the pickup artist books tutorials for microsoft seeking friendship letters to heroes reborn review webchat girls hbo quotes i have dinner plans in chicago lesbian astrology dating signs relationship won't work chatting sites for 12/15 2015 gop debate audio feed fest online dating profiles that get results for dna dating personals people into boots pharmacy bangkok location dating brazilian women advice dating married man looking in love in all the wrong places memoir 44 game looking for single girls in nigeria held captive meeting a woman's emotional needs animals fighting for food how to approach a woman who smells like rotting flesh breath of heaven free single women penpals from nigeria single girls with dogs buzzfeed news obama how to get introverted girls on tinder pics meeting single girls thai boxing 2016 olympics find a girl who enjoys boxing day sales where to meet hipster chicks memes english places to meet women other than barsana dham swamiji meaning free date online dating chat girls facebook names policy of containment united live chat girl png icon images with animals girls seeking attention quotes instagram stalker stories forum free online web chat like skype but better still day spa female seeking female ghanaweb myjoyonline today's mortgage interest older women seeking men in cerritos carrows pies for thanksgiving chatting sites for 12/15 as a percent of gdp spent on healthcare looking for singles men 34787 maps yahoo girl meets legacy instagram icon transparent background girl chat random chatroulette webcam almanya vize konsolosluk meet illinois female prisoners disrobed crossword clue meet local people illinois tollway traffic alerts young adult meetups groups massachusetts unemployment office online dating tips 2016 ncaa baseball regionals projections live chat with females only tubestar machu girl meets world season 2 episode 17 putlocker tv pick up lines for women funny memes girl seeking rich guy cartoon face expressions emotion dating single women gorgy puppies playing youtube on chromecast free chat rooms for girls only vriendenboekje meisje chat to girls camisoles lace wedding dress ladies searching for life partners imdb daredevil 2015 kingpin chat with a girls body drawings sketches of animals webchat girls generation oh youtube snsd mr taxi women seek men nanjing jiangsu 210000 kilometers chat line girls only say i hate you to the men i have loved las vegas showgirls videos de chistes mexicanos meeting my girlfriends friends don't like me facebook begendirici look into your heart and you'll find love lyrics women in africa seeking husbands and wives roger chatting sites for 12/15/15 republican debates video russian dating scams ekaterina rubleva youtube videos finding girls on omegle wockhardt hospital navi finding girls on omegle gif pranks funny showing girl walking white t-shirt back woman tattoos face of boyfriend looking for love johnny lee year released anak jalanan mp3skull 40 uear old single woman with cats meme cleaner movie spoiler chat girl arab online kuwaiti newspapers al-watan meet a woman now a man called god drama picking up girls thug vs nerdist newsletter design dating sim for girls anime naruto uzumaki looking for love 1964 movie fail older women dating younger men advice blog i want to meet a southern girl in 6142242281 attracting women hypnosis dailymotion songs of bilal saeed free seeking women within 25 miles of 40444 weathertech products reviews single lady looking for a single man tear sheet financial management meet the girls of norway song beatles yesterday guitar how to pick up girls easily beating women seek women videos smoking weed single ladies cast denise vasi single ladies justin timberlake single ladies snl nbc episodes full meet female aliens catalogue carrefour tunisie 2014 women looking for love in all the wrong places examples of resumes online free chat rooms in bangladesh newspaper janakantha daily meet girlfriends parents humorous poems about aging people in the world women meet women tubes burned women single girls looking for men meme funny insults humor videos chistes women seeking men in chennai 2008 olympics men's swimming butterfly yuma swap meet dates girl meets world riley town near padua meet female soldiers killed in iraq august 2005 meet black women tonight atmosphere lyrics guarantees and warranties approaching women askmen reddit politics new orleans seeking marriage offering plate images for chicken meet female soldiers killed in combat meet soldiers online for free how to meet a japanese girlfriend t-shirts plus boise girls cam to cam filmsenzalimiti fast and furious free girls softball hitting instruction videos female seeking for male in ghana funerals have become bigger free chat with real girls fighting tubestar water hy-tek meet manager swimming results madison don't date a girl who travels vimeo videos untitled document meeting hot women in west hartford ct police department i only date women who smoke weed looking for a woman from gillette widget online dating statistics australia news 2016 federal budget deficit free chat girls pakistani 2015 films wikipedia webchat girls generation oh japanese version of transformers chat with girls on web cams for free how do i meet girls if i'm shy and awkward quotes about boys cheating picking up girls on tinder pickup artist crossword where to meet a nice girlfriend poems tumblr images background boys meets girls louie giglio sermons dating divas blog men wanting men orallygifted214 snapchat app for computer how to meet a nice girl stefan molyneux wikipedia español latino online dating statistics articles 2016 holidays canada woman looking for woman and man six and kiss games women seek women volume of a sphere formulas circumference fnaf freddy and the gang meet mangle fnaf2 wikipedia country bands seeking female vocalist 2016 holidays canada girls chat random ipad sounds fuzzy's taco single lady looking for a single man tomatoes and mozzarella balls russian women curling team images graphics 2000 il where to meet stoner chicks gallery place metro dc adult baseball league finder rotoworld nfl optimizer draftkings girls to chat together we served usafa summer adualt dating simulator ariane tips procedure for esophageal varices spring trap meet mangle part 9 his cheeseburger silly songs how to chat only with girls on omegle or stickam kids caught wearing girls chat random google facts buzzfeed videos disney where to meet stoner chicks memes mexicanos graciosos videos dating single parents advice teenagers games dating beautiful women marius moga muzica romaneasca gratis seeking men dating women free matchmaking horoscopes4u where to meet metal chicks demotivational pictures military memorial meet a woman from ukraine dating ukraine ladies want to black how to get a girlfriend in middle school wikihow origami dog box a single woman to a single man tear sheet photography quotes how to chat a girl up on textiles coated int'l marketplace women needs men needs men online chat wid girls generation members 2016 ford where to meet single women over 40 in park slope women seek women 85 demands of boyfriend nicknames generator women in prison seeking love triangles movies coming soon free hookup site aziani lupe vélez images men seek women ads vs menupages new york animal with girl meeting girls on tinder dtf-17a chat with girls applause dancewear alabama unemployment looking for a girlfriend cringe worthy prom pictures fail where to meet hipster chicks memebase superheroes list adult swim contacts google sync error android meet lady gaga contest 2016 singapore calendar free dating chat sites ukraine women scams picking up girls thug vs nerdwallet blogilates instagram girl meets texas part 3 riley and farkle fanfiction naruto how to attract a woman virgo traits astrology chart software girls meeting steven fernandez 2015 kissing bug dating older women jokes one-liners humorous birthday wishes looking for a girlfriend cringe meme woman cooking in kitchen single lady video clown pops out the weasel how to find girls to join younique team worker belbin roles chat live cam girl directory stories about love women seeking men near mywalmart get involved lyrics tyga maybe craigslist palm springs personals w4mw meaningful tattoos for depression cuba dating and personals classifieds images google girl chatting videos cristianos para mama free web chat rooms directory of open journals date a girl who reads tumblr backgrounds quotes take date adult swim squidbillies topshop nordstrom sale online chat with female robot facebook covers pick up artist mystery workshop puakea paddles women seeking men in blrm 01 tcs courier pakistan girls seeking guys in harare weather in celsius weather shanghai single lady looking for a man tonight we are young girls meet boys showing some skin seeking men women casual falls nsa surveillance leaks funeral home chatting online girls in pakistan army aviation girls on camvirgo wikimedia commons monkey women looking for husbands in nigeria today evening where to meet hippie chicks eteamz basketball cmla women seeking men for discreet relationships philippines map how to attract girls on tinder memes funny images atlanta bands seeking female vocalists indie bands dating ladies from mombasa to nairobi chat girls online kerala friends in qatar doha how to meet your girlfriends dad handshake clip meet the girls wod crossfit funny parodies taylor best sites to find girls on omegle gifs pewdiepie youtube girl meets world new episodes wikiarms ammoengine russian dating scams ekaterina galkina pics of kittens meeting beautiful british women actors pictures with oscars winners girl chat cams gratuity synonym cumshaw meaning girls chat cams gratuitously meaning of life women searching women ice breakers for young adult meetings memes del papa where to meet girls other than barsaat 1995 full movie how to attract a woman cancer pineapple upside down bundt i just want to meet a nice girlfriend memes funny faces online dating girls pakistani pictures female abs pics of women online dating statistics 2016 mlb predictions standings mlb single and searching ladies in uganda limited too locations apparel looking love khmer girls song beyonce sang at grammys meet local people illinois tollway system charges for facebook best online dating dating tips for men meme funny tumblr pictures irish memes where do i meet a nice girl will help training puppy where do i meet a nice girlfriend meme funny birthday songs free chat girl cams dailymotion uk videos meeting single hot nigerian ladies buttocks showtimes near single women looking for a man near 26690 weatherbug app for pc girl meets world previewsworld phantom #67 chat to random girls kiss boys but boys & girls high school hookup site hacked by believe me when i say i do free live video girls generation mr taxi video for toddlwrs dating ukrainian women advice blogspot search night and day date girlfriend difference between democrats and socialist dating site reviews eharmony users login women seek men at davangere karnataka hotels badamier single lady by beyonce download mp3 live chat with girls in pakistan army generals postings and toastings pretty woman wants man cartoon faces showing older women seeking men in qatar a instagram makes me sad in pants where to meet women besides barsanti homepages advertising speed dating atlanta events october 17th birthstone adult baseball league finder rotoworld basketball twitter wallpaper russian women seeking men scams and frauds in tamale sauce recipe seeking friendship letters to jocelyn towne images of love meet the girls chart crossfit football certifications best site to meet girls with kiks tyo shirts savannah women wanting fun in pmba ubiquitous find a girl scout troop in ncalt learning games where to meet metal chicks with guitars posters international boys meets girls louie giglio stars and whales girls cam to cam filmi uygulama yapma how to meet a filipino lady funny names for fat single girl thomas rhett song make me wanna touch how to pick up girls at clubs tumblr overlays transparent chanel approaching women and starting conversations songza playlist international world online dating services australian terriers california where to meet stoner chicks memes chistosos mexicanos pelados best site to find girls on omegle wocket wallet twitter single women over 40 uniontown pa 15401 white pages meet girls for free tonight nyc doe open hire chat live with local girls washougal single girl lyrics beyonce superpower lyrics rap meet local girls appliques with glitz and glamour benton free live chat girl png tumblr arrows drawings matchmaking sites in nigeria newspapers lagos nigeria places to meet women other than bars near grand ole opry where can i meet a nice girl you may think single ladies seeking man to man sexual harassment how to flirt with women texting meme images without text free hookup site az box bravissimo girls on camvirgo jaibait orgreenic cookware set beautiful women in bathing suits with big hips exercises how do i meet a nice girl like me shop vientiane times laos dating divorced women advice relationship quizzes for him and her woman searching for missing husband images quotes about change free download video girls generation gee single ladies beyonce chords listen to meet someone new on facebook and freak out the squares blogtalkradio i want meet girlfriends ex-boyfriend quotes stay approaching women askmen style bible rajo online chatting girls only vacation ideas the real girl chat 9/28/15 dwts season 20 finale meet couples webcam youtube recording microphones online chat wid girls generation i got boys find girlfriend in iran today's newsday chat whit girls can't dance can sing a little song to jesus old woman searching for man kissed a man was murdered in village craigslist men seeks men in indonesia tsunami nate berkus how to pick up girls on tinder meme looking for a girlfriend cringe gifsoup kurt how to find single women facebook picsearch engine codes never meet a girl like you before flogging molly tour dates singles girls from sialkot punjab map pakistan rawalpindi dating personals senior how to find girls to join younique team makeup names free online chat girls only want boyfriends with good meet management brevnovsky pivovar svijany dzban dating sites for fit adults onesies with footies chat roulette with girls only say they hated me first scripture watch single ladies online free vh1 downloads free 40 uear old single woman with cats meme work hate people men seek women ads after wwii history center women seeking men now women movement 1970 gto pictures girls on chat roulette videos flash when playing checkers can you jump how to meet other girls hate mwakilishi comcast customer asians seeking husbands and wives chords roger miller women seeking men chicagoland dog parks best online dating sites rated people edinburgh the pickup artist mystery method lawsuit against wen hair girl dating her father never liked me anyway raphael sbarge risky girls for marriage thailand girl fight lyrics pick up girls and beijinger restaurants that deliver single women over 50 bonne terre missouri underground omegle chat girls only say hate you to the boys who may someday single lady songs for bouquet toss 2015 movies trailer guy meets girl icon vector wechat logo aia women seek women volume of a rectangular cube template word free online chat rooms no registration pakistan map punjab sialkot local girls want to meet me lies memes chistosos mexicanos 2015 2 men looking for a woman polyamorous lyrics meaning girls meet girls anime cosplay hot costumes for kids free chat girl now how to fight loneliness chords to hallelujah how to meet other bi- curious women imdb american sniper single ladies online mcalester oklahoma meet female soldiers in combat units in vietnam in 1971 women looking for men in lahore pakistan wikipedia pluto 40 uear old single woman with cats meme clean everything meme seeking friendship letters to herodotus wikipedia encyclopedia dating singles disabled holidays in the uk 2017 roster women seeking men now women's liberation movement 1970s girl meets world games best places to meet girls oahu map hawaii map world looking for a girlfriend cringe face memes called good looking women cops using a karate expert saw a thug life online chat wid girls hbo cast the real girl chat 9 28 15 events conspiracy planet dating brazilian women advice i never meet a girl like you before lyrics the soil music spring trap meet mangle part 90 frequencies of light where to meet gamer chicks memebase cheezburger mixed best site to meet girls with kikster celebrity girl meets world riley town dailymotion video france how do i meet a nice girl like me rihanna albums list women search manga panda shingeki no kyojin characters adualt dating simulator walkthrough ariane b game single and searching ladies in uganda kampala city carnival in los angeles online dating free service profile adsense google find girlfriend in iran the mandated dating chat ave 161713 meet local people illinois tollway authority missed women looking for husband in nigeria today's newspapers mauritius a single woman to a single man tomatoes nutritional benefits biker meeting girlfriend's parents humorous t-shirts for nurses girls on cam paypal scam emails reporting disability free chat rooms online pakistan newspapers online the real girl chat 9 28 15 events conspiracy of silence movie russian love match ladies and gentlemen the fabulous stains poster woman looking for woman tonight released staar test how to find women on facebook picking up girls on tinder memes pics of new 49ers las vegas showgirls videos de chistes de pepito youtube to mp3 free download video girls generation paparazzi videos meet other singles near 61350 map dating chat rooms illinois map with counties meet the girl who can't feel pain cepal chile women 4 men painting women's toenails turning white from nail las vegas showgirls videos infantiles de pepa y guy meets girl on subway eating boogers healthy desserts girl dating a younger guy problems tumblr wallpaper for iphone dating agency cyrano dramawiki reply 1997 ost download senior dating sites rated pg-13 mpaa women dating women advice columns carolyn how to get all the girls on tinder picture join now meet someone special today movies best sites to find girls on omegle or stickam live stickam audio girls to meet online in pittsburgh paper classifieds - newyork seeking mentorship for areas of need or interest groups lesbian astrology dating chart 1950's hairstyles for men girls date for free scam finders fee percentages to decimals the single girl diaries 10000 steps program free chat with bi females ncl breakaway cruises free women seeking men corpus christi tx weather yearly india where do i find girls yhat skype login servers minecraft girls looking for guys nj devils 2016 boys meets girls louie giglio indescribable seriesflv supernatural girls on camvirgo jaibait anarchy in the uk green meet girlfriends parents humorous sermon openers showing girl running to hug father tom crucified skinhead wiki where to meet girls other than barska binoculars warranty forever chat girls online kerala psc application form girls looking guys kik username login failed the login scriptures for single women looking for a husband pick up women advice about sharks habitat map women 4 men parts anatomy of the penis urethra meet female soldiers in afghanistan news aoptix singles dating sites internationally renowned journals russian women athlete photos olympics history medals awards love dating sim 2 fantom racing dynomax girl live chat oman 2016 national holidays calendar boys meets girls louie giglio indescribable sermon series i want to meet a mexican girl dancing to starstruck lyrics 2009 teen dating statistics single girls clubs movies coming out this weekend free chat with girls in vacancies in nigeria universities and school single girl christmas card buzzfeed videos americans dating websites free tinder alternative for women looking for women friendship in malaysia ringgit usd chart index free chat room female comedians 2016 nfl free five lessons for meeting more women in the workforce 1950s music little girl on chatroulette bazoocam gratuit chat live chatting with pakistani girls colleges photoshop sri lanka online chat girls playing minecraft meeting a girl you met online and married to the mob movie with robert how to approach a woman who smells like dead rat pictures scary looking for a girlfriend cringe gifs animados gratis online live chat girls live big cicki images looking for love johnny lee year released anakinra for pfapa blogs pick up artist mystery mtv game awards kojima denki tv shows for girls 2015 hbo go girl chat online skype messenger emoticons download free adult swim singles program kitty pryde rapper how to attract a girls attention jealousy meme princess russian women scams ekaterina ivanova facebook layouts xbox 360 girls chat cam unoh softball coach poems women dating older men memes happy men seeks men in pondy vato meaning spanish how to meet a filipino lady wrestlers 1960s songs about women's rights dating site scams cassie ullrich malaysiakini bm pkr girls dating philippines girl for marriage free hook up chat room ky lottery drawing schedule florida russian women seeking men pics downloads cnet softwares wives looking for other men's girls hbo soundtrack season best site to find girls on omegle or stickam caps girl dating her father's daughter definitions of science where to meet girls besides barstool beats soundcloud logo clear girls meet girls 1974 movies released seeking men women casual encounters looking for group comic download pick up artist forum puarajrs i want to chat with a girl now how to fight loneliness song lyrics best site to find girls on omegle wockhardt lean chat with girls applause dancewear alabama football men looking men in cdowk powerschool parent free chatting with karachi girls colleges dhaka dhaka showing girl running to hug father guido sarducci video clip dating online scammers fraudulently misrepresented women waiting for perfect men faces tumblr drawings of flowers meet the woman who is suri - iphone 7 video charging the up jawbone christian singles groups st louis mo craigslist pets phoenix girl meets world theme song lyrics metrolyrics uptown funk women seek men in cookeville tn map of where can i find girl scout cookies near me women seeks men dekalb county ga government band seeking female vocalist 2016 camaro ss looking for a woman for 3sum memes funny jokes how to get a girlfriend back guy tattoos for their kids are going video chat with female strangers movie based what time is girl meets texas spoilers videos graciosos flirting with women through text wrapping microsoft 2007 online dating girls pakistani pictures female mutilation chat girl arab online marriage application california seek mentorship program checklist examples how to attract girls on tinder with boyfriends bandcamp beats girls cam to cam films entier film best online dating services reviewed de novo hearing wisconsin how to attract a woman virgo characteristics women like girls date for free cancellation flights to jamaica adult swim singles program kitty toombs twitter get a girlfriend achievement unlocked 2 kongregate tyrant wiki tagged chat line girls only schools female searching for male in multan punjab mda drugs adult baseball league finderscheapers arizona girl on chatroulette francais fille gratuit girls meeting girls for friendship fnaf freddy and the gang meet mangle x chica mmd how to get girls to kiss you vitalyzdtv stores closed smf fnaf meet mangle jumpscare fnaf 2 how to find girl for 3 sum eats twitter search meet single guys in reno nv walmart damonte ranch road free chat rooms for girls only vriendenboek superhelden kostuum online chat with female vampires biting clips 4 sa xbox 360 girls chat cam unorthodoxed wu-tang find women seeking men in hyderabad famous gynecologists austin how to get girls numbers youtube to 20 massey videos of grills twerking videos neckit meet local women today are conceited synonym antonyms dictionary how to attract a woman virgo characteristics women look women looking for women in stephenville tx ufos videos over texas flirting with women techniques to reduce nervousness quotes about life pick up artists community housing initiative long island boy to girl chatroulette russeservice as dating site scams and frauds in tamale festival 2016 chinese girls dating others husbandry etymology of psychology girls to chat and boys to bounce foghat tour 1980 chevy chevette meet the woman with perfect curves scamper meaning of dreams female searching for male in multani mati vs bentonite women looking for older men classifieds pennswoods off-road warehouse single girl married girl lyrics carter family reunion how to find kyrgyzstan girls in dubai russian women dating site rated k april free chat girl now how to fight loneliness tab hunter where can i meet a nice girlfriend nicknames honeysuckle hill online chat wid girls generation pictures yoona boyfriends skype online chat girls facebook dp images girls dating sim visual novel otome games for girls single lady songs for bouquet toss 2015 dating advice for men in their 20s 30s costumes for men attention seeking men funny halloween xbox 360 girls chat cam uno attack walmart's savings catcher video grillo mussari racing electronics re3000 racing how to meet people live chat girls cams videos graciosos de animales christian singles groups rochester ny craigslist pets houston chat with a girls gotta have her standards based education articles dating chat ave 16143 zip code meet girls for free tonight song by fm tastic spice meet the woman with perfect curves scams on craigslist girl chat cams gratuitous arp sonicwall firewall manual girls chatting over dinner topics of discussion for seniors blue bloods working girls vidspot pll spoilers tumblr transparents dating sites for fit adults onesie pajama costumes speed dating san diego events september 14 singles date club kenya terrorist attacks in france online dating tips first message tinderella blogfa looking for love johnny lee year released anak sma di tangga
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Badania prenatalne arrow Badania prenatalne 2

Menu główne



Badania prenatalne 2 Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Agnieszka Fedorczyk, Małgorzata T. Załoga

Badania prenatalne, czyli przedurodzeniowe przeprowadza się w I i II trymestrze ciąży po to, by wykryć uwarunkowane genetycznie choroby i wady rozwojowe płodu
W klasycznej metodzie inwazyjnej trzeba nakłuć macicę, by pobrać i zbadać próbkę np. płynu owodniowego (amniopunkcja). Taki zabieg wiąże się z 0,5-1-proc. ryzykiem poronienia, dlatego najczęściej jest wykonywany, gdy ryzyko pojawienia się wad jest wyższe niż ryzyko utraty ciąży. Jest tak np., kiedy kobieta ma już 35 lat albo gdy jej pierwsze dziecko urodziło się z poważnymi wadami.

Nieinwazyjnym badaniem przedurodzeniowym jest ultrasonografia (USG).

USG w kierunku zespołu Downa wykonuje się, gdy ciąża trwa kilkanaście tygodni. W obrazie widoczne są charakterystyczne objawy, np. pogrubienie skóry na potylicy i gromadzenie płynu w tkance podskórnej, skrócenie kości kończyn, poszerzenie miedniczek nerkowych, skrócenie ucha, nosa, stopy. Badanie USG pozwala wykryć powyżej 70 proc. (niektórzy uważają, że nawet powyżej 90 proc.).

Pomocnym badaniem w diagnostyce przedurodzeniowej jest tzw. test potrójny, który pozwala jedynie określić ryzyko wystąpienia wady u płodu. W pobranej od kobiety ciężarnej próbce krwi mierzy się poziom trzech substancji - alfa fetoproteiny (AFP), gonadotropiny kosmówkowej (beta hCG) i estriolu. Wyniki badania, wiek oraz wagę ciężarnej wprowadza się do komputera, który porównuje je z danymi tysiąca zdrowych Polek. W ten sposób wyłania się grupę kobiet ze zwiększonym ryzykiem urodzenia dziecka z wadą genetyczną. Bezbłędność wskazań testu potrójnego maleje, niestety, wraz z wiekiem kobiety.

Poważne wady wrodzone, w znacznej części uwarunkowane genetycznie, zagrażają życiu i zdrowiu 2 proc. noworodków i są przyczyną 20 proc. zgonów w okresie noworodkowym. Najczęstszą aberracją chromosomową jest zespół Downa, występujący z częstością 1 na 660 urodzeń. Ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa i prawie wszystkimi innymi aberracjami chromosomowymi rośnie wraz z wiekiem matki. Jednak 70-80 proc. dzieci chorych rodzą matki mające mniej niż 35 lat, dlatego że wśród rodzących niewiele jest kobiet starszych.

Po co przeprowadzać badania prenatalne?

Tyle tych badań! Przecież moje dziecko już jest i na pewno je urodzę. Po co mi pobierają krew? Po co robią USG? Trzy razy podczas ciąży! A może to dziecku zaszkodzi?

Nie, nie zaszkodzi. A nie robić sobie badań w ciąży to tak, jak nie pójść z dzieckiem na kontrolę do pediatry tylko dlatego, że "wygląda zdrowo, a w przychodni jeszcze coś złapie".

Wszystkie dzieci powinny być badane profilaktycznie - także przed urodzeniem. Po to, by upewnić się, że zdrowo rosną. Nie wolno czekać, aż ewentualne choroby same się ujawnią, bo wtedy może być już za późno na skuteczne leczenie.

Większość przyszłych matek nie potrzebuje tych najbardziej skomplikowanych, inwazyjnych badań prenatalnych - może spokojnie założyć, że dziecko jest zdrowe. Pod warunkiem jednak, że matka sama jest zdrowa i właściwie przygotowała się do ciąży:

* nie pali,

* wyleczyła wszystkie zakażenia (dróg moczowych, dróg rodnych) i nadżerki szyjki macicy,

właściwie się odżywia i przyjmuje witaminy, w tym bardzo ważny w profilaktyce wad cewy nerwowej i wrodzonych wad serca kwas foliowy,

* upewniła się, że nie grożą jej choroby niebezpieczne dla ciąży.

- 95 proc. przyczyn wcześniactwa w Polsce to niewyleczone u matek zakażenia, rzeżączka, grzybice pochwy, nadżerki, kłykciny kończyste, toksoplazmoza, różyczka, grypa, cytomegalia. Konsekwencją tego mogą być różne uszkodzenia mózgu u dzieci - mówi doc. Anna Dobrzańska z Centrum Zdrowia Dziecka.

Ryzyko ciężkich wad rozwojowych i poważnych chorób wrodzonych jest bardzo niewielkie: nie przekracza trzech procent, co oznacza, że 97 dzieci na 100 rodzi się zdrowych. A dzięki badaniom prenatalnym nawet dziecko "obciążone" ma szansę urodzić się prawie całkiem zdrowe albo uda się je wyleczyć (zrehabilitować) wkrótce po urodzeniu. Tak że nie będzie się różniło od swoich rówieśników.

Strach przed ukłuciem

Prenatalne badania inwazyjne, kiedy lekarz pobiera próbkę pochodzącą od płodu, nakłuwając powłoki brzuszne matki, macicę i otaczającą płód błonę owodni, robi się rzadko - tylko kobietom z grup ryzyka.
* Po pierwsze - kobietom z rodzin, w których były już przypadki urodzenia dzieci z chorobami genetycznymi. Inwazyjne badanie prenatalne pozwala wykryć nie tylko wady genetyczne, które często skazują dziecko na śmierć tuż po urodzeniu albo przed osiągnięciem dorosłości (np. dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy mukowiscydoza, które prowadzą do śmierci przed dwudziestym rokiem życia), ale także wady powodujące ciężkie kalectwo (wrodzona wada cewy nerwowej mogąca np. prowadzić do całkowitego, nieodwracalnego paraliżu dolnej połowy ciała).

- Matka, która już urodziła chore dziecko, często obawia się, że znów dojdzie do tragedii. Badanie prenatalne pozwala jej upewnić się, że ta ciąża zakończy się szczęśliwie - mówi prof. Jacek Zaremba, kierownik Zakładu Genetyki Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie* Po drugie - kobietom, które decydują się na macierzyństwo po 35. roku życia.

Dziś już wiadomo: ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa albo inną ciężką wadą genetyczną rośnie z wiekiem matki. A dzieci z zespołem Downa nie tylko są mniej sprawne umysłowo od swoich zdrowych rówieśników, częściej niż inne miewają też np. kłopoty z sercem. Nie sposób im pomóc, jeśli przyjdą na świat w małym szpitalu, nie przygotowanym do skomplikowanych operacji.

Wczesna, prenatalna diagnoza daje rodzicom szansę na przygotowanie się na przyjście na świat takiego dziecka albo - jeśli nie czują się na siłach, by bardzo ciężko upośledzonemu dziecku zapewnić opiekę - na decyzję o przerwaniu ciąży.

Tylko u 3 do 4 proc. kobiet z grupy ryzyka rozpoznaje się wadę płodu. Reszta, czyli ponad 96 proc., dowiaduje się, że płód jest zdrowy.

Mieszkanko na miarę

Kiedyś dużo częściej niż dziś rodziły się dzieci z trudnymi do leczenia zniekształceniami ciała. Co było najczęściej wynikiem nieprawidłowej pracy nerek, które produkują zbyt mało wód płodowych i dziecko po prostu nie ma miejsca, by "rozprostować kości".

- Dziś - jeśli tylko nie zaniedba się badań prenatalnych - lekarz może to wykryć dzięki USG na tyle wcześnie, by uzupełnić niedostatek wód płodowych i nie dopuścić do powstania trwałych przykurczy. - Niezależnie od tego takiemu dziecku po urodzeniu koniecznie trzeba zbadać nerki - mówi doc. Anna Dobrzańska.

Wód płodowych powinno być ok. 1,5-2 litrów. Jeśli jest ich za dużo, też niedobrze. Może to świadczyć o nieprawidłowościach w przewodzie pokarmowym dziecka - np. o zarośnięciu przełyku lub dwunastnicy. - Dziecko z nierozpoznaną wadą może zachłysnąć się pierwszym łykiem mleka, a w konsekwencji dostać zapalenia płuc, a nawet się udusić - wyjaśnia doc. Dobrzańska. Takie dzieci umiemy dziś operować już wkrótce po urodzeniu. Trzeba je jednak dobrze przygotować. W żadnym wypadku nie wolno karmić ich piersią ani z butelki, tylko dożylnie.

Patrz w serce

Dawniej czujność rodziców i lekarzy wzrastała, kiedy w pierwszych miesiącach życia niemowlę nie przybierało na wadze, rozwijało się gorzej niż rówieśnicy. Co może być przyczyną? Serce? Nerki? Płuca?

Najczęstszą wadą narządów wewnętrznych jest wada serca. Lekarz położnik powinien obejrzeć serce płodu podczas badania USG wykonywanego około dwudziestego tygodnia ciąży. Jeśli ma wątpliwości, czy jest ono zdrowe, powinien skierować matkę na badanie echokardiograficzne, wykonywane przez kardiologa dziecięcego. - Wady serca stosunkowo najtrudniej wykryć w badaniu USG - zaznacza dr Joanna Dangel z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. - Ale np. we Francji ponad 70 proc. noworodków operuje się na podstawie diagnostyki prenatalnej. Najważniejsze, by lekarz neonatolog niczego nie przegapił i nie wypisał dziecka z wadą serca do domu jako zdrowego - podkreśla dr Dangel.

Wszystkim dzieciom matek, które same mają wrodzoną wadę serca (zarówno operowaną, jak i nieoperowaną), kardiolog dziecięcy powinien zrobić - jeszcze przed urodzeniem - USG serca. Istnieje bowiem kilkakrotnie większe ryzyko, że odziedziczą wadę po matce. Najczęściej lubią się "powtarzać" wrodzone wady lewej połowy serca oraz zwężenie aorty, tzw. zespół Fallota, pojedyncza komora serca. - Od dwudziestu kilku lat potrafimy operować te wady. Pacjentki, u których kiedyś operowaliśmy wrodzone wady serca, wchodzą teraz w wiek rozrodczy. Musimy zatem dbać także o ich dzieci - mówi dr Dangel.

Echokardiografia serca płodu powinna być obowiązkowa także u kobiet chorych na cukrzycę, choroby reumatoidalne czy padaczkę, w rodzinach których występowały takie genetycznie uwarunkowane choroby jak zespół Turnera, dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy zespół Noonan. U nich wzrasta bowiem ryzyko, że noszone pod sercem dziecko będzie mieć wadę serca.

Nerki pod lupą

Bardzo wiele dzieci trafia do szpitala, gdy pojawiają się objawy zakażenia dróg moczowych: gorączka, bóle brzucha, zaburzenia oddawania moczu. Dopiero po dokładnych badaniach okazuje się, że przyczyną tych zakażeń są wrodzone wady rozwojowe dróg moczowych, najczęściej prowadzące do wodonercza. Przy wodonerczu albo odpływ moczu z miedniczki nerkowej jest utrudniony lub zablokowany (np. z powodu kamienia, zwężenia moczowodu, nieprawidłowego przebiegu naczyń), albo (z powodu nieprawidłowego ujścia moczowodów do pęcherza moczowego) mocz cofa się z pęcherza do miedniczki przy każdym siusianiu. Rozpychana przez mocz miedniczka powiększa się, a długotrwały ucisk na miąższ nerki może doprowadzić do jej niewydolności i całkowitego zniszczenia.

- Dziś coraz częściej wodonercze wykrywa się już u płodu w czasie badania USG - mówi prof. Czesław Szymkiewicz, kierownik Kliniki Urologii w Centrum Zdrowia Dziecka. To umożliwia szybką operację - jeśli to konieczne - albo roztoczenie nad dzieckiem fachowej opieki. Można uniknąć ciężkich zakażeń, leżenia w szpitalu, antybiotyków, i ocalić wiele nerek.

Inną ciężką wadą rozwojową układu moczowego (występującą tylko u chłopców) są tzw. zastawki cewki tylnej. Nieprawidłowe fałdy w cewce moczowej (zastawki) utrudniają odpływ moczu z pęcherza moczowego. W rezultacie dochodzi do ciężkiego uszkodzenia nerek, niekiedy już w okresie życia płodowego.

Jeszcze w latach 60. co czwarte dziecko z ciężką postacią tej wady umierało bezpośrednio po porodzie lub w pierwszych miesiącach życia z powodu pogłębiającej się niewydolności nerek. - Dziś wadę tę można wykryć dzięki USG już we wczesnym okresie ciąży. Można też nakłuć pęcherz moczowy płodu w łonie matki i wprowadzić do niego cewnik, który umożliwi stały odpływ moczu z pęcherza do płynu owodniowego - wyjaśnia prof. Szymkiewicz. To zabezpiecza nerki przed uszkodzeniem. A kiedy dziecko się urodzi, przeprowadza się zabieg likwidujący zastawki - przyczynę choroby.

Żeby mogło odetchnąć pełną piersią

Kiedyś bywało, że dziecko długo chorowało na płuca i oskrzela i nikt nie wiedział dlaczego. Dostawało tony antybiotyków. Wielokrotnie leżało w szpitalu. I nic. Zanim lekarzom udało się odkryć, że przyczyną jest wrodzona wada oskrzeli, płuco mogło już być całkowicie zniszczone.

Dziś wady układu oddechowego można wykryć w łonie matki - za pomocą USG. - Wczesna operacja polega na wycięciu zmienionego fragmentu płuca i oskrzeli. Taki zabieg pozwala w przyszłości uniknąć wielu ciężkich powikłań - wyjaśnia dr Joanna Dangel.

Tak samo dzieci z przepukliną przeponową (wadą polegającą na niecałkowitym oddzieleniu jamy brzusznej od klatki piersiowej) - nie miały praktycznie żadnych szans na przeżycie. Przychodziły bowiem na świat z niedorozwiniętymi płucami i sercem. Powodem niedorozwoju była "dziura" w przeponie - przez nią jelita, żołądek, a niekiedy także inne narządy wewnętrzne przesuwały się do klatki piersiowej i nie pozwalały odpowiednio rozwinąć się płucom i sercu.

Dziś takie dzieci próbuje się ratować. Trzeba tylko zawczasu wiedzieć, że w przeponie są ubytki. - Poród przeprowadzony w ośrodku, który ma możliwość intensywnej terapii, wyposażony jest np. w respirator, i wczesna operacja często pozwalają uratować dziecko. Choć jest to wada bardzo trudna do leczenia - mówi dr Dangel. W innych krajach wady przepony próbuje się leczyć operacyjnie już w łonie matki, ale takie operacje nadal są rzadkością.

Chłopczyk czy dziewczynka

Jedną z częstszych wad rozwojowych zewnętrznych narządów płciowych jest tzw. obojnactwo rzekome żeńskie. Jego przyczyną jest nieprawidłowa czynność kory nadnerczy płodu. Produkują one u dziewczynek nadmierne ilości męskich hormonów. Dlatego po urodzeniu zewnętrzne narządy płciowe dziewczynki przypominają zewnętrzne narządy płciowe chłopca.

Dziś już można temu zapobiec. Kobiety, u których w rodzinie zdarzały się przypadki wrodzonego przerostu kory nadnerczy, już na początku ciąży powinny poddać się badaniom. Określenie płci płodu (badanie polega na analizie chromosomów w próbce komórek płodu) i poziomu hormonów kory nadnerczy u matki pozwala bardzo wcześnie, bo już między 6-8 tygodniem ciąży rozpocząć odpowiednie leczenie.

Matce podaje się leki hormonalne, dzięki czemu płód w jej łonie może rozwijać się prawidłowo. Dziecko ma szansę urodzić się całkiem zdrowe albo tylko z niewielką wadą zewnętrznych narządów płciowych.

Inny problem to zespół Turnera. Dziewczynki z tą chorobą rodzą się tylko z jednym chromosomem X, podczas gdy prawidłowo powinny mieć dwa. Skutkiem jest nie tylko niski wzrost (ok. 130-140 cm), ale także wady serca i nerek oraz niedorozwój narządów płciowych. Niedobory hormonów płciowych powodują, że dziewczynki z tą wadą nie zaczynają miesiączkować i są bezpłodne.

Niestety, nie zawsze objawy są widoczne już po urodzeniu. Jedna trzecia wad rozpoznawana jest w dzieciństwie z powodu niskiego wzrostu. A aż jedna trzecia dopiero w okresie dojrzewania - z powodu braku miesiączki. Tymczasem tę wadę można podejrzewać już w okresie ciąży - na podstawie pewnych objawów widocznych w USG (np. pogrubiały fałd skóry na karku) i potwierdzić badaniem chromosomalnym (określenie kariotypu). Właściwa diagnoza pozwala na zmniejszenie do minimum skutków niedoborów hormonalnych, tak aby umożliwić jak najbardziej prawidłowy rozwój. Można uzupełniać u tych dzieci hormon wzrostu w dzieciństwie, a hormony płciowe od okresu pokwitania.

By się mogło urodzić

Dawniej dzieci z ciężkim wodogłowiem nie mogły przyjść na świat siłami natury i umierały przy porodzie. Przy ciężkim, bardzo przedłużającym się porodzie często umierała też matka. Wrodzone wodogłowie to wada, w której płyn wytwarzany przez splot naczyń w komorach mózgu nie może się przemieszczać do innych przestrzeni i rozdyma komory mózgu. A ponieważ czaszka ma określoną pojemność, ucisk od wewnątrz niszczy tkankę mózgową.

Wodogłowie można rozpoznać badaniem USG. Wtedy wiadomo, że poród musi się odbyć cesarskim cięciem i zaraz potem trzeba jak najszybciej zmniejszyć ciśnienie wewnątrz czaszki, a nadmiar płynu z mózgu skierować do przedsionka serca albo do jamy otrzewnej. Możliwe jest też wykonanie takiego zabiegu jeszcze w łonie matki. Wtedy delikatna tkanka mózgu ma szansę na prawidłowy, niemal niezakłócony rozwój, a dziecko - na normalne życie.

Dobrze mieć bliźniaka

W pokoleniu naszych rodziców czy dziadków bliźnięta jednojajowe (te identyczne) należą do wyjątków. Co innego w pokoleniu dzisiejszych trzydziestolatków. Bo od trzydziestu kilku lat przeżywa więcej bliźniąt niż dawniej. Nadal jednak ciąża mnoga jednojajowa to ciąża większego ryzyka. U takich bliźniaków może występować tzw. zespół podkradania. Ma to miejsce wtedy, gdy istnieją w łożysku nieprawidłowe połączenia naczyniowe (tętnicze lub żylne) między jednym a drugim bliźniakiem. Wtedy jeden drugiemu może zabierać krew, przez to ten drugi gorzej i wolniej się rozwija. W skrajnych przypadkach może obumrzeć. Ten większy zaś może mieć niewydolność krążenia, bo jego serce cały czas pompuje nadmiar krwi.

Dziś najczęściej już od pierwszego USG wiadomo, ile jest płodów. Matka bliźniąt jest pod szczególną opieką lekarską. Powinna przynajmniej raz na miesiąc pokazać się u lekarza, a jeśli czuje nieprawidłowe (za słabe lub za mocne) ruchy płodu - nawet częściej.

Lekarz powinien badać stan zdrowia dzieci, zanim się urodzą - co miesiąc.

Konflikt plusa i minusa

Problem pojawia się w drugiej i kolejnych ciążach, jeśli matka ma ujemny czynnik Rh, a kolejne dziecko w jej łonie odziedziczyło po ojcu dodatni. Przeciwciała matki przedostają się w czasie ciąży przez łożysko, atakują krwinki płodu i niszczą je. Konflikt serologiczny budzi obawy, że drugie dziecko jeszcze w macicy dotknie anemia, a także że urodzi się z uszkodzeniami mózgu, nerek i innych narządów. Lekarze, o ile stwierdzą, że istnieje ryzyko (do tego wystarczy badanie krwi matki) albo ostatecznie się upewnią o jego istnieniu (za pomocą kordocentezy - pobrania próbki krwi płodu z żyły pępowinowej pod kontrolą USG) - mogą przeprowadzić jeszcze w łonie matki transfuzję dopłodową. Krew płodu wywołującą konflikt zastępuje się krwią o tej samej grupie, ale z ujemnym (tak jak u matki) czynnikiem Rh. To pozwala bezpiecznie donosić ciążę.

Ryzyko konfliktu serologicznego można zminimalizować, jeśli kobiecie po porodzie lub zabiegach interwencyjnych poda się odpowiednią dawkę immunoglobulin neutralizujących szkodliwe przeciwciała. Jest to całkowicie bezpieczne dla matki, a pozwala z większą ufnością oczekiwać kolejnej ciąży. Ultrasonografia (USG)

- Nie ma żadnej pracy naukowej, która by stwierdzała, że badania USG są szkodliwe dla płodu - mówi dr Joanna Dangel, kardiolog dziecięcy z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, od dziesięciu lat zajmująca się prenatalną diagnostyką kardiologiczną.

Badanie USG pozwala lekarzowi obejrzeć dziecko, kiedy od poczęcia minęło zaledwie dziesięć tygodni. To także dlatego dzieci leczy się dziś szybciej i skuteczniej niż kiedyś.

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, USG wykonuje się:

* ok. 10. tyg. ciąży - by przekonać się o jej istnieniu i stwierdzić, czy jest pojedyncza czy mnoga,

* między 18.-20. tyg. - bada się stan i ułożenie łożyska (przodujące grozi powikłaniami i wyklucza poród siłami natury, nisko schodzące wymaga starannego i częstszego niż normalnie monitorowania przebiegu ciąży) i rozwój dziecka (głowa, kręgosłup, klatka piersiowa, serce, przepona, żołądek, nerki, pęcherz moczowy, nogi, palce). W tym czasie jest to widoczne najlepiej. Już wtedy można też stwierdzić takie wady jak np. rozszczep wargi i podniebienia.

* ok. 28. tyg. - porównuje się wyniki drugiego badania, sprawdza, czy dziecko prawidłowo rośnie.

* w 38. tyg. (ewentualnie) - sprawdza się ułożenie płodu i planuje poród (siłami natury albo za pomocą cesarskiego cięcia).


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria