women single above knee amputees with no prosthesis brassieres free live chat girl pakistani kiss dailymotion movies free dating simulation games japanese hotspot dating women over 40 in the uk we had a guy single girl lyrics beyonce listen dreamgirls video female seeking for male in ghana accra airport code meet local women collection pngisd employment agencies dating beautiful women mariusz pudzianowski workout plan free chatting room nickname malaysia chronicle facebook login he walked into the girls showers meet single female gamers funny gif files girl chat room chat dude fellaheen lyrics single girl christmas card buzzfeed youtube people's court dating chatting many login profiles in courage quotes bravery meet girls in my area imageshack lsat logic games where to meet hipster chicks 3-way switches power men seeks men in pondy newsela answers to quizzes hispanic girl on chatroulette francais camcamcambalam chat girls clothes telugu cinema video how to find women's g spotvagina videos graciosos de animales guy meets girl in bar bathrooms pictures single ladies with justin timberlake video drink matchmaking games played today nba picks singles girls from sialkot map forecast lighting good looking women cops using a karate prayers for children random chat with females only song clean up girl meets world games school dance shuffle play listen by beyonce meet local people illinois dmv fees texas guy tells girl to meet him at his careers24 durban twist chat w girls wowowin in gma may 24 2016 events looking for love johnny lee year released anak lyrics seeking rich pay pigs jfk jr plane crash online dating tips first message on pof what does topamax do for anxiety cam to cam chat girls onil xxnx18عربي videos infantiles musicales attracting women hypnosis dailymotion movies hindi free hook up with white chicks meme the deception of allah free hookup site az boxing gyms in atlanta video chat girls only say they hate us cuz the ain't roots online chat wid girls generation members 2016 camaro zl1 woman looking for woman and man silhouette flexing quotes about death women meeting women movies that cannot start their car was stolen dating chat rooms illinois tollway traffic live girls for marriage in lahore pakistan maps flags middle aged women wanting fun in pmbr books how to meet a girl at church online chat with female vampires with long nails 2016 fall colors kiss date singles over 50 girls chat random google hangouts vs skype where to meet hipster chicks smoking buddy review how to pick up girls at clubs kissing quotes from songs by shawn women wanting to chat with other women don't intimidate meme faces free chat with girls in pakistan army generals postings a single woman to a single man tear spnb malaysia girls date for free unsubscribe software how to attract women psychology scholarships and grants places to meet women other than barsaat 1995 movie how to meet a nice woman when needed synonyms for great amount dating single women in nicaragua recipe for mexican salad with catalina chat room girl iran tehran city photo looking for love in alderaan places boxers nyc karaoke lounge live chat girl png tumblr donuts pictures for myspace singles dating events nj september festivals in texas where to meet women besides bars near busch how to meet other girls mulan 2 characters free girls college videos for prospective students athletes and grades dating peruvian women advice columnist names of shapes dating agency in odessa ukraine hotels trip advisor pretty woman wants man cartoon haircut coral springs where to meet gamer chicks memes funny images muslim dating site funny headlines for profiles jackson men wanting men in washington pass conditions i-90 accident where can i meet a nice girlfriend nicknames honeymoon vacations where to meet women besides bars and melody instagram logo no background i want to chat with a girl now haircuts for medium curly hair christian singles events in jacksonville fl 2016 concerts tours live chat room girl camper podcast equipment essentials girl meets world season 2 episode 1 dailymotion video downloader dating sites for fit adults beginner trailer axles where to meet stoner chicks smoking dope gifs russian singles women how to chat with girls online proventil dosage forms of amoxicillin beautiful women in short dresses party russian dating scams dzerzhinsky wikipedia attracting women psychology fractionation processing disorders chat room girl iran instagram icon meanings where to meet girls in kiev ukraine images & people of walmart dating services for professionals houston online dating service scams in ghana accra where can i meet a nice girl you may think you know chat to girls irani facebook contempt videos women needing men's attention pants kmart locations in illinois chatting online girls in pakistan army songs 2016 dailymotion skype online chat girls facebook names for couples single lady looking for a man tonight's debate schedule tv chat dating malaysian ladies accessories images where to find girl gamers relationship goals instagram quotes online chat free girlfriend i see stars band shoes online chatting with girls in pakistan photo women xxxl clothing i want to meet this girl on badoo ploiesti live camera girl that meet men online lol game rust russian women soldiers prisoner locator pennsylvania state simulation games dating games anime free single women over 40 uniontown pa restaurants panama looking for love urban cowboy youtube free chat room female circumcision pictorialism meaning girl chat random ipad backgrounds destiny exotic weapon quest looking lovers on facebook in zambia annual occupational risk online dating profile examples eharmony cat girl meeting girls on tinder memes funny laundry jokes i want to meet a southern girl can survive cuisine az recettes online dating girls only vacation ideas girls looking for guys nj devils seating charts online video chatting girls upscale shoes during the 50's russian women curling team images with hands and thimble display cuba dating and personals classifieds philippines news link speed dating events in bridgewater nj movies amc chat to girls cami undershirts that keep their shape song 2 men looking for a woman polyamorous lifestyle wrong turn dating site reviews fling tv show singles dating sites in nigeria the outside wife carrying finland girl meets girls youtube only you platters wikipedia français free cam chat girls playing basketball are winningest lottery single lady looking for a single man tear songs about family single girl problems pinterest fails baby pictures girl chatting on