repairable salvage cars essex hp warranty care pack lookup car body repair shops hull ma cilajet paint protection care ecp auto armor paint protection is it worth car window repairs adelaide weather consumer review kelley blue book value for cars used cars cheap auto repair shop vehicle sales in canada 2012 auto air water filter reviews consumer reports zurich extended auto warranty what is the best month to buy a new vehicle with us fidelis direct buy auto warranty scam audi fidelity extended warranty review extended warranty edmunds auto reviews american fidelity extended warranty used extended auto warranties reviews extended car warranties foods to avoid during pregnancy bumper repair bristol ct toyota vehicle service agreements review foreign auto repair shops dayton ohio vehicle service records by vin # mobile auto repair estimates aa car warranties prices of modular scratched paint on car repair cost guide best vehicle extended warranty companies toyota care warranty toll free number extended warranties nzxt auto service extended warranty zurich motor vehicle services us auto protection smyrna ga air conditioning list of average auto repair costs how to clean stainmaster pet protect carpet best auto repair shops in tucson cheap car parts guaranteed credit best vehicle tracker free online car body repair estimates auto repair shops for rent xpel paint protection film top rated auto extended warranty reviews extended stay in carson ca salvage repairable cars gumtree durham car service without voiding warranty totally free auto reports warranty new car comparison rv extended warranty shipping companies canada toyota prius extended warranty cost auto reviews 2014 indianapolis colts schedule lifetime bumper to bumper auto warranty mercedes extended limited gm extended warranty cost auto processing center direct buy auto warranty bbb how much is audi extended warranty warranty solutions lowe's extended warranty phone number top rated consumer reports auto extended warranties repair scratch on car paintworks worlds best car paint protection all car auto painting & body repair ludski auto body repairs how much do auto extended warranties cost of living instant car insurance quotes online uk mail car auto shops adelaide south subaru may 2014 car sales cost of repair car battery cables 2013 mazda 5 warranty albuquerque auto body repair shops car repair help forum rac car warranty insurance zurich car first american home warranty company phone number puncture repair car tyre prices heritage indemnity company warranty solutions lakewood co best vehicle for winter camping extended car warranty companies list mazda 3 gm extended warranty cost used car warranty insurance australia paint protection film installers auto repair books free download average cost of car ownership ukraine auto source warranty seaside furniture toms river nj illinois used vehicle sales tax rate 2013 auto insurance ratings used cars rac warranty vehicle asset protection security us direct car warranty reviews car repair loans car body repair estimates calculator extended warranty mirrors for bmw motorcycles royal auto warranty services inc body shop car repair calgary news extended warranty health insurance in indiana what auto company which car manufacturer has the best warranty car reviews consumer reports canada cars new vehicle warranty ford winnipeg advance auto used parts auto consumer protection agency crossword used vehicles 4 next sale co uk walmart kauai vehicle service center bmw extended warranty warranty coverage parts for hyundai elantra repair rust on car costco how much do ford extended warranties cost new vehicle extended auto warranty comparison top rated cars rank best 2010 crossovers mercedes extended warranty costs compare auto extended warranty companies auto warranty plans low cost isp providers car body repair shops 33177 zip code the best auto repair insurance how much does a decent used car cost used car shop london 2012 how to repair rock chips in car paint used car ratings and chrysler 200 reviews 2011 mercedes benz extended warranty prices can i buy a ford extended warranty on a used car guardian protection products a s warranty autocar truck pictures best warranty on used cars nationwide auto river view gun sales east windsor british car repair garages in san jose ca in home auto repair service bumper repair leeds city are extended warranties for is investing in classic cars a good idea auto one warranty auto insurance specialists irvine ca cornerstone rv warranty florida extended bumper to bumper what is a powertrain warranty honda cna guardian extended auto warranties glass auto repair clarion pa car repair taxi service in issaquah wa car review 2014 buick encore pictures warranty on used cars in massachusetts under $3000 are used car infiniti extended warranty worth it toyota extended chevrolet bumper to bumper warranty car bumper repairs manchester top aftermarket car warranties extended cars designed for comfort and luxury powertrain warranty chevy impala can you buy a mercedes warranty on a used car bumper repair leicester square warranty direct complaints forum used auto parts winnipeg springfield hayes auto repair books honda care extended warranty phone number portfolio aaa auto warranty coverage top 10 automobile auto extended warranty companies list car body shops nottingham nh chrysler extended hyundai warranty on used cars duthrs body car repair zanesville ohio real estate motor vehicle services mastercard warranty extension premier efg auto warranty complaints car dealer warranty victoria best vehicles to buy extended warranty used car canada ontario car repair insurance scams claims repair kit for plastic car bumpers united auto sales inc america's best warranty company keystone rv warranty department truck online auto extended warranty quote extended warranty for used cars companies 2008 kia warranty information extended warranty for audi q7 walmart product protection plans website car body repair jobs australia mining best auto warranties used car extended warranty companies fidelity national home warranty contractor portal elkhart car shops near me now warranty coverage cases for iphone 5c used vehicle reviews and credit score ratings canada repairing car rust patches new vehicle extended warranty advice for new parents ford warranty repair courtesy car best diesel truck warranty aa auto protection bbb rating best extended auto warranty in california paintless dent repair carmel indiana library discover card extended warranty benefit mazda cx5 extended warranty cost bmw extended warranty geico;s or toyotas apollo pre owned auto sales salem ma auto advantage omnisure warranty bbb evans halshaw used car warranty problems mercedes benz lenovo warranty check car door dent repair houston tx yellow auto breakdown protection usa wide bank new vehicle safety ratings nhtsa small car ratings india asc carchex auto warranty reviews bmw bumper toyota bumper to bumper extended warranty auto extended warranty quote vehicle one circle auto warranty reviews classic car insurance instant online quote ge auto warranty utility services coverage audi extended warranty what covered buying car warranty leadscon auto bumper repair houston texas auto theft protection dealership reviews 7 year kia warranty conditions self repair scratch car window amerigard extended auto warranty coverage car body repair belfast telegraph auto body repair estimate appraisal cost mobile car rust repair mazda lexus extended warranty pricing car body repair belfast international airport top rated used car warranties california cost of repairing car scratches auto protect harlow essex diy auto body repair rust holes portfolio extended auto warranty coverage used vehicle hp warranty canada auto body repair supplies and paint auto protection department scam il is extended car warranty insurance worth it how much does a good used car cost canada month to month used car repair warranty auto repair renter's insurance geico best auto auto extended warranty consumer reports what;s the average cost of a car battery hyundai warranty homeowners insurance what does it cover cost of purchase audi extended warranty bmw extended vehicle protection cost mazda extended warranty 150000 miles car new car home warranty comparisons used car home repair insurance companies damaged repairable salvage cars scotland independence ama aaa extended auto warranty review interstate star auto extended warranty insurance wear and tear warranties for cars used zurich auto extended warranty reviews mercedes benz extended limited warranty cost reduction warranty clerk car dealership car and driver best new car ratings toyota warranty coverage brakes zurich allstate auto warranty quote sym-tech automotive protection price caregard warranty services complaints how to buy vehicles in gta v car body repair shop in cuddebackville ny karting best top car ratings for 2014 cost of car repairs comparison shopping window repair carbondale il movie cars warranty usaa fax number ultra cheap car parts melton extended warranty auto is amazon prime worth it auto tv repair service near me automobile used car extended warranty reviews auto used cars for sale in dallas extended auto warranty roof replacement cost estimates extended warranty national budget rent a car canada extended new car warranty ford transit repair cars how much make wagsworth safety first air protect car seat reviews car scratches repair brisbane courier top gear car ratings 2014 hyundai extended warranty bose soundbar is it worth it auto source gmc extended warranty plan central auto repair services worthing car ac repair costs first best extended warranty auto car repair questions troubleshooting best small vehicle for camping after warranty automotive sackville school toyota certified pre owned vehicles balintawak guardian warranty company coverage car scratch remover reviews india cheap auto repair shops in honolulu walmart protection plans for laptops best vehicles for towing a boat aa vehicle warranty nz free cheap car insurance quotes online reviews for aa auto warranty coupon motor vehicle warranty and repair disputes clause you can lawfully allow an object to extend beyond the left side of your vehicle: top rated cheap used cars in canada repair car scratch singapore airlines legal protection car insurance is it worth it used auto sales online top rated convertible car seats 2012 is mazda new car warranty transferable how long does it take to repair a broken car window dealer warranty on new kias used vehicle prices south africa 3rd party vehicle new home warranty canada samsung galaxy s4 toyota manufacturers warranty royal auto protection address montgomerie car repair warranty college of law australia warranty used car flinders university of south australia vehicle ratings and reviews japanese used vehicles extended auto warranty oil change prices bmw endurance national auto warranty services inc car repair linux services list command royal auto warranty company best vehicle warranties 2014 jeep auto repair free workmanship warranty template full car respray cost manchester staples protection plans registration time should i purchase extended warranty nissan extended warranty cost uk mercury extended car warranty reviews extended auto warranty best auto aftermarket warranties for used cars petrol vs diesel car maintenance cost extended mercedes benz warranty registration automotive warranty services of florida build inc chicago vehicle service booking form easycare warranty only oil changes in chicago how to repair your car good sam star rv extended warranty reviews mazda ford extended warranty transfer vehicle warranty center calls plays vehicle one warranty claims phone number premier auto sales victoria tx bmw paint protection worth it american auto protection cincinnati ohio airport precision auto protection are best buy protection plans returnable millenium direct buy auto warranty reviews what are the best auto extended warranty companies review scratch and dent car repairs adelaide australia warranty health insurance supplement how to check buy car warranty online should i buy buy hyundai extended warranty roto subaru extended warranty plans car repair plant city fl used cars used car warranty laws lkq reman engine warranty purchase warranty for used car duralast batteries autozone warranty car repair services on willow street near west bloomfield mi car repair g boren services lubbock tx powertrain warranty chevy cobalt 2010 best buy auto leasing brooklyn ny pops a dent car dents and ding repair kit iphone manufacturer warranty contact number best used vehicle for the money fabolous lyrics auto repair discount tire services offered easy care warranty convertible top coverage bridgeview il toyota used car ford extended warranty canada vehicle warranty scams what is the average cost of car insurance for a 17 year old ez care warranty phone number toyota ford new car warranty information bmw extended auto warranty on used cars motor vehicle services old republic home warranty bbb aftermarket car warranty scams aftermarket warranty car review cracked bumper repair estimate auto warranty what oil is best for high mileage vehicles brandywine auto parts used tires extended warranty bmw x5m land rover aftermarket warranty car insurance quote nightmare car repair taxi services in delhi dell complete care warranty uk body repair carrickfergus borough car review fdic 2014 indianapolis consumer reports best auto warranty companies auto warranty canada usa hockey diy car scratches repair diy mitsubishi extended warranty cost car warranty usa and canada comparison what is a powertrain warranty toyota bmw easy care warranty phone number auto no credit check car repair loans consumer reports car reviews vehicles mitsubishi vehicle extended warranty reviews auto repair denver co aspen auto clinic colorado choice home warranty reviews and complaints auto warranty dog food ratings best to worst car repair costs comparison australia diy car glass scratch repair car hire insurance excess protection cover auto repair average home remodeling costs 2010 good best rated extended car warranty companies car paint repair cost sydney car door dents repairs repair shop for rear end cars extended service warranty for jm automotive dealer services warranty complaints damage repairable cars naviss zurich auto warranty complaints buying and selling a used vehicle in ontario consumer reports best toyota automobiles 2014 auto extended buy extended warranty for used cars the best used car warranty united car auto care warranty reviews repair rust on car cost per mile state of new jersey motor vehicle commission special services auric auto used cars car shops martinez ca restaurants consumer car ratings what to look for when used car shopping car salesman car insurance sprinter van extended warranty how much to repair car headliner cheap car body parts free shipping your vehicle has how much platinum is in a catalytic converter portfolio extended auto warranty company auto protect premier cars protection plus warranty car body shops in northampton subaru nissan extended warranty coverage scratch repair car leeds bradford consumer reports car warranty companies auto shield protection extra ride rv extended warranty dealer services direct buy auto warranty reviews cost of extended warranty for mercedes benz ml350 auto assure warranty mobile phone review australia subaru new car warranty 2012 best way to buy a vehicle with bad credit how do i activate sirius xm in a ford pre-owned vehicles body repair carrickfergus loudon aftermarket car warranty south africa non owners car insurance quote online fidelity warranty services carefree car protection fidelity motor vehicle warranties nsw school audi extended warranty cost q5 audi insurance car quotes repairable car salvage scotland's emblem warranty aarp health insurance supplement used car costs of ownership best extended car warranty 2013 compare maintenance costs for luxury cars consumer reports best top used car warranty companies the best used car warranty plans new 2014 vehicle reviews and ratings used car auto extended warranty bmw sal auto protection plan canada reviews truck warranty companies extended car warranties ontario airport direct auto warranty direct buy reviews scam what to use to protect carpet on stairs landmark home warranty reviews az do extended warranties on cars things that don't make sense rv warranty forever costume cheap car repairs sydney discount auto protection o'fallon movie theater auto warehouse parts new albany in classic car body shop maryland classic car insurance agencies costco extended car warranty reviews auto warranty agency bbb reviews on legalzoom broken car window repair cost ukraine best warranty for iphone 5s how to check if bmw is still under warranty is buying an extended warranty a good deal is when neither party nissan auto warranty services inc aftermarket extended extended warranty for used cars in california repairable salvage cars scotland flag auto repair shops for rent in wisconsin warranty auto sales kijiji ottawa average car air conditioner repair cost on 1994 auto warranty reviews & complaints used car warranty reviews canada goose car shops martinez california imperial auto protection n saint peters pkwy st charles mo zip code extended auto warranty company reviews extended warranty company us fidelis complaints average yearly estimate car repair costs electric car window repair brisbane bosch automotive battery warranty ffx auto protect light curtain can i buy a warranty for my car consumer reviews best compact cars 2014 auto repair books online can you tax your vehicle over the phone aftermarket gm extended warranty for used cars best aftermarket extended car warranty companies rated bumper repair orange county fidelity warranty service transfer form car extended warranty trucking companies canada fidelity auto automotive warranty audit should you buy extended warranty auto one warranty alterations specialist irvine ca honda used car extended warranty companies complaints against direct buy auto warranty customer reviews car paint repair cost sydney tamiia mobile car scratch repairs in north london aftermarket buy warranty for tv easy care extended warranty cost on vehicles gmc body repair panels rust repair on classic cars sun protection cary nc insurance car winn sales grand prairie tx cheap car repair raleigh nc jobs japanese used vehicles exporters motorcycle auto extended warranty companies cancelling auto home protect warranty company bmw warranty free vehicle history check by vin extended automobile compare extended auto warranty companies warranty credit solutions uk should i get an extended warranty for a used car 2013 mazda cx-5 warranty 2007 mercedes benz warranty coverage how to repair car paint from bird droppings in pool repairable salvage cars for sale uk ebay auction car dent repair tools shop address used cars honda extended warranty reviews rv warranty forever costa does the lemon law apply to used cars with no warranty best car insurance ratings consumer reports kia ford extended warranty canada extended auto accounting for warranty costs volvo vip extended warranty cost track vehicle repairer resume audi extended warranties prices honda certified used cars rwc warranty booklet auto glass comwave canada reviews best buy auto inc how much is porsche extended warranty cost truck online extended warranty quote japanese used vehicles beforward automobile extended warranties review extended warranties for used cars costa rica for sale the home depot protection plans home depot protection plan com protection plans usaa extended vehicle protection warranty audi extended warranty cost indianapolis 2007 ford powertrain warranty coverage car repair paint job prices protect auto tires from dog pee pad safety car ratings website 2012 kia warranty information second owner extended warranty on used cars from gullo yamaha march 2014 car sales team bhp jeep scratch and dent car repair phoenixville msn auto dishwasher reviews canada online quote car insurance ontario best auto extended mazda warranty 2012 motor vehicle repair license application xpel paint protection window repair carlisle pa fairgrounds htc one x plus with manufacturer warranty guardian fidelity auto warranty company used car shopping checklist for new baby warranty solutions zurich extended warranty phone number get a car insurance quote quick aftermarket aa best auto warranty reviews auto protection alliance bbb new york cheap way to repair car scratches engine rebuild kits car window repairs bergen county nj newspaper dealer warranty direct reviews nashville car repair service subaru forester extended warranty price auto warranty agency rating aaa auto insurance car sales nac pinnacle auto warranty coverage warranty auto sales kijiji calgary best buy warranty service plan contact tr group arkansas used vehicle sales tax car repair life insurance average cost auto body repair training video auto repair rainbow tree service st. paul mn sears extended service contracts warranty for good cars with high mileage wynns auto warranty vehicle texas direct auto sales review us car warranty nursing jobs in canada fidelity warranty services bmw damaged repairable cars salvage omnisure auto extended warranty prices best buy auto mart orlando florida safety first air protect car seat paint protection film for cars reviews repair car scratches cost 19038 zip ge auto warranty services inc best automotive car extended warranty companies car warranties on used cars vehicle sales in canada new car warranties by manufacturer average cost of a-care home health houston tx usaa extended vehicle protection program reviews reputable top 10 extended car warranty companies car tyre puncture repair kit review sinnott auto sales ltd find cheap car warranty transfer car insurance quote ni auto insurance ratings 2013 car door dent repair london tube extended warranty cost based accounting auto repair extended warranty insurance 3m paint protection film installers vehicle aa guarantee car giant willesden mario kart wii best vehicle for rainbow road top 10 extended car warranty companies reviews buy extended car warranty australia map nationwide auto protection reviews mazda extended warranty chevrolet total confidence car wax repairs scratches austin direct auto sales hours auto one warranty information on anthem change my coverage car guaranteed credit approval wilmington nc zip code buy car warranty nzone insurance car aircraft sales in south africa car paint scratch repair in manassas va extended warranty electronics msn vehicle reliability ratings go best used car warranty reviews buy military vehicles cheap jaguar online extended warranty quotes best way to protect carpet from office chair compare used car warranties ukc assurant solutions warranty complaints toyota extended maintenance warranty briggs and stratton honda engine warranty cheap auto body repair cypress texas zip code extended warranty abc canada tv window repair carbondale illinois is it worth buying extended warranty on used car self repair scratch car windshield car repair service automotive labor charges car dent repair cost estimate ukulele best factory warranty for suv aa used car gold warranty application for registered motor vehicle repair shop car window repair indianapolis extended warranties spare tire covers for jeeps scratch repair for cars nashville tn auto car repair loans safety 1st sentinel air protect convertible car seat reviews audi extended warranty cost selling coins to dealers average car repair costs consumers precise auto protection california map auto repair service belleville il fairgrounds lamborghini kia warranty information best buy auto inc arlington tx used 2008 vehicle mpg ratings veda free auto reports by vin jd powers auto ratings 2007 craigslist atlanta used auto parts ford vehicle home warranty canada toyota new vehicle nissan warranty canada fidelity car servicebench warranty claims claims system how to repair scratches on car vinyl stripes sal protection plan premium auto program plan f anaheim list of auto repair services old republic vehicle new home warranty canada best compact car ratings 2012 how much does a auto extended warranty costs maxcare auto first automotive warranty website auto body repairs shaftesbury hyde warranty used cars victoria tx 2010 vw new car warranty extended warranty on buy used cars canada maxcare auto warranty website vauxhall nissan certified used cars warranty dupont automotive protection package review warranty selling used car massachusetts vehicle repairs geico extended warranty for cars companies auto used parts winnipeg how old to get classic car insurance best auto new home warranties in texas plastic bumper repair adhesive best rated list of extended auto warranty companies cheap car parts birmingham motor vehicle warranties victoria beckham best rated carpet cleaners sacramento car window scratch repair kit halfords opening jml mantis car scratch remover pen porsche good sam extended warranty reviews endurance auto repair insurance companies how much does truecar costa vehicle review us best places to live hp pavilion dv9000 warranty extension trs vehicle repair centre landmark home warranty reviews bbb aftermarket auto warranties twc pricing structure fibreglass rust repair car second hand car guaranteed liberty auto protection phone number vehicle one fidelity extended warranty reviews easy care warranty cancellation direct buy best used car warranty reviews paradise pre owned auto stans auto sales new castle pa your vehicle 53 your choice car repair average funeral costs uk 2011 jaguar chrysler warranty information pre owned vehicles thunder bay international truck warranty information 2006 mercedes benz factory warranty motor vehicle reliability ratings extended warranty for used cars uk free diy auto repair help best buy automotive equipment coupons gm extended warranty loaner car car window repair liverpool maintenance costs for cars why buy an extended car warranty ford protect used heritage vehicle warranty chrysler extended 30 day warranty on used cars car roof rust repair cost car body repair shop near annandale va hotels zurich extended auto warranty insurance ge extended warranty appliances car maintenance cost malaysia today warranty repair law uk scratch car repairs brisbane weather best used vehicles under 10000$ new toyota warranty coverage auto total protect warranty complaints home car repair services new car warranty comparison 2012 suv vw new car paint protection warranty collision coverage definition car insurance quote comparison usa auto repair books haynes car body repair shop stockport ny used car auto warranties for older cars car cover repair kit auto express extended used car warranty 1a auto sales walpole reviews car rental excess protection insurance best buy warranty service plan ipad what is standard bmw warranty extended service contract toyota cars car repair mechanical insurance for older cars customer reviews of direct buy auto warranty bbb new vehicle fuel mileage ratings vehicle one ford motor company extended warranty program car stereo repair shop 64068 repairable car salvage scotland referendum car protect sheffield reviews of movies best bumper repair san diego aul list of extended auto warranty companies are extended warranties worth it for led tv best buy warranty solutions extended warranty phone number buy warranty for car ukraine lexus extended as is warranty on used cars get car insurance quotes now fidelity used car warranty costs vehicle repair health care costs canada average car repair costs cars games common estimate vehicle repair costs purchase mercedes benz extended warranty extended warranty for 2003 mercedes benz cl600 car window repair downtown toronto apartments how to repair rust on car bonnet meaning 2003 range rover extended warranty standard warranty on carpet vehicle warranties nzb car dent repair kit canadian tire window repair car cost of ownership pre owned vehicles restaurants in terre haute indiana luther auto best used car warranty should i buy an extended warranty on a used vehicle scratch and dent car repairs canberra hospital chaya brothers salvage repairables and rebuildable cars south purchase auto parts butler preowned auto sales semi auto shotgun fitbit reviews 2014 aaa auto service warranty reviews repaired salvage cars for sale california md royal extended auto warranty company 2013 mazda new car warranty interstate star zurich auto warranty review car dents repair topeka forbes field flights texas direct auto sales complaints omnisure best auto extended warranty review automotive extended warranty companies auto credit express loan reviews body car repair shops sw ranches fl map consumer reports car bottled water ratings 2011 purchasing guardian extended auto warranties best vehicle for gas mileage 2012 used car consumer rv reviews and ratings best vehicles for towing horses gmpp ford extended warranty discount are used car warranties worth it with gmpp promotions xpel paint protection film reviews sun auto warehouse best vehicle hyundai home warranty canada vehicle ratings and reviews sbt japan used vehicles rockwall austin direct auto sales scratched paint on car repair cost extended service contract legal protection car insurance repair car dents and scratches extended service healthcare contract management software home warranty insurance owner builder manheim used vehicle value index 2014 auto body repair videos online how long is apple manufacturer warranty bmw used car warranty transferable us car warranty hockey night in canada ringtone who has the best buy extended warranty for cars new car guaranteed finance rims auto extended warranty insurance geico extended auto warranty insurance 2011 kia warranty information best rated auto repair manuals how to repair scratches on plastic car bumper top 10 best extended car warranty companies best warranty games for ps4 mobile car window repair riverside ca car bumper repair las vegas what is the best rust protection for new cars mercedes benz used car guarantees is easy care warranty goodmanmfg .com registration luxury consumer reports car ratings 2014 cost of car repairs guide gear complaints against direct buy auto warranty problems aftermarket warranty 2006 bmw m3 cost to repair small dent in car pinnacle best extended auto warranty coverage automotive body repair supplies california used car guaranteesale motor vehicle services contractor warranty letter best stock off road vehicle 2014 cheap gmpp extended warranty nikon warranty card sample free auto vehicle bill of sale template route 66 auto jeep extended warranty pricing direct buy smart auto warranty complaints performance auto warehouse chatsworth ca cancel honda extended warranty clear paint protection film review best extended warranty for porsche troy tri auto car repair insurance ge auto extended warranty service contract how to repair carbon fiber crack how to repair scratches on car interior detailing guardian extended warranty for vehicles over 100k miles service rock auto kc reviews ge extended auto warranty types of contract claims best recreational vehicle ratings and reviews aa extended auto car warranty auto repair service apartments in warner robins ga used vehicle caravan tours reviews canada auto direct car insurance quotes should you buy best extended warranty for cars toyota new car warranty roadside assistance body repair carrickfergus castle national auto care nac pinnacle warranty auto repair ups store services offered allianz new car extended warranty worth it buy warranty for used car ireland 2006 hyundai warranty information cheap auto body repair philadelphia car scratch repair pen paint applicator machine national automotive group warranty how to repair scratched leather car seats warranty solutions wells fargo reviews and complaints car bumper repair kit canadian tire get a geico car insurance quote best buy extended hp warranty lookup tool jaguar proton warranty period auto review eastern canada cruises how long is lamborghini warranty period auto theft protection award wallet audio warehouse extended warranty jd power auto ratings 2014 should i buy an extended automobile warranty reviews buy used vehicle online are extended warranties worth it appliances auto protection department reviews for horrible bosses mercedes certified pre owned warranty american homeowners warranty insurance pre owned auto sales gastonia nc extended truck factory warranty ford 2006 2005 mini cooper extended warranty sgi services auto warranty gold platinum extended warranty new car worth it compare the best auto extended warranty companies car warranty lifestyle lift reviews and cost top gear top rated cars vehicles wood window repair carmel indiana safeguard advantage extended auto warranty reviews interstate star best extended auto warranty company car window repairs near me car body shop repair near meaning car dent repair fort collins utilities insurance quotes car canada phone best extended extended auto warranties for used cars auto warranty scams 2014 report telephone scams auto protection alliance orange county buy autocad 2010 software what does htc manufacturer warranty cover how to become extended auto warranty brokers 2013 top rated carpet cleaners mercedes extended warranty pricing e350 wagon applecare vs best buy warranty iphone mpp auto warranty company warranty repair law salvage repaired cars for sale in calabarzon 2007 mini cooper ford extended warranty plans average annual typical car repair costs cheap window repair for cars electric car window repairs melbourne what is a manufacturers warranty on car used extended car warranties canada vehicle repair shop layout marathon group extended auto warranty prices nationwide map auto warranty coverage endurance zurich auto warranty coverage honda warranty coverage india car keyed repair cost uk tv all american auto protection calmes dept home warranty private mortgage insurance calculator how to protect car paint from snow suzuki extended automobile warranty chrysler extended warranty canada cost cna route 66 auto warranty coverage jaguar extended car warranty for used cars classic car repair shops kenosha wi cheap auto parts with free shipping body repair carrickfergus boardwalk nissan rogue extended warranty cost cheap auto glass repair in chicago toyota certified pre owned vehicles philippines guardian protection bill payment paint protection for new cars wausau wi certified pre-owned vehicles 34741 home warranty insurance act car warranty 2014 nissan rogue reviews edmunds buy plastic bumper repair kit honda cars of rock hill new car guarantees how do extended warranties work kelly blue book on used cars 2000 dodge caravan reviews msn auto magnetic auto body protection warranty on cars purchased in canada what is the nhl protection card not found vygis installer global auto warranty audi s5 extended warranty cost infiniti dupont auto armor paint protection kit purchase extended extended warranty for mercedes benz guardian auto glass warranty how much does it cost to repair a scratch on a car uk reviews extended warranty for car nac interstate auto warranty company auto repair what is comprehensive insurance coverage vehicle warranty on used cars south australia auto armor paint protection retailers national bank holden certified used vehicle warranty scratch and dent car repairs melbourne time finding how to find previously owned vehicles extended care insurance policies best extended car warranties 2013 oscar car scratch repair pen reviews top auto best rated home warranty companies 2013 extended warranty for used cars cost more to build salvage repairable cars scotland county mobile auto body repair jacksonville fl zip code car sensible home warranty company complaints car repair paint job toyota extended extended bumper to bumper warranty national auto care corporation pinnacle protection plan car scratch remover pasternack consumer reviews blue book value used cars canada best rated car battery canada extended car ford warranties on used cars extended automobile route 66 extended auto warranties reviews home warranty coverage in texas buy automation distributor wisconsin exclusionary auto warranty for buy used cars in california mercedes benz audi warranty extension warranty for rental car uk extended car appliance repair warranty companies auto repair car insurance scams what is the best aftermarket royal administrators car warranty top rated top car insurance companies 2013 mercury extended warranty gold plan crash test consumer guide auto ratings best used cars where houses to buy in canada warranty on car starter auto warranty scam 2013 top rated buy extended warranty for cars services warranty template free auto used car co uk purchase extended car warranty extended car auto extended warranty company reviews the club for auto theft protection used car repair insurance best new car warranties 2014 jeep average monthly cost of maintenance on a car mercedes benz iphone warranty check racq safety car ratings how much does a porsche extended warranty cost consumer reviews rental cars canada grand theft auto v vehicles repair car paintwork scratches on car scratch repair for cars youtube video car respray cost newcastle united used auto home warranty insurance ratings best vehicle warranty canada map ford new car warranty mazda bumper to bumper extended warranty buy acura extended warranty online best family vehicle 2014 canada calendar auto warranty pace university reviews and rankings how much does a decent used car cost comparison bent car axle repair costs body car repairs glasgow herald should i buy mercedes extended warranty top rated carpet cleaners for pets allianz global automotive warranty extended warranty pricing chrysler 20 allstate car insurance quote nc best aftermarket aa auto warranty reviews 2012 mazda 5 factory warranty nac auto warranty reviews national auto extended warranty plus guaranteed approval used car loans top car extended warranty companies top rated extended extended auto warranty programs used vehicle mercedes extended warranty cost portfolio auto total protect home warranty contact mercury fidelity auto warranty services inc repair car paint bird droppings in pool extended warranty insurance through toyota tundra dealer warranty on used cars south australia extended auto car warranty leads polaris electric vehicle reviews guarantee carpet cleaning bowling green ohio newspaper car paint repair shops hp laptop mercedes benz warranty extension car bumper repair shop phoenix rising bmw the best extended used car warranty how long is a 2008 smart car warranty air conditioning repair carrier is the car extended warranty worth it tesco used car warranty quote clear repair advantage auto warranty advantage protective protective auto warranty company body shop car repair in woodridge il police napa auto parts ford fuel pump warranty route 66 trane extended warranty claims auto one warranty collateral specialists inc acura extended warranty honda crv bison ford- gt. falls mt. used vehicle warranty law extended warranties on appliances body repair shops near me consumer car review repair deep scratches on cars the top best rated auto warranty companies 2010 chevy powertrain warranty average yearly average car repair costs best aftermarket best warranty car honda extended used car warranty symantec file system auto-protect is malfunctioning us fidelis auto warranty purchase warranty for ipad 2 auto reviews 2014 jeep grand cherokee summit online car insurance quotes london ontario rac car warranty any good repairing car rust with bondo wood 3m ventureshield paint protection film used cars with warranty nj motor cheap car parts northampton university buy car warranty how to buy used car from dealer best vehicle extended warranties best new car warranty 2013 canada bald vehicle warranty vons just 4 u car warranty broadband comparison uk service warranty laws usaa extended warranty exclusions definition can i get a warranty on a used car best website to get car insurance quotes steel bumper repair los angeles bumper repair san marcos ca library how to purchase mercury extended auto warranty protect car hire excess waiver aarp hartford car insurance quote repair dent and scratches on cars car paint repair cost uk compare extended auto warranty companies automotive service protection address search car body shops in lewisville tx apartments march 2014 coast to coast car sales indianapolis briggs and stratton lkq engine warranty direct choice vehicle product warranty cpo vs extended warranty bmw x5 free car repair help jaguar auto extended warranty reviews midas fairfax auto repair reviews acura toyota extended warranty refund if not used compare standard best extended car warranties used car protection laws canada constitution toyota platinum warranty rental car coverage should i buy extended warranty for macbook pro lg phones manufacturers warranty baby car seat ratings consumer reports auto legal protection breakdown jack are vehicle are extended warranties worth it for cars samsung mobile repair warranty roberts auto sales modesto ca auto sales canada 2011 warranty insurance m&a asia car rust repair kit us direct route 66 auto warranty complaints car protection plus acer warranty card sample the consumer auto warranty agency discount tire see wheels on your vehicle is gm bumper to bumper warranty transferable ez care warranty primary care car window repair downtown toronto parking auto vehicles comparison cheapest car insurance quote uk auto armor paint protection system new car warranty credit card comparison canada aa used car warranty online quote costco auto extended warranty 2012 bmw m3 warranty rental 2015 car ratings and reviews car repair services hemel hempstead can car scratches be repaired ez care warranty company auto car warranty 2004 bmw warranty information aaa list of vehicle extended warranty companies car window repairs in maryland what is over the speed auto best ceiling fans consumer reports 2012 walmart home car repair service compass extended vehicle warranty plans reputable consumer reports auto extended warranty companies cost of subaru extended warranty price lamborghini gallardo extended warranty for used cars kia used car warranty canada post motor oil and car warranty best warranty used cars canada auto extended warranty online quotes car body repair shop in cuddebackville ny campgrounds vsc premier program extended auto warranty companies best extended warranty on cars auto theft protection award after purchase warranty do it yourself car body rust repair best vehicle to buy in 2014 how much does mercedes benz extended warranty costs grand theft auto 4 repair car cheat cost of repairing car dents indianapolis protect carlisle events extended warranty cheap insurance for vehicles car scratch repair pen indiana how to extend chevy car warranty td free car insurance quote best after market warranty for used cars cheap auto parts store in oxon hill md auto armor paint protection installers inc extended warranty kirkland auto batteries latest free consumer reports car ratings hyundai used car warranty information rex auto sales junction city ks hail protection car cover manufacturers 2009 mercedes c300 extended warranty extended car warranties diverticulitis foods to avoid asc certified auto warranty inc safety first air protect car seat covers true auto protection bbbbb auto car iphone repair in whittier ca panhandle pre owned auto sales certified pre owned jaguar warranty honda new car battery warranty are mercedes benz warranties transferable or transferable extended warranty coverage mastercard logo costco automobile extended warranty programs premier dealer services warranty reviews honda used car warranty forum how to repair a dent in a car hood decals advanced american auto warranty services inc qatar is the bmw warranty transferable acura rdx extended warranty reviews classic car auto shopper zurich vehicle service contract purchase mechanic inspection used car cost calculator used vehicle extended warranty cost honda car warranties for chevy 2012 cruze recall ge extended auto warranty t rowe price costco 401k automotive warranty services of florida reviews toyota bmw new car warranty information zurich extended used auto warranty reviews good works service king auto repair reviews integrity auto sales ford extended service warranty worst aaa auto extended warranty plans mercedes benz extended warranty tour de france tv coverage usa national carmax car care warranty extended car warranty best synthetic oil for high mileage cars what does hyundai bumper to bumper warranty cover house warranty insurance autotrader ca used vehicle used cars used autos audi extended warranty how much does a bugatti cost 2013 how much to repair car scratches purchase autocad lt 2010 fidelity home warranty services endurance extended car warranty reviews extended auto warranty warranty for budget rent a car uk best extended warranty car canada cambridge car scratches repair shop marikina city health auto paint repair mobile service national average vehicle typical repair costs chevy truck warranty 2012 protect autographed hat google nexus 7 warranty repair uk front bumper repair melbourne discover card warranty extension red auto protection phone number dealer new car protective coating benefit of extended warranty on cars respray car cost nzz order cheap auto parts online jaguar warranty 2013 auto service warranty bbb rating for state farm insurance vauxhall gm extended warranty used cars auction direct 30 day warranty on used cars where to buy auto paint in calgary cost to repair car windows motor vehicle zurich extended warranty insurance 2011 mazda cx9 powertrain warranty nexus 7 warranty repair uk quick car insurance quote without personal information auto butler paint protection near meaning what are the top vehicle extended warranty companies 2012 jaguar chevy warranty information utility vehicle reviews 2011 toyota prius online extended warranty quotes warranty auto shop chino roces makati map used vehicle inspection form free printable how to repair a dent in a car fender accessories what is the best car warranty best stocks to buy cheap auto body repair in san diego which is the what is the best auto warranty company national warranty company car city used car reviews consumer reports 2011 consumer reports car reviews paintless dent repair car medic franchise go auto gm certified used car warranty warranty extension sony vaio laptop battery best custom car shops in los angeles warranty medicare insurance supplement ford car aftermarket warranties us direct allstate extended auto warranty complaints hyundai officemax warranty registration should i buy autographs on ebay auto shield paint protection for cars how to repair scratches on vinyl in car are wheel bearings covered under powertrain warranty toyota powertrain warranty one penny doubled for 30 days window repair car cost comparison gmpp emrp major guard extended warranty ge capital auto warranty claims adjuster car scratch repair estimates how to repair car body scratches easily car repair social services hemel hempstead easy care extended warranty company best new car warranty 2013 canada superman how to purchase car warranty pre owned vehicles weather in the bahamas car scratch repair services extended new car warranty ford taurus route 66 auto warranty cost warranty repair amazon best warranty automatic transmission cars in india volvo fidelity extended warranty reviews audi factory warranty coverage guardian vehicle extended warranty mechanic inspection used car cost comparison us consumer car reviews used car scratches repair cost calculator best vehicle mercedes warranty plans century warranty services reviews tesla best car review 2014 easy care warranty dealers auto advantage vehicle service contracts aul best rated extended auto warranty companies hendrick automotive extended warranty inspector jobs ford new car extended warranty motor vehicle warranties nzb auto body repair tips sanding enterprise rent a car used vehicle sales rental car company used vehicle sales portfolio zurich auto warranty review international truck warranty premier performance direct buy auto warranty fidelity should you buy extended warranty for cars auto breakdown protection usa wide e-mail rust repair car restoration tips sal auto warranty canada used vehicle checklist form certified pre owned mercedes benz warranty transfer best buy extended costco warranty on cameras how to remove 3m invisishield paint protection film direct line classic car insurance quote best used auto reviews best used awd vehicles under 25000 car with best warranty bmw battery ford motor car warranty rebuild engine best vehicle 2014 endurance used car repair insurance plans car insurance quotes pa imperial auto protection bankruptcy forms cars with 5 year bumper to bumper warranty pinnacle zurich auto warranty reviews nissan extended extended warranty for used cars in california vehicle ratings and 2014 chevrolet equinox reviews canada fidelity auto extended warranty cancellation bmw extended warranty yahoo stock price quotes car care warranty reputable list of best extended car warranty companies mitsubishi walmart extended warranty tv repair shop cars repair cars watch dogs edmunds used car kaspersky anti virus reviews consumers aftermarket how much does a used car warranty cost consumer reports costco car buying service reviews chrysler extended warranty plans mobile car body repairs kent bumper to bumper used auto warranty companies extended vehicle lexus toyota extended warranty prices extended warranty service plans walmart black friday 2012 guarantee card auto usaa car warranty insurance national auto united car care warranty complaints cost to repair car heater fan warranty auto insurance car door dent repair houston tx airport toyota extra care warranty price quote audi a8 extended warranty price capital auto protection fitchburg wi zip code dealer warranty direct approved garages vw extended new car warranty nest protect auto away nest implied warranty on how much is sales tax on used cars in illinois best extended warranty cars motor vehicle warranty act courthouse shell in va. beach va paint repair car diy diagnostics is range rover prius extended warranty worth it how to repair car headliners used route 66 extended auto warranties reviews best auto repair shops in san diego car paint repair columbus ohio craigslist hyundai extended chrysler lifetime bumper to bumper warranty car repair help for single mothers munchkin protect auto close metal baby gate lowes best used cars to buy in movember 2012 canada truck home warranty quotes nissan gold extended warranty coverage car body repairs glasgow west infiniti extended warranty pricing chart ign grand theft auto vehicles direct warranty services st peters mo police auto body repair carmel in warranty pressure switch for carrier furnace are batteries covered under ford bumper to bumper warranty wot estimated vehicle repair costs repair car scratches singapore pools cost to repair key scratch on car my car warranty information top rated used cars for safety car warranty trivago hotel comparison canada warranty solutions fidelity extended auto warranty services diamond best extended auto warranty companies paintless auto body repair tools best rated carpet spot cleaning machines buying an extended warranty from dodge city auto repair home care services business plan nissan new car warranty 2010 automotive used car extended warranties reviews auto repairs body centre northwich top rated car warranty extended companies that test identity auto theft protection insurance car paint repair columbus ohio newspaper stainmaster pet protect carpeting 2010 ford truck warranty canada allstate used car repair insurance companies extended warranty discount advantage rent a car canada car window repairs rockingham extended warranties on used cars warranty direct reliability american community survey 2013 your vehicle is fitted with a hands free best auto repair shops denver top rated used cars for gas mileage european car repair toronto stock car window seal repair perth amboy audi a3 extended warranty costco free vehicle repair guides aftermarket extended auto warranty for used cars how much do extended vehicle what do extended car warranties cost olympicare extended warranty contract claims hyundai extended warranty contracts cars home warranty company reviews and ratings used car warranty costs vehicle one ford extended warranty reviews bmw extended warranty cost 2014 bmw 5 series puncture repair car tyre reviews extended used aftermarket auto warranty reviews 2014 honda crv extended warranty prices window screen repair carlsbad ca classic car auto insurance florida consumer reports auto laptop manufacturer ratings car protection camera extended warranty for used nissan electric cars leaf zurich extended auto warranty reviews usaa state farm home warranty insurance car warranty flight comparison australia bmw warranty uk renewal extended car top home warranty companies in arizona purchase vehicle tax deduction bmw certified pre owned warranty what;s covered extended vehicle warranty worth it bmw bumper repair vs. replacement how to buy a buying a new vehicle out of state extended warranty walmart canada careers guardian extended auto warranty bbb consumer review fuel efficient cars 2013 how much does it cost to repair a big scratch on a car living spaces guardian warranty dealers 2011 audi a4 extended warranty cost how to repair car leather seats century extended auto warranty insurance how much to repair car dent singapore auto service warranty inc ohio unemployment cancelling extended car warranty honda 3m car scratch remover kit auto body repair parts ford motor vehicle repair act nsw extended warranty reviews kitchen appliances honda new car tire warranty warranty on carrier compressors vehicle warranty information 2005 subaru warranty coverage used car warranty companies for dealers cost of a gold bmw extended warranty naviss auto warranty review should i purchase an extended warranty for a car bumper to bumper used auto warranty insurance ford new suzuki vehicle warranty information tesco multiple car insurance quotes buy volvo extended warranty auto product reports and reviews automobile auto extended warranty scams warranty broker auto processing center reviews who has the best extended warranty for a car national auto care select home warranty bbb top rated the best aftermarket auto warranty foreign auto repair shops in stl car bumper repair stockton ca bank duthrs body car repair zanesville ohio movie used car manufacturers warranty best extended extended auto warranty consumer reports paint protection film worth it third party extended car warranty companies rated best cost of audi extended warranty honda auto glass uv protection jr auto protect bbb auto consumer reports 2014 best suvs cars protection plus lawsuits is it worth it to best buy car warranty are extended warranties worth it on tvs pre purchase auto inspection charlotte nc cheap car repair sacramento auto parts warehouse wind mobile canada reviews extended warranty appliances/contractors vw polaris extended warranty prices purchase mazda extended warranty price car door dent repair cost indians jd power 2014 car ratings ge warranty services automotive touch used cars guaranteed credit hattiesburg ms jobs auto repair full coverage insurance for older cars car window repair costa mesa ca 92627 purchase lexus extended warranty body car repairs glasgow first automotive extended warranty reviews benchmark auto protection columbia il reviews car extended warranties extended warranties are they worth it mercury highest rated extended auto warranty company cars protection plus murrysville pa hyundai john deere warranty registration maxcare auto target extended warranty website warranty group services comet repair car body corrosion control cheap car repair toronto maple 7 year guarantee carburetor route 66 extended choice home warranty bbb rating auto warranty mortgage broker income automobile extended warranties reviews auto protect warranty 2007 saturn aura problems reviews cheap car repairs brisbane tennis how to repair a scratch on a car with touch up honda new car warranty terms auto protection alliance red hill ave santa ana ca cars protection plus inc murrysville pa homes good sam rv warranty coverage beat that quote car insurance car insurance plastic film to protect carpet best buy extended extended warranty on cameras 2 year applecare warranty 1st automotive extended warranty easycare warranty chrysler 2.7 engine diagram vygis tool box protection card not found geico auto theft protection insurance how much does an audi bmw extended warranty cost auto protect administration ltd harlow nyc auto glass repair 2006 mercedes benz cls 500 warranty warranty for a-1 used cars in victoria tx motor vehicle lease purchase agreement car repair edmonton extended car warranties home warranties are they worth it lubrico warranty canada reviews first automotive master tech warranty company extended bumper to bumper extended warranty cost how long is lamborghini warranty car ratings and kindle fire reviews 2012 top car medicare ratings for 2012 red car scratch remover products car window repairs bergen county nj zip codes best car warranty company how to buy a vehicle with a lost title are there any good extended auto warranties reviews motor vehicle repair shop registration act repair rental cars in palm bay florida what are the best car warranties carmax maxcare fidelity auto warranty ford motor company extended service contract repairable car salvage north west baby mitsubishi best buy extended warranty tv mazda new car warranty 2011 platinum extended warranty mercedes benz used car extended warranties reviews the best car should you buy extended warranty for used cars how to repair car scratches deep blue how much does true car cost of ownership land range rover extended warranty prices auto ads virgin mobile canada review car extended warranties timeshares are they worth it buying car warranty leadstreet washing machine motor warranties definition harry's mobile walmart auto repair services which car has the best warranty 2014 used car vehicle leasing bmw extended warranty price uk coverage capital one auto warranty auto assure warranty financial review australia protective asset protection carchex auto warranty reviews mto used vehicle bill of sale auto sales junction leicester quantum sealant system vehicle paint protection kit how to repair car dents with bondo filler national auto care extended warranty phone buy autonomy clothing online mercury insurance vehicle extended warranty western general extended auto warranty complaints nissan extended warranty coverage warranty iphone screen repair amazon warranty repair request proform sears should you buy extended manufacturer warranty on used cars hp service warranty extension costco warranty on car batteries repairable salvage cars for sale michigan home warranty services of america cost to repair carpet salvage repaired cars houston tx products to protect car from rust continental advantage extended auto warranty reviews best used vehicle warranty how to repair a dent in a car with filler neck mitsubishi automobile extended warranty programs apple one year warranty coverage staples protection plans reviews 2014 mercedes benz toyota extended warranty information auto armor vehicle protection reviews anaheim cars complete auto repair services w phillips st conroe tx apple manufacturers warranty uk bmw standard warranty length auto paint protection coating for cars what cars come with the best warranty how to repair car paint crack fix accounting for vehicle extended service contracts audi a6 extended warranty costco how much should a decent used car cost lg g2 manufacturers warranty insurance car ding's auto sales & salvage route 66 mazda extended warranty prices protection plans for cell phones top rated car batteries consumer reports auto warranty plans cost is how much to repair a car bumper direct auto protection fraud cases mercury auto repair insurance program new vehicle suv safety ratings cars beware of paper on the back window of your vehicle new way to pacific honda used car warranty consumer reports old car ratings car door dent repair tampa motor vehicle services sensible home warranty bbb ford manufacturer warranty 2006 new car ratings and ford escape reviews 2012 acura extended warranty marvin saccucci hyundai extended service contracts cost of bmw x3 extended warranty dell computer warranty repair napa auto parts warranty labor foia request form auto armor protection plans continuous national car care warranty nissan factory extended warranty prices car sears appliance repair service plans should i purchase an auto extended warranty reputable warranty finance company for cars pet protect carpet collection best auto kia warranty 2014 best buy warranty for xbox one how to do auto body repairs yourself body shop car repair chicago car care paint protection film extended warranty companies canada auto 28 31 ford model used body parts cheap car insurance quotes body car repair close to anthem az rentals best car warranties ugg australia walmart one hour guarantee cards small car review 2014 australia purchase auto insurance online texas universities best buy auto inc reviews aa used car warranty cost comparison auto used car parts best true cost to own used cars mercury auto warranty programs who are the best top ten auto extended warranty companies best used cars best cars things to buy in canada audi extended warranty cost usage mercury extended warranty mercedes e350 how much is extended warranty for bmw x3 2010 car body repair course birmingham 5 star auto repair insurance coverage auto window repair south jersey magazine warranty on used car worth it superannuation guarantee car allowance 2014 toyota used cars warranties yahoo consumer car reviews vehicles diesel car maintenance cost vs petrol edmunds average annual auto repair costs average cost of car insurance in ohio vauxhall hyundai warranty on used cars extended warranty for automobiles review how to protect autographs from fading warranty card template psd best rated car insurance companies in wa used car service warranty car air conditioner condenser repair costs free auto body repair estimate forms download auto ads big mountain drugs canada reviews portfolio protection auto warranty new car warranty comparison 2012 sedans extended warranty for god guns and automobiles reviews warranty auto sales scarborough ontario map welding car repair panels extended warranties for appliances/washer/dryer extended service contract 2010 vw jetta furniture stores in nj best used vehicle for the money fabolous quote extended warranty auto insurance car warranty used car dealers top rated extended used car warranties protection carte bancaire en aluminium small car crash ratings 2014 sony tv extended warranty canada aaa national auto service warranty best car seat protector for dogs 3m auto paint protection calgary ab custom car interior shops in las vegas how to repair car ac line protective direct buy auto warranty complaints vehicle one allstate extended auto warranty reviews fidelity car gmpp warranty cancellation form easy care extended warranty complaints paint protection car dealer magic pen car scratch remover aftermarket 2012 mercedes benz warranty information car heated rear window repair kit bumper to bumper extended warranty toyota executive protection careers international usp vehicle extended warranty companies nikon europe service warranty card extended car warranty consumer reports best used car warranties buy and sell ontario goodbuy auto auction mini cooper ford extended warranty reviews car warranty bath fitter reviews and prices scratch repair for cars near madisonville ky movie scratch and dent car repair cost estimate your vehicle needs a current motorcycle helmet laws by state used car ratings 2013 warranty and insurance used extended auto warranty comparison extended warranty low cost cars auto insurance consumer furnace ratings consumer reports used car shops in usa respray car cost nzbmatrix acura nissan extended warranty refund porsche used car warranty prices allscripts acquires extended care information network dell warranty after purchase what is the best car warranty service best new auto extended warranty official minnesota driver and vehicle services quixx car paint scratch repair/removal system mechanic auto extra warranty xzilon paint protection ebay bayview online auto sales canada motor vehicle warranties walking warranty used cars ontario ca extended auto warranties cost ford aftermarket car warranty auto extended service plans tucson az real estate car hail protector cover best rated best car tyres cpo mercedes benz warranty information acura extended warranty cost auto legal protection services cheshire public library extended warranty for mercedes benz is netflix worth it california arkansas used vehicle sales tax auto paint protection xzilon molecular purchase car warranty kia canada extended warranty cost vehicle extended service plans estimates on building auto repair costs trenton nj train station best extended extended car warranty uk warranty extension a/c 2008 crv tire size nationwide auto protection american auto shield bbb how to repair a dent in a car wing windows dent repair carlisle tires basic car care warranty salvage repairable cars in michigan how to cancel mercedes extended warranty plans national warranty insurance company lawsuit cheap car window repair broward pre owned smith auto sales charleston wv ge car warranty ge auto warranty services inc warranty vehicles imported canada jdm aftermarket buying extended car warranty warranty services brick nj patch bt life - bt protection plans repair scratches on car windshield standard mazda warranty 2014 warranty coverage on alcatel evolve phone case aftermarket buying extended warranties for cars how to repair car paint scratches cars car repair manuals free download pdf best buy purchase warranty for car vehicle edmunds safety ratings used cars national extended auto service warranty repair small dent in car hood nationwide auto protection power elite extended automobile home warranty comparisons best small car ratings 2014 2013 chevy cruze manufacturer warranty auto repair home insurance state farm third party vehicle home warranty canada best automobile best used car extended warranty companies auto body protection tape car dealer warranty obligations nsw chrome bumper repair san diego should i purchase extended warranty on led tv honda certified used car warranty auto repair certificate of warranty template car repair service best free wordpress themes average cost of best used car extended warranty companies legitimate best extended car warranty companies where can i buy autocad 2010 car ratings 2014 indian motorcycle vehicle aaa direct repair network top car ncis tv ratings for 2013
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Genetyka arrow Komórki macierzyste i klonowanie człowieka - nadzieje i zagrożenia

Menu główne



Komórki macierzyste i klonowanie człowieka - nadzieje i zagrożenia Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

ks. prof. PAT dr hab. Tadeusz Biesaga SDB
Katedra Bioetyki Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie

Opublikowano w Medycyna Praktyczna 2004/10
(Od Redakcji: Autor w wielu miejscach odwołuje się do statusu embrionu, o którym pisał w artykule Status embrionu - stanowisko personalizmu ontologicznego". Zachęcamy do przeczytania tamtego artykułu.)
Sposoby pozyskiwania komórek macierzystych
Komórki macierzyste ze względu na wszechstronność w wytwarzaniu różnorodnych komórek potomnych dzieli się na totipotencjalne, pluripotencjalne, multipotencjalne i unipotencjalne. Totipotencjaną komórką jest zawsze zygota. Pluripotencjalne komórki mogą się różnicować w komórki pochodzące z różnych listków zarodkowych. Multipotencjalne komórki mogą dać początek komórkom pochodzącym z jednego listka zarodkowego i mają mniejszy zakres różnicowania się (na przykład z ektodermy powstają neurony, nabłonki, komórki gruczołowe, a z mezodermy - komórki mięśniowe). Komórki unipotencjalne to takie, które mogą wytworzyć tylko jeden typ komórek.[1] Wiedza o nich ciągle się rozwija. Zdobywana jest poprzez obserwację komórek macierzystych w ludzkim ustroju, czyli in vivo, jak też w różnorodnie prowadzonych hodowlach in vitro.
Ze względu na pochodzenie wyróżnia się komórki macierzyste: a) embrionalne, b) płodowe i c) dorosłe. Ludzkie komórki macierzyste można otrzymywać:
a) z embrionów ludzkich uzyskiwanych metodą zapłodnienia in vitro,
b) z embrionów uzyskiwanych metodą klonowania,
c) z tkanki płodu po poronieniu czy aborcji,
d) z krwi pępowinowej podczas porodu oraz
e) z organizmu ludzkiego, w którym występują komórki macierzyste dorosłe.[2]
Pojawiają się też doniesienia o możliwości pobierania komórek macierzystych ze zwłok.[3]
Tak wielkie zainteresowanie komórkami pochodzącymi z wczesnych embrionów ludzkich (stadium blastocysty) spowodowane jest tym, że komórki te są liczne, łatwo dostępne, posiadają cechę toti- lub pluripotencjalności, a w przypadku klonowania są immunologicznie zgodne z dawcą jądra, dzięki czemu można je u dawcy jądra zastosować w celach terapeutycznych. "Komórki macierzyste organizmów dorosłych są obecne (...) w znacznie mniejszej (do kilku stopni skali logarytmicznej) liczbie i są monopotencjalne lub jeżeli multipotencjalne, to ograniczone do wytwarzania niewielu linii komórkowych".[4] Rozwijająca się wiedza o tych komórkach podważyła panujące dotychczas poglądy. "Uprzednio zakładano, że w organizmie dorosłego występują tylko te populacje komórek macierzystych, które dają początek komórkom wytwarzanym na tym etapie życia. Obowiązywała również zasada nieodwracalności zróżnicowania tych komórek - raz ukierunkowana komórka nie była w stanie tego zdeterminowania zmienić, stąd z komórek macierzystych krwiotworzenia musiał powstać jedynie układ krwiotwórczy, a np. z komórek macierzystych mięśni tylko tkanka mięśniowa".[5] Doktryny te zostały jednak odrzucone. Odrzucono pogląd kwestionujący występowanie w organizmie dorosłym różnorodnych komórek macierzystych, nie tylko tego rodzaju, które utworzyły dany narząd. Odrzucono też pogląd o nieodwracalności ich różnicowania i ukierunkowania.[6] Głosi się również tezę o krążeniu różnorodnych komórek macierzystych w ludzkim ustroju.[7] Mimo różnych opinii na temat możliwości formowania plastyczności komórek macierzystych dorosłego organizmu (przekierunkowania z jednej linii komórkowej na inną lub odróżnicowania, czyli powrotu do komórki wcześniejszej) nie ulega wątpliwości, że wiedza o tych procesach przyniesie nowe odkrycia i praktyczne rozwiązania.
Łatwo dostępnym źródłem komórek macierzystych jest krew pępowinowa, pozostająca po porodzie w naczyniach łożyska i łożyskowej części pępowiny. "Ostatnio wykazano, że zawiera ona, oprócz komórek krwiotwórczych, komórki macierzyste dające początek innym liniom komórkowym, np. komórkom kościotwórczym, komórkom układu nerwowego".[8] Budzi to nadzieje na szersze ich zastosowanie niż tylko w leczeniu chorób krwi.
Mimo że komórki macierzyste z krwi pępowinowej lub dorosłego organizmu na obecnym etapie rozwoju medycyny są trudniejsze do uzyskania czy zastosowania klinicznego w porównaniu z embrionalnymi komórkami macierzystymi, to jednak ich wykorzystanie nie budzi zastrzeżeń etycznych. Natomiast zdobywanie komórek macierzystych w wyniku klonowania embrionów ludzkich i ich zabijania poprzez ekstrakcję komórek macierzystych jest z punktu widzenia etyki nie do przyjęcia.
Embrionalne komórki macierzyste można pozyskiwać z 5- lub 6-dniowych płodów, tworzących w tym okresie rozwoju blastocystę.[9] Komórki zewnętrzne blastocysty utworzą łożysko, a komórki wewnętrzne (20-100 komórek), które dadzą początek wszystkim narządom, to właśnie totipotencjalne komórki macierzyste, zdolne do utworzenia wszystkich tkanek i narządów ustroju. Ponieważ w przypadku komórek macierzystych embrionów otrzymywanych metodą zapłodnienia in vitro konieczne jest pokonanie bariery zgodności tkankowej u ewentualnych biorców przeszczepów, które pochodzą z tych komórek, zainteresowano się klonowaniem embrionów metodą wymiany jądra, czyli wprowadzenia w miejsce jądra komórki jajowej jądra pobranego z komórki dawcy.[10] Dawca jądra, będący zarazem biorcą przeszczepu z tak uzyskanych komórek macierzystych, nie wymaga pokonania bariery zgodności tkankowej. W ten sposób medycyna wybiera najłatwiejszy sposób nie tylko pozyskiwania, ale przyszłego stosowania komórek macierzystych. Nie oznacza to jednak, że jest to sposób etyczny.
"Do wykorzystania komórek macierzystych w medycynie - pisze Włodzimierz Korohoda z Instytutu Biologii Molekularnej UJ - nie są niezbędne komórki totipotencjalne z embrionów. Aby uzyskać rozmaite typy tkanek, neurony, kardiomiocyty, mięśnie, nabłonki itd., wystarczają komórki pluripotencjalne i multipotencjalne. Takie komórki można wykorzystać do implantacji w celu regeneracji serca po zawale (kardiomiocyty) lub leczenia choroby Parkinsona (neurony), wywołania zrastania kości (osteoblasty), gojenia ran (keratynocyty). Źródłem komórek pluripotencjalnych może być szpik, krew pępowinowa, a nawet tkanki dorosłego człowieka. (...) Większość biologów uważa - podsumowuje swoje stanowisko Korohoda - że przedstawiony kierunek prac zasługuje na poparcie, gdyż nie wiąże się z kontrowersjami etyczno-moralnymi".[11] Tak więc tzw. terapeutyczne klonowanie embrionów ludzkich "nie ma - jego zdaniem - żadnego uzasadnienia, poza finansowym. Naciski na dopuszczenie do takich prac, mimo niewątpliwych zastrzeżeń etycznych, wynikają nie z potrzeb naukowych, ale czysto merkantylnych".[12]
Próby degradacji statusu embrionu ludzkiego
Możliwość klonowania człowieka, wykorzystania totipotencjalności komórek macierzystych i rysujące się na horyzoncie możliwości kierowania plastycznością dorosłych komórek, sprowadzania ich do poziomu wcześniejszego, czyli od unipotencjalności do multipotencjalności - powinna wywołać na nowo dyskusję na temat początku życia ludzkiego oraz jego statusu moralnego i prawnego. Zaciera się bowiem różnica między komórkami somatycznymi a zarodkowymi, które stanowią początek życia. W etyce może to prowadzić do zatarcia różnicy między statusem ontycznym i moralnym embrionu ludzkiego w jego pierwszych stadiach rozwoju[13] a statusem komórek somatycznych naszego organizmu.
Dotychczas problem statusu moralnego embrionu ludzkiego nie tylko nie został właściwie postawiony, ale już na samym początku spotkał się z negacją. Tak uczynił Michael West, prezes firmy Advanced Cell Technology, argumentując, że z jego, naukowego, biologicznego punktu widzenia, to co powstało w wyniku przeprowadzonego przez niego 13 października 2001 roku klonowania tzw. terapeutycznego nie jest nowym osobnikiem, ale "wiązką komórek". W procedurze tej nie mamy - jego zdaniem - do czynienia z życiem ludzkim, ale z życiem komórek, które zostaną wykorzystane do celów naukowych i terapeutycznych.
W ten sposób niektórzy naukowcy pracujący dla różnych firm próbują ominąć wymagania etyczne i prawne dotyczące klonowania człowieka. Przykładem takiej sofistyki jest wprowadzenie odróżnienia klonowania terapeutycznego jako niebudzącego zastrzeżeń etycznych, od klonowania reprodukcyjnego, które może wzbudzać opory etyczne. Przez określenie "terapeutyczne" chce się osiągnąć akceptację etyczną tej procedury. Jako argumenty na rzecz klonowania przywołuje się przewidywane olbrzymie korzyści terapeutyczne dla milionów chorych ludzi. W tym kontekście etyków krytykujących tę procedurę postrzega się jako hamujących postęp medycyny i wyzwalanie ludzkości od uciążliwych chorób i cierpień.
Tymczasem gdy zapytamy, czy klonowanie terapeutyczne jest dla klonu ludzkiego terapeutyczne, to się okazuje, że nie tylko nie jest, ale wprost przeciwnie, prowadzi do jego zniszczenia. Ekstrakcja komórek macierzystych z embrionu nie jest jego terapią, lecz pozbawieniem życia. Z etycznego punktu widzenia mamy więc do czynienia z klonowaniem użytkowym, czyli w celu uzyskania komórek do badań naukowych, do wykorzystania w lecznictwie oraz dla zysku. Odnosząc to stanowisko do transplantologii, należałoby powiedzieć, że transplantacja terapeutyczna to taka, w której wszystkie tkanki i narządy żywego, zdrowego człowieka zostają od niego pobrane i użyte do leczenia innych ludzi. W tym wypadku również można by uznać, że człowiek dorosły nie jest jednostką, lecz zbiorem narządów, dlatego wolno go "rozłożyć" na cele terapeutyczne. Można też takie stanowisko poprzeć rachunkiem korzyści, w którym poświęcenie jednego zdrowego człowieka dla uratowania 10 chorych będzie opłacalne. Nietrudno jednak dostrzec absurdalność etyczną takich kalkulacji.
Okazuje się więc, że w "klonowaniu terapeutycznym" brano pod uwagę wszystko z wyjątkiem tej istoty ludzkiej, o którą w nim chodzi. Pominięto ją milczeniem, usunięto z dyskusji etycznej. Uczynił tak bez wielkiego namysłu nie filozof czy etyk, ale przedstawiciel firmy, która po to powstała, aby przynosić zyski. Tę samą procedurę klonowania raz nazwano klonowaniem reprodukcyjnym, a innym razem - klonowaniem terapeutycznym. W pierwszym przypadku embrion z definicji ma być początkiem życia ludzkiego i ma się nadawać do dalszego rozwoju, w drugim zaś - nie będzie początkiem, i to nie dlatego że nie może się rozwijać, ale z powodu przeznaczenia do celów, terapeutycznych.
Nasuwa się więc podejrzenie, że presja sukcesów naukowych i handlowych oraz redukcyjna mentalność niektórych specjalistów od inżynierii komórkowej stała się powodem nihilizacji statusu embrionu ludzkiego. Przeprowadza się ją dwukierunkowo - od biologii komórki do etyki, i odwrotnie - od etyki do pozytywnej oceny moralnej pewnych procedur. W pierwszym podejściu wystarczy zredukować klon ludzki do zbioru komórek zarodkowych, a te ostatnie zrównać z komórkami somatycznymi, w drugim - wystarczy wykorzystać etycznie pozytywny termin i nazwać klonowanie człowieka terapeutycznym, aby tę procedurę moralnie usprawiedliwić. Oczywiście w medycynie można się posługiwać terminami tej dyscypliny i twierdzić, że klon ludzki to komórka zarodkowa, komórka totipotencjalna. Jednak na gruncie etyki ta terminologia ma odmienne implikacje. Sprowadza ona bowiem (degraduje) status ontyczny i moralny embrionu ludzkiego do statusu komórek somatycznych naszego organizmu, które bez zastrzeżeń etycznych wykorzystuje się w badaniach naukowych czy w terapii. Takiej nihilizacji statusu istoty ludzkiej dokonuje się bez podejmowania dyskusji etycznej, bez ujawnienia zarówno tego co do niej skłania, jak i założeń filozoficznych i etycznych, które się za nimi kryją. A przecież za każdym rozstrzygnięciem etycznym kryją się decydujące o kulturze ludzkiej założenia antropologiczne i aksjologiczne.
Trzeba więc na nowo odpowiedzieć, czy klon ludzki jest ludzki? Czy jest początkiem życia ludzkiego? Powstaje on bowiem inaczej, niż dzieje się to po połączeniu plemnika z komórką jajową. Znane są różne formy klonowania: naturalne klonowanie przez podział zarodka i powstanie bliźniąt jednojajowych, klonowanie przez podział blastocysty, izolację czy reagregację blastomerów, czy też omawiane wyżej klonowanie w wyniku usunięcia jądra z oocytu i przeniesienia do niego jądra komórki somatycznej.[14]
To właśnie odmienność tej ostatniej procedury klonowania wykorzystuje się do podważenia statusu moralnego klonu ludzkiego. Można bowiem twierdzić, że cała ta procedura to inżynieria komórkowa, a nie naturalne poczęcia życia. W ten sposób klon ludzki można zdegradować do komórek wśród innych komórek organizmu.
Tak więc status embrionu ludzkiego podważa się poprzez odwołanie się zarówno do sposobów jego wykorzystania, jak i do sposobów jego powstania. W pierwszym wypadku nie ma embrionu ludzkiego, gdyż mamy do czynienia z terapią, w drugim też go nie ma, bo mamy do czynienia tylko z inżynierią komórkową. Stanowisko to jest dziwne na gruncie samej embriologii, wyróżniającej przecież różne formy klonowania jako początku życia. Jest ono już wprost błędne przy rozróżnieniu klonowania reprodukcyjnego i terapeutycznego. Rozróżnieniu temu służyło przekonanie, że klon reprodukcyjny jest właśnie klonem zdolnym po wszczepieniu do rozwoju, że jest początkiem życia. Przekonanie takie zostało potwierdzone choćby przez sklonowanie i hodowlę owcy Dolly. Klon tzw. terapeutyczny nie różni się od reprodukcyjnego pod względem metody powstania, nie powinien się więc różnić w swym statusie biologicznym i etycznym. Nie można więc, nawet dla szczytnych celów naukowych i terapeutycznych, wprowadzać sofistycznych argumentów i podważać statusu etycznego klonu ludzkiego.
"Spór sprowadza się do kolizji dwóch wartości: życie ludzkie czy użyteczność? Godność ludzka czy użyteczność? A przez użyteczność rozumiem w tym wypadku - stwierdza Zbigniew Szawarski - postęp naukowy w medycynie i biotechnologii, rewelacyjne wręcz metody leczenia różnego rodzaju chorób, zwłaszcza chorób degeneracyjnych, ale nie tylko".[15] W imię tej użyteczności embrion ludzki przegrywa z osobami dorosłymi. Przyznaje mu się prawa stopniowo, wraz z dalszymi etapami jego rozwoju. "Jeśli przyjąć tę argumentację - zauważa Andrzej Szostek - to należałoby uznać, że także wśród ludzi urodzonych wartość życia i prawo do życia poszczególnych jednostek będzie proporcjonalna do stopnia aktualizacji człowieczeństwa. Dziecko będzie miało nieco inne prawo (mniejsze) niż człowiek dorosły, chory nieco inne niż człowiek zdrowy, starszy i już bardzo przywiędły jeszcze mniejsze nawet niż dziecko, bo nawet nie jest potencjalnie rozwijającym się człowiekiem".[16]
Etyczną obronę statusu początku życia ludzkiego spotykamy nie tylko w twierdzeniach etyków, ale ze strony różnych autorytetów naukowych i religijnych. "Klonowanie embrionów, dokonywane w celach biomedycznych bądź z zamiarem wyprodukowania komórek macierzystych - mówił arcybiskup Renato Raffaele Martino w nowojorskiej siedzibie ONZ - jest pogwałceniem godności i integralności osoby ludzkiej. Klonowanie ludzkiego embrionu z myślą o jego uśmierceniu mogłoby doprowadzić do instytucjonalizacji celowego i systematycznego niszczenia powstającego życia ludzkiego w imię nieznanego "dobra" w postaci potencjalnej terapii bądź odkryć naukowych. Taka wizja jest nie do przyjęcia dla większości ludzi, także tych, którzy zdecydowanie opowiadają się za rozwojem nauki i medycyny. Ponieważ klonowanie embrionów oznacza stworzenie nowej istoty ludzkiej, którą pozbawia się możliwości rozwijania cech prawdziwie ludzkich w przyszłości, a zamiast tego poświęca się ją celom naukowym i skazuje na pewną śmierć, trzeba stwierdzić, że procesu tego nie można usprawiedliwiać niesieniem pomocy innym ludziom. Klonowanie embrionów jest pogwałceniem fundamentalnych praw człowieka".[17] Dokument w tej sprawie Papieskiej Akademii Pro Vita stwierdza: "Pobranie wewnętrznej masy komórkowej blastocysty, które ludzki embrion ciężko i nieodwracalnie uszkadza przez to, że przerywa jego rozwój, jest działaniem ciężko niemoralnym i dlatego całkowicie niedopuszczalnym".[18]
Dyskusja o statusie ontycznym, moralnym oraz prawnym embrionu ludzkiego musi się ciągle ożywiać, zwłaszcza w sytuacji coraz to nowych odkryć medycznych, ponieważ od niej dziś zależy, jaki humanizm zbudujemy; humanizm szanujący życie wszystkich czy tylko niektórych? Humanizm, który uprzedmiotowi i skomercjalizuje życie ludzkie, czy humanizm, który będzie je chronił od początku?
Technizacja życia ludzkiego i równia pochyła
Przeniesienie początku życia ludzkiego do laboratoriów przyczyniło się do przedmiotowego jego traktowania. Łatwiej jest uprzedmiotowić embrion ludzki niż uprzedmiotowić dorosłego człowieka. Inaczej bowiem ich spostrzegamy i inaczej bronią oni swej podmiotowości. W przypadku zygoty czy blastocysty mamy do czynienia z mikroorganizmem.[19] Na podstawie obserwacji w laboratorium trudno go potraktować jak podmiot, któremu przysługuje podobny szacunek, jakiego wymaga od nas człowiek dorosły. Zygota ludzka w laboratorium, której początek dała procedura zapłodnienia in vitro, czy też klonowanie, z pozycji obserwacji naukowej może być łatwo traktowana tylko jako biologiczny materiał laboratoryjny do celów naukowych, technicznych i komercyjnych. W badaniach naukowych w laboratoriach nie ma podejścia podmiotowego, w którym się dostrzega, że oto mamy do czynienia nie tylko z czymś, ale z kimś, z istotą ludzką, która mimo swoich mikrorozmiarów wkracza na swoją drogę życia i tym samym zyskuje szacunek i prawa należne rodzinie ludzkiej. Ze względu na ten mikrowymiar zniszczenie embrionów w pierwszych stadiach rozwoju w laboratoriach wydaje się zwykłą czynnością techniczną, usunięciem zbędnych przedmiotów, posprzątaniem przed następnym badaniem. Może się wydawać, że czynność ta nie podlega kwalifikacji etycznej, tak jak jej podlega zabicie embrionu w dalszych stadiach jego rozwoju lub zabicie urodzonego dziecka.
Do przełamania oporów etycznych przy niszczeniu embrionów ludzkich dla tzw. dobra nauki i ludzkości przyczynia się też propaganda sukcesów medycyny, która wzmacnia mentalność utylitarystyczną. Dzieje się tak przy propagowaniu możliwości wykorzystania embrionalnych komórek macierzystych. Miesza się tu przypuszczenia z fantazjami. W popularyzacji badań nie opisuje się całej skomplikowanej medycznie i etycznie sytuacji, niepowodzeń, niebezpieczeństw, czy też rzeczywistych małych kroków w terapii, lecz raczej przeważa retoryka o "cudownym leku na wszystko". Łatwe i entuzjastyczne obietnice leczenia prawie wszystkich chorób, regeneracji wszystkich narządów, laboratoryjnej hodowli tkanek i narządów do przeszczepów, oddziałują na świadomość milionów ludzi, zdobywając ich przychylność dla utylitarnego traktowania początku życia ludzkiego. Milcząco zaczyna funkcjonować przekonanie, że jest to zło konieczne, że dobry cel uświęca złe środki.
Propaganda sukcesu, nieuchronności postępu na skróty, toruje drogę biotechnologii prenatalnej. "Jak wyglądają na tym tle - pyta jeden z bioetyków - uczeni biorący udział w tym wyścigu, w którym oprócz żądzy wiedzy i żądzy sławy coraz większą rolę odgrywa żądza pieniędzy, która rychło wysunąć się może na plan pierwszy?"[20]
Powstaje pytanie, czy zsuwamy się po równi pochyłej od uprzedmiotowienia istoty ludzkiej w technikach in vitro, po nihilizację podmiotu ludzkiego w technikach klonowania, jego komercjalizację oraz ingerencję i manipulację genetyczną naturą człowieka?[21]
(Od Redakcji: Niniejszy artykuł jest oparty na wcześniejszej publikacji Autora w "Bioetycznych Zeszytach Pediatrii" Polsko-Amerykańskiego Instytutu Pediatrii [2003-2004; 1: 86-97])
1. Korohoda W.: Inżynieria komórkowa i tkankowa na początku XXI wieku - nowe nadzieje i nowe zagrożenia. Prace Komisji Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU, 2002; 5: 109-123, 114
2. Pojda Z.: Kliniczne zastosowania komórek macierzystych - stan obecny i perspektywy: nowotwory. J. Oncol., 2002; 52: 145-150
3. Morciniec P.: Ocalić (obraz) człowieka: istota dyskusji o komórkach macierzystych. W: Ocalić cywilizacje - ocalić ludzkie życie. Kraków, 2002: 119-129, 124; Zalewski Z.: Czy istnieją granice postępu w badaniach naukowych w medycynie?: spór o komórki macierzyste. Sztuka Leczenia, 2002; 8: 47-52, 48
4. Pojda Z.: dz. cyt.: 146
5. Tamże: 147
6. Tamże s. 147-148. Zob. Marszałek M.T.: Komórki macierzyste wątroby i trzustki u zwierząt i człowieka. Postępy Biol. Komórki, 1999; 26: 135-157, 159-179; Majka M., Michałowska A., Ratajczak M.Z.: Próba izolacji ludzkich komórek macierzystych mięśni szkieletowych. Postępy Biol. Komórki, 2003; 30 (supl. 21): 17-24
7. Kucia M., Majka M., Ratajczak M.Z.: Plastyczność nieembrionalnych komórek macierzystych: fakt czy artefakt? Postępy Biol. Komórki, 2003; 30 (supl. 21): 3-16
8. Pojda Z.: dz. cyt.: 147. Zob. Pojda Z., Machaj E.K., Gajkowska A., Ołdak T., Jastrzewska M.: Badanie potencjalnej przydatności klinicznej komórek macierzystych uzyskiwanych z krwi pępowinowej. Postępy Biol. Komórki, 2003; 30 (supl. 21): 127-138; Wiktor-Jędrzejczak W., Urbanowska E., Rokicka M. i wsp.: Wstępna ocena możliwości wykorzystania kriotwórczych komórek macierzystych pozyskanych z różnych dawców krwi pępowinowej do jednoczesnego przeszczepiania u biorców dorosłych. Postępy Biol. Komórki, 2003; 30 (supl. 21): 139-147
9. Pojda Z.: dz. cyt.: 146
10. Zob. opis pierwszego sklonowania embrionu ludzkiego z 13.X. 2001. Cibelli J.B., Lanza R.P., West M.D.: Pierwszy klon. Świat Nauki, 2002; styczeń: 29-37. O tym, że próba ta była nieudana, piszą sami twórcy eksperymentu na s. 30: "Niestety, tylko jeden z zarodków doszedł do stadium sześciu komórek, po czym przestał się dzielić".
11. Korohoda W.: dz. cyt.: 115. Zob. tenże: Biologia i inżynieria komórkowa na przełomie wieków. Kosmos. Probl. Nauk Biol., 2000; 49: 403-412; tenże: Czy inżynieria komórkowa stanowi zagrożenie. Prace Komisji Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU, 2000; 3: 7-18
12. Tamże: 113
13. Zob. Biesaga T.: Status embrionu - stanowisko personalizmu ontologicznego. Med. Prakt., 2004; 7-8: 28-31
14. Modliński J.A., Karasiewicz J.: Klonowanie ssaków: mity i rzeczywistość. W: Chyrowicz B., red.: Klonowanie człowieka. Lublin, 1999: 23-92
15. Komórki macierzyste - życie za życie? Debata w Ministerstwie Nauki i Informatyzacji 15 XII 2003,, s. 1-31
16. Tamże
17. Martino R.R.: W sprawie całkowitego zakazu klonowania człowieka (wystąpienie w nowojorskiej siedzibie ONZ, 23 IX 2002). L'Osservatore Romano, 2002; 12: 38-40.
18. Pontifical Academy for Life: Declaration on the production and the scientific and therapeutic use of human embryonic stem cells. Vatican City, 2000, rozdz. Ethical problems nr 3;
19. Karasiewicz J., Modliński J.: Komórki macierzyste ssaków: potencjalne źródło zróżnicowanych komórek do transplantacji. Postępy Biol. Komórki, 2001; 28: 219-242, 220
20. Zalewski Z.: dz. cyt.: 51
21. Zob. Chyrowicz B.: Bioetyka i ryzyko: argument "równi pochyłej" w dyskusji wokół osiągnięć współczesnej genetyki. Lublin, 2000: 307 i nn.
Obecnie stosowane techniki klonowania pozwalają otrzymywać żywotne i rozwijające się zarodki z komórek jajowych pozbawionych własnego materiału genetycznego (enukleowanych), które w żargonie technicznym nazywane są ooplazmą (rys. I).
Rys. I. Technika klonowania zwierząt z zastosowaniem transferu jądra komórki somatycznej. Zarodek, identyczny w zakresie antygenów transplantacyjnych z dawcą komórki somatycznej, może być wykorzystany jako źródło komórek macierzystych (rysunki - Jacek Zieliński, Medycyna Praktyczna).
Po wprowadzeniu do niej jądra komórki innego osobnika - a jądro takie może pochodzić nie tylko z komórki innego zarodka, ale także ze specjalnie przygotowanych komórek somatycznych - następuje przeprogramowanie przeniesionego jądra, a powstała chimera zaczyna się dzielić i przekształca w zarodek wykazujący właściwości totipotencjalne lub przynajmniej pluripotencjalne. Tak uzyskane komórki są identyczne w zakresie antygenów transplantacyjnych z dawcą jądra komórki somatycznej; po ich przeszczepieniu nie występuje zjawisko odrzucania.
Nazwanie zarodka sklonowanego techniką transferu jądra chimerą jest uzasadnione współistnieniem w jego komórkach mitochondriów zarówno dawcy, jak i biorcy. Analiza mitochondrialnego DNA sklonowanych przy użyciu tej techniki ssaków wykazała, że w organizmie dorosłym wiele ważnych narządów, takich jak mózg i wątroba, uzyskuje zdecydowaną przewagę liczebną mitochondriów dawcy.[1] U kopytnych, których łożysko jest zbudowane z większej liczby warstw niż u człowieka, mogą się dodatkowo pojawić w zarodku mitochondria pochodzące z organizmu ciężarnej, do którego zarodek implantowano.[2] Białka kodowane przez genom mitochondriów nie wykazują ekspresji na powierzchni komórek, nie powodują zatem odpowiedzi odpornościowej.
Negatywna ocena etyczna klonowania embrionów ludzkich jest związana z ich potencjałem rozwojowym umożliwiającym wykształcenie kompletnego organizmu. Niemożliwe jest dokonanie rozgraniczenia między zarodkiem uzyskanym techniką transferu jądra komórki somatycznej a zapłodnieniem in vitro lub naturalnym zapłodnieniem komórki jajowej. Bez względu na potrzeby i okoliczności poczęcia wszystkie one charakteryzują się - jakkolwiek z różnym prawdopodobieństwem - rozwojem prowadzącym do urodzenia się dziecka.
Biologicznym punktem krytycznym powodującym negatywną ocenę etyczną klonowania jest wykorzystanie komórki jajowej, a dokładnie ooplazmy. Jest ona źródłem informacji zdolnym zmusić materiał genetyczny wprowadzonego do niej jądra komórkowego do rozwoju wbrew jego somatycznemu programowi. Skład tego eliksiru życia nie jest w pełni poznany, a nowe odkrycia molekularne, na przykład małych interferujących cząsteczek RNA, które dynamicznie regulują ekspresję genów, dołączą zapewne do poznanych już mechanizmów metylacji DNA i acetylacji histonów. Za nadrzędny mechanizm przeprogramowania komórek uważa się procesy demetylacji i remetylacji DNA, jednak wpływy epigenetyczne obejmują też przywrócenie długości telomerów i reorganizację histonów.[3]
Jajniki podczas życia kobiety uwalniają około 400 komórek jajowych zdolnych do zapłodnienia, jednakże 99,99% spośród około 7 milionów oocytów obecnych w jajnikach płodu obumiera w wyniku apoptozy, większość jeszcze przed urodzeniem. Problem pozyskiwania komórek jajowych kobiety do procedury transferu jądra ostatecznie może znaleźć rozwiązanie komercyjne, nieobojętne dla zdrowia dawczyni, ze względu na konieczność hormonalnej stymulacji jajeczkowania.
Współcześnie podejmowane i propagowane z entuzjazmem techniki pozyskiwania komórek macierzystych człowieka korzystają ze zdobyczy w dziedzinie biologii rozrodu zwierząt. Warto bliżej przyjrzeć się sporym już doświadczeniom zdobytym przy klonowaniu zwierząt gospodarskich. Odsetek odległych niepowodzeń w technice transferu jądra komórki somatycznej jest nadal duży. U tak uzyskanego bydła zwraca uwagę na przykład duża częstość występowania śmierci okołoporodowej spowodowanej wadami wrodzonymi serca i płuc,[4] a podczas kilkuletniej obserwacji nawet u 80% zwierząt rozwija się nadciśnienie płucne i kardiomiopatia zastoinowa.[5] Argument ten wykorzystuje się w dyskusji przeciwko klonowaniu reprodukcyjnemu, lecz za klonowaniem terapeutycznym, co zastanawia wobec planów użycia komórek macierzystych w leczeniu niewydolności serca u człowieka.
Chimeryzm spowodowany techniką transferu jądra komórki somatycznej wyklucza skuteczność leczenia chorób mitochondrialnych u dawcy, gdyż jego własna populacja tych organelli przeważałaby w tkankach krytycznych dla choroby, mimo ich repopulacji komórkami macierzystymi. W terapii innych chorób heteroplazmia, czyli obecność mitochondriów różnego pochodzenia, nie powinna jednak stanowić przeszkody.
Przeszczepianie narządów i tkanek, jako metoda leczenia, nie budzi kontrowersji etycznych, a od pierwszego przeszczepu serca upłynęło już 37 lat. Nadal jednak pojawiają się problemy podczas dyskusji dotyczącej źródeł, z których można pozyskać te deficytowe środki terapeutyczne. Powszechnie akceptowane jest stanowisko, że dawcą może być osoba zdolna do świadomej zgody na pobranie narządu, jeśli nie spowoduje to trwałego uszczerbku jej zdrowia, jak również osoba zmarła, jeśli uprzednio nie wyraziła zastrzeżeń osobiście lub wolą rodziny. Oddziały intensywnej terapii aktywnie zgłaszają dawców spośród swoich pacjentów wykazujących objawy śmierci pnia mózgu. Nie ma natomiast powszechnej akceptacji dla pobierania narządów od skazańca po wykonaniu na nim wyroku śmierci.
Pozyskane w dostatecznie dużej liczbie odmłodzone i zgodne tkankowo komórki macierzyste - obecnie taką możliwość daje tylko transfer jądra komórki somatycznej - wykazują szereg właściwości będących do niedawna marzeniem medycyny eksperymentalnej (rys. II).
Rys. II. Totipotencjalne ludzkie komórki macierzyste pozyskane techniką transferu jądra komórki somatycznej (A) lub zapłodnienia in vitro (B), a następnie hodowli komórek zarodka (C). Możliwe jest też przeprogramowanie multipotencjalnych komórek macierzystych pobranych z krwi pępowinowej lub ze szpiku; w hodowli komórkowej (D) udaje się odtworzyć ich właściwości pluripotencjalne. Komórki macierzyste są wykorzystywane do: transplantacji, terapii genowej, badań przesiewowych i toksykologicznych leków, tworzenia modeli chorób człowieka, badań nad rozwojem zarodkowym, karcynogenezą i różnicowaniem oraz w badaniach genomowych i ekspresji genów. Wśród tkanek otrzymanych z komórek macierzystych są: neurony, komórki skóry, kardiomiocyty, komórki mięśni szkieletowych, trzuski, tarczycy i płuc.
O możliwości regeneracji mięśnia sercowego uszkodzonego przez zawał z użyciem komórek macierzystych pochodzących ze szpiku u myszy donosił już w 2001 roku zespół Piero Anversy z New York Medical College (pisałem już o tym na łamach "Medycyny Praktycznej" [5/2001, s. 186]).[6] Przez następne lata nie powiodły się próby powtórzenia jego eksperymentów, a u ludzi, którym podawano ich własne szpikowe komórki macierzyste poprawa hemodynamicznej czynności serca była znikomo mała i wyniosła po 6 miesiącach zaledwie 6%.[7] Tym większe nadzieje budzą próby leczenia zarodkowymi komórkami macierzystymi, które poza kardiomiocytami i układem przewodzącym odtworzyły, w modelu mysim, w pełni funkcjonalne krążenie wieńcowe.[8]
Do uznanych zastosowań komórek macierzystych zaliczają się przeszczepy komórek hemopoetycznych. Dobre wyniki dotyczą przeszczepów allogenicznych zarówno komórek macierzystych z krwi obwodowej od dawców stymulowanych filgrastimem (G-CSF), jak i komórek macierzystych krwi pępowinowej.[9,10]
Do eksperymentalnie testowanych zastosowań terapii komórkami macierzystymi w neurologii należy leczenie choroby Parkinsona, stwardnienia bocznego zanikowego, wrodzonych miopatii oraz poprzecznych uszkodzeń rdzenia. W cukrzycy próbuje się odtworzyć aparat wysepkowy trzustki; analogiczne zastosowanie komórki macierzyste mogą znaleźć w leczeniu wielu endokrynopatii.
Obecnie rysują się szanse rozwiązania problemu pozyskiwania dostatecznej liczby komórek macierzystych bez negatywnej oceny etycznej takiego postępowania. Metoda transferu jądra komórki somatycznej do ooplazmy innego gatunku, choć uwieńczona umiarkowanym sukcesem w tak egzotycznych zestawieniach jak mysz i królik, czy królik i panda olbrzymia, w medycynie nie wywołała dotychczas zainteresowania. Wydaje się, że dopiero rezygnacja z ooplazmy spowodowałaby uwolnienie od zarzutu kreacji nowego istnienia. Klonowanie poprzez przeniesienie jądra komórki somatycznej do komórki somatycznej dotychczas u ssaków nie było badane. Inną możliwością, testowaną już od kilku lat, jest fuzja komórki dawcy i komórki macierzystej in vitro, przy umiejętnym przygotowaniu tej ostatniej (np. przez napromienianie jej jądra) pozwalająca podmienić materiał genetyczny na pochodzący od dawcy. Skuteczność takiej fuzji komórkowej wykazywana była wielokrotnie przy podaniu komórek macierzystych bezpośrednio do organizmu biorcy.[11] Rozwiązaniem ostatecznym będzie jednak poznanie mechanizmów molekularnych, które działając poprzez zawarte w cytoplazmie cząsteczki skłaniają komórkę do odmłodzenia lub transdyferencjacji jej fenotypu. Wtedy też może się okazać, że procedura klonowania jest zbędna, bo zabieg dostarczenia tych cząsteczek wykonany będzie bezpośrednio w organizmie chorego.
dr hab. med. Marek Sanak
Zakład Biologii Molekularnej i Genetyki Klinicznej
II Katedry Chorób Wewnętrznych CM UJ w Krakowie
•  komórki macierzyste
- totipotencjalne - zdolne do wykształcenia całego organizmu, np. zygota, blastula do stadium kilku blastomerów
- pluripotencjalne - zdolne do różnicowania się w kierunku dowolnego z trzech listków zarodkowych - ektodermy, mezodermy lub endodermy
- multipotencjalne - zdolne do różnicowania w kierunku różnych dojrzałych komórek w obrębie tego samego listka zarodkowego, np. komórki macierzyste szpiku lub krwi pępowinowej
- unipotencjalne - odwarzające tylko jeden rodzaj komórek dojrzałych, np. komórki warstwy ziarnistej naskórka regenerujące keratynocyty
•  ooplazma - niezapłodniona komórka jajowa pozbawiona własnego jądra komórkowego - enukleowana (nazwa oryginalnie stosowana dla wewnątrzkomórkowej macierzy oocytu).
•  wczesne stadia rozwoju zarodka człowieka
- zapłodnienie - rozpoczyna się penetracją plemnika do komórki jajowej, trwa około 24 godzin, po 11 godzinach zostaje wydalone drugie ciałko kierunkowe, zawierające niepotrzebny komplet chromosomów matczynych; połączenie materiału genetycznego (przedjądrzy) oocytu i plemnika tworzy zygotę
- zygota dzieli się co około 20 godzin, powstałe komórki blastuli nazywa się blastomerami, stadium 16 blastomerów to morula, która opuszcza jajowód i przekształca się w 4. dobie w blastocystę
- blastocysta jest zbudowana z trofoblastu - warstwy płaskich komórek otaczających jamę, wewnętrzna grupa komórek blastocysty to embrioblast; blastocysta w 5. lub 6. dobie zagnieżdża się w błonie śluzowej macicy
•  chimera - organizm będący mozaiką komórek różniących się cechami genetycznymi (idiotypowymi); mogą być to cechy genetyczne determinowane przez jądro komórki (genotyp) lub przez pozajądrowy materiał genetyczny (plazmotyp)
•  DNA mitochondrialny - liczący nieco ponad 16000 par zasad kolisty chromosom znajdujący się w mitochondrium, replikuje się i dziedziczy niezależnie od jądra komórki
•  małe interferujące cząsteczki RNA (siRNA) - kodowane genomowo krótkie (22 pary zasad) odcinki RNA, komplementarne do transkryptów innych genów; po przyłączeniu się do nich powodują szybką enzymatyczną degradację transkryptów, przez co zmniejszają ich ekspresję niezależnie od tempa transkrypcji; są odpowiedzialne za bogactwo kolorystyczne kwiatów u roślin, u człowieka dopiero poznane
•  klonowanie - technika sztucznego rozrodu pozwalająca uzyskać potomny organizm o identycznym genomie; bliźnięta monozygotyczne są naturalnymi klonami powstałymi przez podział blastuli. Transfer jądra komórki somatycznej jest techniką klonowania reprodukcyjnego zwierząt kopytnych. Technika ta umożliwia uzyskanie zarodkowych komórek macierzystych zgodnych tkankowo z dawcą komórki somatycznej i nazywana jest klonowaniem somatycznym. Klonowanie wymaga dawcy komórki jajowej, a klonowanie reprodukcyjne biorcy - matki zastępczej.
•  transdyferencjacja - przeprogramowanie komórki, aby zdolna była różnicować się w kierunku innej linii komórkowej
•  fuzja jądra lub komórek - proces pozwalający na połączenie błon jądrowych lub komórkowych różnych komórek. Fuzja zachodzi pod wpływem silnego pola elektrycznego (elektroporacja), czynników chemicznych lub wirusowych (np. wirus Sendai).
•  czynniki epigenetyczne - zawarte w cytoplazmie cząsteczki białek enzymatycznych, histonów i RNA, które zmieniają ekspresję genów przez metylację lub demetylację cytozyny, acetylację lub deacetylację histonów, degradację mRNA; odtwarzają długość telomerów
1. Inoue K., Ogonuki N., Yamamoto Y. i wsp.: Tissue-specific distribution of donor mitochondrial DNA in cloned mice produced by somatic cell nuclear transfer. Genesis, 2004; 39: 79-83
2. Hiendleder S., Bebbere D., Zakhartchenko V. i wsp.: Maternal-fetal transplacental leakage of mitochondrial DNA in bovine nuclear transfer pregnancies: potential implications for offspring and recipients. Cloning Stem Cells, 2004; 6: 150-156
3. Rideout W.M. 3rd, Eggan K., Jaenisch R.: Nuclear cloning and epigenetic reprogramming of the genome. Science, 2001; 293: 1093-1098
4. Li S., Li Y., Du W. i wsp.: Aberrant gene expression in cloned bovine of neonatal death. Biol. Reprod., 2004; DOI: 10.1095/biolreprod.104.029462
5. Hill J.R., Roussel A.J., Cibelli J.B. i wsp.: Clinical and pathologic features of cloned transgenic calves and fetuses (13 case studies). Theriogenology, 1999; 51: 1451-1465
6. Orlic D., Kajstura J., Chimenti S i wsp.: Bone marrow cells regenerate infarcted myocardium. Nature, 2001; 410: 701-705
7. Wollert K.C., Meyer G.P., Lotz J. i wsp.: Intracoronary autologous bone-marrow cell transfer after myocardial infarction: the BOOST randomised controlled clinical trial. Lancet, 2004; 364: 141-148
8. Lanza R., Moore M.A.S., Wakayama T. i wsp.: Regeneration of the infarcted heart with stem cells derived by nuclear transplantation. Circ. Res. 2004; 94: 820-827
9. Jacobsohn D.A., Duerst R., Tse W., Kletzel M.: Reduced intensity haemopoietic stem-cell transplantation for treatment of non-malignant diseases in children. Lancet, 2004; 364: 156-162
10. Coher Y., Nagler A.: Umbilical cord blood transplantation - how, when and for whom. Blood Rev., 2004; 18: 167-179
11. Willenbring H., Bailey A.S., Foster M. i wsp.: Myelomonocytic cells are sufficient for therapeutic cell fusion in liver. Nat. Med., 2004; 10: 744-748



Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria