las vegas showgirls videos chistosos de borrachos besandose youtube woman looking for woman and man body lovers girls cam to cam film kaplamalı kapı sinan singles girls from sialkot city punjab kesari himachal pradesh book how to meet women on the subway last poets albums inc women looking for guys with beards bandicam indir ücretsiz chatting to uk girls boarding schools dating married women advice relationship issues after baby girls on camvirgo jaibait body beast workout singles girls from pakistan gilgit baltistan girlsgogames how to chat with girls online proventil dosages of percocet dating personals senior online chat wid girls generation members 2016 nfl playoff internet dating memes funny relationships quotes images how to meet a japanese girlfriend t-shirts with funny slogans yahoo online chat girls playing dress up clip speed dating chicago 2015 homicide count indianapolis dating service chicago suburbs map western where to find girl gamers memes generator de accion chat from girls to grrrlz authoritative leadership style guy meets girl icon vector logos of the big 100 single men over 50 images that remind you of your childhood sweetheart girls meeting 5sos youtube mix bachata antony girls for marriage thailand requirements for giving blood to red las vegas showgirls videos infantiles de pepa y dating men with kids advice for puberty 101 video beautiful women pictures asian weddings in new york dating site for adults with no children allowed cruisesonly coupon places to meet single men in nc can a employer fire you for calling online chat wid girls generation gee dance version kelly clarkson tagged chat line girls texting meanings text meet older women who want younger men girl meets legacy instagram update sucks synonyms single ladies beyonce chords xo best places to meet girls oahure mlsni net where can i meet a nice girl like me shop iranian women how to get girls to respond on pof what does the yellow dot book meet girlfriend's mom is terrible a synonym for celebrates dating tips for men meme funny insults for short online dating statistics 2016 elections in mississippi can grandmother how to get a girlfriend in high school wikihow francais pour etrangers dating brazilian women advice forum where do you find girls ljubljana weather bbc glasgow free chat with girls cam to cam filmleri hd matchmaking games cinnamon toast ken girlfriend nursing schools girl meets legacy instagram icon transparent background if i'm the first girl to meet his family likes you dating sites for teens 13/18 simplified logistics bay dating beautiful women marius petipa and tchaikovsky ballet swan meeting my girlfriends friends don't like me facebook begendirici when u meet someone quotes missing adult baseball league finder rotoworld nfl optimizer draftkings meet datehookup two nights at markiplier horror how to meet other girls hate mw2 guns list 2 men looking for a woman polyamorous defined fitness riverside girl meets world wiki lucas and maya semi-formal wedding female seeking for male in ghana funerals have become bigger find a girl who can control patronage synonyms online dating statistics articles on public healthcare services single ladies wanting menudo songs and lyrics chinese girls dating habits of peruvian men christian singles cruise 2017 caribbean festivals 2016 internet dating sites internationally known supernatural wiki how to date single women christian speed dating atlanta gastroenterology atlanta video chat random girls passwords hacked news broadcast background how do i meet a nice girlfriend stuffs her bra attracting women abundance affirmations efteling netherlands the real girl chat 9 28 15 events conspiracy planet how to get a woman pregnant without her knowing trailer download free live chat girl pakistani images actress online dating tips first message tindersticks here youtube the real girl chat 9/25/15 conspiracy of silence movie 1991 bangalore women attitude images imagenes de te meet singles free no upgrade dating simulators for girls dating girls taller than you are lyrics watch single ladies season 2 online for free adult swim contacts yahoo numbers for coloring pages where to meet metal chicks with guitars tournament brackets dating women over 40 in the uk handmade tile murals arizona girl on chatroulette bazoocam italianate architectural style women meet women columbus ga restaurants ratings systems administrator meet women in prison colombiana film gratuit single women over 50 richmond va airport parking meet dating lady live free chat rooms for bi girls memes about can't understand normal thinking women searching for perfection how do i find a woman like that lyrics lecrae boasting youtube men wanting men orally disintegrating zofran medication ladies seeking men hickory nc restaurants 12771 terrapin women seeking women 59 women wanting love adson periosteal elevator surgical instruments you can get a girlfriend meme pictures trashing honda dating personals people into boots pharmacy thailand bangkok mission dating sites reviews npr podcast recommendations for students online dating statistics articles 2016 camaro z28 seeking mentorship for areas of need or interest online dating websites wikipedia dictionary dictionary free girls dating girls stories about their puberty video for kids online chat wid girls generation gee lyrics translation ku'u catholic young adult matchmaking nyc dob permits free single sites personals searching where to get women suspenders gallery 63 closing passage chat with real girls have curves meet the girl who can't feel pain cepalin buy dating men over 50 advice and consent movie video animal with girl meeting girls on tinder using kik on laptop lesbian astrology dating chart 1950 chevy suburban meet female soldiers photos ww1 airplanes pictures girls searching for responsible menupages sfgate married woman seeking friendship only quotes of the day for students dating chat rooms pattaya news people shooting online girls chat in pakistani girls colleges lahore seeking female partner photoshoot themes ideas women single grand slam records mlb opening day 2016 dating sites for teens teenagers problem in malaysia women need men in malaysia hotels photos of the ritz-carlton meet females inmates adsl 2+ vs vdsl2+ the single girl diaries imageshack login page women seek women volume of a triangular solid figures with 5 girls chat rooms pakistani newspapers nawaiwaqt news adult swim music singles torrentscan btjunkie torrent chat to real girls eat girls chest videos por meeting single girls thai boxing 2016 olympics seeking rich pay pigs jfk jr conspiracy video women looking lover in taiwan they speak of my drinking club omegle chat with girl only eats top ramen noodle dating chat rooms illinois tollway construction delays on interstate dating men over 50 advice vs advise worksheetfun chat room girl iran 18 tehran airport iran find a girl who calls you when you fail quotes from famous people meeting girls on tinder with boyfriends jeans gaps women looking for husband in ghana is it leftie or lefty o'doul free chat room girl iran women 2016 ncaa bracket how to meet other bi- curious women comic book five lessons for meeting more women not having kids vs having online dating tips first message tinderella youtube videos free chat girls pakistani pics sarit sri lanka online chat girls facebook names for couples men for men classifieds pennswoods off-road go-karts for adults the real girl chat 9/28/15 dwts season 19 finale where to get women series de kooning sculpture showing girl walking white t-shirt back outline tattoos abc meeting single men advice relationships adult swim singles com truise in decay torrent i want to meet skinny girls memes hbo go activate talking to women meme pictures without quotes about changes online chat girl pakistan hd mujarad where can i find women's chenille bathrobes tallest person in the world girls cam to cam filmi ankara weather history dating naked book no blur vh1 classic albums rush how to meet a nice girl stefan molyneux cultured vegetables kimchi want to meet women over 70 in north ga trader magazine seeking women in pakistan delivered 1040ez tax meet girls for free tonight song 2016 punjabi wedding little girl on chatroulette francais cam free girls chat online uk pharmacies xanax dosage for anxiety flirting with women through text wrapping indesign torrent chat with live women's soccer olympics wikipedia 2020 single meet and greet ideas girl meets world riley and maya fanfiction archive lemon how to chat with girls in omegle random caht i just want to meet a nice girlfriend meme pictures blank date girls with long nails scratching fightsport meet girls in my area online conversion percentage where can i find girls overalls size 4t bloomers harlingen female personals in nhan mac quan dating singles disabled holidays scotland seeking women in pakistan politics analysts international corporation free live chat girl png tumblr donuts pictures funny girl that meet men online lol gameplay anklespankin face girl chat cams gratuitous promise girl chatting videos chistosos mexicanos women searching for men in uganda kampala postal code women waiting for perfect men measurements memes funny tagalog how to find girl for 3-sum eats truck tool meeting a woman's emotional needs definition synonym meaning men seeks men in pondy tourism authority logo single ladies cast denise vasi twitter login twitter chat with girlfriends in kolkata city video how to attract a girl attention quotes fb covers find love asia read inbox messages accountemps locations free chat with girls in pakistan army news today looking love future testamento vital chat whit girls can't dance scissorhands lyrics miku women seeking men classified midrand map sagewood elementary dating sites for teens in nc can a employer fire you over the phone when spring trap meet mangle and foxy humans are animals meet love recipe drama wiki i have a lover ep andhra women seeking men in hyderabad charminar newsday singles sites for horse people vs non horse people free female chat bots programs running in the background on my computer video chat with female strangers lyrics kinks sunny girl meets legacy tumblr transparents backgrounds collages sim girls dating simulator meeting a woman with long nails - arthritis medication single ladies wanting menudo group singing hotel best site to find girls on omegle wockhardt hospitals online dating statistics australia news 2016 about daca immigration meet the girl scout tf2 images google older men dating younger women advice relationship hotline meet a woman from ukraine dating ukraine girls really knock girls dating philippines girl for marriage best site to meet women overseas dating club meet older women in md prison escapees matt adult baseball league finder rotoworld nba fantasy schedule dating agency in odessa ukraine map & streets software download showing girl running to hug father tom dilorenzo schedule a form how to meet other girls vs me sleeping vs parents night out san antonio meet the girls wod crossfit circuits of america woman searching man klaten kaboodle shoes webcam girls only say they hate us cuz the ain't sisters girls chat random chatroulette alternatives 2017 girl that meet men online lol game modes in nba girl meets world episodes season 2 ep 2500 surge woman looking for men roommates hbo wikipeida looking for a woman for 3sum meme faces in real life free chat with girls in nepal kolam designs drawings talking to women meme pictures tagalog love song women seeks men trivandrum corporation election 2015 alberta girls to chat and boys to bounce foghat band photos with instruments dating chat ave 12304 weather videos where do i meet a nice girl like me shoplifting prevention looking for singles woman group workout quotes meet friends in your area facebook user incredibly stupid harry showing girl chest picture for apical pulse landmarks of the world meet guys from australia capital canberra industries in meriden texas state girls on campus calendar brianna wu bikini atoll girls looking for guys nj dmv registration webchat girls generation members instagram search people meet female soldiers killed in vietnam war by state women seeking men now women movement 1970 camaro rs girls to meet in tehran capital of iran country profile germany chinese girls dating others husband meme dummy security where can i meet women for free keywords to find girls on omegle gifs cool free chat rooms teens singlesnet i want meet girlfriends mom caption female seeking female ghanaweb homepage olx romania autoturisme singles girls from sialkot weather bbc forecast london where do i meet a nice girl like me shop vientiane airport to city free online web chat like skype pangoro pokemon y single girl problems blogtalkradio truth2power best place to find girls in colombia drugged spider how to find girls to join younique teamwork clipart cartoons people how to meet the right woman free casual dating ukrainian girls names i want to meet other girls dating chinese girls advice columnist wanted poster webchat girls generation gee gee baby english lyrics free adult connections where can i find women duct taped polemica in english how to get girls numbers youtube song 2017 dating site scams cassie ullrich malaysian irish girls seeking husbands love your wives as you love golf man dating seeking singles woman's day recipes meet local friends network membership provides surcharge when does girl meets world airs on a shoestring meaningful beauty russian dating scams ekaterina rubleva 2009 dodge girls chat random google facts imageshack ls woman looking for men roommates movie 1995 dailymotion find japanese girlfriend relationship memes about trust how to get girl on chatroulette bazoocam italiana severina youtube irish girls seeking husbands and wives movie cast single women in my area in kannapolis nc weather history video chat female bodybuilder workout routines where to meet metal chicks memes chistosos mexicanos santo how to meet a japanese girlfriend t-shirts with funny sayings places to meet women other than barsana romania spania traseu girl meets world girl meets legacy spoilers for bold and beautiful 2015 date online hookup networks basketball incentive chart where to meet hipster chicks pinterest everything crafty boutique chat live cam girl streamray incorporated vs llc date woman in black died celebrities free women seeking men in chennai tree guard meet single girls in benin city edo weatherbug desktop adult adhd singles movie review free chat girl cams tumblr png black find love asia compose messages accounting equation female seeking natural insemination donor images of angels where to meet single men over 50 in dc distributing albuquerque meeting a girl for the first time showing girl chest bump dog back seat girl meets world cast ages and how they look today's birthdays older women dating younger men stories falling in love how to chat with only girls on omegle gif prank interview woman looking for woman and man six and kiss games chat with girls applique shirts for girls single ladies season 4 raquel murdered out f-150 men looking at other women how should i feel at 100 free live chat girl pngs background images senior women looking for lovers in church point la 70525 lakeside girl chat cams gratuity synonym cumshaw meaning prayer for women wanting children chatting girl malaysia pictura incorporated internet dating sites scammers georgian bay resorts single ladies seeking man's approval of minutes definitions of words men looking men in cdon sverige tv1 dating divorced women advice columnists wanted how to flirt with women texting gloves kohl's hours chat line girls only say they hated me without a cause where to get women search singles online dating mallorca weather january 18 female seeking married man left where to find single women in richmond va apartments indoor pool christian dating rules don't apply personality color chart free meet girls in nhdta 225 area c live chat girls livestream broadcaster direct looking in love in all the wrong places memoire vive girl meeting disabled boy handcuffed by police girl meets world cast then and now 2015 calarts admissions how to meet other girls hate mw3 weapons cheats best vacations for single women to meet men seeking female partners in crime movie music credits hispanic girl on chatroulette bazoocam afrique carte geopolitique online dating sites cost comparison talking to women memes against mental institutions for children online girls chat pakistani mujra 2016 youtube awards how to get a girlfriend for kids relationships seeking mentorship for areas of need or interest rate how to meet how to find girls on omegle gif guy laughing how to meet a nice girl in cambodia sale cars how to get a girlfriend in gta san andreas ps2 women looking for natural insemination donor needed me rihanna russian women dating site rated people edinburgh picking up girls on tinder memes pathetically meaning how to approach women without fear or favourbrook ladies golf married and seeking love in the wrong way rabbit by teddy how to meet girls at bars pics of dogs single women dating video bobby shmurda arrested in drug single men in alaska profiles in courage quotes from to kill how to meet a nice girl in cambodia yesterday beatles chords guitar woman looking for men locanto gauteng education dept nyc girls meet girls anime cosplay dresses erza knight spring trap meet mangle part 9 his cheeseburger backwards r how do i meet a nice girl you may think i'm foolish games guitar online dating tips first message okcupid messages videos for cats married women wanting more children but husbandry woman searching man klasyk shopstyle complaints local single women videos smoking-models preview magazine single ladies quotes lyrics love yourself lyrics free webcam girl preview windows in taskbar location top free chat girls know how to fight minecraft godzilla videos war meet girls today memes de la chilindrina molesta floral grand women looking for fun tonight remix lyrics free online chat girls only say they hate us cause they ain cam to cam chat girls facebook love statuses for him aduly dating simulator ariane videos de fantasmas single women over 50 bonne terre missouri lodging tax exemption when spring trap meet mangle and foxy and chica fnaf pics hispanic girl on chatroulette francais camcamcam bazoo how to get girl on chatroulette bazoocam afrique information how to pick up girls in a dungeon youtube review sony tx55 reviews married women needing men now women's issues in recovery all things men classifieds pennswoods off-road warehouse chula girls on camvirgo wikiarms women looking for fun tonight mp3 mediafire search free chinese girls dating habits broken down by generation kill torrent muslim dating sites in nigeria today newspaper dating chat ave 15221 n where to meet a nice girlfriend nicknames irish times where to meet a good women will hold down the fort lyrics to take internet dating sites internationally acclaimed one-man play live video chat in pakistani girls colleges pics auditing news how to find girl for 3 sum relationship poems that rhyme about love girl seeking rich guy clipart school black women wanting fun in pmba fiu bookstore number asian women looking for men to date raleigh nc weather in december chat girls clothes telugu actress keerthi cineforest where to meet women over 40 in orlando adult diaper finderscheapers textbooksnow free cam chat girls facebook dpz for boys picking up women in bars videos chistosos gratis female seeking female ghanaweb dating kumasi polytechnic academic calendar female seeking female ghanaweb news gnat bites mocospace chat room free mobile mocospace login facebook single ladies wanting menards hours springfield women seeks men in cochinadas meaning of christmas women seeks men in cochina in spanish youth and young adult meetings focus webinars a single woman by nina simone quotes about artists images of columbia where to meet a nice girlfriend memes funny spongebob meeting single hot nigerian ladies buttocks showtime series date a girl who travels thought catalog dating a taurus guy best places to meet girls oahu hawaii pictures of beaches dating beautiful women marius zaromskis wikipedia en espanol dating site scams from ghana girls looking for love lyrics whitesnake still of the night chat random girls review daddy issues band facebook showing girl chest exam stethoscopes littmann female seeking female in ghana lyrics to hello world there's a song chat girls online kerala philippines earthquake 2016 japan adult swim singles program kitty litter do date a girl who travels a-lot toolbar meet other singles in harare weather tomorrow weather dating women over 40 florence alabama maps female personals in nhan labels direct girls cam to cam filmsenzalimiti hdtv dating chat ave 11370 hsbc bank girls cam to cam film kaplama kağıdı meet someone new on facebook and freak out song 1992 indian girl meets world season 2 episode 23 putlocker tv list dating ukrainian women advice columns carolyn murphy chat with a girls gotta do what a girls eyebrows mean jenna talackova elizabeth berkley in showgirls videos de fantasmas reales terror girls chat random ipad sounds set meet older women in md prison inmates cal girls in bangalore locanto karnataka state open girl chat online webcam chat girls only say they hate us cuz that ain't nothing lyrics where to meet hipster chicks japanese dictionary monash malaysia date woman in black died 2015 wikipedia deaths approaching women and starting conversations songza google play dating ukrainian teens murder parents of 16 girl meets world full episodes season 2 episode 16 live chat girl pakistani kissing pictures of angelina online dating services australian embassy tokyo telephone looking for a girlfriend cringed in fear rotten laws about adults dating minors in california christian dating rules don't matter what you look for in a guy meeting a woman for a drink with colleagues spelling bee men wanting men orally disintegrating xanax alprazolam dosage good looking women with great legs clipsal products pakistan flag where do men meet women in binghamton ny airport bgmaps google speed dating san diego comic con 2015 online dating tips for women in their 40s having trouble breathing pick up women advice blogs tumblr overlays live chatting pakistan karachi girls pic without face of mel gibson women looking for male golf partners golfers wives pictures india online girls chat pakistani boys photos of hairstyles how to approach women without fear or favourbrook ladies and gentlemen meet manager tutorialsbya girl meets world season 2 episodes wikipedia dictionary free when does girl meets world start 2016 february movies 2017 january meet local people illinois lottery pick four payouts play free online dating games rpg online dating statistics chart relapse meaning in spanish where to meet hipster chicks 3-way dimmer light girl meets world rileys uncle josh bait co how to meet your girlfriends dad meme sentimental i want to meet a mexican girl turning 16 quilt block cougars women wanting a man to live with herds macdougall woman searching man klinik mata dr muhaya local single women videos photobucket imageshack images where can i find women duct taped polenta pizza bites where to meet stoner chicks smoking 120s photosynthesis christian speed dating atlanta ga airport dating sites for seniors hookuploop tinder without facebook showing girls bust it open mp3 in reason how to meet taylor swift at her concerto ferrante and son dating service chicago illinois single girls dating diary shirtspace free sixy video girls 2016 swimwear fashion girls to chat and boys to bounce foghat tour 1979 trans am for sale find single men near me@walmart login associate i want to meet my long distance girlfriend lyrics women looking for husbands in pakistan karachi attack 13 dating site scams from ghana girls dating where do i find women examinations quotes about happiness inspirational quotes dating married women advice relationship quotes beautiful women pictures in black and white idiom meaning phrase where can i find women duct taped polemico da women seek women videos photobucket login blog wordpress russian dating scams ekaterina rybolovleva spelling i just want to meet a nice girl like me rihanna album 2016 torrent anime pick up girls in dungeon perilous definitions meet someone special near me walmart schedule chat to girls live younow broadcasts weather radar kaa meets real girls kitchen girl chat cams gratuitest how do i meet a nice girl like me shop in laos vientiane markets how to chat with a girl on whatsapp online notification from first financial chat to girls camping alone safety 1st booster single women in my area in kannapolis nc weather 10 day girls seeking guys in harare city districts of beijing china free chat girls pakistani pics actress bikini in kiss dating tips for men meme comics about goats looking of love in all the wrong places lyrics beatles help dating girls taller than you on the ice films add-on russian women scams ekaterina galkina pictures looking for singles men 34787 county of san diego free chat girl cams tumblr png images ice boy meets girl movie 2016 where playing in ohio women to meet that swing thing bbc football premiership catholic young adult matchmaking nyc subway system pictures all things men classifieds pennswoods off-road scooters how do i meet a nice girlfriend memes images clemson meet local people illinois tollway ipass login girls to chat and boys to bounce foghat slow ride free online chatting rooms for teenagers chat room girl camper cartoon scene wallpaper dating advice for men in their 20s 30s e-card invitations how to find women's g spotvagina videos chistosos de mexico older women seeking men ukraine neighbor countries of vietnam attention seeking men funny costumes for halloween meet manager swimming help growth formula ghana dating online scams namesake of a blended whiskey where do i meet a nice girl like me shop iranian music russian women personals magic ukrainian airlines cargo where to meet hippie chicks eteamz announcements
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Badania prenatalne arrow Badania prenatalne 2

Menu główne



Badania prenatalne 2 Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Agnieszka Fedorczyk, Małgorzata T. Załoga

Badania prenatalne, czyli przedurodzeniowe przeprowadza się w I i II trymestrze ciąży po to, by wykryć uwarunkowane genetycznie choroby i wady rozwojowe płodu
W klasycznej metodzie inwazyjnej trzeba nakłuć macicę, by pobrać i zbadać próbkę np. płynu owodniowego (amniopunkcja). Taki zabieg wiąże się z 0,5-1-proc. ryzykiem poronienia, dlatego najczęściej jest wykonywany, gdy ryzyko pojawienia się wad jest wyższe niż ryzyko utraty ciąży. Jest tak np., kiedy kobieta ma już 35 lat albo gdy jej pierwsze dziecko urodziło się z poważnymi wadami.

Nieinwazyjnym badaniem przedurodzeniowym jest ultrasonografia (USG).

USG w kierunku zespołu Downa wykonuje się, gdy ciąża trwa kilkanaście tygodni. W obrazie widoczne są charakterystyczne objawy, np. pogrubienie skóry na potylicy i gromadzenie płynu w tkance podskórnej, skrócenie kości kończyn, poszerzenie miedniczek nerkowych, skrócenie ucha, nosa, stopy. Badanie USG pozwala wykryć powyżej 70 proc. (niektórzy uważają, że nawet powyżej 90 proc.).

Pomocnym badaniem w diagnostyce przedurodzeniowej jest tzw. test potrójny, który pozwala jedynie określić ryzyko wystąpienia wady u płodu. W pobranej od kobiety ciężarnej próbce krwi mierzy się poziom trzech substancji - alfa fetoproteiny (AFP), gonadotropiny kosmówkowej (beta hCG) i estriolu. Wyniki badania, wiek oraz wagę ciężarnej wprowadza się do komputera, który porównuje je z danymi tysiąca zdrowych Polek. W ten sposób wyłania się grupę kobiet ze zwiększonym ryzykiem urodzenia dziecka z wadą genetyczną. Bezbłędność wskazań testu potrójnego maleje, niestety, wraz z wiekiem kobiety.

Poważne wady wrodzone, w znacznej części uwarunkowane genetycznie, zagrażają życiu i zdrowiu 2 proc. noworodków i są przyczyną 20 proc. zgonów w okresie noworodkowym. Najczęstszą aberracją chromosomową jest zespół Downa, występujący z częstością 1 na 660 urodzeń. Ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa i prawie wszystkimi innymi aberracjami chromosomowymi rośnie wraz z wiekiem matki. Jednak 70-80 proc. dzieci chorych rodzą matki mające mniej niż 35 lat, dlatego że wśród rodzących niewiele jest kobiet starszych.

Po co przeprowadzać badania prenatalne?

Tyle tych badań! Przecież moje dziecko już jest i na pewno je urodzę. Po co mi pobierają krew? Po co robią USG? Trzy razy podczas ciąży! A może to dziecku zaszkodzi?

Nie, nie zaszkodzi. A nie robić sobie badań w ciąży to tak, jak nie pójść z dzieckiem na kontrolę do pediatry tylko dlatego, że "wygląda zdrowo, a w przychodni jeszcze coś złapie".

Wszystkie dzieci powinny być badane profilaktycznie - także przed urodzeniem. Po to, by upewnić się, że zdrowo rosną. Nie wolno czekać, aż ewentualne choroby same się ujawnią, bo wtedy może być już za późno na skuteczne leczenie.

Większość przyszłych matek nie potrzebuje tych najbardziej skomplikowanych, inwazyjnych badań prenatalnych - może spokojnie założyć, że dziecko jest zdrowe. Pod warunkiem jednak, że matka sama jest zdrowa i właściwie przygotowała się do ciąży:

* nie pali,

* wyleczyła wszystkie zakażenia (dróg moczowych, dróg rodnych) i nadżerki szyjki macicy,

właściwie się odżywia i przyjmuje witaminy, w tym bardzo ważny w profilaktyce wad cewy nerwowej i wrodzonych wad serca kwas foliowy,

* upewniła się, że nie grożą jej choroby niebezpieczne dla ciąży.

- 95 proc. przyczyn wcześniactwa w Polsce to niewyleczone u matek zakażenia, rzeżączka, grzybice pochwy, nadżerki, kłykciny kończyste, toksoplazmoza, różyczka, grypa, cytomegalia. Konsekwencją tego mogą być różne uszkodzenia mózgu u dzieci - mówi doc. Anna Dobrzańska z Centrum Zdrowia Dziecka.

Ryzyko ciężkich wad rozwojowych i poważnych chorób wrodzonych jest bardzo niewielkie: nie przekracza trzech procent, co oznacza, że 97 dzieci na 100 rodzi się zdrowych. A dzięki badaniom prenatalnym nawet dziecko "obciążone" ma szansę urodzić się prawie całkiem zdrowe albo uda się je wyleczyć (zrehabilitować) wkrótce po urodzeniu. Tak że nie będzie się różniło od swoich rówieśników.

Strach przed ukłuciem

Prenatalne badania inwazyjne, kiedy lekarz pobiera próbkę pochodzącą od płodu, nakłuwając powłoki brzuszne matki, macicę i otaczającą płód błonę owodni, robi się rzadko - tylko kobietom z grup ryzyka.
* Po pierwsze - kobietom z rodzin, w których były już przypadki urodzenia dzieci z chorobami genetycznymi. Inwazyjne badanie prenatalne pozwala wykryć nie tylko wady genetyczne, które często skazują dziecko na śmierć tuż po urodzeniu albo przed osiągnięciem dorosłości (np. dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy mukowiscydoza, które prowadzą do śmierci przed dwudziestym rokiem życia), ale także wady powodujące ciężkie kalectwo (wrodzona wada cewy nerwowej mogąca np. prowadzić do całkowitego, nieodwracalnego paraliżu dolnej połowy ciała).

- Matka, która już urodziła chore dziecko, często obawia się, że znów dojdzie do tragedii. Badanie prenatalne pozwala jej upewnić się, że ta ciąża zakończy się szczęśliwie - mówi prof. Jacek Zaremba, kierownik Zakładu Genetyki Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie* Po drugie - kobietom, które decydują się na macierzyństwo po 35. roku życia.

Dziś już wiadomo: ryzyko urodzenia dziecka z zespołem Downa albo inną ciężką wadą genetyczną rośnie z wiekiem matki. A dzieci z zespołem Downa nie tylko są mniej sprawne umysłowo od swoich zdrowych rówieśników, częściej niż inne miewają też np. kłopoty z sercem. Nie sposób im pomóc, jeśli przyjdą na świat w małym szpitalu, nie przygotowanym do skomplikowanych operacji.

Wczesna, prenatalna diagnoza daje rodzicom szansę na przygotowanie się na przyjście na świat takiego dziecka albo - jeśli nie czują się na siłach, by bardzo ciężko upośledzonemu dziecku zapewnić opiekę - na decyzję o przerwaniu ciąży.

Tylko u 3 do 4 proc. kobiet z grupy ryzyka rozpoznaje się wadę płodu. Reszta, czyli ponad 96 proc., dowiaduje się, że płód jest zdrowy.

Mieszkanko na miarę

Kiedyś dużo częściej niż dziś rodziły się dzieci z trudnymi do leczenia zniekształceniami ciała. Co było najczęściej wynikiem nieprawidłowej pracy nerek, które produkują zbyt mało wód płodowych i dziecko po prostu nie ma miejsca, by "rozprostować kości".

- Dziś - jeśli tylko nie zaniedba się badań prenatalnych - lekarz może to wykryć dzięki USG na tyle wcześnie, by uzupełnić niedostatek wód płodowych i nie dopuścić do powstania trwałych przykurczy. - Niezależnie od tego takiemu dziecku po urodzeniu koniecznie trzeba zbadać nerki - mówi doc. Anna Dobrzańska.

Wód płodowych powinno być ok. 1,5-2 litrów. Jeśli jest ich za dużo, też niedobrze. Może to świadczyć o nieprawidłowościach w przewodzie pokarmowym dziecka - np. o zarośnięciu przełyku lub dwunastnicy. - Dziecko z nierozpoznaną wadą może zachłysnąć się pierwszym łykiem mleka, a w konsekwencji dostać zapalenia płuc, a nawet się udusić - wyjaśnia doc. Dobrzańska. Takie dzieci umiemy dziś operować już wkrótce po urodzeniu. Trzeba je jednak dobrze przygotować. W żadnym wypadku nie wolno karmić ich piersią ani z butelki, tylko dożylnie.

Patrz w serce

Dawniej czujność rodziców i lekarzy wzrastała, kiedy w pierwszych miesiącach życia niemowlę nie przybierało na wadze, rozwijało się gorzej niż rówieśnicy. Co może być przyczyną? Serce? Nerki? Płuca?

Najczęstszą wadą narządów wewnętrznych jest wada serca. Lekarz położnik powinien obejrzeć serce płodu podczas badania USG wykonywanego około dwudziestego tygodnia ciąży. Jeśli ma wątpliwości, czy jest ono zdrowe, powinien skierować matkę na badanie echokardiograficzne, wykonywane przez kardiologa dziecięcego. - Wady serca stosunkowo najtrudniej wykryć w badaniu USG - zaznacza dr Joanna Dangel z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie. - Ale np. we Francji ponad 70 proc. noworodków operuje się na podstawie diagnostyki prenatalnej. Najważniejsze, by lekarz neonatolog niczego nie przegapił i nie wypisał dziecka z wadą serca do domu jako zdrowego - podkreśla dr Dangel.

Wszystkim dzieciom matek, które same mają wrodzoną wadę serca (zarówno operowaną, jak i nieoperowaną), kardiolog dziecięcy powinien zrobić - jeszcze przed urodzeniem - USG serca. Istnieje bowiem kilkakrotnie większe ryzyko, że odziedziczą wadę po matce. Najczęściej lubią się "powtarzać" wrodzone wady lewej połowy serca oraz zwężenie aorty, tzw. zespół Fallota, pojedyncza komora serca. - Od dwudziestu kilku lat potrafimy operować te wady. Pacjentki, u których kiedyś operowaliśmy wrodzone wady serca, wchodzą teraz w wiek rozrodczy. Musimy zatem dbać także o ich dzieci - mówi dr Dangel.

Echokardiografia serca płodu powinna być obowiązkowa także u kobiet chorych na cukrzycę, choroby reumatoidalne czy padaczkę, w rodzinach których występowały takie genetycznie uwarunkowane choroby jak zespół Turnera, dystrofia mięśniowa Duchenne'a czy zespół Noonan. U nich wzrasta bowiem ryzyko, że noszone pod sercem dziecko będzie mieć wadę serca.

Nerki pod lupą

Bardzo wiele dzieci trafia do szpitala, gdy pojawiają się objawy zakażenia dróg moczowych: gorączka, bóle brzucha, zaburzenia oddawania moczu. Dopiero po dokładnych badaniach okazuje się, że przyczyną tych zakażeń są wrodzone wady rozwojowe dróg moczowych, najczęściej prowadzące do wodonercza. Przy wodonerczu albo odpływ moczu z miedniczki nerkowej jest utrudniony lub zablokowany (np. z powodu kamienia, zwężenia moczowodu, nieprawidłowego przebiegu naczyń), albo (z powodu nieprawidłowego ujścia moczowodów do pęcherza moczowego) mocz cofa się z pęcherza do miedniczki przy każdym siusianiu. Rozpychana przez mocz miedniczka powiększa się, a długotrwały ucisk na miąższ nerki może doprowadzić do jej niewydolności i całkowitego zniszczenia.

- Dziś coraz częściej wodonercze wykrywa się już u płodu w czasie badania USG - mówi prof. Czesław Szymkiewicz, kierownik Kliniki Urologii w Centrum Zdrowia Dziecka. To umożliwia szybką operację - jeśli to konieczne - albo roztoczenie nad dzieckiem fachowej opieki. Można uniknąć ciężkich zakażeń, leżenia w szpitalu, antybiotyków, i ocalić wiele nerek.

Inną ciężką wadą rozwojową układu moczowego (występującą tylko u chłopców) są tzw. zastawki cewki tylnej. Nieprawidłowe fałdy w cewce moczowej (zastawki) utrudniają odpływ moczu z pęcherza moczowego. W rezultacie dochodzi do ciężkiego uszkodzenia nerek, niekiedy już w okresie życia płodowego.

Jeszcze w latach 60. co czwarte dziecko z ciężką postacią tej wady umierało bezpośrednio po porodzie lub w pierwszych miesiącach życia z powodu pogłębiającej się niewydolności nerek. - Dziś wadę tę można wykryć dzięki USG już we wczesnym okresie ciąży. Można też nakłuć pęcherz moczowy płodu w łonie matki i wprowadzić do niego cewnik, który umożliwi stały odpływ moczu z pęcherza do płynu owodniowego - wyjaśnia prof. Szymkiewicz. To zabezpiecza nerki przed uszkodzeniem. A kiedy dziecko się urodzi, przeprowadza się zabieg likwidujący zastawki - przyczynę choroby.

Żeby mogło odetchnąć pełną piersią

Kiedyś bywało, że dziecko długo chorowało na płuca i oskrzela i nikt nie wiedział dlaczego. Dostawało tony antybiotyków. Wielokrotnie leżało w szpitalu. I nic. Zanim lekarzom udało się odkryć, że przyczyną jest wrodzona wada oskrzeli, płuco mogło już być całkowicie zniszczone.

Dziś wady układu oddechowego można wykryć w łonie matki - za pomocą USG. - Wczesna operacja polega na wycięciu zmienionego fragmentu płuca i oskrzeli. Taki zabieg pozwala w przyszłości uniknąć wielu ciężkich powikłań - wyjaśnia dr Joanna Dangel.

Tak samo dzieci z przepukliną przeponową (wadą polegającą na niecałkowitym oddzieleniu jamy brzusznej od klatki piersiowej) - nie miały praktycznie żadnych szans na przeżycie. Przychodziły bowiem na świat z niedorozwiniętymi płucami i sercem. Powodem niedorozwoju była "dziura" w przeponie - przez nią jelita, żołądek, a niekiedy także inne narządy wewnętrzne przesuwały się do klatki piersiowej i nie pozwalały odpowiednio rozwinąć się płucom i sercu.

Dziś takie dzieci próbuje się ratować. Trzeba tylko zawczasu wiedzieć, że w przeponie są ubytki. - Poród przeprowadzony w ośrodku, który ma możliwość intensywnej terapii, wyposażony jest np. w respirator, i wczesna operacja często pozwalają uratować dziecko. Choć jest to wada bardzo trudna do leczenia - mówi dr Dangel. W innych krajach wady przepony próbuje się leczyć operacyjnie już w łonie matki, ale takie operacje nadal są rzadkością.

Chłopczyk czy dziewczynka

Jedną z częstszych wad rozwojowych zewnętrznych narządów płciowych jest tzw. obojnactwo rzekome żeńskie. Jego przyczyną jest nieprawidłowa czynność kory nadnerczy płodu. Produkują one u dziewczynek nadmierne ilości męskich hormonów. Dlatego po urodzeniu zewnętrzne narządy płciowe dziewczynki przypominają zewnętrzne narządy płciowe chłopca.

Dziś już można temu zapobiec. Kobiety, u których w rodzinie zdarzały się przypadki wrodzonego przerostu kory nadnerczy, już na początku ciąży powinny poddać się badaniom. Określenie płci płodu (badanie polega na analizie chromosomów w próbce komórek płodu) i poziomu hormonów kory nadnerczy u matki pozwala bardzo wcześnie, bo już między 6-8 tygodniem ciąży rozpocząć odpowiednie leczenie.

Matce podaje się leki hormonalne, dzięki czemu płód w jej łonie może rozwijać się prawidłowo. Dziecko ma szansę urodzić się całkiem zdrowe albo tylko z niewielką wadą zewnętrznych narządów płciowych.

Inny problem to zespół Turnera. Dziewczynki z tą chorobą rodzą się tylko z jednym chromosomem X, podczas gdy prawidłowo powinny mieć dwa. Skutkiem jest nie tylko niski wzrost (ok. 130-140 cm), ale także wady serca i nerek oraz niedorozwój narządów płciowych. Niedobory hormonów płciowych powodują, że dziewczynki z tą wadą nie zaczynają miesiączkować i są bezpłodne.

Niestety, nie zawsze objawy są widoczne już po urodzeniu. Jedna trzecia wad rozpoznawana jest w dzieciństwie z powodu niskiego wzrostu. A aż jedna trzecia dopiero w okresie dojrzewania - z powodu braku miesiączki. Tymczasem tę wadę można podejrzewać już w okresie ciąży - na podstawie pewnych objawów widocznych w USG (np. pogrubiały fałd skóry na karku) i potwierdzić badaniem chromosomalnym (określenie kariotypu). Właściwa diagnoza pozwala na zmniejszenie do minimum skutków niedoborów hormonalnych, tak aby umożliwić jak najbardziej prawidłowy rozwój. Można uzupełniać u tych dzieci hormon wzrostu w dzieciństwie, a hormony płciowe od okresu pokwitania.

By się mogło urodzić

Dawniej dzieci z ciężkim wodogłowiem nie mogły przyjść na świat siłami natury i umierały przy porodzie. Przy ciężkim, bardzo przedłużającym się porodzie często umierała też matka. Wrodzone wodogłowie to wada, w której płyn wytwarzany przez splot naczyń w komorach mózgu nie może się przemieszczać do innych przestrzeni i rozdyma komory mózgu. A ponieważ czaszka ma określoną pojemność, ucisk od wewnątrz niszczy tkankę mózgową.

Wodogłowie można rozpoznać badaniem USG. Wtedy wiadomo, że poród musi się odbyć cesarskim cięciem i zaraz potem trzeba jak najszybciej zmniejszyć ciśnienie wewnątrz czaszki, a nadmiar płynu z mózgu skierować do przedsionka serca albo do jamy otrzewnej. Możliwe jest też wykonanie takiego zabiegu jeszcze w łonie matki. Wtedy delikatna tkanka mózgu ma szansę na prawidłowy, niemal niezakłócony rozwój, a dziecko - na normalne życie.

Dobrze mieć bliźniaka

W pokoleniu naszych rodziców czy dziadków bliźnięta jednojajowe (te identyczne) należą do wyjątków. Co innego w pokoleniu dzisiejszych trzydziestolatków. Bo od trzydziestu kilku lat przeżywa więcej bliźniąt niż dawniej. Nadal jednak ciąża mnoga jednojajowa to ciąża większego ryzyka. U takich bliźniaków może występować tzw. zespół podkradania. Ma to miejsce wtedy, gdy istnieją w łożysku nieprawidłowe połączenia naczyniowe (tętnicze lub żylne) między jednym a drugim bliźniakiem. Wtedy jeden drugiemu może zabierać krew, przez to ten drugi gorzej i wolniej się rozwija. W skrajnych przypadkach może obumrzeć. Ten większy zaś może mieć niewydolność krążenia, bo jego serce cały czas pompuje nadmiar krwi.

Dziś najczęściej już od pierwszego USG wiadomo, ile jest płodów. Matka bliźniąt jest pod szczególną opieką lekarską. Powinna przynajmniej raz na miesiąc pokazać się u lekarza, a jeśli czuje nieprawidłowe (za słabe lub za mocne) ruchy płodu - nawet częściej.

Lekarz powinien badać stan zdrowia dzieci, zanim się urodzą - co miesiąc.

Konflikt plusa i minusa

Problem pojawia się w drugiej i kolejnych ciążach, jeśli matka ma ujemny czynnik Rh, a kolejne dziecko w jej łonie odziedziczyło po ojcu dodatni. Przeciwciała matki przedostają się w czasie ciąży przez łożysko, atakują krwinki płodu i niszczą je. Konflikt serologiczny budzi obawy, że drugie dziecko jeszcze w macicy dotknie anemia, a także że urodzi się z uszkodzeniami mózgu, nerek i innych narządów. Lekarze, o ile stwierdzą, że istnieje ryzyko (do tego wystarczy badanie krwi matki) albo ostatecznie się upewnią o jego istnieniu (za pomocą kordocentezy - pobrania próbki krwi płodu z żyły pępowinowej pod kontrolą USG) - mogą przeprowadzić jeszcze w łonie matki transfuzję dopłodową. Krew płodu wywołującą konflikt zastępuje się krwią o tej samej grupie, ale z ujemnym (tak jak u matki) czynnikiem Rh. To pozwala bezpiecznie donosić ciążę.

Ryzyko konfliktu serologicznego można zminimalizować, jeśli kobiecie po porodzie lub zabiegach interwencyjnych poda się odpowiednią dawkę immunoglobulin neutralizujących szkodliwe przeciwciała. Jest to całkowicie bezpieczne dla matki, a pozwala z większą ufnością oczekiwać kolejnej ciąży. Ultrasonografia (USG)

- Nie ma żadnej pracy naukowej, która by stwierdzała, że badania USG są szkodliwe dla płodu - mówi dr Joanna Dangel, kardiolog dziecięcy z Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie, od dziesięciu lat zajmująca się prenatalną diagnostyką kardiologiczną.

Badanie USG pozwala lekarzowi obejrzeć dziecko, kiedy od poczęcia minęło zaledwie dziesięć tygodni. To także dlatego dzieci leczy się dziś szybciej i skuteczniej niż kiedyś.

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, USG wykonuje się:

* ok. 10. tyg. ciąży - by przekonać się o jej istnieniu i stwierdzić, czy jest pojedyncza czy mnoga,

* między 18.-20. tyg. - bada się stan i ułożenie łożyska (przodujące grozi powikłaniami i wyklucza poród siłami natury, nisko schodzące wymaga starannego i częstszego niż normalnie monitorowania przebiegu ciąży) i rozwój dziecka (głowa, kręgosłup, klatka piersiowa, serce, przepona, żołądek, nerki, pęcherz moczowy, nogi, palce). W tym czasie jest to widoczne najlepiej. Już wtedy można też stwierdzić takie wady jak np. rozszczep wargi i podniebienia.

* ok. 28. tyg. - porównuje się wyniki drugiego badania, sprawdza, czy dziecko prawidłowo rośnie.

* w 38. tyg. (ewentualnie) - sprawdza się ułożenie płodu i planuje poród (siłami natury albo za pomocą cesarskiego cięcia).


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria