zolpidem side effects depression zantac free offer compromisezebetazenegra januvia merck coupons propecia acquisto is flagyl compatible with potassium octreotide scan for carcinoid augmentin dosage for children ear infection triamcinolone acetonide ointment kenya when is alli coming back tylenol dosage chart for toddlers cyrux misoprostol 200mg equals buy sildenafil no prescription www fast suhagraat com sildenafil no prescription metoprolol er 25 mg recall ropinirole drug half life kamagra jel belgie elavil on line us pharmacy cialis to my door without perscription levaquin lawsuit settlements 2013 celebrex para que sirve vosteran removal free macrobid for uti how many days zofran dosage for adults apodefil sildenafil 50 mg cheap flomax no prescription tizanidine side effects headache cipro antibiotic treatment zoloft 100mg flonase nasal spray coupons hydroxyzine hcl 25 mg tablet used to treat gpchealth com levitra samples overnight lialda pharmacy savings card for 2014 viagra phone order safe nizagara site ed cream cheapest generic viagra 100mg motrin 800 ibuprofen fever keflex 500 mg doses digoxina 0 25 movies kemadrin tablets at walmart vigorex sildenafil cialis daily 5mg online generic accutane prednisone tapering guidelines obetrol drug mart buy original cialis online cozaar blood pressure price buy suhagra 100 magnesium sulfate uses domperidone side effects milk production cialis uk sales what is flagyl used for std epogen injection side effects overseas promethazine codeine tablete ieftine altex accutane buy voltaren gel prices walmart price of cialis at walmart pharmacy tabletten zum abnehmen flonase nasal spray directions rxdrugstore site ancestry aspirin for dogs how much clotrimazole cream uses and effects coumadin warfarin buy quetiapin online kaufen rezeptfrei vigora 100 tablets india zanaflex medication addictive sunsuria medinilla free viagra by mail kesan pil perancang marvelon antibiotics for tooth infection in children low cost drugs viagra no prescription checking account lasix sale benemid without prescription glipizide xl 2.5mg side effects microzide 12.5mg is for canadian synthroid without a script duetact contraindications for tpa nova school of pharmacy generic hydrochloride trihydrate olanzapine 5mg side effects cialis professional new zealand buy nolvadex canada sominex sleep aid nighttime claritin d ingredients list benazepril 20mg picture cytotec sin receta puerto rico acheter misotrol allpills net nuvigil reviews forum ciprobay ciprofloxacin dosage topical clotrimazole side effects buy orlistat in mexico promethazine 25mg and pregnancy viagra pharmacies in canada lisinopril medication mayo clinic periactin weight gain results real viagra pills for sale new york best meds online mastercard cialis over the counter in the usa buy inderal mastercard prescription sleeping pills online subutex for sale online clenbuterol weight loss results clen cycle viagra non script brand name suprax online combivent without insurance vip transactions pharmacy vantin 200mg tab cozaar medicine side effects cymbalta generic cheap clomid zpak online omifin embarazo multiple cipla tadacip reviews protonix medication classification thalidomide babies birth defects zofran odt 4mg directions naproxen medication used for prednisolone buy online uk midamor manufacturer definition levitra cost at walgreens free samples of viagra online cheapest vagra prices in lafayette la verapamil er 240mg tablets fucidin usa alternative where to buy viagra in udon thani cialis indigestion where can i get antibiotics dianabol steroids d bol cycle viagra au maroc sans ordonnance purchase motilium from australia raloxifene breast cancer cialis how long before it works navidoxine medicine cabinets levobiotic 500 mg cheap prednisone no prescription prozac and weight loss forum buy shirt pay american express medrol side effects medication discounts for sildenafil cialis price cvs buy vardenafil 40 mg online alli diet pill mexico provera side effects risk costco travel disneyland isotrinion sale kamagra 100 mg tablets nederland price of viagra in pakistan ranigast lekue nuvigil reviews add propranolol anxiety levothroid active ingredients vistaril medication anxiety dose ambien withdrawal symptoms ear buspar dosage for anxiety where to purchase chat lagyl where to buy cheap frusemide como fazer uma picareta do minecraft viagra rezeptfrei billig kaufen can i use bactrim for sinus infection fluconazole for dogs side effects venlafaxine 75mg reviews what does provera do stop bleeding acne medication pills buy sertraline digoxin and potassium level cialis canada free trial where to purchase metformin without rx euthyrox 50 mcg zanaflex capsules side effects clobex shampoo drug us federal law on cialis online ornidazole & ofloxacin tablets 400mg rxdiler storehouserxeuroperxhealthrxlist pentasa mesalamine generic vasotec side effects rash lady era pills information anti estrogens dostinex no prescription is avelox for sinus infections depakote medication information fentanyl patch withdrawal symptoms protonix generic what is propecia brand pulmicort flexhaler 180 mcg how to usepuppies phenergan withiut prescription price of levitra at walmart sibutramine containing diet pills vitamix costco roadshow schedule 2015 levofloxacin 750 mg for sinus infection haldol elderly agitation is ordering xanax on ipharmacy legit viagra no script no hassle vardenafil preis generic cialis from china levaquin lawsuit settlements new jersey buy renagel why isnt viagra generic solixine without a script us online pharmacy overnight delivery caffeine overdose symptoms tea viagra from canada legitimate msnbc sumycin tetracycline stained latisse side effects blog keppra patient assistance program cypro without a prescription bystolic side effects prevacid vs prilosec side effects skelaxin side effects medication prix du cialis frumil wikitravel vardenafil generic vytorin generic brand liquidex bodybuilding pictures subutex for pain relief shop online echeck pills artane generic name ciacil tablets at walmart glucovance patient assistance programgpchealth myambutol ethambutol 400 xalatan generic vs brand ritalin dosages amsa fast precio imetrex without prescrition side effects prazosin for cats casodex 50 mg cost regenon 25mg sertraline buy viagra fort lauderdale canadian pharmacy stock cabergoline side effects drugs celexa for anxiety disorders para que sirve amantadina clorfenamina paracetamol buy amoxicillin europe rhine inc viagra pharmacy technician certification exam review cialis 36 hour pill rapharmacy reviews 50rapidtabs chloroquine and autophagy lopid gemfibrozil 600 mg herbalviagra tablets in uk drugs without a prescription super avana frumil wikihow bactroban cream 2 usage pil cytotec di farmasi nifedipine ointment 0.2 xalatan eye drops drug classification zenegra 100 cheap xalatan no prescription flomax dosage medication capsule phentermine diet pills 37.5mg buy zocor online without a prescription bevispas medication information viagra for women in australia arcoxia 90 mg tablets viagrageneric cialis colospa retard tablete chloroquine side effects with alcohol walgreens stores buy viagra without prescription online where can i get bactroban over the counter candain pharmacy overnight shipping harga true face topamax recall attorney how to use acnelyse cream order cutotec online in usa catafast medicine shoppe pharmacy world periactin atacand without a precsrition safe cialis ordering buy oxycodone online bisoprolol fumarate 5mg tablets what they taken for low testosterone androgel reviews software programs for photography diane neal plastic surgery renova online no prescription free shipping liipitor aricept 5mg medication inderal medication dosage androgel bodybuilding gains mincorp plcu indinavir contraindications of nitroglycerinindocin propecia online amex sofilex wiki amsterdam pharmacy tijuana albuterol no prescription buy viagra in australia does nexium have a generic equivalent confidex silverline automotive mexitil dosage of tylenol buy ventolin online ovulation calculator with clomid ventolin syrup for baby insurance adjuster jobs in florida promethazine vc syrup phenylephrine efectos secundarios de la sertralina 50 mg imigran recovery online genuine viagra best price orderpharma reviews for 50 enhancement drug moduretic tablets epamin fenitoina medrol without prescription sandoz amlodipine benazepril side effects antabuse medication online salazopyrin en 500mg oracef 250mg discount online cialis indocin side effects on fetus pain pill pharmacy price list fanegada wikispaces domperidone no prescription canada pharmacy support group valtrex dosage for herpes zoster finasteride online prescription pastillas abortivas cytotec precio terramycin ophthalmic ointment for human use lumigan 0.01 coupon difference in sotalol and sotalol af 1drugstore online reviews metrogel side effects with alcohol doxazosin medication class dutasteride hair loss doxepin reviews paxil cr side effects weight gain olanzapine no prescription vigrx plus vs vimax ingredients lamisil generic brand presidone on line baytril enrofloxacin dosage for dogs order spironolactone fast propecia side effects does medicare cover revatio for pulmonary hypertension lasix in the unsa zepose 10 for sale ativan dosages for anxiety buy qnexa online from canada drugs purchase medrol dose packs purchase endep tabletten zum abnehmen im viagra amsterdam when alli available mexitil contraindications to tpa allopurinol medication interactions order cialis over night mwtformin for wwight loss in canada female viagra for sale levitra plus reviews pil syntotec aciclovir 800 mg protonix 40 mg treatment erosive esophagitis accutane lawsuit information code red 7 spray supreme suppliers canada cialis sildenafil germany ciplafield eas req status of tax medyka ukraine international airlines albendazole treatment for cutaneous larva migrans torsemide vs furosemide chf antibiotics and alcohol side effects quinine leg cramps causes of leg cramps sunrise drugstore india kips publication world premarin side effects in toddlers anabuse for sale alesse 28 birth control generic namealeve cancer de la prostata sintomas promethazine cough syrup online tijuana domperidone pharmacy online where to buy celexa elocom crema prospect amantadina clorfenamina paracetamol roselawn warfarin prescriptions in china gupisone 5mg mupirocin ointment usp 2 used to treat impetigo indocin medication for gout salzarex vardenafil 20 flagyl er for sale lortab withdrawal symptoms drug where to buy propecia forums trazodone sleep hyzaar side effects hydrochlorothiazide 25 maxolon in pregnancy salzarex thyroxine canadian levitra online cialis vs cialis professional baristanet montclair new jersey/tom obeirne craigslist newyork cars periactin otc generic 40 mg cialis cheapest prices where to buy vibramycin syrup 50mg / 5ml yasminelle birth control reviews mincorp mn child where can i safely order viagra online promethazine without perscription keppra medication levetiracetam dosage cialis in florida generic medicine of kamagra in bulegium what is estronorm used for cleocin antibiotic side effects cheap furosemide bought in uk domperidone 10mg tablets dosage cheapest generic viagra asacol side effects of stopping nizagara 100 mg for sale cialis kaufen rezeptfrei eutirox 75 online prescriptions thailand raymeds pharmacy tech viagra gel online pharmacy dormidina information system gpchealth coupons for bed fluoxetine 20 mg uses cefaclor 250 mg suspension actual shelf life of viagra symptoms of digoxin toxicity levels catafast 50mg prednisone fanateride for sale celerity stand tricilest uk maptrileptal clindamycin 150mg capsules antibiotic cialis supplies in norfolk uk cialis costco pharmacy lincocin for dogs 100 mg janssen haloperidol decanoate injection best price for viagra 100mg pregnant cat symptoms cheap erectile dysfunction drugs atacand hct 16 12.5 minocin 100mg kit lipothin medication where can you buy amoxicillin amlodipine order online decadron injection dosage xenical roche buy online ibuprofen 800mg tablets where to buy viagra in malaysia vitamin world store locator best place to get viagra alcohol and cialis mixing ritalin and alcohol bluelight aldactone without a prescription westhroid medication best brand levitra pharmacies in canada dermasone 0.05 cream clindamycin hcl 150 mg can i use ivermectin for horses on my dog alli simpson wikipedia lamisil cream dexilant price walmart tegretol bipolar side effects aldactone 50 mg acne buy viagra pill sertralina efectos a largo plazo aristocort a 0.1 cream for sale lamisil tablete revatio for pulmonary hypertension tofranil price misoprostol rezeptfrei kaufen lamisil side effects lamictal bipolar depression i want to order prevacid research form order nizagara medoflucon fluconazole 150mg cialis generico pagamento paypal serp 5142 1 trazodone side effects insomnia uk pharmacies no prescription is clomid use in nigeria too c20 cialis lbhs callender therapy dogs international new jersey buy cheap cialis discount online clindamycin 300mg capsules liquid cialis does it work betacin 25mg zoloft levitra professional kaufen subutex side effects withdrawal buy dapoxetine 90mg generic anxiety medication for dogs viagra uk zyrtec coupons zovirax medication voltaren gel anti inflammatory cost xenical diet pill online from canada lotemax eye drops dosage comprar anapsique sin receta medica cytotec for miscarriage how long do it takes to work onljne pharmacies wellbutrin withdrawal side effects wellbutrin xl web md safe online sites to buy viagra fast no rx meds latisse online from canada aricept 5mg info colospan 10mg oxycodone allopurinol dosage
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Autosomalne recesywne arrow Zespół Kallmanna

Menu główne



Zespół Kallmanna Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu


Pierwszy znany opis tego zespołu pochodzi z 1856 roku, kiedy hiszpański lekarz Aureliano Maestre de San Juan dokonał autopsji 40-letniego mężczyzny, u którego stwierdził hipogonadyzm, bardzo małe jądra i nieobecne opuszki węchowe[1]. Kilka lat później podobny przypadek opisał austriacki patolog Richard Ladislaus Heschl. W 1914 Franz Weidenreich u trzech na dziesieciu pacjentów z anosmią stwierdził hipogonadyzm, i zasugerował związek tych dwóch patologii[2]. Franz Josef Kallmann i wsp. w 1944 jako pierwszy przedstawił rodzinny charakter eunuchoidyzmu połączonego z brakiem powonienia, sugerując w opisie trzech rodzin etiologię genetyczną[3]. Jednak pierwszy dowód zaburzenia na osi przysadka-podwzgórze pojawił się dopiero, gdy opracowano metodę oznaczania gonadotropin w moczu. Zespół Kallmanna został sklasyfikowany jako postać hipogonadyzmu hipogonadotropowego. W późniejszych badaniach uzyskano jednoznaczny dowód na niedobór wydzielania gonadoliberyny - hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH).

Definicja i występowania

Zespół Kallmanna de Morsiera oznacza połączenie wrodzonego hipogonadyzmu hipogonadotropowego z brakiem powonienia (anosmią) lub jego upośledzeniem (hiposmią). Zespół ten bywa też czasem nazywany wrodzoną dysplazją węchu.
Idiopatyczny hipogonadyzm hipogonadotropowy to szerszy termin opisujący pacjentów z niewytłumaczalnym izolowanym niedoborem gonadotropiny, który może, lecz nie musi, być połączony z brakiem powonienia. Nawet w rodzinach obciążonych genetycznie jedne osoby mogą przejawiać zarówno izolowany niedobór gonadotropiny, jak i brak powonienia, podczas gdy inne - izolowany niedobór gonadotropiny i normalny zmysł węchu.
Zespół Kallmanna jest heterogenicznym zaburzeniem genetycznym występującym z częstością 1:10.000 - 60.000 osób[potrzebne źródło]. Zespół ten pięć razy częściej dotyka mężczyzn[potrzebne źródło]. Może występować zarówno dziedzicznie, jak i samoistnie. Stwierdzono dziedziczenie w sposób autosomalny recesywny, autosomalny dominujący i związany z chromosomem X.
Przypadki samoistne wykazują zbliżone cechy kliniczne do klasycznego zaburzenia dziedzicznego. Nawet w przypadku dziedziczenia autosomalnego dominującego zespół ten zazwyczaj częściej dotyka mężczyzn. Niezależnie od modelu dziedziczenia często obserwuje się niekompletne objawy znanych cech zespołu, co wynika ze zmienności penetracji genu.


Podstawowym zaburzeniem prowadzącym do hipogonadyzmu w tym zespole jest nienormalne wydzielanie gonadoliberyny w podwzgórzu wtórne w stosunku do zaburzenia migracji neuronów wydzielających gonadoliberynę z opuszki węchowej do mózgu i agenezji receptorów węchowych. Wykazano, mutację w genie KALIG-1 w przypadku dziedziczenia związanego z chromosomem X; gen KALIG-1 koduje białko zbliżone budową do cząsteczek adhezji komórek neuronowych (N-CAM)[potrzebne źródło]. Stwierdzono też, że u płodów myszy można zablokować normalną migrację neuronów wydzielających gonadoliberynę z pierwotnego miejsca w embrionie do podwzgórza przeciwciałami anty-N-CAM.

Objawy kliniczne

Pacjenci z zespołem Kallmanna zgłaszają się na ogół do lekarza w związku z opóźnionym dojrzewaniem lub niepełnym rozwojem cech płciowych. U około 80% pacjentów występuje brak lub upośledzenie powonienia, co stanowi podstawę dla diagnozy zespołu u osób z izolowanym niedoborem gonadotropiny. Obserwuje się też zazwyczaj małe jądra, małe prącie i wnętrostwo. U kobiet brak rozwoju piersi jest istotniejszy niż owłosienie łonowe i pachowe, ponieważ adrenarche może wystąpić niezależnie od gonadarche.
Pozostałe objawy są następujące:

  • nieprawidłowości układu kostnego (zrost palców, skrócony dalszy koniec kości śródręcza, asymetria twarzoczaszki); 
  • zaburzenia linii środkowej (rozszczep warg lub podniebienia, daltonizm, agenezja nerek, głuchota nerwowa); 
  • nieprawidłowa rotacja trzewi; 
  • wrodzona wada serca; 
  • objawy neurologiczne (ruchy mimowolne, niemożność płynnego śledzenia wzrokiem i dysfunkcja móżdżku).

Zaburzenia związane z chromosomem X mogą być połączone z rybią łuską, upośledzeniem umysłowym, chorobą Conradiego i niskim wzrostem.
Jeśli zespół Kallmanna zostaje zdiagnozowany powyżej 16. roku życia, występują często eunuchoidalne proporcje budowy ciała. Rozpiętość ramion może przewyższać wzrost o 6 cm, a proporcja górnej do dolnej części ciała może być obniżona.


Hipogonadyzm hipogonadotropowy stwierdza się u dorosłych na podstawie normalnego lub niskiego poziomu hormonu luteinizującego w surowicy (LH) oraz folikulotropiny (FSH) w obecności małego stężenia testosteronu u mężczyzn i estradiolu u kobiet.
U młodszych pacjentów oznaczenia te nie pozwalają rozróżnić niedoboru gonadotropiny od organicznego opóźnienia dojrzewania. Zróżnicowanie jest bardzo trudne. Dojrzewanie uważa się za opóźnione, jeśli nie rozpoczyna się w 14. roku życia u chłopców i 13. roku życia u dziewcząt. Nie istnieją żadne niezawodne testy pozwalające z całą pewnością rozróżnić te dwie jednostki chorobowe. Jedynym sposobem na rozróżnienie idiopatycznego hipogonadyzmu hipogonadotropowego (IHH) od opóźnionego dojrzewania jest długofalowa obserwacja.
Po stwierdzeniu hipogonadyzmu hipogonadotropowego dodatni wywiad rodzinny i osłabiony węch lub inne podobne zaburzenia są silnym argumentem przemawiającym za diagnozą tego zespołu. IHH pozostaje diagnozą z wykluczenia. Testy czynności tarczycy u wszystkich pacjentów powinny obejmować oznaczenie TSH, wolnego T4 i prolaktyny. W razie potrzeby należy przeprowadzić test stymulacji wydzielania ACTH. Wskazane jest oznaczenie żelaza w surowicy, transferyny i ferrytyny, co pozwala wykluczyć hemochromatozę, jak również przeprowadzenie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego. Powinno się też zrobić próbę czułości powonienia, ponieważ pacjenci mogą nie być świadomi osłabienia zmysłu węchu.
W diagnozie różnicowej występują przyczyny powszechne i rzadkie:

  • powszechne: organiczne opóźnienie dojrzewania, idiopatyczny niedobór lub brak hormonów przysadkowych, guz podwzgórza, powikłania radioterapii, przewlekła choroba ogólnoustrojowa, niedożywienie, jadłowstręt psychiczny, bulimia, niedoczynność tarczycy, hiperprolaktynemia, choroba Cushinga, cukrzyca; 
  • rzadkie: uraz głowy, komplikacje po infekcji, wady rozwojowe naczyń, inne guzy przysadki i podwzgórza, histiocytoza X, wrodzony przerost nadnerczy i inne.



  • testosteronowa terapia zastępcza: enantat testosteronu lub cypionat testosteronu 50-100 mg i.m. q 2 tygodnie (dawka początkowa), potem 200 mg i.m. q 2 tygodnie (dawka dla dorosłego); 
  • prowokowanie spermatogenezy: spermatogenezę można wywołać u większości mężczyzn przez podawanie gonadotropiny lub pulsacyjne leczenie gonadoliberyną; klomifen jest nieskuteczny w przypadku IHH. U niektórych pacjentów osiągnięcie normalnego poziomu wytwarzania nasienia może wymagać co najmniej dwuletniej terapii.


  • sterydowa terapia zastępcza: cykliczna estrogenowo-progestagenowa terapia zastępcza. Zmodyfikowany estrogen 0,3 mg p.o. dziennie (dawka początkowa) lub zmodyfikowany estrogen 0,625-1,2 mg p.o. dziennie, od 1 do 25 dnia, plus octan medroksyprogesteronu 10 mg p.o. przez ostatnie 10-14 dni (aby sprowokować i utrzymać normalne miesiączkowanie); 
  • prowokowanie owulacji: owulację i płodność można uzyskać, podając gonadotropiny lub przez pulsacyjne leczenie gonadoliberyną.


Zespół Kallmana daje dość dobre rokowania, jeśli chodzi o indukcję i zachowanie drugorzędnych cech płciowych, a uzyskanie płodności jest także możliwe w wielu przypadkach. Lepsze rokowania mają pacjenci o rozmiarze jąder > 2,5 cm[potrzebne źródło].


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria