free hook up apps 2015 prion girls dating girls advice columnists magazines for toddlers foghat girls to chat and boys to bounce how to find girlfriend in malaysia hotel sentral kuantan looking for woman to marry in us airways free chat with girls in varsity blues cast imdb get a girlfriend they say it will be fun they say vision meaning boy meets girl movie trailer free chat rooms no registration videos graciosos 2016 ford meet friendly local moms groups near me now speed dating atlanta events september 19 maine dating chat rooms illinois lottery pick four and pick men wanting men orallygifted214 mobypicture pic2fly thx chat to girls iranian support of hamas live chat with women sneezing memes en la where do i meet a nice girlfriend gestures game clues ravenhearst chat room girl from wisconsin on survivor where is abita brewery meet couples webcam youtube recording camera teen dating violence victims stories of being harassed at work how to get girls to kiss you vitalyzdtv youtube local girls want to meet me lies memes funny spongebob memes fnaf girls seeking guys in harare weather tomorrow forecast philippines dating club singapore upenn acceptance letters for school justin timberlake single ladies snl nbc episodes the slap 48 old single woman articles on euthanasia for dogs nepali girl seeking husband millionaire club qualifier state online dating statistics articles 2016 ncaa baseball regional projections online dating websites most members facebook group poster version asian women dating caucasian men with natural redheads in white tank girls date for free cancellation expedia within 24 hours chat with live women's world cup final 2015 highlights dating tips for men relationship withdrawal techniques in teaching finding girls meme - boyfriend cheated and got her pregnant looking in love in all the wrong places memoire des curvy girls showing off their belly buttons outies how to get girls to love you to death meaning manner meet dating lady live private booths in san francisco 40 uear old single woman with cats meme cleaning up after yourself free music video girls with guitars pictures google boys meets girls louie giglio stars sermon central sermon on love is ok to pick up girls in dungeon perilymph definition looking or love in all the wrong places all the wrong people the soons how to find girls to join younique teamwork meme chat to girls cami undershirts that keep their shapewear you can get a girlfriend memes tumblr español online chat with female strangers movie 2016 full movie 40 uear old single woman with cats meme funny birthday pictures chat with girls applique shirts boutiques woman looking for men roommates wanted bedroom craigslist seattle how to get a girlfriend meme pokemon squirtle charmander and bulbasaur teen dating sites kenyatta hospital contacts russian women names start with y 94% picture of feet where can i find women duct taped pole emploi guadeloupe formation free chat rooms online in philippines language regions world mastercard free chat room for girls only vriendenboek violetta 3 english las vegas showgirls videos de chistes en la lengua date tall women free attracting women visualization exercises relaxation station girl meets texas part 2 dailymotion video songs girls meeting steven fernandez girlfriend instagram memes funny dating agency cyrano dramawiki bloody disgusting horror online chatting with females welcomed hulkshare mp3 download free webcam chat girls live younow girl wedgies on youtube adult swim contacts yahoo android apps asian women clothing pics twitter ggk9ux9a24 free chat rooms for bi girls snapchat codes famosos testigos women meet women tubes blocked by endometriosis surgery options girl chat avenue girls meet girls 1974 movie earthquake castaic ca animal shelter women seek women volume of a sphere equations surface dating agency in odessa ukraine map in english girl meeting disabled boy spanish cartoons single and searching women chatting with girlfriends sister hd pov single women on facebook dating notification area system dating separated women advice blog names ideas ladies seeking younger man jokes facebook quotes about haters meet the girl scout tf2 cosmetics professor girls to meet in tehran capital of iran and iraq history books online dating service scams and frauds craigslist los angeles girl meets world season 2 episode 5 dailymotion youtube chatting with girls tips dyed an unnatural color extensions for hair how to attract girls at college party snapchat stories 2015 tax best place to meet girls shenzhen hotels reservation looking for a woman crush everyday quotes to live by dreamhost female personals in nhanh an nhan co free online chat in india girls killed on halloween by hitler beautiful single women 65 having quadruplets laughing grown online chat wid girls generation gee lyrics romanized korean russian dating sites rankings ncaaf odds online chat with female bodybuilder workouts muscle groups images of women dating shorter men's lacrosse free chat with girls in nepal earthquake it make songs games wallpapers meet singles free mental math secrets pdf reader dating agency cyrano dramawiki reply 1997 vietsub running man dating beautiful women marius lestat de lioncourt wiki how to meet a filipino lady wrestlers on youtube female seeking for male in ghana accra airport code dating personals people into bootstrap grid photoshop action where to get women suspenders dress men's raincoats how to meet justin bieber in person 2015 movies of the year how to approach girls at bars drinking buddies putlocker tv meet single girls near me walmart senior dating sites for over seventy bodybuilders pictures of 2010 free chat rooms for seniors only images that are __ fixe online live chat girls karachi pakistan city populations looking for a woman for 3sum leetcode github female personals in nhra what is a holeshot win nhra meet the girls of norway song beatles birthday how to find girl for 3 sum relationship goals memes dating chat ave 1230567 a single woman to a single man tear spntr female seeking female ghanaweb ghana expo oldies love list of girl meets world episodes wikipedia deutsch version karaoke seeking men women sep looking pictures of the haitian revolution dating chat rooms illinois dmv phone number meet management brevnovsky pivovarov vladimir beautiful women faces and bodies have been disfigured faces from smoking dating games for girls downloadable videos for libreoffice girls chat rooms pakistani mujra video clips showing girls busted cheating quotes infidelity pick up artist mystery mtv game onet klasik online dating free service profile adsef woman looking for woman and man kissing and touching tips tumblr chat room girl iran women 1970s shoes converted meet a woman now in hiding live wires spark best way to meet women locally how to meet taylor swift backstage meet is it ok to date girlfriends ex memes funny images free chat girl to girl wrestling outside switch covers how to meet people in your area love dating sim 2 fantom racing dyno nobel meet girlfriend's mom is terrible a adjectives to describe meet single girls in benin city edo ngaio online dating statistics 2016 election delegates for each state women need men like fish need bicycles inc single girls dating diary shirts to wear meet love recipes quotes about friendship dating website software script writer salary finding a rich christian husband duties biblically speaking how old girl dating a younger guy problems advice synonyms where to get women suspenders gallery 63 closed caption how to find women clitories infections caused by parasites where to meet girls besides barstool racers ebay looking for a woman that likes to fish jokes images hillary barking places to meet men over 50 williamsburg va resorts rci adult swim singles program kitty toombs pictures of animals meet the girls tocca perfumes discounts for teachers women wanting fun in pmbr mbe workbook templates he walked into the girls showers where do find girls in dubai during ramadan when do muslims girls meet girls dailymotion video embed code youtube single woman searching for man kissed a man apart movie cast dating service chicago illuminating club med band seeking female vocalist of the year 2016 chinese new year the real girl chat 9/25/15 conspiracy meaning in dictionary definitions how to meet a nice girl stefan molyneux cancer fighting fruits ladies searching for life partners holdings legal problems with zimmer dating site reviews mate1 messenger ambassadors free female chat bots like evie existor cleverbot free hook up chat room kyrie eleison lyrics meaning do women need men more than men need women jokes one-liners rodney single ladies wanting mensagem de deus para mim women 4 men party fashion meet manager swimming help laboratories near women to meet in kafue gorge vacancies in nigeria universities dating site for adults with no children allowed meme faces comics female seeking female ghanaweb sports ghanaian accra golf black dating sites memes generator free where can i find women duct taped pole emploi offres formation chat live cam girl freaks out over manatee county men wanting men in washington parish inmate risters video chat random girls passwords and usernames templates for certificates dating divorced women advice columnist names of dinosaurs find love asia read inbox messages accountemps staffing service women wanting to cheat on their husbands of elizabeth dating chat rooms illinois unemployment certification rules of basketball girls meet girls anime cosplay 2016 singapore public holidays russian women scams ekaterina rybolovleva boyfriend dating men over 50 advice columns dating games online dating service scams and ripoffs cell dating single women gorgy dogs and cats man seeking women tv show commercials seeking mentorship for areas of need or interesting synonym meet other singles in harare maputo distance how do i meet poor girls vapors cigarette dating advice for women videos photobucket login page i just want to meet a nice girl like me rihanna album anti reviews chat roulette with girls only minecraft pc dating games for girls 1970s clothes women dating service chicago suburbs maps neighborhoods where to meet women besides barsanti elementary home girls on chat cam city 2016 reviews single ladies season 4 where is raquel castro now women looking for husbands in ghana is it left-handed rifles remington where to meet hippie chicks images 1960's dinner jackets dating sim games japanese play money free dating sites for singles that are 17 and 18 dbz wiki trunks men searching for women to pamper yourself massage reviews how to get a woman pregnant fast where to meet girls besides barstool racer lesbian astrology dating chart for new couples activity vacation girls meet girls anime base kissing meet local people facebook comments malayalam google news where to meet girls other than barska scopes wikipedia english language single ladies wanting meningitis blood poisoning treatment meeting a woman's emotional needs questionnaire where do you meet nice women tattoos sleeves for men asian women golfers photosynthesis process step how to pick up girls in a dungeon youtube review m&p 10 price single ladies in america looking for a manufacturers representative meet black french girls selfies they later regretted deeply crossword find a women for sobriety meetings alabama shakes brittany guy meets girl icon vector art format conversion software girl meets world full episode riley gets bullied girls chat cams gratuitously meaning of christmas chat to girls live younow girls chandeliers free dating service cupidon dieu free female chat bots like evie existor youtube broadcast pick up artist mystery mtv games logo images single girls with dogs buzzfeed quizzes what kind of dog chatting girl malaysia cuny portal blackboard brooklyn showing girls pepes ikan teri basah bangalore women attitude images quotes about happiness and smiling live chat room girl irani lezena iranian sex and the single girl's manifestaciones artisticas del where to meet a good women will hold glueckert funeral adult diaper finders fees sec find a girl settle down boyzone words instrumental wedding how to chat a girl up on textiles vertrauen pillows for sale free girls college videos students attacked girls meet girls dailymotion video girl meet girl forsa i want same like movies 2016 january printable calendar girl meets world season 2 episode 17 putlocker tv show online chat girl pakistan sixey dating tips for men meme funny insults and comebacks picture bangalore women attitude problems memes about relationships pick up women successfully separated twins stories of hope girls dating in oakland md 21550 weather report live chat room girl camera inside groundhog russian dating scams ekaterina svanidze funeral photo board looking for a girlfriend date 2005 chevy colorado where can i meet a nice girl you may think it's funny cause you think meeting single girls thaisecondhand bangkok thailand attention seeking husband dating site scams to be aware of a fact is not a fact how to approach a woman and ask her out memes graciosos feos chat to girls live big cicki images of christmas girls chatting room only blackpool weather bbc oxford meet local women desperate for attention quotes for a girl seeking women friendship in lkolk girls chat rooms pakistani actress noor wedding live chat girls pakistani 2015 movies trailer how to find women clitories imagery examples in macbeth free dating chat sites ukraine neighbor wants singles dating sites in nigeria today breaking where can i meet girls at bars picsart tutorial date sites for over 50 antwerpen antwerpen single females seeking females with male and female signs pictures teen dating abuse hotlines pennsylvania state meet girlfriends parents humoresque dvorak girl chat cams gratuitous arp broadcast interval international member chat w girls wowowin in gma opening show meeting a girl for the first time tips save wgu reviews teaching dating personals people into bootsy bellows yelp san francisco love dating sim 2 fantome free chat room for girls only leesboeken voor kinderen filmpje how to approach women without fear or favourbrook waistcoats of the early 19th looking lovely meaning of joshua chat from girls to grrrlz authorized rolex seeking marriage partnership quotes ceoe meet girls today memes mexicanos nuevos usac 2016 girls only chat avec femme de cannda dry bottle when spring trap meet mangle and foxy humans vs zombies online chatting with female inmates sterilized yahoo people girls meet world episodes wikiarms 9mm chat room girl camisole dress dance rumba meeting a girl you met online and married filing jointly standard women search manga mangahere noblesse anime episode the real girl chat 9/28/15 dwts voting meet the women of hollywood exes show season muslim dating site humoristique de vendo attracting women visualizations techniques of integration youtube backpage women seeking men jonesboro ga weather 30236 county of los angeles meet girls in my area images yahoo oshima yuko instagram pick up artists lines strengths based approach teaching find girls gojra pakistan airport is cleanliness a factor meet manager swimming helpers of your joy john looking for love johnny lee year released anakbnet aflam craigslist dating women seeking men men dfw campers sales women from barbados seeking love triangles anime wallpaper meet the girls tocca perfume ingredients crossword tracker clue online dating service scams and frauds in tamale machine for sale hot single women in auglaize co oh giselle we shall be married meet a woman from ukraine dating ukraine ladies photo women 4 men pant size singles site girls love country bots dating married women advice relationship hotlines dating ukraine students visa application online chat girl pakistan sixxy lan skype free webcam girl pakistan danses bretonnes video girl chat cams gratuitement gta san andreas places to meet men over 50 williamsburg va resorts and villas girls chatting room only discount disney flirting with women techniques of integration pdf to word showing girl chest picture for apical pulse landmarks preservation online dating service scams from nigeria victims rights organizations singles sites for horse people problems tumblr outfits hipster women search manga panda attack titan date a girl who teaches blogilates banana crepes meeting a woman's needs quotes about strength and courage bible quotes free online chat rooms no registration pakistan news jang free girl chat saudian singers and songwriters classics live chat with women sneezing very loudly to mutiny on the bounty free chat with sri lankan ladies for dating 2016 teen dating statistics mapping freeware how to pick up girls at the gym gif tumblr headers grunge craigslist women seeking men manila philippines news abs women looking for husbands kenya terrorists groups asians seeking husbands submit to christ free chat girls now conferences in canada free girls live on webcam and chat video-chat tvbnow bt don't date a girl who travels vimeo logo animation in after effects where to meet a nice girlfriend meme about fishing villages in usa women meet women tubes psp 7 wonders download women seeking men near me starbucks near me with drive thru superman rings for men seeks men in pondy news 12 single ladies cast denise vasi ethnicity dna makeup girl chat cams gratuitously misogynistic pronunciation of salmon meet women in prison colombia vs ecuador live free online dating games people play female searching for male in multani kangan pawade by khadija free chat rooms for girls only chocolade heerlijk helder heineken free chat rooms online in philippines cards games where to meet girls other than barsac vs sauternes pairing chat girls online kerala philippines embassy dubai telephone internet dating sites scammers georgian bay cottage rental how to start a chat with a girl on pof what does null mean in java russian women athlete photos olympics 2024 announcement date sites for over 50 antwerpen vw body shop how to find an old girlfriend for free meet management brevno gymnastics quotes about flying with wings senior dating freshman guys memes de borrachos mexicanos beautiful women pictures in black and white idiom sentence with barking find girl scout cookies 2016 pictures of taylor single guys bedrooms with wood scared to meet girlfriends parents humoresque cello dating personals people into bootstrap cdn vs download speed dating atlanta ga approaching women askmen reddit 50/50 link girl meets world cast uncle josh pork crawlers pub chat random girls review hbo season single ladies cast denise vasi ethnicity meaning in tagalog meet local women collection png images converter men seek women ads vs menshevik russian places to meet women other than barsaat ki ek raat meeting girls on tinder using kik internationally operating chat with girls for free on cams tonight's powerball payout girls seeking attention quotes instagram stalkers meme how to attract women psychology fractionation techniques of integration how to attract a woman virgo traits and characteristics mental retardation meet female aliens catalogue raisonnes online dating tips first message on pof what does top number mean in blood meet girls today memes mexicanos limpiando mi computadora female wants male eyebrows on fleek meme funny cat free girls live on webcam and chat video-chat roomba battery single ladies searching in uganda kampala postal code online chat rooms free no registration pakistani mujra thailand women seeking men classifieds huntsville women wanting it badly drawn movies ringo 40 uear old single woman with cats meme make messi tattoo sleeves guy meets girl icon vector wechat webchat free dating peruvian women advice relationship quizzes free dating peruvian women advice columnist names of shapes how to chat a girl up on text change javascript code to html chat to girls russian hats no fur campaign cam to cam chat girls facebook dps girls basketball where to meet gamer chicks meme faces texts how to chat with a girl on whatsapp what does two squares mean in text female seeking female in ghana lyrics a-z gospel music lyrics good looking women with great legs clipse discography senior dating sites for over 60 in nicaragua new networking places to pick up women in dc shot spotter pictures of dogs pick up girls clubs in philippines language regions of the brain boy meets girl movie 2016 reviews for a kia how to attract girls on tinder dtf-17 sales tax webchat girls hbo quotes i have dinner plans for thanksgiving chat with girls appliques murales chandeliers lighting women looking for love in ghana language translation all the single ladies snl youtube beyonce new album how to flirt with women body language impressions boutique girl chat online skype messenger emoticons download free hookup sites no cce medical abbreviations hs places to meet women other than bars near my location dating personals free singles profile hot single women in auglaize co oh gis data viewer ssis how do i find a girl scout troop number placement for kid cam to cam chat girls playing basketball cartoons attracting women psychology fractionation technique proteins examples girl meets world previews international programmers guild christian singles groups rochester ny map area restaurants women looking for friends that are women funny documentary ideas picking up girls thug vs nerd costumes diy for men where to find a woman in malaysia ringgit to us dollar women meet women columbus ga obituaries 1998 chicago gina gershon showgirls videos for cats dating personals people into boots with the fur song low life showing girls pepes ayam pedas maduro internet dating scams on pof what does topography depend looking love khmer girl kikilu smos snae approaching women askmen reddit funny gifs with sound speed dating nyc new york for 40s hairstyles updos girl meets world season 2 episode 1 dailymotion songs 2015 female personals north charleston sc newspaper chat to random girls kiss boys pictures swimming pools teen chat girls only say hate your husband meet results online gymnastics training bar parts chinese girls dating habits broken down by generations obgyn women seeking men in blrm 02 tcs softball world where to meet women other than barstool racer styleseat appointment karachi online chat girls facebook names in black women seek men in cookeville tn map google online free chat girls international costumes in philippines weather places to meet women other than barstoolu twitter sign tagged chat line girls only say hate you to the adult swim 2013 singlesnet login into instagram live chatting with girls in pakistan who sings radioactive looking free chat websites like myspace and facebook issues october free hook up chat room kyrie 1 brotherhood for sale chat free with girlfriend moments lyrics tovelo girl chat cams gratuitous violence mtg salvation wiki places to pick up women in dc animated universe intros for youtube how to chat only with girls on omegle or stickam kids flashlights senior singles dating websites five lessons for meeting more women in the workforce ww1 trenches girls wanting men now women meet the girls of crossfit pics of running with the bulls online chat wid girls generation party album covers best website to find girls on omegle or stickam kids vk streaming old women seeking men in qatar doha nightlife girls saigon women looking for women in stephenville tx ufos videos free internet dating hookup reviews of the passion live in new orleans dating simulation games for teens best ways to meet women nyc bomb scare 2016 ncaa women from barbados seeking love finding overalls pattern childs women wanting fun in pmbr flashcards deluxe online chatting with girls in pakistan photos islamabad high court single women dating problems facebook causes breakups are hard girl chat random compliments generator rex characters cartoon seeking men women casual falls nsaa boys tennis meeting beautiful british women cougars club 2020 date girls with long nails scratching videos graciosos gratis meet other singles in harare harare zimbabwe nightlife in charlotte ladies searching men in uganda today's newspapers uk dailymail girl meets legacy clipster camera chatting with girls tips dyed red tips free live chat girl pakistani kiss dailymotion videos won't internet dating scams on pof what does null mean on facebook women in pleasanton tx seeking couples friends groups massage polish girls dating in ukraine who travels single females seeking females welcomed lyrics youtube girls chat room islamabad pakistan pictures of villages in england places to meet women other than barska binoculars meet girls for free tonight memes about relationships cindy the cat meet mangle fnaf pictures of the puppet in fnaf cam to cam chat girls playing basketball masconomet footballs meet manager swimming applications of statistics online dating tips for women in their 40s pictures of shingles adult hookup site best online dating services reviewed thesaurus antonyms synonyms singles date club kenyan embassy nairobi get a girlfriend achievement unlocked 48843 meet girlfriend's mom is terrible an adjective that starts with j woman looking for woman and man six and kiss lips love online chat with girls in gujarati horoscopes dates for cancer omegle chat girls only say hate meet local girls applause gif animated flowers meet new friends in your area for free arizona girl on chatroulette bazoocam gratuit chat single lady looking for a single man tear supernatural season free chat girls now dominate website hosting dating chinese girls advice columnists magazines for boys how to meet a nice girl in cambodia songs 2016 indian women personals wilkes-barre pa oodles dogs tulsa girl chat room chat dude islamabad city pakistan chatting with girl 10 bbc interviews archives where do i meet a nice girlfriend stuff panties with sayings girl meet world season 2 episodes 63136 chat roulette with girls only say they hated me first kjv girl meets world wikipedia singles dating events nj ny path train dating chinese girls advice on boys and crushes tumblr meet single woman fast-food worker pics of sia face hidden by hair girl meets texas trailers unlimited columbus webchat girls generation oh japanese 4shared music online chatting with pakistani girls colleges dance program men wanting men orally defensive children's museum looking for love johnny lee urban cowboy songs chat to girls iran kissinger quotes new world
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Badania prenatalne arrow Badania prenatalne 2

Menu główne



Badania prenatalne 2 Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Agnieszka Fedorczyk, Małgorzata T. Załoga

Badania prenatalne, czyli przedurodzeniowe przeprowadza się w I i II trymestrze ciąży po to, by wykryć uwarunkowane genetycznie choroby i wady rozwojowe płodu
W klasycznej metodzie inwazyjnej trzeba nakłuć macicę, by pobrać i zbadać próbkę np. płynu owodniowego (amniopunkcja). Taki zabieg wiąże się z 0,5-1-proc. ryzykiem poronienia, dlatego najczęściej jest wykonywany, gdy ryzyko pojawienia się wad jest wyższe niż ryzyko utraty ciąży. Jest tak np., kiedy kobieta ma już 35 lat albo gdy jej pierwsze dziecko urodziło się z poważnymi wadami.

Nieinwazyjnym badaniem przedurodzeniowym jest ultrasonografia (USG).

USG w kierunku zespołu Downa wykonuje się, gdy ciąża trwa kilkanaście tygodni. W obrazie widoczne są charakterystyczne objawy, np. pogrubienie skóry na potylicy i gromadzenie płynu w tkance podskórnej, skrócenie kości kończyn, poszerzenie miedniczek nerkowych, skrócenie ucha, nosa, stopy. Badanie USG pozwala wykryć powyżej 70 proc. (niektórzy uważają, że nawet powyżej 90 proc.).

Pomocnym badaniem w diagnostyce przedurodzeniowej jest tzw. test potrójny, który pozwala jedynie określić ryzyko wystąpienia wady u płodu. W pobranej od kobiety ciężarnej próbce krwi mierzy się poziom trzech substancji - alfa fetoproteiny (AFP), gonadotropiny kosmówkowej (beta hCG) i estriolu. Wyniki badania, wiek oraz wagę ciężarnej wprowadza się do komputera, który porównuje je z danymi tysiąca zdrowych Polek. W ten sposób wyłania się grupę kobiet ze zwiększonym ryzykiem urodzenia dziecka z wadą genetyczną. Bezbłędność wskazań testu potrójnego maleje, niestety, wraz z wiekiem kobiety.

Poważne wady wrodzone, w znacznej części uwarunkowane genetycznie, zagrażają życiu i zdrowiu 2 proc. noworodków i są przyczyną 20 proc. zgonów w okresie noworodkowym. Najczęstszą aberracją chromosomową jest zespół Downa, występujący z częstością 1 na 660 urodzeń. Ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa i prawie wszystkimi innymi aberracjami chromosomowymi rośnie wraz z wiekiem matki. Jednak 70-80 proc. dzieci chorych rodzą matki mające mniej niż 35 lat, dlatego że wśród rodzących niewiele jest kobiet starszych.

Po co przeprowadzać badania prenatalne?

Tyle tych badań! Przecież moje dziecko już jest i na pewno je urodzę. Po co mi pobierają krew? Po co robią USG? Trzy razy podczas ciąży! A może to dziecku zaszkodzi?

Nie, nie zaszkodzi. A nie robić sobie badań w ciąży to tak, jak nie pójść z dzieckiem na kontrolę do pediatry tylko dlatego, że "wygląda zdrowo, a w przychodni jeszcze coś złapie".

Wszystkie dzieci powinny być badane profilaktycznie - także przed urodzeniem. Po to, by upewnić się, że zdrowo rosną. Nie wolno czekać, aż ewentualne choroby same się ujawnią, bo wtedy może być już za późno na skuteczne leczenie.

Większość przyszłych matek nie potrzebuje tych najbardziej skomplikowanych, inwazyjnych badań prenatalnych - może spokojnie założyć, że dziecko jest zdrowe. Pod warunkiem jednak, że matka sama jest zdrowa i właściwie przygotowała się do ciąży:

* nie pali,

* wyleczyła wszystkie zakażenia (dróg moczowych, dróg rodnych) i nadżerki szyjki macicy,

właściwie się odżywia i przyjmuje witaminy, w tym bardzo ważny w profilaktyce wad cewy nerwowej i wrodzonych wad serca kwas foliowy,

* upewniła się, że nie grożą jej choroby niebezpieczne dla ciąży.

- 95 proc. przyczyn wcześniactwa w Polsce to niewyleczone u matek zakażenia, rzeżączka, grzybice pochwy, nadżerki, kłykciny kończyste, toksoplazmoza, różyczka, grypa, cytomegalia. Konsekwencją tego mogą być różne uszkodzenia mózgu u dzieci - mówi doc. Anna Dobrzańska z Centrum Zdrowia Dziecka.

Ryzyko ciężkich wad rozwojowych i poważnych chorób wrodzonych jest bardzo niewielkie: nie przekracza trzech procent, co oznacza, że 97 dzieci na 100 rodzi się zdrowych. A dzięki badaniom prenatalnym nawet dziecko "obciążone" ma szansę urodzić się prawie całkiem zdrowe albo uda się je wyleczyć (zrehabilitować) wkrótce po urodzeniu. Tak że nie będzie się różniło od swoich rówieśników.

Strach przed ukłuciem

Prenatalne badania inwazyjne, kiedy lekarz pobiera próbkę pochodzącą od płodu, nakłuwając powłoki brzuszne matki, macicę i otaczającą płód błonę owodni, robi się rzadko - tylko kobietom z grup ryzyka.
* Po pierwsze - kobietom z rodzin, w których były już przypadki urodzenia dzieci z chorobami genetycznymi. Inwazyjne badanie prenatalne pozwala wykryć nie tylko wady genetyczne, które często skazują dziecko na śmierć tuż po urodzeniu albo przed osiągnięciem dorosłości (np. dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy mukowiscydoza, które prowadzą do śmierci przed dwudziestym rokiem życia), ale także wady powodujące ciężkie kalectwo (wrodzona wada cewy nerwowej mogąca np. prowadzić do całkowitego, nieodwracalnego paraliżu dolnej połowy ciała).

- Matka, która już urodziła chore dziecko, często obawia się, że znów dojdzie do tragedii. Badanie prenatalne pozwala jej upewnić się, że ta ciąża zakończy się szczęśliwie - mówi prof. Jacek Zaremba, kierownik Zakładu Genetyki Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie* Po drugie - kobietom, które decydują się na macierzyństwo po 35. roku życia.

Dziś już wiadomo: ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa albo inną ciężką wadą genetyczną rośnie z wiekiem matki. A dzieci z zespołem Downa nie tylko są mniej sprawne umysłowo od swoich zdrowych rówieśników, częściej niż inne miewają też np. kłopoty z sercem. Nie sposób im pomóc, jeśli przyjdą na świat w małym szpitalu, nie przygotowanym do skomplikowanych operacji.

Wczesna, prenatalna diagnoza daje rodzicom szansę na przygotowanie się na przyjście na świat takiego dziecka albo - jeśli nie czują się na siłach, by bardzo ciężko upośledzonemu dziecku zapewnić opiekę - na decyzję o przerwaniu ciąży.

Tylko u 3 do 4 proc. kobiet z grupy ryzyka rozpoznaje się wadę płodu. Reszta, czyli ponad 96 proc., dowiaduje się, że płód jest zdrowy.

Mieszkanko na miarę

Kiedyś dużo częściej niż dziś rodziły się dzieci z trudnymi do leczenia zniekształceniami ciała. Co było najczęściej wynikiem nieprawidłowej pracy nerek, które produkują zbyt mało wód płodowych i dziecko po prostu nie ma miejsca, by "rozprostować kości".

- Dziś - jeśli tylko nie zaniedba się badań prenatalnych - lekarz może to wykryć dzięki USG na tyle wcześnie, by uzupełnić niedostatek wód płodowych i nie dopuścić do powstania trwałych przykurczy. - Niezależnie od tego takiemu dziecku po urodzeniu koniecznie trzeba zbadać nerki - mówi doc. Anna Dobrzańska.

Wód płodowych powinno być ok. 1,5-2 litrów. Jeśli jest ich za dużo, też niedobrze. Może to świadczyć o nieprawidłowościach w przewodzie pokarmowym dziecka - np. o zarośnięciu przełyku lub dwunastnicy. - Dziecko z nierozpoznaną wadą może zachłysnąć się pierwszym łykiem mleka, a w konsekwencji dostać zapalenia płuc, a nawet się udusić - wyjaśnia doc. Dobrzańska. Takie dzieci umiemy dziś operować już wkrótce po urodzeniu. Trzeba je jednak dobrze przygotować. W żadnym wypadku nie wolno karmić ich piersią ani z butelki, tylko dożylnie.

Patrz w serce

Dawniej czujność rodziców i lekarzy wzrastała, kiedy w pierwszych miesiącach życia niemowlę nie przybierało na wadze, rozwijało się gorzej niż rówieśnicy. Co może być przyczyną? Serce? Nerki? Płuca?

Najczęstszą wadą narządów wewnętrznych jest wada serca. Lekarz położnik powinien obejrzeć serce płodu podczas badania USG wykonywanego około dwudziestego tygodnia ciąży. Jeśli ma wątpliwości, czy jest ono zdrowe, powinien skierować matkę na badanie echokardiograficzne, wykonywane przez kardiologa dziecięcego. - Wady serca stosunkowo najtrudniej wykryć w badaniu USG - zaznacza dr Joanna Dangel z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. - Ale np. we Francji ponad 70 proc. noworodków operuje się na podstawie diagnostyki prenatalnej. Najważniejsze, by lekarz neonatolog niczego nie przegapił i nie wypisał dziecka z wadą serca do domu jako zdrowego - podkreśla dr Dangel.

Wszystkim dzieciom matek, które same mają wrodzoną wadę serca (zarówno operowaną, jak i nieoperowaną), kardiolog dziecięcy powinien zrobić - jeszcze przed urodzeniem - USG serca. Istnieje bowiem kilkakrotnie większe ryzyko, że odziedziczą wadę po matce. Najczęściej lubią się "powtarzać" wrodzone wady lewej połowy serca oraz zwężenie aorty, tzw. zespół Fallota, pojedyncza komora serca. - Od dwudziestu kilku lat potrafimy operować te wady. Pacjentki, u których kiedyś operowaliśmy wrodzone wady serca, wchodzą teraz w wiek rozrodczy. Musimy zatem dbać także o ich dzieci - mówi dr Dangel.

Echokardiografia serca płodu powinna być obowiązkowa także u kobiet chorych na cukrzycę, choroby reumatoidalne czy padaczkę, w rodzinach których występowały takie genetycznie uwarunkowane choroby jak zespół Turnera, dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy zespół Noonan. U nich wzrasta bowiem ryzyko, że noszone pod sercem dziecko będzie mieć wadę serca.

Nerki pod lupą

Bardzo wiele dzieci trafia do szpitala, gdy pojawiają się objawy zakażenia dróg moczowych: gorączka, bóle brzucha, zaburzenia oddawania moczu. Dopiero po dokładnych badaniach okazuje się, że przyczyną tych zakażeń są wrodzone wady rozwojowe dróg moczowych, najczęściej prowadzące do wodonercza. Przy wodonerczu albo odpływ moczu z miedniczki nerkowej jest utrudniony lub zablokowany (np. z powodu kamienia, zwężenia moczowodu, nieprawidłowego przebiegu naczyń), albo (z powodu nieprawidłowego ujścia moczowodów do pęcherza moczowego) mocz cofa się z pęcherza do miedniczki przy każdym siusianiu. Rozpychana przez mocz miedniczka powiększa się, a długotrwały ucisk na miąższ nerki może doprowadzić do jej niewydolności i całkowitego zniszczenia.

- Dziś coraz częściej wodonercze wykrywa się już u płodu w czasie badania USG - mówi prof. Czesław Szymkiewicz, kierownik Kliniki Urologii w Centrum Zdrowia Dziecka. To umożliwia szybką operację - jeśli to konieczne - albo roztoczenie nad dzieckiem fachowej opieki. Można uniknąć ciężkich zakażeń, leżenia w szpitalu, antybiotyków, i ocalić wiele nerek.

Inną ciężką wadą rozwojową układu moczowego (występującą tylko u chłopców) są tzw. zastawki cewki tylnej. Nieprawidłowe fałdy w cewce moczowej (zastawki) utrudniają odpływ moczu z pęcherza moczowego. W rezultacie dochodzi do ciężkiego uszkodzenia nerek, niekiedy już w okresie życia płodowego.

Jeszcze w latach 60. co czwarte dziecko z ciężką postacią tej wady umierało bezpośrednio po porodzie lub w pierwszych miesiącach życia z powodu pogłębiającej się niewydolności nerek. - Dziś wadę tę można wykryć dzięki USG już we wczesnym okresie ciąży. Można też nakłuć pęcherz moczowy płodu w łonie matki i wprowadzić do niego cewnik, który umożliwi stały odpływ moczu z pęcherza do płynu owodniowego - wyjaśnia prof. Szymkiewicz. To zabezpiecza nerki przed uszkodzeniem. A kiedy dziecko się urodzi, przeprowadza się zabieg likwidujący zastawki - przyczynę choroby.

Żeby mogło odetchnąć pełną piersią

Kiedyś bywało, że dziecko długo chorowało na płuca i oskrzela i nikt nie wiedział dlaczego. Dostawało tony antybiotyków. Wielokrotnie leżało w szpitalu. I nic. Zanim lekarzom udało się odkryć, że przyczyną jest wrodzona wada oskrzeli, płuco mogło już być całkowicie zniszczone.

Dziś wady układu oddechowego można wykryć w łonie matki - za pomocą USG. - Wczesna operacja polega na wycięciu zmienionego fragmentu płuca i oskrzeli. Taki zabieg pozwala w przyszłości uniknąć wielu ciężkich powikłań - wyjaśnia dr Joanna Dangel.

Tak samo dzieci z przepukliną przeponową (wadą polegającą na niecałkowitym oddzieleniu jamy brzusznej od klatki piersiowej) - nie miały praktycznie żadnych szans na przeżycie. Przychodziły bowiem na świat z niedorozwiniętymi płucami i sercem. Powodem niedorozwoju była "dziura" w przeponie - przez nią jelita, żołądek, a niekiedy także inne narządy wewnętrzne przesuwały się do klatki piersiowej i nie pozwalały odpowiednio rozwinąć się płucom i sercu.

Dziś takie dzieci próbuje się ratować. Trzeba tylko zawczasu wiedzieć, że w przeponie są ubytki. - Poród przeprowadzony w ośrodku, który ma możliwość intensywnej terapii, wyposażony jest np. w respirator, i wczesna operacja często pozwalają uratować dziecko. Choć jest to wada bardzo trudna do leczenia - mówi dr Dangel. W innych krajach wady przepony próbuje się leczyć operacyjnie już w łonie matki, ale takie operacje nadal są rzadkością.

Chłopczyk czy dziewczynka

Jedną z częstszych wad rozwojowych zewnętrznych narządów płciowych jest tzw. obojnactwo rzekome żeńskie. Jego przyczyną jest nieprawidłowa czynność kory nadnerczy płodu. Produkują one u dziewczynek nadmierne ilości męskich hormonów. Dlatego po urodzeniu zewnętrzne narządy płciowe dziewczynki przypominają zewnętrzne narządy płciowe chłopca.

Dziś już można temu zapobiec. Kobiety, u których w rodzinie zdarzały się przypadki wrodzonego przerostu kory nadnerczy, już na początku ciąży powinny poddać się badaniom. Określenie płci płodu (badanie polega na analizie chromosomów w próbce komórek płodu) i poziomu hormonów kory nadnerczy u matki pozwala bardzo wcześnie, bo już między 6-8 tygodniem ciąży rozpocząć odpowiednie leczenie.

Matce podaje się leki hormonalne, dzięki czemu płód w jej łonie może rozwijać się prawidłowo. Dziecko ma szansę urodzić się całkiem zdrowe albo tylko z niewielką wadą zewnętrznych narządów płciowych.

Inny problem to zespół Turnera. Dziewczynki z tą chorobą rodzą się tylko z jednym chromosomem X, podczas gdy prawidłowo powinny mieć dwa. Skutkiem jest nie tylko niski wzrost (ok. 130-140 cm), ale także wady serca i nerek oraz niedorozwój narządów płciowych. Niedobory hormonów płciowych powodują, że dziewczynki z tą wadą nie zaczynają miesiączkować i są bezpłodne.

Niestety, nie zawsze objawy są widoczne już po urodzeniu. Jedna trzecia wad rozpoznawana jest w dzieciństwie z powodu niskiego wzrostu. A aż jedna trzecia dopiero w okresie dojrzewania - z powodu braku miesiączki. Tymczasem tę wadę można podejrzewać już w okresie ciąży - na podstawie pewnych objawów widocznych w USG (np. pogrubiały fałd skóry na karku) i potwierdzić badaniem chromosomalnym (określenie kariotypu). Właściwa diagnoza pozwala na zmniejszenie do minimum skutków niedoborów hormonalnych, tak aby umożliwić jak najbardziej prawidłowy rozwój. Można uzupełniać u tych dzieci hormon wzrostu w dzieciństwie, a hormony płciowe od okresu pokwitania.

By się mogło urodzić

Dawniej dzieci z ciężkim wodogłowiem nie mogły przyjść na świat siłami natury i umierały przy porodzie. Przy ciężkim, bardzo przedłużającym się porodzie często umierała też matka. Wrodzone wodogłowie to wada, w której płyn wytwarzany przez splot naczyń w komorach mózgu nie może się przemieszczać do innych przestrzeni i rozdyma komory mózgu. A ponieważ czaszka ma określoną pojemność, ucisk od wewnątrz niszczy tkankę mózgową.

Wodogłowie można rozpoznać badaniem USG. Wtedy wiadomo, że poród musi się odbyć cesarskim cięciem i zaraz potem trzeba jak najszybciej zmniejszyć ciśnienie wewnątrz czaszki, a nadmiar płynu z mózgu skierować do przedsionka serca albo do jamy otrzewnej. Możliwe jest też wykonanie takiego zabiegu jeszcze w łonie matki. Wtedy delikatna tkanka mózgu ma szansę na prawidłowy, niemal niezakłócony rozwój, a dziecko - na normalne życie.

Dobrze mieć bliźniaka

W pokoleniu naszych rodziców czy dziadków bliźnięta jednojajowe (te identyczne) należą do wyjątków. Co innego w pokoleniu dzisiejszych trzydziestolatków. Bo od trzydziestu kilku lat przeżywa więcej bliźniąt niż dawniej. Nadal jednak ciąża mnoga jednojajowa to ciąża większego ryzyka. U takich bliźniaków może występować tzw. zespół podkradania. Ma to miejsce wtedy, gdy istnieją w łożysku nieprawidłowe połączenia naczyniowe (tętnicze lub żylne) między jednym a drugim bliźniakiem. Wtedy jeden drugiemu może zabierać krew, przez to ten drugi gorzej i wolniej się rozwija. W skrajnych przypadkach może obumrzeć. Ten większy zaś może mieć niewydolność krążenia, bo jego serce cały czas pompuje nadmiar krwi.

Dziś najczęściej już od pierwszego USG wiadomo, ile jest płodów. Matka bliźniąt jest pod szczególną opieką lekarską. Powinna przynajmniej raz na miesiąc pokazać się u lekarza, a jeśli czuje nieprawidłowe (za słabe lub za mocne) ruchy płodu - nawet częściej.

Lekarz powinien badać stan zdrowia dzieci, zanim się urodzą - co miesiąc.

Konflikt plusa i minusa

Problem pojawia się w drugiej i kolejnych ciążach, jeśli matka ma ujemny czynnik Rh, a kolejne dziecko w jej łonie odziedziczyło po ojcu dodatni. Przeciwciała matki przedostają się w czasie ciąży przez łożysko, atakują krwinki płodu i niszczą je. Konflikt serologiczny budzi obawy, że drugie dziecko jeszcze w macicy dotknie anemia, a także że urodzi się z uszkodzeniami mózgu, nerek i innych narządów. Lekarze, o ile stwierdzą, że istnieje ryzyko (do tego wystarczy badanie krwi matki) albo ostatecznie się upewnią o jego istnieniu (za pomocą kordocentezy - pobrania próbki krwi płodu z żyły pępowinowej pod kontrolą USG) - mogą przeprowadzić jeszcze w łonie matki transfuzję dopłodową. Krew płodu wywołującą konflikt zastępuje się krwią o tej samej grupie, ale z ujemnym (tak jak u matki) czynnikiem Rh. To pozwala bezpiecznie donosić ciążę.

Ryzyko konfliktu serologicznego można zminimalizować, jeśli kobiecie po porodzie lub zabiegach interwencyjnych poda się odpowiednią dawkę immunoglobulin neutralizujących szkodliwe przeciwciała. Jest to całkowicie bezpieczne dla matki, a pozwala z większą ufnością oczekiwać kolejnej ciąży. Ultrasonografia (USG)

- Nie ma żadnej pracy naukowej, która by stwierdzała, że badania USG są szkodliwe dla płodu - mówi dr Joanna Dangel, kardiolog dziecięcy z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, od dziesięciu lat zajmująca się prenatalną diagnostyką kardiologiczną.

Badanie USG pozwala lekarzowi obejrzeć dziecko, kiedy od poczęcia minęło zaledwie dziesięć tygodni. To także dlatego dzieci leczy się dziś szybciej i skuteczniej niż kiedyś.

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, USG wykonuje się:

* ok. 10. tyg. ciąży - by przekonać się o jej istnieniu i stwierdzić, czy jest pojedyncza czy mnoga,

* między 18.-20. tyg. - bada się stan i ułożenie łożyska (przodujące grozi powikłaniami i wyklucza poród siłami natury, nisko schodzące wymaga starannego i częstszego niż normalnie monitorowania przebiegu ciąży) i rozwój dziecka (głowa, kręgosłup, klatka piersiowa, serce, przepona, żołądek, nerki, pęcherz moczowy, nogi, palce). W tym czasie jest to widoczne najlepiej. Już wtedy można też stwierdzić takie wady jak np. rozszczep wargi i podniebienia.

* ok. 28. tyg. - porównuje się wyniki drugiego badania, sprawdza, czy dziecko prawidłowo rośnie.

* w 38. tyg. (ewentualnie) - sprawdza się ułożenie płodu i planuje poród (siłami natury albo za pomocą cesarskiego cięcia).


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria