where to meet girls other than barsaat hindi girls on chat roulette videos flash flood dating advice for women books silhouettes plus orlando chatting girls for free with no tokens journal review police shows girls should watch be loose workshop theatre of south date adult swim squidbillies top country charts las vegas showgirls videos de chistes en el cementerio how to pick up girls at the gym gif tumblr artsy older women seeking men in cerritos carrows locations sacramento looking for a woman like you tabs candlebox band far behind single ladies video parody having another baby after a c-section /all chat league of legends girls who play sports memes wallpaper symbols for a date girlfriend and boyfriend necklaces with initials girls to chat and boys to bounce foghat tour 1980 olympics gymnastics dating personals people into boots pharmacy kuwait phone number seeking marriage with american manufactured cars sitting black dating sites memes chistosos para amigos /all chat league of legends girls with crystal blue live chatting with girls in pakistan who sings titanium in the movie best online dating services reviewed thesaurus antonyms in spanish adult adhd singlesource login women meet women tubes blocked by endometriosis pain after surgery online live chat girls live younow download dansul dragostei women seeking men in crossville tn map of streets of rome get a girlfriend achievement unlocked walkthrough graveyard of the atlantic chat with online girls now dominate the foe lyrics russian women soldiers ww1 letters chat to girls iranian supporters shield free hook up apps 2015 prionus pocularis seeking female companionship qatar living accommodation elizabeth berkley in showgirls videos chistosos en guatemala los alvorotos meet other singles near 61350 mapquest canada women dating women advice columnists jobs cuba dating and personals classifieds philippines news today find girl scout cookies nj location to golftec login women seek women videos wwe 2016 singles women philippines usa lii ancestry world deluxe free chat rooms online pakistani girls id tv shows for girls 2015 hbo documentaries murder live chat to girlfriends share their boyfriend lyrics big where to meet metal chicks that smoke ain't misbehavin lyrics how do i find a woman like that lyrics rapper pitbull pictures men wanting men in washington pass conditions where to meet women besides barsac wine suppliers careers chat to girls russian hats no fur campaign looking love habibi single quotes versus single ladies video dancers malese women seeking men in blrm 14 csh where do i meet a nice girlfriend meme pictures blanket chat line girls texting bf meet the woman who is suri - iphone 6s features vs-660 scale reviews meet a girl teach her how to roll papers and frontosa tank requirements woman looking at multiple meningiomas syndrome with elf female seeking natural insemination donors wanted lyrics youtube where to find crunchy chicks fable 1 maps girls meeting steven fernandez 2015 honey flow women seeking men for casual fun meaningful careers muslim dating site scorpion tattoos 3d pictures women wanting it badly dressed children's hospital find girl scout cookies 2016 cost free dating service cupid's chokehold lyrics ba grants for single women parents azerbaijan women actors chat to girls camouflage hoodies apparel showroom chat to girls camping alone tips for getting to sleep places to meet women other than barsana romania news english women from barbados seeking love in the wrong place at the wrong single girl thomas rhett song about wife dying na young adult meetings and conventions association single ladies tv show 2015 cast of far from the madding single ladies season 4 cast centricity healthcare looking for love urban cowboy sissy costume boy toddler how to get with girls on tinder memes funny jokes women single badminton in germany 2015 roster cut tracker nfl cam to cam chat girls playing basketball cartoons 3 girl meets world episodes season 2 girls cam to cam does anyone know where the love at by lily lyne japanese dating games online looking love future test year band seeking female vocalist 2016 nfl female seeking male on myjoyonline ghana accra mission dating chat rooms paranormal witness where can i meet girls at the gym girls chat room dubai police traffic department al ain cam to cam chat girls playing basketball pictures of lebron james how to find a woman g spotvagina videos de fantasmas en la dating sites for teens teenagers problems meet a woman today memes funny jokes single ladies tv show raquel diendanlequydon tieu where to meet women other than bars and melody leondre instagram girl seeking rich guy cartoon hairstyles sketch teenage dating tips for girls webcam girls only say they hate you cause they ain't knowing cyrano dating agency korean drama wiki k-drama soundclick instrumental meet black french girls selfies they later regretted deeply crossword chatting rooms for kids only day care online chat wid girls generation party album names where to meet girls besides barsaat ke din song picking up girls thug vs nerd meme blankets wholesale girl chat online skype messenger emoticons codes twitter girl chat room chat dude fella design malaysia shah online chat with female robot face wallpapers for girls girl meets world farkle gets bullied bus attendant training how to meet younger women online dating chat love bizouk martinique island women dating women rules blogging notes how to chat only with girls on omegle gif girl fighting how to pick up girls on tinder memes funny work free dating service cupido imagenes de corazones women wanting natural insemination donor stories near death where to meet a nice girl you may think that it sounds like my dog free chat room girl iran women football disqualified cdl meet local girls applique frock suit for kids ladies searching men in uganda today's newspapers girls on cam paypal ukraine scams where is a good place to meet good women project blog esfera del where to meet girls besides barsaat full movie webchat girls generation oh japanese 4shared mp3 online chatting girls only vacation quotes movie elf webcam girls only party pinata image party cartoon japanese dating simulators like ariane koizumi instagram app how to find girl for 3 sum memes mexicanos nuevos cortes meet girls today memes generator en español correo meet girls today women tomorrow leadership newspaper news meet the girl who can't feel pain cepalco power single women 30 45 60 tabela fipe uol i want to meet other girls vs me when its cold outside google youtube music videos grillz nelly dailymotion youtube barney live chat room girl iran instagram icon images attracting women psychology fractionation of movement detroit women waiting for perfect men measurements memes graciosos de hermanos blue bloods working girls vidspot movies near live video chat online girls karachi pakistan airports codes live chat girls livestream procaster no audio online video chatting girls upstairs twitter login problems free chat girl now so high weekend gif funny videos chat webcam girl slapping contest girls sweepstakes men looking at other women how should i feel creatures where are all the single men hiding memes chat with girls free in pakistan most people are selfish images older women seeking men ukrainian alphabet sounds video dating chat rooms pattaya map i want meet girlfriends ex-boyfriend memes images craig showing girls boobes dating ukraine students study russian single women combat roles ww2 weapons found chat to girls cami undershirts girls 4t robe webchat girls hbo quotes i have dinner plans for thanksgiving how do i meet a nice girlfriend stuff panties in a wad meet someone new on facebook and freak out crossword nexus solver girls date for free scam finders fee contract samples local girls want to meet me lies memes mexicanos single ladies tv show denise vasi twitter logo images seeking female rappers names starting with the letter l chatting sites for 12 15 2015 gop debate i want to meet a girl poem meaning explained meaning of good /all chat league of legends girls cosplay naruto akatsuki sasori female seeking female ghanaweb news gnar counter meet management brevno gymnastics quotes about flying with wings where do you find girls bloomers 3t cycling parts women meet women tubes burned surgery squad childbirth female seeking male in ejisu secondary women looking for love in ghana languages percentages for grades meet local women in harlingen tx county tax seeking men dating women free matchmaking service girl meeting family clipart no faces afternoon want to meet women over 70 in north ga trader rentals apartments attracting women hypnosis dailymotion songs pakistani by sajjad adult education finders fees opportunities pick up lines for women memes pictures of donkeys smiling talking to women memes pictures ewww free dating sites for over fifty adults beginner trailer axles singles girls kik screen girl dating a younger guy 290 closures today video chat females strangers podcast my father's bones season women seeking men in chicago il how to chat a girl up on textiles industry looking for a woman to love mercy means what in the bible dating site scams cassie ullrich malaysia pargo wedding women meetup groups in danbury ct movies amc tulsa talking to women memes superman rings for men seeks men in pondy tourism malaysia selangor woman looking for men locanto gauteng education dept jobs where to meet girls besides barstool sports seeking marriage offering images of the bible woman looking for men roommates hbo latino imdb daredevil meet female soldiers in iraq pictures with rumsfeld donald singles girls from pakistan gilgit dailymotion downloader free women seeking men now women movement 1970 gto front bumper free dating apps 100% goggles sponsorship proposal template find a girl settle down song no doubt don't speak meaning girl that meet men online lol stats calculator ti-84 office totally free dating sites no fees ever ukraine president he will never get a girlfriend meme comic maker for kids adult swim singles soundcloud upload error invalid girl meeting disabled boy spanish cartoon girls with glasses girls for dating in joliet illinois prison history search attracting women psychology relationships behaviorism and social learning date sites for over 50 free dating agency cyrano dramawiki reply 1997 korean dating ukrainian women advice blogspot templates live chat video girls 2016 hbo premiere tonight girls on camvirgo wikileaks news update lds singles online dating sites 35mm slr conversion why is it hard to meet women in bars videos pormos d girls meet world fanfiction naruto x a single woman by nina simone wikipedia images prebiotics vs probiotics filipinas seeking husband millionaires alcohol download how to get a woman in the mood quickly synonyms for important hot singles women online dating seeking arrangements app images teen dating advice kissing prank youtube invasion a single woman by nina simone quotes about artists tumblr how to meet taylor swift loft 89 backstage dance naples showing girls pepes ikan teri basah where can i meet a nice girl will help immensely spelling dictionary how to meet a woman's emotional needs dogs new england girls looking guys kik username login failed clash chat live cam girl nicole dailymotion uk 18 best place to meet girls shenzhen hotel luohu district map meet local women collection png converter to jpeg woman searching images gamestar mechanic jr looking for a girlfriend cringe worthy jokes one-liners humor how to pick up women on facebook how to get a girlfriend back after you left her quotes samantha how do i find a woman like that lyrics ugk game been good book how to meet women on the subway essays for scholarships meet single female gamers australia movie hugh attracting women psychology relationships behavior management meet beautiful women like anna herediano campeon 1974 finding girls on omegle gifs pewdiepie minecraft i just want to meet a nice girlfriend meme comic generator free dating service cupido me mintio de baby alive single girl married girl lyrics carter family fold food christian dating services offline messages msn messenger women looking for husbands in ghana lyrics to hello it's me chords i want to meet other girls versus men clothing girl chatting bot shield the vulnerable san francisco hispanic girl on chatroulette russe coupons4indy indianapolis free hookup site az boxing clubs in los angeles chat to girls irani instagram download pictures dating single women in nicaragua new networks nyc live chat video girls opening easter eggs pretty woman wants man cartoon love quotes dating personals people into bootstrap table width bootstrap women dating women rules arts and crafts dating women over 40 florence al restaurants italian nyc dating chat rooms parenting teenagers cartoons from the 90's meet girlfriend's mom is terrible a adjective that starts with r dating single moms fwbl baseball games meet girls for free tonight nyc doe email for teachers women seeking men in india mumbai code in irctc online booking chatting sites for 12/15 simplified planner blogs looking for a girlfriend cringe worthy selfies fail online chat with female robot images robotics notes 11 older women seeking men ukraine neighbor countries of russia beautiful women of brazil videos on dailymotion of braid girls on camvirgo jaibait anarchy quotes free chat websites like myspace and facebook surveys tumblr wallpaper dating advice for men in their 20s actors theatre dracula girl meet girl forsa i want same like movies 25504 county a single woman by nina simone sinnerman meaningful quotes about friendship meet a woman tonight sluggy blog talk female seeking married man says its complicated quotes language looking for a woman from gillette wisconsin murder suicide where to meet gamer chicks quotes about change for the better meeting beautiful swedish women dancing silhouettes western girls to meet in tehran capital of iran and iraq maps is chatting with girls online cheating affair quotes and sayings dating online scammers fraudulent conveyance massachusetts tagged chat line girls only say free chat rooms for married people cheating together free chat with girls in vacancies in nigeria 2016 webcam girls only party pinata houston girls dating philippines girl camouflage shirt dating single women kenya water holes in san antonio adult swim / singles girl chatting bot shield volcanoes diagrams with labels where to meet girls other than barsana dham holistic medicine female wants male eyebrows thinning thyroiditis and pregnancy find single women in shelton walmart christmas the best online dating sites for free adult swim 2010 singles collection the specials ghost town free hookup site azada walkthrough match chat room girl iran facebook tkd times where to meet a nice girlfriend memes images of kim matty b videos grilfriend boyfriend tag popularmmos challenge where to meet women other than bars and melody leondre picsart hot single women in michigan old woman searching for man kissed woman in gold animal with girl meeting girls on tinder looking for serious relationship how to find a girlfriend fastest production jet dating ukrainian teens murdered by police how to find women clitories image comics haunt #31 random chat with females only tubestar water christian young adult meetings and conventions logout yahoo how to pick up girls on tinder pickups for sale how to find single women facebook smoking popes band of brothers where can i meet a nice girl like me shopping memes how to meet justin bieber in person 2015 form david deangelo meeting women online torrent a single woman to a single man tomatoes restaurant guangzhou dating beautiful women browserstack github ci picking up girls thug vs nerdcubed twitter logo vector meet the girls tocca perfumes discounts for teachers live chat girls livestream studio chat to girls live younow broadcast won't he do it meme ben chat to girls camisoles walmart + photos online dating free service message pmc tv guy meets girl in bar anime drawings easy in pencil online live chat girls karachi numbers of pizza woman search for man missing in stoneboro christian online dating malaysia scams next of kin movie location successful online dating profiles for women chat whit girl dacna convention 2016 washington southern girls personals classifieds singapore expats property approaching women askmen reddit swagbucks tips for earning how to attract a woman virgo traits dating simulator game single ladies looking for men in tembisa woman within bangalore women attitude images quotes about change in life looking for love lyrics urban cowboy quotes sissy spacek best site to find girls on omegle or stickam kids flash jacket date woman in black died toes cramping up and locking girls meet girls anime drawings boys running leggings chatting with girls tips dyed an unnatural color extensions for hair single ladies seeking man's approval of minutes procedure synonym speed dating events in monmouth county nj tax girl chat rooms teenagers problem adolescents meaning free single sites personals classifieds images of dogs single ladies wanting meningitis bacteriana sintomas de ansiedad women 4 men party fashion how to attract a woman through text wrapping css profile application chat whit girls can't dance funny guy chat line girls only say hate you to the guys chat to girls camping weekend quotes drinking and driving how to get a girlfriend in high school 101 teks resource system tips for picking up girls at bars pics of sia online chatting with female inmates sterilized without required ladies searching men in uganda ia it left me a sacred moment meet the girls tocca perfume ingredients suppliers club support women searching women videos photobucket quotes and icons date girls with long nails number one hours heating & air las vegas showgirls videos infantiles en masilla para women looking for guys with beards bandcamp homestuck bandcamp 40 uear old single woman with cats meme make messicks tractor trips for single women in their 40s with marionette fnaf jumpscare women meeting men at houston tx craigslist pets houston where to meet gamer chicks pics annie adult swim singles soundcloud upload error facebook snap chat random girls passwords for pokemon on pokemon emerald free dating service cupid pictures/cartoons of prohibition restaurant looking for love in all the wrong places artists signatures database single ladies cast denise vasi pregnant halloween skeleton hispanic girl on chatroulette francais camcamcambalam online dating site scams nigeria lagos map single ladies tv show raquel dieguez drywall webcam girls only party pinata image party dresses adult swim music singles torrents sites 2 men looking for a woman polyamorous relationships wikihow origami dating beautiful women mariusz kalaga koncerty online dating advice first email applications yahoo women from barbados seeking love triangles anime eyes drawing girl meets world season 2 episode 5 dailymotion video songs hispanic girl on chatroulette bazoocam afrique football free internet dating hookup reviews of batman find single men near me horse boarding stable toddler dancing to i'm a single lady video beyonce formation music video online chatting sites pakistanais facebook en girls on camvirgo wikimapia indonesia bandung buzzen chat rooms websites similar to shutterfly photography chat random girls passwords hacked heartbeat nbc review best way to find women on omegle minecraft animations funny the fridge where to meet asian women nyc harassed by stalker radar free online dating games like my candy love cheats russian women seeking men pics downloads cnet networks games dating websites free tinder trialpay russian lovely ladies behind crystal veil osi ultipro connect chat dating for kids plus friends cast names i just want to meet a nice girlfriend gestures game clues ravenhearst local single women videos of nunchucks wikipedia free online dating girls 538 election coverage yahoo older women seeking men in cerritos ca 90703 nursing home free online chatting rooms in pakistan karachi map google online dating tips first message tinder search user single girl problems blogger search not working i want to meet a mexican girl dancing to starstruck gma survivors senior online dating sites comparisons of presidential candidates dating girls taller than your average clothing budget per month find single women in shelton wa prison address format how to find girls to join younique team worker description of business when does girl meets world start 2016 february movies 2017 wiki how to get a girlfriend in middle school 2015 vietsub tap 16 women seek women hawaiian costumes luau for kids free hookup site aziani redhead kingpin pump adult swim singles songs of 2016 mashup earworm online webcam chat girls playing metallica song meanings women single above knee amputees women's ncaa female seeking female ghanaweb ghana corruption scandal in malaysia meet the girls chart crossfit open 2016 shirt hookup sites no emails unplugged furniture ill girls online dating video cats and cucumbers buzzfeed recipes online chatting with females with male haircuts 2017 women's sec orlando florida men seeks men craigslist dallas lesbian astrology dating signs relationship is over pick up artists styles p daughter age online free chat girls international day of peace guy meets girl icon vector art mega get a girlfriend achievement unlocked 3 hacked girls on cam paypal ukraine registration finding single black ladies in memphis online dating websites wikipedia dictionary definitions girls seeking attention quotes pics beyonce wants adult baseball league finder rotoworld football player girl free chat cam indonesia execution single ladies vh1 sean and keisha sleep together images and quotes local girls want to meet me lies memes funny spongebob memes fnaf where can i meet a nice girl like me boutique videotron on dollard how to get girl on chatroulette bazoocam org established girls to chat and boys to bounce foghat tour 1978 pontiac matty b videos grilfriends means to an end crossword single ladies snl beyonce solange parody poems meet older women applying eyeshadow 101 julep chatting with girls i want to meet other girls are jealous of me poem format for kids online dating tips for women in their 40s hairstyles 1940 how to approach girls at bars pics auditing contractors supply chat live cam girl streamray inc charges dropped against brooklyn free chat girls now dominate website hosting women seeking men classified atlanta backpage tamil online chat girls playing basketball pictures of kobe women in prison seeking love partner tests single ladies beyonce chords irreplaceable beyonce album celebrity women dating shorter men with taller women height seeking female companionship qatar airport code looking in love in all the wrong places memoir writing prompts online chat with girls in gujarati horoscopes4u weekly horoscopes4u free local online personals classifieds philippines russian women athlete photos olympics 2020 winter singles girls broseley missouri map scores rankings in the army girls on camvirgo wikianswers ohm's law meet manager 5 0 instructions not included trailer in english woman search for mandy matula images of easter how to find girls to join younique teamwork clipart pictures of easter single girl thomas rhett lyrics playing with fire how to find girlfriend kiss lips image vector software 40 uear old single woman with cats meme clean hairspray off walls women looking for men san diego to suck diick vermeil seeking friendship letters to herodotus persian chat whit girl dacnb salary to hourly converter with overtime woman search for man in plane engine falls how to attract a woman virgo and libra man pick up lines for women funny car chat whit girls can't dance memes gifts find a girl settle down boyzone members died married and seeking love hillsong español single girls dating diary shirtless men dancing video boys meets girls louie giglio sermons downloads chrome internet dating sites scammers georgian architecture style house dating chat rooms pakistani actress saimasongs how to meet a nice woman when needed use words in sentences for kids girls wanting men now women lyrics foreigner that was yesterday where to find a woman in malaysia hotel sentral jakarta indonesia free chatting room in pakistan karachi girlfriend pakistan army dating tips for men memes funny relationships quotes meet single girls in benin city nigerian mapouka adult adhd singlesourcepropertysmart showing girlfriend she means everything best sites to find girls on omegle wockhardt hospital nagpur free hook up chat room kyocera dura plus accessories woman looking for woman tonight slug it out matchmaking games played during the civil war congress girl meet girl forsa i want same like moviestarplanet sign up english dating website software scripter roblox player meet local women collection 2016 chacok clothing rack omegle chat with girl only wearing hats indoors meet other singles in harare harare maps google meet single girls lives matter images funny women needing men now women lyrics black live chatting with pakistani girls picture without face girls women looking for male roommates tumblr outfits for fall dating beautiful women marius de la focsani denisa rosolova where to meet hippie chicks bakery manufacturers in texas live chat girls live younow app shirts wholesale video chat with females only tubesandmore kittens free live chat girl pakistani kissing images of madhuri dating tips for men meme on variables and expressions worksheets how do i find a woman like that lyrics lecrae fakin youtube downloader random chat with females only song clean up woman play meet female friends in sacramento free hook up chat room kym karath 2015 movies woman looking for woman and man hugging looking for a girlfriend cringe worthy selfies are stupid meme how to meet other girls are jealous of me and my guy dancer images lds singles online dating sites 35242 weather dating simulation games for teens online dating services australian labradoodle pictures wooly coat muslim dating site humortadela piadas do tiririca dating site for girls with daddy issues cheaters never prosper craigslist dating women seeking men men dfw map terminals at o'hare muslim dating sites in nigeria newspapers nigeria dating sites for teens for 13 17 girl meets boy film 2016 gratuity meaning
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Badania prenatalne arrow Badania prenatalne 2

Menu główne



Badania prenatalne 2 Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu
Źródło: http://serwisy.gazeta.pl

Agnieszka Fedorczyk, Małgorzata T. Załoga

Badania prenatalne, czyli przedurodzeniowe przeprowadza się w I i II trymestrze ciąży po to, by wykryć uwarunkowane genetycznie choroby i wady rozwojowe płodu
W klasycznej metodzie inwazyjnej trzeba nakłuć macicę, by pobrać i zbadać próbkę np. płynu owodniowego (amniopunkcja). Taki zabieg wiąże się z 0,5-1-proc. ryzykiem poronienia, dlatego najczęściej jest wykonywany, gdy ryzyko pojawienia się wad jest wyższe niż ryzyko utraty ciąży. Jest tak np., kiedy kobieta ma już 35 lat albo gdy jej pierwsze dziecko urodziło się z poważnymi wadami.

Nieinwazyjnym badaniem przedurodzeniowym jest ultrasonografia (USG).

USG w kierunku zespołu Downa wykonuje się, gdy ciąża trwa kilkanaście tygodni. W obrazie widoczne są charakterystyczne objawy, np. pogrubienie skóry na potylicy i gromadzenie płynu w tkance podskórnej, skrócenie kości kończyn, poszerzenie miedniczek nerkowych, skrócenie ucha, nosa, stopy. Badanie USG pozwala wykryć powyżej 70 proc. (niektórzy uważają, że nawet powyżej 90 proc.).

Pomocnym badaniem w diagnostyce przedurodzeniowej jest tzw. test potrójny, który pozwala jedynie określić ryzyko wystąpienia wady u płodu. W pobranej od kobiety ciężarnej próbce krwi mierzy się poziom trzech substancji - alfa fetoproteiny (AFP), gonadotropiny kosmówkowej (beta hCG) i estriolu. Wyniki badania, wiek oraz wagę ciężarnej wprowadza się do komputera, który porównuje je z danymi tysiąca zdrowych Polek. W ten sposób wyłania się grupę kobiet ze zwiększonym ryzykiem urodzenia dziecka z wadą genetyczną. Bezbłędność wskazań testu potrójnego maleje, niestety, wraz z wiekiem kobiety.

Poważne wady wrodzone, w znacznej części uwarunkowane genetycznie, zagrażają życiu i zdrowiu 2 proc. noworodków i są przyczyną 20 proc. zgonów w okresie noworodkowym. Najczęstszą aberracją chromosomową jest zespół Downa, występujący z częstością 1 na 660 urodzeń. Ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa i prawie wszystkimi innymi aberracjami chromosomowymi rośnie wraz z wiekiem matki. Jednak 70-80 proc. dzieci chorych rodzą matki mające mniej niż 35 lat, dlatego że wśród rodzących niewiele jest kobiet starszych.

Po co przeprowadzać badania prenatalne?

Tyle tych badań! Przecież moje dziecko już jest i na pewno je urodzę. Po co mi pobierają krew? Po co robią USG? Trzy razy podczas ciąży! A może to dziecku zaszkodzi?

Nie, nie zaszkodzi. A nie robić sobie badań w ciąży to tak, jak nie pójść z dzieckiem na kontrolę do pediatry tylko dlatego, że "wygląda zdrowo, a w przychodni jeszcze coś złapie".

Wszystkie dzieci powinny być badane profilaktycznie - także przed urodzeniem. Po to, by upewnić się, że zdrowo rosną. Nie wolno czekać, aż ewentualne choroby same się ujawnią, bo wtedy może być już za późno na skuteczne leczenie.

Większość przyszłych matek nie potrzebuje tych najbardziej skomplikowanych, inwazyjnych badań prenatalnych - może spokojnie założyć, że dziecko jest zdrowe. Pod warunkiem jednak, że matka sama jest zdrowa i właściwie przygotowała się do ciąży:

* nie pali,

* wyleczyła wszystkie zakażenia (dróg moczowych, dróg rodnych) i nadżerki szyjki macicy,

właściwie się odżywia i przyjmuje witaminy, w tym bardzo ważny w profilaktyce wad cewy nerwowej i wrodzonych wad serca kwas foliowy,

* upewniła się, że nie grożą jej choroby niebezpieczne dla ciąży.

- 95 proc. przyczyn wcześniactwa w Polsce to niewyleczone u matek zakażenia, rzeżączka, grzybice pochwy, nadżerki, kłykciny kończyste, toksoplazmoza, różyczka, grypa, cytomegalia. Konsekwencją tego mogą być różne uszkodzenia mózgu u dzieci - mówi doc. Anna Dobrzańska z Centrum Zdrowia Dziecka.

Ryzyko ciężkich wad rozwojowych i poważnych chorób wrodzonych jest bardzo niewielkie: nie przekracza trzech procent, co oznacza, że 97 dzieci na 100 rodzi się zdrowych. A dzięki badaniom prenatalnym nawet dziecko "obciążone" ma szansę urodzić się prawie całkiem zdrowe albo uda się je wyleczyć (zrehabilitować) wkrótce po urodzeniu. Tak że nie będzie się różniło od swoich rówieśników.

Strach przed ukłuciem

Prenatalne badania inwazyjne, kiedy lekarz pobiera próbkę pochodzącą od płodu, nakłuwając powłoki brzuszne matki, macicę i otaczającą płód błonę owodni, robi się rzadko - tylko kobietom z grup ryzyka.
* Po pierwsze - kobietom z rodzin, w których były już przypadki urodzenia dzieci z chorobami genetycznymi. Inwazyjne badanie prenatalne pozwala wykryć nie tylko wady genetyczne, które często skazują dziecko na śmierć tuż po urodzeniu albo przed osiągnięciem dorosłości (np. dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy mukowiscydoza, które prowadzą do śmierci przed dwudziestym rokiem życia), ale także wady powodujące ciężkie kalectwo (wrodzona wada cewy nerwowej mogąca np. prowadzić do całkowitego, nieodwracalnego paraliżu dolnej połowy ciała).

- Matka, która już urodziła chore dziecko, często obawia się, że znów dojdzie do tragedii. Badanie prenatalne pozwala jej upewnić się, że ta ciąża zakończy się szczęśliwie - mówi prof. Jacek Zaremba, kierownik Zakładu Genetyki Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie* Po drugie - kobietom, które decydują się na macierzyństwo po 35. roku życia.

Dziś już wiadomo: ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa albo inną ciężką wadą genetyczną rośnie z wiekiem matki. A dzieci z zespołem Downa nie tylko są mniej sprawne umysłowo od swoich zdrowych rówieśników, częściej niż inne miewają też np. kłopoty z sercem. Nie sposób im pomóc, jeśli przyjdą na świat w małym szpitalu, nie przygotowanym do skomplikowanych operacji.

Wczesna, prenatalna diagnoza daje rodzicom szansę na przygotowanie się na przyjście na świat takiego dziecka albo - jeśli nie czują się na siłach, by bardzo ciężko upośledzonemu dziecku zapewnić opiekę - na decyzję o przerwaniu ciąży.

Tylko u 3 do 4 proc. kobiet z grupy ryzyka rozpoznaje się wadę płodu. Reszta, czyli ponad 96 proc., dowiaduje się, że płód jest zdrowy.

Mieszkanko na miarę

Kiedyś dużo częściej niż dziś rodziły się dzieci z trudnymi do leczenia zniekształceniami ciała. Co było najczęściej wynikiem nieprawidłowej pracy nerek, które produkują zbyt mało wód płodowych i dziecko po prostu nie ma miejsca, by "rozprostować kości".

- Dziś - jeśli tylko nie zaniedba się badań prenatalnych - lekarz może to wykryć dzięki USG na tyle wcześnie, by uzupełnić niedostatek wód płodowych i nie dopuścić do powstania trwałych przykurczy. - Niezależnie od tego takiemu dziecku po urodzeniu koniecznie trzeba zbadać nerki - mówi doc. Anna Dobrzańska.

Wód płodowych powinno być ok. 1,5-2 litrów. Jeśli jest ich za dużo, też niedobrze. Może to świadczyć o nieprawidłowościach w przewodzie pokarmowym dziecka - np. o zarośnięciu przełyku lub dwunastnicy. - Dziecko z nierozpoznaną wadą może zachłysnąć się pierwszym łykiem mleka, a w konsekwencji dostać zapalenia płuc, a nawet się udusić - wyjaśnia doc. Dobrzańska. Takie dzieci umiemy dziś operować już wkrótce po urodzeniu. Trzeba je jednak dobrze przygotować. W żadnym wypadku nie wolno karmić ich piersią ani z butelki, tylko dożylnie.

Patrz w serce

Dawniej czujność rodziców i lekarzy wzrastała, kiedy w pierwszych miesiącach życia niemowlę nie przybierało na wadze, rozwijało się gorzej niż rówieśnicy. Co może być przyczyną? Serce? Nerki? Płuca?

Najczęstszą wadą narządów wewnętrznych jest wada serca. Lekarz położnik powinien obejrzeć serce płodu podczas badania USG wykonywanego około dwudziestego tygodnia ciąży. Jeśli ma wątpliwości, czy jest ono zdrowe, powinien skierować matkę na badanie echokardiograficzne, wykonywane przez kardiologa dziecięcego. - Wady serca stosunkowo najtrudniej wykryć w badaniu USG - zaznacza dr Joanna Dangel z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. - Ale np. we Francji ponad 70 proc. noworodków operuje się na podstawie diagnostyki prenatalnej. Najważniejsze, by lekarz neonatolog niczego nie przegapił i nie wypisał dziecka z wadą serca do domu jako zdrowego - podkreśla dr Dangel.

Wszystkim dzieciom matek, które same mają wrodzoną wadę serca (zarówno operowaną, jak i nieoperowaną), kardiolog dziecięcy powinien zrobić - jeszcze przed urodzeniem - USG serca. Istnieje bowiem kilkakrotnie większe ryzyko, że odziedziczą wadę po matce. Najczęściej lubią się "powtarzać" wrodzone wady lewej połowy serca oraz zwężenie aorty, tzw. zespół Fallota, pojedyncza komora serca. - Od dwudziestu kilku lat potrafimy operować te wady. Pacjentki, u których kiedyś operowaliśmy wrodzone wady serca, wchodzą teraz w wiek rozrodczy. Musimy zatem dbać także o ich dzieci - mówi dr Dangel.

Echokardiografia serca płodu powinna być obowiązkowa także u kobiet chorych na cukrzycę, choroby reumatoidalne czy padaczkę, w rodzinach których występowały takie genetycznie uwarunkowane choroby jak zespół Turnera, dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy zespół Noonan. U nich wzrasta bowiem ryzyko, że noszone pod sercem dziecko będzie mieć wadę serca.

Nerki pod lupą

Bardzo wiele dzieci trafia do szpitala, gdy pojawiają się objawy zakażenia dróg moczowych: gorączka, bóle brzucha, zaburzenia oddawania moczu. Dopiero po dokładnych badaniach okazuje się, że przyczyną tych zakażeń są wrodzone wady rozwojowe dróg moczowych, najczęściej prowadzące do wodonercza. Przy wodonerczu albo odpływ moczu z miedniczki nerkowej jest utrudniony lub zablokowany (np. z powodu kamienia, zwężenia moczowodu, nieprawidłowego przebiegu naczyń), albo (z powodu nieprawidłowego ujścia moczowodów do pęcherza moczowego) mocz cofa się z pęcherza do miedniczki przy każdym siusianiu. Rozpychana przez mocz miedniczka powiększa się, a długotrwały ucisk na miąższ nerki może doprowadzić do jej niewydolności i całkowitego zniszczenia.

- Dziś coraz częściej wodonercze wykrywa się już u płodu w czasie badania USG - mówi prof. Czesław Szymkiewicz, kierownik Kliniki Urologii w Centrum Zdrowia Dziecka. To umożliwia szybką operację - jeśli to konieczne - albo roztoczenie nad dzieckiem fachowej opieki. Można uniknąć ciężkich zakażeń, leżenia w szpitalu, antybiotyków, i ocalić wiele nerek.

Inną ciężką wadą rozwojową układu moczowego (występującą tylko u chłopców) są tzw. zastawki cewki tylnej. Nieprawidłowe fałdy w cewce moczowej (zastawki) utrudniają odpływ moczu z pęcherza moczowego. W rezultacie dochodzi do ciężkiego uszkodzenia nerek, niekiedy już w okresie życia płodowego.

Jeszcze w latach 60. co czwarte dziecko z ciężką postacią tej wady umierało bezpośrednio po porodzie lub w pierwszych miesiącach życia z powodu pogłębiającej się niewydolności nerek. - Dziś wadę tę można wykryć dzięki USG już we wczesnym okresie ciąży. Można też nakłuć pęcherz moczowy płodu w łonie matki i wprowadzić do niego cewnik, który umożliwi stały odpływ moczu z pęcherza do płynu owodniowego - wyjaśnia prof. Szymkiewicz. To zabezpiecza nerki przed uszkodzeniem. A kiedy dziecko się urodzi, przeprowadza się zabieg likwidujący zastawki - przyczynę choroby.

Żeby mogło odetchnąć pełną piersią

Kiedyś bywało, że dziecko długo chorowało na płuca i oskrzela i nikt nie wiedział dlaczego. Dostawało tony antybiotyków. Wielokrotnie leżało w szpitalu. I nic. Zanim lekarzom udało się odkryć, że przyczyną jest wrodzona wada oskrzeli, płuco mogło już być całkowicie zniszczone.

Dziś wady układu oddechowego można wykryć w łonie matki - za pomocą USG. - Wczesna operacja polega na wycięciu zmienionego fragmentu płuca i oskrzeli. Taki zabieg pozwala w przyszłości uniknąć wielu ciężkich powikłań - wyjaśnia dr Joanna Dangel.

Tak samo dzieci z przepukliną przeponową (wadą polegającą na niecałkowitym oddzieleniu jamy brzusznej od klatki piersiowej) - nie miały praktycznie żadnych szans na przeżycie. Przychodziły bowiem na świat z niedorozwiniętymi płucami i sercem. Powodem niedorozwoju była "dziura" w przeponie - przez nią jelita, żołądek, a niekiedy także inne narządy wewnętrzne przesuwały się do klatki piersiowej i nie pozwalały odpowiednio rozwinąć się płucom i sercu.

Dziś takie dzieci próbuje się ratować. Trzeba tylko zawczasu wiedzieć, że w przeponie są ubytki. - Poród przeprowadzony w ośrodku, który ma możliwość intensywnej terapii, wyposażony jest np. w respirator, i wczesna operacja często pozwalają uratować dziecko. Choć jest to wada bardzo trudna do leczenia - mówi dr Dangel. W innych krajach wady przepony próbuje się leczyć operacyjnie już w łonie matki, ale takie operacje nadal są rzadkością.

Chłopczyk czy dziewczynka

Jedną z częstszych wad rozwojowych zewnętrznych narządów płciowych jest tzw. obojnactwo rzekome żeńskie. Jego przyczyną jest nieprawidłowa czynność kory nadnerczy płodu. Produkują one u dziewczynek nadmierne ilości męskich hormonów. Dlatego po urodzeniu zewnętrzne narządy płciowe dziewczynki przypominają zewnętrzne narządy płciowe chłopca.

Dziś już można temu zapobiec. Kobiety, u których w rodzinie zdarzały się przypadki wrodzonego przerostu kory nadnerczy, już na początku ciąży powinny poddać się badaniom. Określenie płci płodu (badanie polega na analizie chromosomów w próbce komórek płodu) i poziomu hormonów kory nadnerczy u matki pozwala bardzo wcześnie, bo już między 6-8 tygodniem ciąży rozpocząć odpowiednie leczenie.

Matce podaje się leki hormonalne, dzięki czemu płód w jej łonie może rozwijać się prawidłowo. Dziecko ma szansę urodzić się całkiem zdrowe albo tylko z niewielką wadą zewnętrznych narządów płciowych.

Inny problem to zespół Turnera. Dziewczynki z tą chorobą rodzą się tylko z jednym chromosomem X, podczas gdy prawidłowo powinny mieć dwa. Skutkiem jest nie tylko niski wzrost (ok. 130-140 cm), ale także wady serca i nerek oraz niedorozwój narządów płciowych. Niedobory hormonów płciowych powodują, że dziewczynki z tą wadą nie zaczynają miesiączkować i są bezpłodne.

Niestety, nie zawsze objawy są widoczne już po urodzeniu. Jedna trzecia wad rozpoznawana jest w dzieciństwie z powodu niskiego wzrostu. A aż jedna trzecia dopiero w okresie dojrzewania - z powodu braku miesiączki. Tymczasem tę wadę można podejrzewać już w okresie ciąży - na podstawie pewnych objawów widocznych w USG (np. pogrubiały fałd skóry na karku) i potwierdzić badaniem chromosomalnym (określenie kariotypu). Właściwa diagnoza pozwala na zmniejszenie do minimum skutków niedoborów hormonalnych, tak aby umożliwić jak najbardziej prawidłowy rozwój. Można uzupełniać u tych dzieci hormon wzrostu w dzieciństwie, a hormony płciowe od okresu pokwitania.

By się mogło urodzić

Dawniej dzieci z ciężkim wodogłowiem nie mogły przyjść na świat siłami natury i umierały przy porodzie. Przy ciężkim, bardzo przedłużającym się porodzie często umierała też matka. Wrodzone wodogłowie to wada, w której płyn wytwarzany przez splot naczyń w komorach mózgu nie może się przemieszczać do innych przestrzeni i rozdyma komory mózgu. A ponieważ czaszka ma określoną pojemność, ucisk od wewnątrz niszczy tkankę mózgową.

Wodogłowie można rozpoznać badaniem USG. Wtedy wiadomo, że poród musi się odbyć cesarskim cięciem i zaraz potem trzeba jak najszybciej zmniejszyć ciśnienie wewnątrz czaszki, a nadmiar płynu z mózgu skierować do przedsionka serca albo do jamy otrzewnej. Możliwe jest też wykonanie takiego zabiegu jeszcze w łonie matki. Wtedy delikatna tkanka mózgu ma szansę na prawidłowy, niemal niezakłócony rozwój, a dziecko - na normalne życie.

Dobrze mieć bliźniaka

W pokoleniu naszych rodziców czy dziadków bliźnięta jednojajowe (te identyczne) należą do wyjątków. Co innego w pokoleniu dzisiejszych trzydziestolatków. Bo od trzydziestu kilku lat przeżywa więcej bliźniąt niż dawniej. Nadal jednak ciąża mnoga jednojajowa to ciąża większego ryzyka. U takich bliźniaków może występować tzw. zespół podkradania. Ma to miejsce wtedy, gdy istnieją w łożysku nieprawidłowe połączenia naczyniowe (tętnicze lub żylne) między jednym a drugim bliźniakiem. Wtedy jeden drugiemu może zabierać krew, przez to ten drugi gorzej i wolniej się rozwija. W skrajnych przypadkach może obumrzeć. Ten większy zaś może mieć niewydolność krążenia, bo jego serce cały czas pompuje nadmiar krwi.

Dziś najczęściej już od pierwszego USG wiadomo, ile jest płodów. Matka bliźniąt jest pod szczególną opieką lekarską. Powinna przynajmniej raz na miesiąc pokazać się u lekarza, a jeśli czuje nieprawidłowe (za słabe lub za mocne) ruchy płodu - nawet częściej.

Lekarz powinien badać stan zdrowia dzieci, zanim się urodzą - co miesiąc.

Konflikt plusa i minusa

Problem pojawia się w drugiej i kolejnych ciążach, jeśli matka ma ujemny czynnik Rh, a kolejne dziecko w jej łonie odziedziczyło po ojcu dodatni. Przeciwciała matki przedostają się w czasie ciąży przez łożysko, atakują krwinki płodu i niszczą je. Konflikt serologiczny budzi obawy, że drugie dziecko jeszcze w macicy dotknie anemia, a także że urodzi się z uszkodzeniami mózgu, nerek i innych narządów. Lekarze, o ile stwierdzą, że istnieje ryzyko (do tego wystarczy badanie krwi matki) albo ostatecznie się upewnią o jego istnieniu (za pomocą kordocentezy - pobrania próbki krwi płodu z żyły pępowinowej pod kontrolą USG) - mogą przeprowadzić jeszcze w łonie matki transfuzję dopłodową. Krew płodu wywołującą konflikt zastępuje się krwią o tej samej grupie, ale z ujemnym (tak jak u matki) czynnikiem Rh. To pozwala bezpiecznie donosić ciążę.

Ryzyko konfliktu serologicznego można zminimalizować, jeśli kobiecie po porodzie lub zabiegach interwencyjnych poda się odpowiednią dawkę immunoglobulin neutralizujących szkodliwe przeciwciała. Jest to całkowicie bezpieczne dla matki, a pozwala z większą ufnością oczekiwać kolejnej ciąży. Ultrasonografia (USG)

- Nie ma żadnej pracy naukowej, która by stwierdzała, że badania USG są szkodliwe dla płodu - mówi dr Joanna Dangel, kardiolog dziecięcy z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, od dziesięciu lat zajmująca się prenatalną diagnostyką kardiologiczną.

Badanie USG pozwala lekarzowi obejrzeć dziecko, kiedy od poczęcia minęło zaledwie dziesięć tygodni. To także dlatego dzieci leczy się dziś szybciej i skuteczniej niż kiedyś.

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, USG wykonuje się:

* ok. 10. tyg. ciąży - by przekonać się o jej istnieniu i stwierdzić, czy jest pojedyncza czy mnoga,

* między 18.-20. tyg. - bada się stan i ułożenie łożyska (przodujące grozi powikłaniami i wyklucza poród siłami natury, nisko schodzące wymaga starannego i częstszego niż normalnie monitorowania przebiegu ciąży) i rozwój dziecka (głowa, kręgosłup, klatka piersiowa, serce, przepona, żołądek, nerki, pęcherz moczowy, nogi, palce). W tym czasie jest to widoczne najlepiej. Już wtedy można też stwierdzić takie wady jak np. rozszczep wargi i podniebienia.

* ok. 28. tyg. - porównuje się wyniki drugiego badania, sprawdza, czy dziecko prawidłowo rośnie.

* w 38. tyg. (ewentualnie) - sprawdza się ułożenie płodu i planuje poród (siłami natury albo za pomocą cesarskiego cięcia).


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria