer hyaluronic acid next day delivery uroxatral lowest price list how can i get mircette you use cipro low price blood sugar albenza buy online buy cheap serevent generic online canadian pharmacy xalatan tipat flomax next day delivery uk buy cheap lipitor prescription chloromycetin sale xbox where to buy beconase hayfever where can i purchase rocaltrol uses where can i purchase cozaar vancouver cheap lisinopril xanax purchase amantadine prescription cleocin online order ovules acyclovir generic for zovirax buy amantadine online getting how can i get requip much order gyne lotrimin or monistat how can i get colchicine remove can you buy indocin over the counter shop lady era uomo how can i get v gel sgad minocycline over the counter u get how can i get lady era my fair is generic zyprexa the same wholesale generic prilosec vs nexium buy cheap pristiq uk augmentin vs generic benadryl lowest price in pakistan order tricor uk canada pharmacy azulfidine prescription caverta lowest price in malaysia shop florinef noah depakote buy online how much bupropion get you high how can i get risperdal pronounce shop septilin wholesale generic torsemide conversion zocor over the counter has wholesale generic zoloft online pharmacy low cost finance cars buy tulsi online comics where to buy zantac syrup where can i purchase lincocin singapore buy plavix angeles renagel non perscription diuretic thrift shop coregrafie tamoxifen lowest price canada cheapest price on mestinon how can i buy rogaine cheaper than bystolic zocor lowest price at walmart vasodilan cheapest price uk discount naprosyn nedir where can i purchase avapro generico canadian pharmacy cialis and viagra how long retin a to work buy lasix online safely how can i get vermox much order aygestin medication order benzac yahoo motrin next day delivery times cheap micardis vidal wholesale generic albenza effectiveness buy caverta online in india buy viagra with paypal purchase moduretic prescription ranitidine cheapest price capsules generic paroxetine uses bupron online order zara how can i get maxalt rpd cost shop acivir tablets wholesale generic dipyridamole name mycelex-g non perscription walmart cheap periactin liquid buy cheap isoniazid the uk generic brand of periactin lopid online cheap clothes shop antivert otc evecare ordering guide vasotec ordering buy chloramphenicol online boots order alavert online you wholesale generic benadryl sleep aid buy propranolol side aspirin low price tab 81mg ec low cost rentals hamilton canadian pharmacy metformin target buy atrovent inhaler buy cheap prazosin the uk seroquel low price blood sugar cytotec for sale in jeddah where can i purchase micardis viagra for sale uk next day delivery buy depo provera uk furosemide online cheap australia buy caverta by ranbaxy online how can i get chloramphenicol xanax how soon can i take another maxalt periactin non perscription flomax cheapest price canada digoxin sale qld where can i purchase allopurinol some generic sinemet who makes imuran cheapest price jeans discount proscar hair hydrochlorothiazide next day delivery remeron cheapest price kindle how can i get serevent give how can i get ethionamide take nootropil lowest price in pakistan how can i get lotrisone effects last buy cheap bactroban in uk actors online cheap access shop plendil work dostinex cheapest price nhs how can i get flonase help sinus infections minomycin online order zara how can i get tegretol supplied wholesale generic benzac yahoo imitrex over the counter drug atrovent non perscription contacts how can i get wellbutrin nausea last how can i get atarax quit canadian pharmacy naprosyn fort where to buy etodolac zealand where to buy aricept baclofen lowest price the philippines wholesale generic voltaren xr cheap danazol vidal order hyzaar online free viramune buy online ireland wholesale generic doxycycline dosage how can i get caverta to take ranbaxy rosuvastatin online cheap designer danazol over the counter strike tetracycline over the counter in canada nimotop lowest price list cheapest price on alavert list prazosin cheapest price canada brahmi lowest price of santhosh protonix lowest price online generic promethazine with codeine syrup low cost cabergoline cheap cytoxan buy generic ashwagandha benefits how can i get robaxin prescribed buy cheap imitrex generic generic fluoxetine ingredients buy unisom online bestellen buy cheap lotensin online where can i purchase seroquel liquid how can i get aciphex vision flovent over the counter purchase cheapest price on adalat oros how can i get clarinex breastfeeding where can i purchase differin reviews trileptal next day delivery times buy cheap sominex dosage how can i get zyloprim many days lincocin over the counter order zocor prescription buy cheap aciclovir usa where can i purchase sarafem to order flovent buy online australia how can i get viagra in australia buy cheap alavert coupon buy singulair online sale how much saw palmetto to take for hair loss generic cialis viagra zithromax lowest price cash buy ginseng how can i get arava does buy cheap emsam mexico generic voveran wiki generic hyzaar 100 12.5 low cost mentat web hosting buy liquid promethazine online how can i get dramamine for cats lipothin over the counter how can i get aciphex expiration date mentat non perscription viagra imitrex online cheap sale cheap lady era quien face shop ginseng mask review how can i get cytotec joinville buy lincocin brisbane buy septilin online shop ventolin hfa how can i get trental cost mentat online cheap shopping liv 52 sale buy cipro from canada order colchicine dosage where to buy brahmi amla hair oil estrace next day delivery time cheapest price on detrol walmart tricor online order overnight where can i purchase coumadin made low cost menosan menopause rizact cheapest price list lady era ordering pills results how can i get stromectol buy how can i get abilify using biaxin buy online india apcalis over the counter strike wholesale generic bupropion pulled wholesale generic celexa generic lexapro cardura online cheap watches where to buy propranolol discount moduretic uses kamagra online cheap oral jelly uk where to buy deltasone online uk where to buy triamterene over the counter buy sinequan uses buy benicar online a prescription zenegra next day delivery times how can i get plaquenil prescribed cheap noroxin discount propecia quebec shop prevacid dosage cardizem over the counter strike lexapro generic for sale buy doxazosin online mims buy zanaflex online legal order buy atarax online the counter uk buy american ginseng compagnie low cost cipro where can i purchase rhinocort vidal order nootropil online zocor buy online get is methotrexate over the counter how can i get sarafem long does where to buy paroxetine yahoo wholesale generic reglan uses cheapest price on bentyl walmart how can i get prograf often to check wholesale generic accutane the best singulair non perscription rhinitis canadian pharmacy shuddha guggulu benefits how can i get trazodone look wholesale generic orlistat alternatives buy cheap compazine dosage benfotiamine over the counter can you buy buy avapro generic nizoral lowest price canada buy lariam online day delivery rocaltrol online ordering generic anafranil ocd suhagra non perscription nz where can i purchase hytrin ovulos generic flovent diskus order pletal online reviews buy rizact tab generic actos/metformin midamor lowest price laptop crestor buy online buy betnovate uk how long to get buspar out of system flagyl over the counter uk how can i get myambutol effective order unisom online games diflucan online order where to buy allopurinol uk online buy prevacid online kaufen wholesale generic exelon actavis confirms purchase beconase cheap purchase colchicine brisbane lariam sale xbox generic lariam pills look like propecia hair buy serevent sale in usa imdur online order food lowest price for lipitor cabgolin cheapest price hcl cheapest price on ventolin without insurance buy accutane thailand rocaltrol cheapest price uk prednisone cheapest price generic purchase flovent you how can i get keflex at once generic dipyridamole their lipitor generic kremers digoxin online cheap flights low cost bonnispaz where can i purchase imitrex a prescription hydrochlorothiazide sale australia buy cheap voveran injection abana online order return robaxin online cheap vintage ordering cytotec buy singulair bulk cheapest price on cleocin dosage where to buy unisom jakarta where to buy colchicine canada hydrochlorothiazide sale canada how can i get mircette birth control work cheap price on effexor xr detrol sale uk diltiazem online cheap xbox where can i purchase xalatan nature aygestin online order number wholesale generic casodex dosage buy indinavir online dogs fast shipping anacin online how can i get chloramphenicol quickly cheapest price on metformin in the philippines where to buy beconase generic buy liv 52 malaysia buy cheap eulexin manufacturer ginseng cheapest price in china dipyridamole online order pills purchase lisinopril veterinary arava online cheap buying buy shatavari online uk buy cheap trandate uses generic zyprexa for sale cabgolin ordering buy generic alli wholesale generic orlistat mg buy flagyl for bv cheap v gel rabbit buy phenergan 25 mg promethazine online cheap designer feldene online cheap india where to buy risperdal online uk tolterodine generic available buy hydrochlorothiazide online wholesale generic ranitidine brand wholesale generic levitra kaufen where to buy skelaxin you where to buy lasix ny ralista lowest price online prazosin order online estrace online order food tamoxifen lowest price usa how can i get revatio know if trazodone cheapest price finder order baclofen online free flomax lowest price series himplasia lowest price guarantee wholesale generic rhinocort nasal spray xenical buy online boots buy lady era normal provera ordering wholesale generic imuran effects buy clean program micronase cheapest price jumperoo purchase robaxin high over the counter sleeping pills benadryl canadian pharmacy albendazole zentel how can i get norvasc be taken cheap tadalis flashback cheap endep sleep lamisil online cheap kopen zetia cheapest price costco metformin lowest price walgreens clarinex online cheap purchase order alli diet pills online zanaflex online cheap a prescription buy half inderal la 80mg tretinoin cheapest price wholesale generic nexium south africa discount eldepryl silagra cheapest price jumperoo cheapest price on xenical kuwait where can i purchase voltaren gel doxycycline order online canada revatio sale clothing how can i get deltasone long to use how can i get casodex stay in system order celadrin online discount zetia non perscription cheap shuddha guggulu uk order prevacid dosage promethazine cheapest price average paroxetine next day delivery flowers cheapest price on retin a yo generic avodart uk where can i purchase beconase dogs where can i purchase prazosin nz how do i take famvir silagra cheapest price hotels glucophage over the counter version cheap vantin medication serevent cheapest price zealand how can i get omnicef for a uti where can i purchase mestinon banned purchase maxalt injectable rogaine sale walmart where to buy zyprexa singapore evista online order palermo how can i get lisinopril if wholesale generic claritin and pregnancy generic fertomid do order hyaluronic acid knee injections side effects periactin cheap price online buy metoprolol succinate online buy cheap seroflo online sulfamethoxazole vs bactrim buy cheap suprax diltiazem buy online you shop cafergot canada how can i get ashwagandha ghee buy cheap tretinoin a prescription how long can i use flonase for femcare sale uk how can i get suprax where can i purchase protonix you find generic flonase over the counter prandin next day delivery nyc suprax non perscription eyeglasses cheapest price on tricor usa cheapest price on betnovate philippines buy montelukast online ciprofloxacin cheapest price dexamethasone shop calcium carbonate for sale bupron online cheap watches can you buy keflex over the counter evista buy online india generic alavert version shop rental richmond purchase grifulvin where can i purchase sominex founded order pristiq online hcl canada pharmacy pletal online carbozyne next day delivery flowers cheapest price on liv 52 syrup in india viramune cheapest price black market ordering viagra online legal order viramune online mastercard methotrexate over the counter philippines canadian pharmacy toprol fatigue where to buy emsam germany order antabuse online medication canada pharmacy lithium name change how can i get gyne lotrimin and pregnancy bupropion non perscription viagra order saw palmetto prostate cancer terramycin over the counter get order diabecon review singulair online order canada buy cabgolin online mastercard wholesale generic diflucan tablet buy cheap anacin hong kong where to buy cialis malaysia order tadapox reviews buy cheap nexium pills fast shipping viagra online international carafate sale drug buy beconase liquid cheapest price on ashwagandha lehyam diclofenac sale order zocor uses where can i purchase lithium made purchase zetia line shatavari next day delivery buy betapace a prescription cheapest price on deltasone cvs shop suhagra medicine order indocin gout prilosec cheapest price at cvs where to buy remeron kuala lumpur where to buy shuddha guggulu uses generic liv 52 estrogen buy cheap clarinex reditabs buy atrovent online free discount lotensin manufacturer prometrium online cheap buying chloromycetin online order hyderabad wholesale generic serpina bodrum levitra online order discount how to order lasix drip fluoxetine buy online generic desyrel lowest price xbox elimite online order food coumadin cheapest price walgreens viagra over the counter unisom cheapest price egypt ashwagandha non perscription sunglasses buy cheap luvox online where to buy toradol rx micronase cheapest price diclofenac buy online sodium how can i get saw palmetto you take for hair loss order albenza online illegal fast shipping himcolin online buy medrol online kopen buy cheap clonidine kong dulcolax lowest price in the philippines wholesale generic sominex name generic clonidine vs brand where to buy propranolol online buy cheap vytorin real cheapest price on cefixime market where can i purchase imuran legal lamisil ordering from canada how can i get albenza system how can i get oxytrol takes effect tegretol sale uk tetracycline cheapest price finder buy provigil thailand buy imitrex in mexico where to buy carafate can you amoxicillin sale online where to buy xeloda ny lasuna cheapest price list discount on maxalt where to buy misoprostol (cytotec) where to buy sominex los angeles ginseng for sale to grow where to buy triamterene from uk buy cheap renagel fachinfo forzest lowest price xperia order etodolac uses generic wellbutrin online fast shipping fosamax online purchase xeloda ordering line canadian pharmacy micronase buy cheap rosuvastatin pills ciprofloxacin lowest price ointment lariam sale figures order prograf online on youtube buy clomid online pct fml forte sale op discount gyne lotrimin growth probalan online cheap reglan lowest price laptop shop cafergot buy cardizem use ponstel online cheap kurti kamagra deals uk albenza next day delivery times purim online order uk generic antivert version xeloda lowest price capecitabine 500mg wholesale generic plavix fda buy pilex gun how can i get dramamine kill you etodolac cheapest price nz buy clomid online reviews buy erection packs list cardura low price pressure carbozyne cheapest price india retin a gel buy online wholesale generic chloromycetin discount cefixime vidal where to buy antivert sell strattera sales where can i purchase rumalaya forte order serevent online mims prograf sale costume order copegus singapore buy doxycycline for cats erythromycin cheapest price tablets cheap viagra real wholesale generic xalatan as good rocaltrol next day delivery quote benicar cheapest price mg order reminyl albendazole and mebendazole over the counter requip next day delivery xanax buy tricor online with prescription zenegra lowest price z1 clarinex sale benicar online order pills olanzapine non perscription where to buy coreg data menosan buy online india where can i purchase silagra work topamax buy online for weight loss where to buy artane generic how can i get prilosec equals 1 nexium purchase serevent for dogs how can i get albendazole vision purchase meclizine for dogs purchase ampicillin dosage cheap zyrtec xarope antivert over counter uk buy eurax generic aceon cheapest price finder benicar cheapest price cash cheapest price on trandate cash buy skelaxin online mexico low cost diltiazem how long can i use nexium how can i get paxil night sweats paroxetine order online wholesale generic cymbalta shortage cheap lopid price cheapest price on advair yellow eurax next day delivery gifts detrol ordering guide augmentin over the counter where can i get generic copegus same purchase xeloda for dogs how can i get uroxatral pronounce buy cheap buspar kuala lumpur how can i get citalopram side effects last ephedraxin sale uk buy cheap claritin xarope cheap price on arimidex uk orlistat cheapest price jeans etodolac next day delivery flowers haldol lowest price street how can i get depakote needed combivent non perscription xanax how can i get tamoxifen you feel shop lady era godiva hydrochlorothiazide online cheap generic wallpaper shop artane zoloft for sale canadian pharmacy alli angel how can i get motrin pills will kill you how can i get famvir xanax together urispas buy online where to buy claritin you wholesale generic nexium date where to buy zocor germany order atarax how can i get hydrochlorothiazide allopurinol buy online fast delivery buy clonidine online india legal buy clomid online buy provigil online in canada order lamictal online australia how can i get skelaxin stays in your system where can i get viagra from buy synthroid online where can i buy generic allegra d cheap speman himalaya buy zanaflex can cheapest price on decadron kairos cheap price on furosemide generic citalopram online order kaufen ohne rezept sinemet buy online reviews canadian pharmacy cipro walgreens how can i get hyzaar to stop taking zestril cheapest price website silvitra non perscription glasses buy nexium cheap cheap famvir dipyridamole buy online day delivery actos over the counter quotes buy cafergot hong kong geriforte non perscription drugs buy cephalexin uk order benicar online delivery buy cheap beconase spray uk benzac non perscription buy tetracycline eye ointment for cats how can i get propecia reverse roxithromycin buy online sale generic albenza effectiveness novartis generic advair detrol buy online europe order benicar online day delivery buy silk route abaya online where to buy chloroquine generic wholesale generic depakote safe buy allegra at costco maxalt discount coupon wholesale generic plavix image purchase lamisil india clozaril non perscription drugs buy brand name topamax ethionamide lowest price yojimbo methotrexate next day delivery time methotrexate cheapest price generic generic aciclovir same how can i get skelaxin excedrin buy nexium online states order tricor online free buy keflex online sale cheapest price on betnovate of betnovate-n purchase lady era hornets where to buy albenza kuala lumpur lotensin online cheap shopping decadron cheapest price jumperoo evista discount card how does saw palmetto help pcos where to buy cymbalta best place order confido dosage where to buy colchicine uk shop tretinoin gel differin lowest price retail order prazosin online canada buy cheap avana natuzzi tadapox cheapest price in india vytorin cheapest price malaysia zenegra non perscription contacts unisom over the counter uk buy cheap precose name buy cheap stromectol europe where to purchase lithium ion batteries tadalis next day delivery uk buy evista kong erythromycin generic pharmacy valtrex cheapest price sores how can i get carafate should betapace over the counter buy order doxycycline kenya prometrium next day delivery quote buy cheap suhagra force how can i get claritin zyrtec at the same time shop lincocin aristocort online order cream cheapest price on robaxin reviews aciphex online order australia calcium carbonate lowest price in pakistan chloroquine online cheap purchase buy diclofenac online mg cheap bactroban zalf micardis non perscription walmart triamterene online cheap hctz shop liv 52 effects buy tegretol you where to buy valtrex japan how can i get hyzaar pronounce bazaar low cost zebeta generic cheap cytoxan uses buy cheap claritin youtube where to buy doxazosin in europe order etodolac online kaufen hydrochlorothiazide online cheap purchase famvir sale us generic metformin diarrhea where to buy allopurinol generic cheap rocaltrol buy wholesale generic avodart uk wholesale generic ciprofloxacin cost where can i purchase cyklokapron found cheap sominex reviews diltiazem online cheap discount cialis zonguldak buy cheap flagyl prescription online how can i get grifulvin measure cheapest price on promethazine yellow where to buy robaxin rx where can i purchase pamelor to get order lamictal online overnight biaxin online order form order bactrim online generic low cost part time business canadian alliance pharmacy xeloda lowest price in pakistan how can i get prandin remove buy cheap albenza over counter clonidine patch generic cost elimite ordering where to buy bactrim in store how can i get rumalaya to use how can i get precose vision retin a buy online kenya wholesale generic levitra vs brand purchase hydrochlorothiazide eu purchase nitrofurantoin injectable low cost trental geeks advair purchase assistance how can i get abilify raise blood sugar where to buy aceon tablets how can i get lady era best discount septilin buy clomid generic where to buy indinavir the uk zoloft cheapest price philippines buy hyaluronic acid online cream buy fml forte online where to buy provera best place how can i get protonix zantac at the same time ashwagandha lowest price india cheapest price on abilify without insurance order clomid from canada tinidazole next day delivery nyc buy maxalt online uk how can i get penegra zydus buy cheap retin a janssen cheapest price on buspar much how can i get lanoxin buy cheap xenical quito buy cheap fluoxetine online precose over the counter drugs like generic shuddha guggulu zandu wholesale generic cozaar benicar provera online order znanja engleskog jezika tretinoin cream buy online australia buy orlistat online in india viagra online order canada clonidine over the counter products contain shop calcium carbonate oyster shell valtrex lowest price at walgreens xalatan non perscription buy purchase evista tablets robaxin over the counter name order kytril nausea liv 52 ordering medicine cozaar over the counter similar buy cymbalta safely triamterene cheapest price finder how can i get aceon night order prograf online quality how can i get hoodia use tegretol online cheap order buy benicar korea order pletal online apotheke where to buy aspirin did where to buy wellbutrin london buy finpecia online canada silvitra next day delivery xanax where to buy tricor dublin how can i get ditropan oxybutynin work how can i get septilin long where to buy mobic line order pletal online can u provera next day delivery gifts purchase requip need maxalt cheap price online order lipotrexate nutrients cheap chloramphenicol alternatives buy cheap rosuvastatin zealand singulair online order cheap order imuran you low cost liv 52 syrup where can i purchase rocaltrol the uk viagra online order uk discount bupropion hcl xl generic prevacid biaxin online order xl lopid cheapest price where buy skelaxin online apotheke wholesale generic arimidex available keflex generic price gyne-lotrimin online cheap india liponexol online order number order torsemide furosemide low cost alli vaccinations for dogs lowest price claritin d purchase mestinon mexico eldepryl over the counter strike serevent sale drug purim online order music buy flexisign pro 8.5 where can i purchase zyvox canada tadapox non perscription glasses keppra over the counter pills buy erythromycin online uk clarina cheapest price nz buy cheap protonix nyc order lariam online with paypal prograf lowest price uk buy cheap etodolac vancouver where to buy hyaluronic acid in calgary shop roxithromycin kokemuksia voli low cost per l;avana zyvox cheapest price antibiotic indocin next day delivery flowers where to buy requip gel how can i get buspar jejunostomy shop septilin forum zovirax lowest price malaysia buy vitamin k2 buy nolvadex next day delivery low cost ephedraxin ingredients cheapest price on xalatan what;s buy cheap desyrel font where can i purchase pletal cream buy beconase powder innopran non perscription viagra how can i get ditropan vidal detrol buy online can buy penegra online delhi buy premarin online rx how can i get toprol effects last cheapest price on flomax in canada copegus online order prescription generic midamor come how can i get saw palmetto xarelto cheapest price on penegra tablet casodex over the counter i get calcium carbonate ordering quiz evista generic form cheap aciclovir yahoo how can i get erythromycin zopiclone buy clomid or serophene for infertility order cialis by phone tadapox cheapest price kindle wholesale generic lexapro walmart where to buy finpecia place how can i get trental given shop keflex breastfeeding wholesale generic fincar ltda how can i get minocin for chlamydia buy clomid veterinary order chloroquine resistance order nootropil online apteka buy hoodia qamber shahdadkot district order zocor online real where to buy motrin migraine pain lariam online order zara lasix cheapest price tablet celebrex for cheap ranitidine buy online next day delivery buy minomycin cytotec online cheap get noroxin non prescription where to buy fosamax brisbane generic sumycin teaching differin online order prescription order unisom online kaufen how can i get claritin non drowsy before bed amoxicillin online order liquid advair cheapest price pharmacy buy prednisolone liquid how can i get noroxin norfloxacina buy bentyl online free where to buy claritin vs nizoral lowest price malaysia discount retin a zinc oxide hyaluronic acid sale reviews skin order revatio online bestellen allegra buy online over the counter shop cleaner where can i purchase cozaar pills buy cheap rocaltrol dose periactin sale mexico lynoral lowest price xperia benzac cheapest price uk how can i get augmentin apart cheap isoniazid vitamin plendil sale qld shop lady era viagra shop hoodie shop where can i buy terramycin for chickens floxin online order india canadian pharmacy apcalis review where can i purchase pletal sell purchase rhinocort spray suprax next day delivery xanax hyzaar buy online flipkart serpina online order form cheap bentyl for finast non perscription testosterone buy cheap eldepryl singapore buy cheap levitra judea serevent cheapest price good buy amaryl how can i get metoclopramide nausea and vomiting nexium available over the counter where to buy lithium kings canada pharmacy clozaril novartis wholesale generic bystolic brand where to buy fosamax york casodex cheapest price generic buy cheap anacin vegas doxazosin buy online kaufen generic prednisolone acetate ophthalmic suspension buy cheap zofran prescription where to purchase lipotropic injections purchase atarax pills how can i get amantadine good after expiration date anafranil generic brand buy cheap nootropil europe how can i get micronase has fast shipping nizoral online free canadian pharmacy methotrexate and etanercept outcome study cialis sale philippines where to buy renagel united states discount renagel bula cheap dutas online paxil non perscription drugs xalatan buy online eye drops uk purchase beconase line ephedraxin lowest price mobile cheap price on rhinocort aqua how can i get detrol your system myambutol online ordering where can i purchase allopurinol get cheapest price on feldene kapszula furosemide online cheap watches coreg cheapest price jumperoo where to buy bentyl line uk rhinocort buy online bestellen imdur low price heart rate generic flagyl dosage purchase diovan bula buy brahmi capsules low cost actos bins discount prednisone uses where can i purchase retin-a buy robaxin you where to buy zanaflex online where can i purchase actonel ec aciclovir cheapest price online purchase singulair you aspirin generic trade name trental over the counter cough medicine buy cheap clonidine gel generic mentat wiki buy chloramphenicol zinett provera buy online znanja nemackog jezika how can i get endep quickly does how can i get minocin until levothroid cheapest price website roxithromycin cheapest price xbox how can i get myambutol quickly does buy zetia in canada generic drug for ponstel wholesale generic zyrtec dogs cheapest price on zocor walmart how can i get vasotec do you pronounce paroxetine online order offer benemid over the counter finax online cheap australia purchase imdur generic levothroid online order zumiez alli online cheap diet pills how colchicine works pericarditis where to buy accutane pills low cost serpina gumbet cheapest price on crestor retail cipro low price fever where can i purchase tofranil lek kamagra online order for sale wholesale generic accutane as effective can you buy zyban online buy cheap alavert ingredients elavil non perscription xanax buy cheap ventolin spacer methotrexate lowest price increase suhagra online cheap uk where can i purchase cyklokapron to get where to buy desyrel trazodone order beconase online dogs motilium online cheap purchase propecia cheapest price south africa where to buy chloramphenicol liquid zocor ordering line buy moroccan kaftan online cheapest generic cymbalta buy cheap prednisolone drops buy liv 52 zealand where to buy citalopram the uk antabuse non perscription lenses canadian pharmacy topamax inhouse order singulair online reviews where to buy clonidine york purchase clarinex reditabs chloramphenicol ordering on line buy kaftan online where to buy zyloprim can you discount retin a while breastfeeding generic avapro cvs canadian pharmacy wellbutrin sr actors low price diet micardis online cheap cheap pentax lenses uk buy fluoxetine online zealand canadian pharmacy tinidazole vidal how can i get proscar supplied cheap innopran xl voveran online cheap vintage buy requip africa how can i get atarax u use cafergot online order number cefadroxil online order form zithromax online cheap generic innopran online order usa buy cheap femara success