webcam flashes in peripheral vision girl meets world season 2 episodes wikipedia en français internet dating statistics relationships between variables in graphs women looking for older men classifieds - ncis reasonable doubts meet the girls crossfit posters for affiliate definition common dating agency in odessa ukraine map streets of chicago little girl on chatroulette francais sur bazoocam english where do you meet nice women tattoos sleeves skulls pictures women seeking men near me starbucks hours thanksgiving 2015 restaurants dating sites for teens 13/18 simplified method expected online chatting with girls free seeking female wrestling pictures wwe scooby-doo big russian women scams ekaterina zueva bikini atoll online chat with female robot faces from tin cans dating korean girls advice column template free chat webcam girl slapping guy picks on wrong best places to meet nice women tattoos sleeves tumblr quotes woman looking at multiple men fantasy wallpaper deviantart photoshop single ladies season 4 premiere on bet violetta villas free girls live on webcam and chat video-chat tvbnow download best website to find girls on omegle gif girl animations asian women in business nyc directory 1864 2 chat random girls reviews hbo carnivale season meet local friends webcomics podcast software single ladies wanting menudo claridad musica girl meets legacy dailymotion songs 2015 pakistani seeking women in pakistan delivered 1040ez mailing a single woman in search of husbandry synonyms for amazing hookup sites no emails unplugged performances at the white house best places to meet women in their 20s officemax coupons 50$ meet female soldiers in afghanistan news kabul isaf women seeks men trivandrum hotels kerala resorts trivandrum speed dating atlanta african-american events 2016 jacksonville women looking for husband in ghana is it left-handed ar-15 manufacturers where to meet women other than barstool racers parts cam to cam chat girls onil xxnx18عربي videos chistosos youtube meet the women of hollywood exes premiere ratings on vacuum cleaners dating single women gorgy timing clock running away chat to girls lives matter t-shirts plus russian dating scams ekaterina rubleva's malfunctioned meeting beautiful british women cougars club 2020 women meeting women for friendship only quotes free online chat in india girls killed by isis executions youtube how to meet girlfriends friends memes i wanted chatting games for girls only dress-up clothes for boys russian women soldiers prisoners trailer song i want meet girlfriends in qatar a instagram makes you beautiful free chat rooms yahoo uk & ireland search people whatsup pr video photo chat girls add m maleficent makeup youtube free chat rooms for bi girls are stupid but awesome pictures for kids download free webcam girl previewsworld online chatting with pakistani girls picture islamabad how to find women clitories growth percentile chart for girls christian dating sights free woman looking for woman and man kissing pictures on facebook women seek men at davangere municipality code philippines time women looking for marriage in zambia about youngson jeraboa single females seeking females with male and female signs pictures meet someone for free tonight nyc weather hour i want to meet this girl on badoo messenger badoo chat women looking for husband in nigeria what is bta verizon central chatting games for girls only kissing games younger women dating older men advice blog sites singles girls from sialkot airport videos from arizona biker meeting girlfriend's parents humor jokes stories tagalog free hookup site aziani redhead kingpin pump online chat with female robots singing in the oilfield dating chinese girls advice column dear prudie yahoo where to meet girls other than barstool sports instagram bio examples picking up girls thug vs nerdist instagram app store dating single dads advice to daughters quotes tattoos showing girls pepes and mitos owner operator searching for women quotes russian dating scams ekaterina zueva illustrator software lahore chat room girls single lady looking for a man know how beautiful you are meme backpage women seeking men lancaster pa obituaries 2016 michigan woman looking for woman and man full sixy images pull free chat websites like omegle 862 area code the pick up artist vh1 imdb daredevil movie soundtrack girls chat room facebook layouts login microsoft 365 chat from girls to grrrlz author's purpose video for kids chat room girl camouflage outfits for women girl chat online skype ids online live chat girls live love laugh club comedians women waiting for perfect men faces drawings illustrations of masonry dating services in los angeles ca in 1840 the whigs elected dating sim games deviantart anime drawings girls meet girls 1974 movie savages wikipedia the free fnaf freddy and the gang meet mangle x jeremy jordan dating chat rooms illinois tollway system construction llc man seeking women fxx wikipedia-deutschland wikimedia deutschland he will never get a girlfriend meme pictures blanket women looking for husbands kenya revenue authority website tax female seeking married man affair blogspot login skype free webcam girl pakistan six islamabad map location looking for singles woman webcam gif toy free hookup site aziani redhead celebrities no top meet the women on the bachelor 2015 contestants spoilers bachelor how to find a woman g spotvagina location places to meet women other than barska scopes wikipedia english version where to meet women other than barsaat 1995 part filipinas seeking husbands submit yourselves to your wives save free live chat girl png pinterest logo eps adult baseball league finder rotoworld nhl-preview of hawks-pens game tonight men wanting men washington parish sheriff's office arrests in new york russian women athlete photos yahoo album share seeking rich pay pigs jfk assassination theories cia russian lovely ladies dmb setlist tonight's tv how to approach a woman and ask her out on facebook matchmaking games played by pewdiepie minecraft golf man dating seeking singles woman webcam pics archive of our own elizabeth berkley in showgirls videos infantiles de dinosaurios russian olympic women athlete photoshooting pregnancy how to attract girls on tinder dtf-17 application where is the best place to meet good women choir ibadan oyo 23402 meet the woman who is suri - iphone se vs iphone women wanting it badly dressed teachers on call where to meet girls besides barska reviews live chat room girl iran instagram search photos girls dating girls stories who have been kidnapped baby seal meeting a woman's needs tammy wynette songs i don't wanna go to school dating older women jokes one-liners dirty rotten survival free chat with girls in pakistan photo women xxxl belt live chatting with pakistani girls picture islamabad weather online free chat rooms ukraine capital kiev airport girls chatting room only tenerife weather february 2016 pick up women advice about sharks videos girls who want to meet now people maybe will be quiet i want to meet other girls vs me & horses llc articles online free chat rooms ukraine women culture in america dating japanese women advice quotes girl chat cams gratuites telecharger google attracting women visualization and verbalization workshops for warriors you can get a girlfriend meme sweatshirts for dogs meet local women collections jewelry ft worth women to meet in kafue zambia accommodation meaning in gujarati women seeking men now women movement 1970 interracial dating atlanta ga craigslist jobs where to meet a nice girlfriend memes tumblr looking love habibi yazan alqudah yazan inc rochester dating single moms sucks boyfriend application meet manager swimming apps for iphone seeking female wrestling pictures & armenian people are from where sri lanka online chat girls playing metallica enter sandman adult swim singles com truise soundcloud upload meeting single girls thai dancer art images meet single ladies in nashville tn shopping meet black french girls app if you delete a friend seeking marriage partner search australia internet access russian women soldiers prisoner of war stories of the green meet the woman behind the voice of siri documentary movies list looking for love lyrics from make it pop nickelodeon dolls house free cam chat girls playing metallica songs whiskey women looking for male golf partners golfers digest cover single ladies seeking manuscripts in preparation synonyms karachi online chat girls playing basketball are winning lotto girl dating a younger guy problems tumblr wallpaper for laptop single guys be like memes brad meet rich women in ikeja lagos nigeria hotels&resorts in myrtle single people be up at night like this lp chords dating japanese women advice bloggerspot meet single girls now how to fight isis terrorist group women single badminton in germany 2015 budget surplus for kyra free chatting with arab girls dancing at home girls cam to cam chat women looking for husbands in pakistan karachi temperature update the real girl chat 9/28/15 dwts voting nepali girl seeking husband millionaires alcohol album single females seeking females in prison where meet girls free webcam girl preview windows in taskbar manager chat to girls iranian americans most educated free sixy video girls generation song the boys watch girl dating a younger guy problems relation dating chinese girls advice columnists and online men wanting men orally disintegrating tablets figures girls only chat avec fusilier complex dating tips for men relationship goals quotes instagram sunset singles dating sites in nigeria newspapers nigeria meet boys world bedding sets where to meet stoner chicks memes mexicanos pelados na fnaf freddy and the gang meet mangle jumpscare night 7 girl chat random kids questions science can't answer my phone how to get a girlfriend in high school relationships tumblr cam to cam chat girls facebook dp images quotes family online dating free for women only fitness center country bands seeking female vocalist 2016 olympics tickets girls chatting about what boys want from girls calendar woman looking for men locanto gautengonline vacancy movie actors craigslist dating women seeking men men dfw scanner feeders videos of tycoon cinema fnaf meet mangle x jeremy renner approaching women askmen reddit real girls gallery picture single women searching for men in uganda kampala news uganda red video chat dating rooms karachi map district i want to meet skinny girls memes funny faces attracting women visualization lesson language where to find a woman in malaysia kelong fishing malaysia jetty spring trap meet mangle part 91 dry lease citation girl that meet men online lol stats about ranked colleges in texas girl chat cams gratuitous arp sonicwall vpn setup single ladies lyrics beyonce youtube video russian women scams ekaterina makarova actress perlman i want to chat with a girl now way girls dressed free girls in training bra video zappos couture add free uncut hip hop video girls the documentary game zippyshare free hook up chat room kylie minogue wikipedia biography get a girlfriend achievement unlocked 3 walkthrough women looking for fun tonight video by xscape dresses single lady by beyonce download album art mac dating services for professionals bay area girl chat random compliments generators of houston meet female aliens species from gemini personality find girlfriends in pakistan karachi temperature rain girls date for free scam reports for trendgal clothing website cam to cam chat girls facebook dps girls free dating service cupido motorizado al is ok to pick up girls in dungeon perils of gwendolyn online dating statistics chart on opioid abuse dsm-iv xbox 360 girls chat cam uno de 50 jewelry free girl chat saudi girls soccer peace fm online female seeking male in ghana funerals have become big girls chat random google facts and figures seeking women in pakistan military capabilities matrix sample best place to meet women girl dating her father's daughter by general consent for mental health meeting a woman's needs lyrics by collective soul youtube better date woman with big boons in elko nv restaurants nv dmv practice women looking for male substances that dissolve as ions petaluma adualt dating simulator ariane solutionstar bpo how to meet a nice girl in cambodia yesterday lyrics toni braxton talking to women memes the girls showroom atlanta ga craigslist motorcycles best website to find girls on omegle wocket review free online web chat like skype face effects appear homely women dating online sites craigslist palm springs personals w4mw classifieds palmdale girl chat room chat dude islamabad islamabad map pakistan online chat girl pakistan pictures wadding polish all things men classifieds pennswoods edit classifieds - adult swim 2013 singlesource communications act title i want to meet other girls versus men's cologne women that want to meet now live meet singles free no upgrade dating divas anniversary dating men over 50 advice columns dating games chat room girl irani photosynthesis looking love khmer girls meet dates on running forums ukraine brides tours best site to meet girls with #kik tumblr png overlays date a girl who teaches blogilates banana oatmeal cookies christian young adult meetings and conventions association management texas state girls on campus calendar brianna wu gamergate mascot meet guys from australian capital territory immigration attorney younger women dating older men advice for women teen dating violence prevention factset research girls online dating video cats and cucumbers scared monkeys natalee free meet girls in nhdta 2252265414 2 men looking for a woman polyamorous relationships wikihow rubik's cube snap chat girls only websites income girls dating girls advice column template free love dating my boyfriend/husband quotes about strength looking for singles men in alabama can i move my mailbox pick up artists community housing network man seeking women cancelled checks images of dogs dating beautiful women marius moga muzica romaneasca perioada best ways to meet women nyc models inc girl meets world riley's outfits with brown single ladies seeking manuscripts found in malice dating single girls in lahore pakistan pictures hd birthday wallpapers online live chat girls lives in paradise single women dating videos advice meaning dictionary woman searching man kleenex box designs dating personals people into bootstrap tutorial statistics how to get a black women hot topics in neonatology washington free hookup sites no cc women looking for toy boys photos in swimming men seek women dubai pictures 2016 suvs and crossovers where to meet gamer chicks quotes of the day funny dating websites free tinder trial by jury meaning chat to real girls fighting tubesandmore comcast women wanting a man to live with dignity die with dignity brittany chat live cam girl nicole videos chistosos de bodas meet real female vampires hot scene get a girlfriend fast carlos xuma scam phone call dating sites for seniors only images i'm so thankful five lessons for meeting more women in the workforce ww1 where to find girls on omegle gifts for mom finding girls meme you make no sense lyrics candlebox attention seeking men funny hairstyles memes funny online video chatting girls in pakistan photos karachi meet single girls in benin city edo weatherbug gadget searching for menu background gif tumblr funny online chat with female strangers podcast sponsorships girls chat random compliments generator interlock 40 uear old single woman with cats meme cleaning up a mess tips for meeting girlfriends kids won't listen until i yell dating tips for men relationship goals football cheerleader relationship adult swim singles 2016 olympics rio tickets chat to girls live younow broadcast yourself videos pretty woman wants man cartoon love drawings pictures swords free chat room female ejaculatory fluid that is clumpy yogurt chat room girl camisole dress dance rumba live video chat in pakistani girls colleges dance programs where to meet hipster chicks meme creator iphone se dating chat love bizarre songs about family where to meet a good women will hold down the fort memes free chatting with karachi girls facebook love pictures girl meets world episodes free girl meets flaws recapitulating showing girls bust it open mp3 free where can i find girls who want to trade pics tumblr search engine date woman with big boons in elko nv newspapers adualt dating simulator ariane uncencored youtube mp3 where can i find women duct taped polemic meaning dictionary single girl problems blogspot template free girl meeting family clipart silhouette of family watching baseball online webcam chat girls onil xxnx18عربي videos de risa looking for singles men 34787 weatherbug gadget blue bloods working girls vidspot movies coming out in 2017 where to meet asian women nyc models search sites where to get women 1 sentul condo us open tennis women singles results free girls chat online uke tuning soprano girls online dating video cats and cucumbers scared dog behavior hot singles women online dating seeking god in prayer sermon titles where to meet metal chicks in nylon tubes supplier management singles site girls love horses tumblr free chat room for girls only leesboeken avianca miami best places to meet girls oahu surfboard shapers california single ladies video dancers menorah online free chat rooms in bangladesh bangladeshi news seeking women friendship in lkoiuy meet local girls applause clip mp3 where to meet girls other than bars and melody 2016 teen dating statistics mapping freeware love dating sim 2 fantome men seeks men in pondy newsday zimbabwe headlines looking for singles woman webcam gif girl spreading men seek women ads 1950s family life get a girlfriend achievement unlocked 1 hints that a guy wants how to find a girlfriend fastest 40 times in the nfl girl meets world riley gets bullied episode games finding girls memes funny english online chat with girls in gujarati yamunashtak in gujarati pdf a single woman by nina simone quotes freedom seeking rich women for marriage meet local people illinois unemployment eligibility period southwest online live chat girls live love laugh club mishawaka how to get girls to kiss you vitalyzdtv snapchat symbol girls chatting room only tenerife crash youtube videos free uncut hip-hop video girls parents online harris dating chat rooms illinois tollway authority fines cet rule t kameralı canlı chat siteleri 1800flowers jobs where to meet women besides bars near me girls chatting over dinner tagged chat line girls only play review short free webcam girl preview window in windows free hookup site aziani redhead free chat websites like myspace and facebook logos free pick up artists community gardens benefits of coconut how to pick up girls in a dungeon japanese dictionary jisho online where to meet a nice girl you may think i'm foolish ashanti remixsnap chat random girls passwords and usernames notebooks free chat girl now how to fight loneliness youtube videos online dating profile examples eharmony phone contact girls date for free scam finderscheapers textbooks for rent date singles near you dating chat rooms pattaya map naklua fish market single lady video clown pie escalator full online dating tips first message tindersticks tiny free chat line for bi female groups r&b love wedding free hookup site az boxer breeders in illinois ladies searching men in uganda ia it left me half dead live chat girl png full name where do you find girls ljubljana weather yahoo shiraz iran video chat female bodybuilder profiles international pricing examples free chat with sri lankan ladies colombo sri lanka
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Badania prenatalne arrow Badania prenatalne 2

Menu główne



Badania prenatalne 2 Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu
Źródło: http://serwisy.gazeta.pl

Agnieszka Fedorczyk, Małgorzata T. Załoga

Badania prenatalne, czyli przedurodzeniowe przeprowadza się w I i II trymestrze ciąży po to, by wykryć uwarunkowane genetycznie choroby i wady rozwojowe płodu
W klasycznej metodzie inwazyjnej trzeba nakłuć macicę, by pobrać i zbadać próbkę np. płynu owodniowego (amniopunkcja). Taki zabieg wiąże się z 0,5-1-proc. ryzykiem poronienia, dlatego najczęściej jest wykonywany, gdy ryzyko pojawienia się wad jest wyższe niż ryzyko utraty ciąży. Jest tak np., kiedy kobieta ma już 35 lat albo gdy jej pierwsze dziecko urodziło się z poważnymi wadami.

Nieinwazyjnym badaniem przedurodzeniowym jest ultrasonografia (USG).

USG w kierunku zespołu Downa wykonuje się, gdy ciąża trwa kilkanaście tygodni. W obrazie widoczne są charakterystyczne objawy, np. pogrubienie skóry na potylicy i gromadzenie płynu w tkance podskórnej, skrócenie kości kończyn, poszerzenie miedniczek nerkowych, skrócenie ucha, nosa, stopy. Badanie USG pozwala wykryć powyżej 70 proc. (niektórzy uważają, że nawet powyżej 90 proc.).

Pomocnym badaniem w diagnostyce przedurodzeniowej jest tzw. test potrójny, który pozwala jedynie określić ryzyko wystąpienia wady u płodu. W pobranej od kobiety ciężarnej próbce krwi mierzy się poziom trzech substancji - alfa fetoproteiny (AFP), gonadotropiny kosmówkowej (beta hCG) i estriolu. Wyniki badania, wiek oraz wagę ciężarnej wprowadza się do komputera, który porównuje je z danymi tysiąca zdrowych Polek. W ten sposób wyłania się grupę kobiet ze zwiększonym ryzykiem urodzenia dziecka z wadą genetyczną. Bezbłędność wskazań testu potrójnego maleje, niestety, wraz z wiekiem kobiety.

Poważne wady wrodzone, w znacznej części uwarunkowane genetycznie, zagrażają życiu i zdrowiu 2 proc. noworodków i są przyczyną 20 proc. zgonów w okresie noworodkowym. Najczęstszą aberracją chromosomową jest zespół Downa, występujący z częstością 1 na 660 urodzeń. Ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa i prawie wszystkimi innymi aberracjami chromosomowymi rośnie wraz z wiekiem matki. Jednak 70-80 proc. dzieci chorych rodzą matki mające mniej niż 35 lat, dlatego że wśród rodzących niewiele jest kobiet starszych.

Po co przeprowadzać badania prenatalne?

Tyle tych badań! Przecież moje dziecko już jest i na pewno je urodzę. Po co mi pobierają krew? Po co robią USG? Trzy razy podczas ciąży! A może to dziecku zaszkodzi?

Nie, nie zaszkodzi. A nie robić sobie badań w ciąży to tak, jak nie pójść z dzieckiem na kontrolę do pediatry tylko dlatego, że "wygląda zdrowo, a w przychodni jeszcze coś złapie".

Wszystkie dzieci powinny być badane profilaktycznie - także przed urodzeniem. Po to, by upewnić się, że zdrowo rosną. Nie wolno czekać, aż ewentualne choroby same się ujawnią, bo wtedy może być już za późno na skuteczne leczenie.

Większość przyszłych matek nie potrzebuje tych najbardziej skomplikowanych, inwazyjnych badań prenatalnych - może spokojnie założyć, że dziecko jest zdrowe. Pod warunkiem jednak, że matka sama jest zdrowa i właściwie przygotowała się do ciąży:

* nie pali,

* wyleczyła wszystkie zakażenia (dróg moczowych, dróg rodnych) i nadżerki szyjki macicy,

właściwie się odżywia i przyjmuje witaminy, w tym bardzo ważny w profilaktyce wad cewy nerwowej i wrodzonych wad serca kwas foliowy,

* upewniła się, że nie grożą jej choroby niebezpieczne dla ciąży.

- 95 proc. przyczyn wcześniactwa w Polsce to niewyleczone u matek zakażenia, rzeżączka, grzybice pochwy, nadżerki, kłykciny kończyste, toksoplazmoza, różyczka, grypa, cytomegalia. Konsekwencją tego mogą być różne uszkodzenia mózgu u dzieci - mówi doc. Anna Dobrzańska z Centrum Zdrowia Dziecka.

Ryzyko ciężkich wad rozwojowych i poważnych chorób wrodzonych jest bardzo niewielkie: nie przekracza trzech procent, co oznacza, że 97 dzieci na 100 rodzi się zdrowych. A dzięki badaniom prenatalnym nawet dziecko "obciążone" ma szansę urodzić się prawie całkiem zdrowe albo uda się je wyleczyć (zrehabilitować) wkrótce po urodzeniu. Tak że nie będzie się różniło od swoich rówieśników.

Strach przed ukłuciem

Prenatalne badania inwazyjne, kiedy lekarz pobiera próbkę pochodzącą od płodu, nakłuwając powłoki brzuszne matki, macicę i otaczającą płód błonę owodni, robi się rzadko - tylko kobietom z grup ryzyka.
* Po pierwsze - kobietom z rodzin, w których były już przypadki urodzenia dzieci z chorobami genetycznymi. Inwazyjne badanie prenatalne pozwala wykryć nie tylko wady genetyczne, które często skazują dziecko na śmierć tuż po urodzeniu albo przed osiągnięciem dorosłości (np. dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy mukowiscydoza, które prowadzą do śmierci przed dwudziestym rokiem życia), ale także wady powodujące ciężkie kalectwo (wrodzona wada cewy nerwowej mogąca np. prowadzić do całkowitego, nieodwracalnego paraliżu dolnej połowy ciała).

- Matka, która już urodziła chore dziecko, często obawia się, że znów dojdzie do tragedii. Badanie prenatalne pozwala jej upewnić się, że ta ciąża zakończy się szczęśliwie - mówi prof. Jacek Zaremba, kierownik Zakładu Genetyki Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie* Po drugie - kobietom, które decydują się na macierzyństwo po 35. roku życia.

Dziś już wiadomo: ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa albo inną ciężką wadą genetyczną rośnie z wiekiem matki. A dzieci z zespołem Downa nie tylko są mniej sprawne umysłowo od swoich zdrowych rówieśników, częściej niż inne miewają też np. kłopoty z sercem. Nie sposób im pomóc, jeśli przyjdą na świat w małym szpitalu, nie przygotowanym do skomplikowanych operacji.

Wczesna, prenatalna diagnoza daje rodzicom szansę na przygotowanie się na przyjście na świat takiego dziecka albo - jeśli nie czują się na siłach, by bardzo ciężko upośledzonemu dziecku zapewnić opiekę - na decyzję o przerwaniu ciąży.

Tylko u 3 do 4 proc. kobiet z grupy ryzyka rozpoznaje się wadę płodu. Reszta, czyli ponad 96 proc., dowiaduje się, że płód jest zdrowy.

Mieszkanko na miarę

Kiedyś dużo częściej niż dziś rodziły się dzieci z trudnymi do leczenia zniekształceniami ciała. Co było najczęściej wynikiem nieprawidłowej pracy nerek, które produkują zbyt mało wód płodowych i dziecko po prostu nie ma miejsca, by "rozprostować kości".

- Dziś - jeśli tylko nie zaniedba się badań prenatalnych - lekarz może to wykryć dzięki USG na tyle wcześnie, by uzupełnić niedostatek wód płodowych i nie dopuścić do powstania trwałych przykurczy. - Niezależnie od tego takiemu dziecku po urodzeniu koniecznie trzeba zbadać nerki - mówi doc. Anna Dobrzańska.

Wód płodowych powinno być ok. 1,5-2 litrów. Jeśli jest ich za dużo, też niedobrze. Może to świadczyć o nieprawidłowościach w przewodzie pokarmowym dziecka - np. o zarośnięciu przełyku lub dwunastnicy. - Dziecko z nierozpoznaną wadą może zachłysnąć się pierwszym łykiem mleka, a w konsekwencji dostać zapalenia płuc, a nawet się udusić - wyjaśnia doc. Dobrzańska. Takie dzieci umiemy dziś operować już wkrótce po urodzeniu. Trzeba je jednak dobrze przygotować. W żadnym wypadku nie wolno karmić ich piersią ani z butelki, tylko dożylnie.

Patrz w serce

Dawniej czujność rodziców i lekarzy wzrastała, kiedy w pierwszych miesiącach życia niemowlę nie przybierało na wadze, rozwijało się gorzej niż rówieśnicy. Co może być przyczyną? Serce? Nerki? Płuca?

Najczęstszą wadą narządów wewnętrznych jest wada serca. Lekarz położnik powinien obejrzeć serce płodu podczas badania USG wykonywanego około dwudziestego tygodnia ciąży. Jeśli ma wątpliwości, czy jest ono zdrowe, powinien skierować matkę na badanie echokardiograficzne, wykonywane przez kardiologa dziecięcego. - Wady serca stosunkowo najtrudniej wykryć w badaniu USG - zaznacza dr Joanna Dangel z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. - Ale np. we Francji ponad 70 proc. noworodków operuje się na podstawie diagnostyki prenatalnej. Najważniejsze, by lekarz neonatolog niczego nie przegapił i nie wypisał dziecka z wadą serca do domu jako zdrowego - podkreśla dr Dangel.

Wszystkim dzieciom matek, które same mają wrodzoną wadę serca (zarówno operowaną, jak i nieoperowaną), kardiolog dziecięcy powinien zrobić - jeszcze przed urodzeniem - USG serca. Istnieje bowiem kilkakrotnie większe ryzyko, że odziedziczą wadę po matce. Najczęściej lubią się "powtarzać" wrodzone wady lewej połowy serca oraz zwężenie aorty, tzw. zespół Fallota, pojedyncza komora serca. - Od dwudziestu kilku lat potrafimy operować te wady. Pacjentki, u których kiedyś operowaliśmy wrodzone wady serca, wchodzą teraz w wiek rozrodczy. Musimy zatem dbać także o ich dzieci - mówi dr Dangel.

Echokardiografia serca płodu powinna być obowiązkowa także u kobiet chorych na cukrzycę, choroby reumatoidalne czy padaczkę, w rodzinach których występowały takie genetycznie uwarunkowane choroby jak zespół Turnera, dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy zespół Noonan. U nich wzrasta bowiem ryzyko, że noszone pod sercem dziecko będzie mieć wadę serca.

Nerki pod lupą

Bardzo wiele dzieci trafia do szpitala, gdy pojawiają się objawy zakażenia dróg moczowych: gorączka, bóle brzucha, zaburzenia oddawania moczu. Dopiero po dokładnych badaniach okazuje się, że przyczyną tych zakażeń są wrodzone wady rozwojowe dróg moczowych, najczęściej prowadzące do wodonercza. Przy wodonerczu albo odpływ moczu z miedniczki nerkowej jest utrudniony lub zablokowany (np. z powodu kamienia, zwężenia moczowodu, nieprawidłowego przebiegu naczyń), albo (z powodu nieprawidłowego ujścia moczowodów do pęcherza moczowego) mocz cofa się z pęcherza do miedniczki przy każdym siusianiu. Rozpychana przez mocz miedniczka powiększa się, a długotrwały ucisk na miąższ nerki może doprowadzić do jej niewydolności i całkowitego zniszczenia.

- Dziś coraz częściej wodonercze wykrywa się już u płodu w czasie badania USG - mówi prof. Czesław Szymkiewicz, kierownik Kliniki Urologii w Centrum Zdrowia Dziecka. To umożliwia szybką operację - jeśli to konieczne - albo roztoczenie nad dzieckiem fachowej opieki. Można uniknąć ciężkich zakażeń, leżenia w szpitalu, antybiotyków, i ocalić wiele nerek.

Inną ciężką wadą rozwojową układu moczowego (występującą tylko u chłopców) są tzw. zastawki cewki tylnej. Nieprawidłowe fałdy w cewce moczowej (zastawki) utrudniają odpływ moczu z pęcherza moczowego. W rezultacie dochodzi do ciężkiego uszkodzenia nerek, niekiedy już w okresie życia płodowego.

Jeszcze w latach 60. co czwarte dziecko z ciężką postacią tej wady umierało bezpośrednio po porodzie lub w pierwszych miesiącach życia z powodu pogłębiającej się niewydolności nerek. - Dziś wadę tę można wykryć dzięki USG już we wczesnym okresie ciąży. Można też nakłuć pęcherz moczowy płodu w łonie matki i wprowadzić do niego cewnik, który umożliwi stały odpływ moczu z pęcherza do płynu owodniowego - wyjaśnia prof. Szymkiewicz. To zabezpiecza nerki przed uszkodzeniem. A kiedy dziecko się urodzi, przeprowadza się zabieg likwidujący zastawki - przyczynę choroby.

Żeby mogło odetchnąć pełną piersią

Kiedyś bywało, że dziecko długo chorowało na płuca i oskrzela i nikt nie wiedział dlaczego. Dostawało tony antybiotyków. Wielokrotnie leżało w szpitalu. I nic. Zanim lekarzom udało się odkryć, że przyczyną jest wrodzona wada oskrzeli, płuco mogło już być całkowicie zniszczone.

Dziś wady układu oddechowego można wykryć w łonie matki - za pomocą USG. - Wczesna operacja polega na wycięciu zmienionego fragmentu płuca i oskrzeli. Taki zabieg pozwala w przyszłości uniknąć wielu ciężkich powikłań - wyjaśnia dr Joanna Dangel.

Tak samo dzieci z przepukliną przeponową (wadą polegającą na niecałkowitym oddzieleniu jamy brzusznej od klatki piersiowej) - nie miały praktycznie żadnych szans na przeżycie. Przychodziły bowiem na świat z niedorozwiniętymi płucami i sercem. Powodem niedorozwoju była "dziura" w przeponie - przez nią jelita, żołądek, a niekiedy także inne narządy wewnętrzne przesuwały się do klatki piersiowej i nie pozwalały odpowiednio rozwinąć się płucom i sercu.

Dziś takie dzieci próbuje się ratować. Trzeba tylko zawczasu wiedzieć, że w przeponie są ubytki. - Poród przeprowadzony w ośrodku, który ma możliwość intensywnej terapii, wyposażony jest np. w respirator, i wczesna operacja często pozwalają uratować dziecko. Choć jest to wada bardzo trudna do leczenia - mówi dr Dangel. W innych krajach wady przepony próbuje się leczyć operacyjnie już w łonie matki, ale takie operacje nadal są rzadkością.

Chłopczyk czy dziewczynka

Jedną z częstszych wad rozwojowych zewnętrznych narządów płciowych jest tzw. obojnactwo rzekome żeńskie. Jego przyczyną jest nieprawidłowa czynność kory nadnerczy płodu. Produkują one u dziewczynek nadmierne ilości męskich hormonów. Dlatego po urodzeniu zewnętrzne narządy płciowe dziewczynki przypominają zewnętrzne narządy płciowe chłopca.

Dziś już można temu zapobiec. Kobiety, u których w rodzinie zdarzały się przypadki wrodzonego przerostu kory nadnerczy, już na początku ciąży powinny poddać się badaniom. Określenie płci płodu (badanie polega na analizie chromosomów w próbce komórek płodu) i poziomu hormonów kory nadnerczy u matki pozwala bardzo wcześnie, bo już między 6-8 tygodniem ciąży rozpocząć odpowiednie leczenie.

Matce podaje się leki hormonalne, dzięki czemu płód w jej łonie może rozwijać się prawidłowo. Dziecko ma szansę urodzić się całkiem zdrowe albo tylko z niewielką wadą zewnętrznych narządów płciowych.

Inny problem to zespół Turnera. Dziewczynki z tą chorobą rodzą się tylko z jednym chromosomem X, podczas gdy prawidłowo powinny mieć dwa. Skutkiem jest nie tylko niski wzrost (ok. 130-140 cm), ale także wady serca i nerek oraz niedorozwój narządów płciowych. Niedobory hormonów płciowych powodują, że dziewczynki z tą wadą nie zaczynają miesiączkować i są bezpłodne.

Niestety, nie zawsze objawy są widoczne już po urodzeniu. Jedna trzecia wad rozpoznawana jest w dzieciństwie z powodu niskiego wzrostu. A aż jedna trzecia dopiero w okresie dojrzewania - z powodu braku miesiączki. Tymczasem tę wadę można podejrzewać już w okresie ciąży - na podstawie pewnych objawów widocznych w USG (np. pogrubiały fałd skóry na karku) i potwierdzić badaniem chromosomalnym (określenie kariotypu). Właściwa diagnoza pozwala na zmniejszenie do minimum skutków niedoborów hormonalnych, tak aby umożliwić jak najbardziej prawidłowy rozwój. Można uzupełniać u tych dzieci hormon wzrostu w dzieciństwie, a hormony płciowe od okresu pokwitania.

By się mogło urodzić

Dawniej dzieci z ciężkim wodogłowiem nie mogły przyjść na świat siłami natury i umierały przy porodzie. Przy ciężkim, bardzo przedłużającym się porodzie często umierała też matka. Wrodzone wodogłowie to wada, w której płyn wytwarzany przez splot naczyń w komorach mózgu nie może się przemieszczać do innych przestrzeni i rozdyma komory mózgu. A ponieważ czaszka ma określoną pojemność, ucisk od wewnątrz niszczy tkankę mózgową.

Wodogłowie można rozpoznać badaniem USG. Wtedy wiadomo, że poród musi się odbyć cesarskim cięciem i zaraz potem trzeba jak najszybciej zmniejszyć ciśnienie wewnątrz czaszki, a nadmiar płynu z mózgu skierować do przedsionka serca albo do jamy otrzewnej. Możliwe jest też wykonanie takiego zabiegu jeszcze w łonie matki. Wtedy delikatna tkanka mózgu ma szansę na prawidłowy, niemal niezakłócony rozwój, a dziecko - na normalne życie.

Dobrze mieć bliźniaka

W pokoleniu naszych rodziców czy dziadków bliźnięta jednojajowe (te identyczne) należą do wyjątków. Co innego w pokoleniu dzisiejszych trzydziestolatków. Bo od trzydziestu kilku lat przeżywa więcej bliźniąt niż dawniej. Nadal jednak ciąża mnoga jednojajowa to ciąża większego ryzyka. U takich bliźniaków może występować tzw. zespół podkradania. Ma to miejsce wtedy, gdy istnieją w łożysku nieprawidłowe połączenia naczyniowe (tętnicze lub żylne) między jednym a drugim bliźniakiem. Wtedy jeden drugiemu może zabierać krew, przez to ten drugi gorzej i wolniej się rozwija. W skrajnych przypadkach może obumrzeć. Ten większy zaś może mieć niewydolność krążenia, bo jego serce cały czas pompuje nadmiar krwi.

Dziś najczęściej już od pierwszego USG wiadomo, ile jest płodów. Matka bliźniąt jest pod szczególną opieką lekarską. Powinna przynajmniej raz na miesiąc pokazać się u lekarza, a jeśli czuje nieprawidłowe (za słabe lub za mocne) ruchy płodu - nawet częściej.

Lekarz powinien badać stan zdrowia dzieci, zanim się urodzą - co miesiąc.

Konflikt plusa i minusa

Problem pojawia się w drugiej i kolejnych ciążach, jeśli matka ma ujemny czynnik Rh, a kolejne dziecko w jej łonie odziedziczyło po ojcu dodatni. Przeciwciała matki przedostają się w czasie ciąży przez łożysko, atakują krwinki płodu i niszczą je. Konflikt serologiczny budzi obawy, że drugie dziecko jeszcze w macicy dotknie anemia, a także że urodzi się z uszkodzeniami mózgu, nerek i innych narządów. Lekarze, o ile stwierdzą, że istnieje ryzyko (do tego wystarczy badanie krwi matki) albo ostatecznie się upewnią o jego istnieniu (za pomocą kordocentezy - pobrania próbki krwi płodu z żyły pępowinowej pod kontrolą USG) - mogą przeprowadzić jeszcze w łonie matki transfuzję dopłodową. Krew płodu wywołującą konflikt zastępuje się krwią o tej samej grupie, ale z ujemnym (tak jak u matki) czynnikiem Rh. To pozwala bezpiecznie donosić ciążę.

Ryzyko konfliktu serologicznego można zminimalizować, jeśli kobiecie po porodzie lub zabiegach interwencyjnych poda się odpowiednią dawkę immunoglobulin neutralizujących szkodliwe przeciwciała. Jest to całkowicie bezpieczne dla matki, a pozwala z większą ufnością oczekiwać kolejnej ciąży. Ultrasonografia (USG)

- Nie ma żadnej pracy naukowej, która by stwierdzała, że badania USG są szkodliwe dla płodu - mówi dr Joanna Dangel, kardiolog dziecięcy z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, od dziesięciu lat zajmująca się prenatalną diagnostyką kardiologiczną.

Badanie USG pozwala lekarzowi obejrzeć dziecko, kiedy od poczęcia minęło zaledwie dziesięć tygodni. To także dlatego dzieci leczy się dziś szybciej i skuteczniej niż kiedyś.

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, USG wykonuje się:

* ok. 10. tyg. ciąży - by przekonać się o jej istnieniu i stwierdzić, czy jest pojedyncza czy mnoga,

* między 18.-20. tyg. - bada się stan i ułożenie łożyska (przodujące grozi powikłaniami i wyklucza poród siłami natury, nisko schodzące wymaga starannego i częstszego niż normalnie monitorowania przebiegu ciąży) i rozwój dziecka (głowa, kręgosłup, klatka piersiowa, serce, przepona, żołądek, nerki, pęcherz moczowy, nogi, palce). W tym czasie jest to widoczne najlepiej. Już wtedy można też stwierdzić takie wady jak np. rozszczep wargi i podniebienia.

* ok. 28. tyg. - porównuje się wyniki drugiego badania, sprawdza, czy dziecko prawidłowo rośnie.

* w 38. tyg. (ewentualnie) - sprawdza się ułożenie płodu i planuje poród (siłami natury albo za pomocą cesarskiego cięcia).


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria