ver habana blues online buy 100mg viagra purchase generic kytril cialis 20 mg causas what class of drug is prandin generic viagra 500mg wallgreens generic viagra acheter viagra en ligne andorre celebrex 100mg cap tetracycline buy uk sale ortho tri-cyclen cleocin online pharmacy generic protonix no prescription amaryl for sale usa doxycycline hycl 300mg best site to buy actonel what infections does amoxil treat how long for tegretol to take effect is generic zebeta available in usa viagra super active sale canadian generic seroquel overdose emedicine how much does nexium cost canadian pharmacy capoten cyklokapron canada overnight delivery genuine viagra online aciphex online canada metronidazole topical cream over the counter alli 15$ off coupon cheapest purim tablets uk cefadroxil tablets uses cytotec on line in the canada lexapro 5mg treatment doxycycline hyclate lyme disease dogs losartan cozaar generic certified canadian online pharmacies what is parietal lobe seizures recall for generic wellbutrin levitra 5 mg 10 mg 20 what does lamictal do to you ventolin albuterol same where can i buy clomid no prescription generic zetia prices levitra professional by mail pharmacy anonymity can you buy zestoretic in ireland cheapest prilosec otc viagra online buy buy sildenafil online australia levitra 20 viagra 100mg buying mobic using paypal buy viagra tablet generic cialis winnipeg what is fincar drugs cost of wellbutrin sr without insurance forzest no prescription needed costco promo code canada 2012 online price of triamterene-hctz order clozaril online in usa mircette reviews for men buy wellbutrin without a prescription overnight delivery xenical tabl 120mg atorvastatin cost uk non prescription probalan pharmacy what is alphagan eye drops for acticin overnight pharmacy side effects of wellbutrin sr and alcohol zovirax side effects rash lasix 500 mg pret pastillas xenical viagra japan buy prograf canada head office accutane side effects uk ginseng 100 years worldwide pharmacy cytotec where can i buy clomid pct buy cialis 32 what is rosuvastatin pills used for cheapest cialis 5mg zovirax or generic es mejor el viagra o cialis viagra original 25 mg zyprexa overdose amount albuterol 4mg uk no prescription betnovate do i need a prescription for olanzapine atorlip-5 for sale uk buy flagyl er boots pharmacy strattera online cheap topamax recommended dosage mebendazole over the counter ireland generic from caverta diarex online pharmacy uk valium viagra online tamoxifen medication guide merck metformin 500 mg bonagyl metronidazole low aciphex pharmacy generic purchasing silagra online uk can you buy xenical ireland suprax antibiotic for children dosage how to get bupropion on line metformin generic dosage lisinopril 10 mg watson 407 cheap generic zithromax cheap adalat 30 mg pharmacy how much is levitra at walmart buy brand clomid buy abilify pills in the us allegra tablets 120 mg kamagra soft for men sale in uk 200 mg zovirax voltaren over counter gel dostinex comparison 400 mg synthroid where can i get florinef discount code for elocon amoxil 500 mg mims cialis 10 mg pay provera italiano kilosports clomid reviews buy viagra singapore strattera buy philippines pastilla nexium 40 mg donde comprar viagra en bogota what does a dramamine high feel like buy zanaflex online cheap generic lexapro 2012 cost zoloft dose 250 mg over the counter anti anxiety drugs propecia tokyo buy 80000 naprosyn 500mg side effects what is minipress medication isoptin no rx how long does it take for lamictal to work for depression pharmacie kirchberg edward steichen what does tinidazole cure cordarone prices cvs side effects of metoclopramide in cats cipla pharmaceutical industry in india legal buy quibron-t online canada baclofene discount card prescriptions cvs medicamento clomid 50mg pfizer 50mg viagra starlix online legally cytotec not generic viagra online soho 25mg clomid online xenical without a perscription brand cialis medication online aciclovir complete generic protonix walmart bentyl online legally zyprexa tablets from buy buy vasotec next day where to aristocort all types floxin pills teva prednisone 50 mg viagra sublingual prescription coupon nexium tablets 40 mg can i get asacol valtrex dosage for fever blisters viagra 25 mg filmtabl ophthacare generico italiano amitriptyline dosage risperdal generic where to purchase acivir pills prednisone generic manufacturer viagra definition yahoo canada order singulair lasix without prescription zovirax 400mg dosage aciclovir bexal 5 crema zoloft discontinued order cs viagra canadian levlen brahmi order in the us levitra cheap overnight where can you buy acai berries in australia lioresal ships from india biaxin 10 mg paypal generic propecia overnight medicine viagra delivery methotrexate delivery cancer original fertomid online diflucan vendita online zovirax generic uk ordering super active cialis online cheap cialis softtabs order nexium europe medrol roche precio argentina to buy estrace pariet coupon code viagra soft for daily use canada buy generic micronase online is there a generic drug for wellbutrin buy lotrisone greece kegunaan metformin 500 mg can you order periactin today ask amantadine cheapest county to live in the uk lexapro 10 mg wiki viagra generico seguro citalopram lexapro generic do you need rx dilantin all types bupron sr pills what is luvox cr prescribed for generic meclizine hydrochloride einnahme cialis 5mg generic celexa side effects generic albendazole cost brafix online order viagra 100mg 4st where to buy flomax generic brand mentat buy generic celebrex cost cheap kytril free delivery brand advair diskus drug class probalan tablets side effects buy lexapro us cheap xenical online order viagra singapore motrin generic name cheapest lilly cialis india zebeta price himplasia uk online buy flagyl er with visa lexapro 75 mg is levaquin legal in uk viagra 100mg pricing prednisone 50 mgs eurax legal us indomethacin no prescription viagra jet 100 mg clomid 50mg forum prescription drug isoptin buy atarax tablets uk biaxin overnight buy zithromax 3 day metronidazole 200mg for dogs online pharmacy zyloprim average price skelaxin himplasia express canada buy coumadin warfarin online cost of ayurslim in india clozaril medication reviews tetracycline comprar buy synthroid levothyroxine sodium side effects order amaryllis bulbs how long does dostinex take to work pharmacy that sells mircette price of ventolin hfa inhaler proventil refill pack medicamento generico viagra mexico ranitidine for dogs buy where to buy primatene mist inhaler where can i get hoodia pills wellbutrin withdrawal seizures what is the dose of erythromycin for acne i want to pay some bentyl cialis 365 pills 10 mg is the mazda rx7 illegal in the u.s sibutramine dose obesity mail order prescriptions fincar cost canadian nexium cap 20 mg atarax 25mg uk where can i get feldene from prescription abana pills order what is retin-a micro buy methotrexate 50 nexium generic form minocycline hydrochloride tablets side effects india generic viagra nexium order by phone cialis perscriptions in canada buy clozaril without a subscription levlen birth control pill reviews cialis dapoxetine 80mg water pills to lose weight at walmart cheapest place to buy lantus buy viagra on line metformin 550 mg kamagra soft tablets side effects pharmacy mexico benicar is indinavir legal in uk generic strattera review how to order arava doxycycline 200 mg stat over counter ethionamide buy over the counter mirapex online duetact usa sale buy poppers and viagra minocin 100mg tablets best online viagra review viagra over the counter uk 2010 nizoral 2 shampoo price levitra lawsuit cheap isotretinoin no prescription viagra 12.5 mg sandoz cheap adderall online pharmacy healthy manicotti recipe lioresal 25 mg tabletten generic viagra dates amaryl medication seroquel mg buy brand levitra 100mg cheap cialis 120 mg chino 40mg cialis headache generic drug for zyprexa where to buy cytotec online usa tetracycline 250 mg capsules discount nizagara 100 mg cialis 20mg ingradien buy coumadin australia metformin generic cost z pack dosage for gonorrhea where to buy antibiotics online medicine pret valtrex 500mg can healthy man use viagra drugstore foundation for pale skin can i make dipyridamole erexin-v tablets prednisone eg 1 mg viagra buy malta buy vytorin quick order lasuna cialis tableta 20 mg viagra online narudzba ortho tri-cyclen + canadian pharmacy bentyl medication alcohol buying ginseng in canada where can i get clomid to buy viagra without prescriptions boots do you need rx lioresal ventolin inhaler dosage adults pay by checking account price increase plendil canadian pharmacy buy nolvadex levitra 20mg apotheke medicament levitra 10 mg buy clonidine online in usa online kamagra gold purchase albuterol side effects hyper generic minocin minocycline finast coupons buy pamelor no prescription can you buy ephedraxin over the counter diflucan compresse 400 mg buy viagra professional pills in the canada what are the side effects of lipitor canadian diclofenac gel tablet to buy himcocid in uk fertomid tablet sale antibiotics for sinusitis in pregnancy yahoo online viagra zithromax 500mg cost cialis viagra levitra cialis generique 40 mg cvs 86th amsterdam pharmacy clonidine mechanism of action analgesic acquistare levitra online best place to buy phenergan buy acticin pills in the canada augmentin cost generic is promethazine with codeine a scheduled drug order furosemide online cheap drinking alcohol while on chlamydia medication arjuna powder dose the canadian drugstore fl erythromycin 500 mg tablets side effects azulfidine shop net zovirax generic drug cipro 500 mg generico fucidin order buy cipro xr 500 seroquel medicine drug viagra super active without prescriptions zoloft 100 mg n3 hydrochlorothiazide 12.5mg reviews para que se usa el fucidin unisom reviews pregnancy cialis dosage mg 40 mg prednisone 4 days order generic lamictal side effects drinking alcohol while taking accutane minocin usa cvs prices dramamine spain propranolol er generic nexium 40 mg walmart generic uk paypal cytotec cialis tablete cena u apotekama where can i buy baclofen in canada cialis 20 mg used fexofenadine hydrochloride 180 mg and alcohol pramipexole depression fucidin h usa prednisone 0.5mg medicine purchase calandar fosamax to buy from europe play word search accutane now illegal trental para se usa zovirax 200 mg suspension are there over the counter antibiotics for ear infection allopurinol mechanism of action gout can you take mycelex-g daily nolvadex 10mg pct what symptoms does paxil treat enalapril 20 mg tab apo cialis dapoxetine 80 mg prilosec 40 mg otc how to order zyrtec order glucophage online noroxin sublingual dosage glimepiride spc cost of diamox mail order viagra generic penegra pill shortage canada drugs no prescriptions needed suhagra 40 mg pharmacy medicinale xenical 120 mg buying propecia in manchester eldepryl 40mg viagra jellys online lloyds cialis online how to take zyrtec 10 mg canadian pharmacy naprosyn order acticin pill valtrex for sale uk zithromax is used for what std geriforte legal in england alesse birth control pills pregnancy buy gyne-lotrimin mexican pharmacies strattera 25 mg nebenwirkungen phone in order for propranolol advair diskus generic brand fluticasone generic eldepryl usa pharmacy dutas echeck zithromax 40 mg over the counter in canada buy viagra online side effects of haldol venta de viagra en santiago chile cafergot where can i buy it cheap relafen pills nizoral hair loss results glucophage tab 500mg metmorfin and alcohol side effects generic viagra philippine viagra 100mg dollar buy suprax patch online parm viagra buspar 5 mg information buy cialis professional have no prescription purchase actoplus met pills billig toprol xl online kaufen buy atrovent 100 zovirax 400 mg beipackzettel buy levitra without a prescription from canadian pharmacy how long does zoloft take to work for ocd best place buy tadapox diflucan 200 mg nebenwirkungen prednisone deltasone side effects what is ic cefadroxil for what are the side effects of bupropion sr 150mg donde comprar cialis generico seguro tadapox shoppers drug mart cheap sumycin viagra sublingual over counter uk diflucan 180 mg viagra buyonline what is norvasc pills used for generic name for advair diskus fluticasone propionate zoloft espanol 50 mg zyprexa medication classification online pharmacy azulfidine order erythromycin online no prescription with a echeck onde comprar benadryl no brasil .side effects of prednisone at 20 mg per day ic doxycycline hyclate 100mg cap xenical generico brasil 200 mg viagra safe low cost pharmacy, vancouver, bc where amaryllis grow however buy clomid online fast shipping lexapro generic citalopram viagra 8x100mg alli coupon printable 2011 testosterone cream men side effects buy levothroid pills online the best online pharmacy prescription drug procardia prograf online in usa buy viagra chinatown wellbutrin generic efficacy doxycycline acne mg levitra super active discontinued depo medrol 20 mg ml is metformin er better than metformin viagra 25 mg preciomexico metoprolol tartrate picture
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Autosomalne recesywne arrow Zespół Kallmanna

Menu główne



Zespół Kallmanna Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Pierwszy znany opis tego zespołu pochodzi z 1856 roku, kiedy hiszpański lekarz Aureliano Maestre de San Juan dokonał autopsji 40-letniego mężczyzny, u którego stwierdził hipogonadyzm, bardzo małe jądra i nieobecne opuszki węchowe[1]. Kilka lat później podobny przypadek opisał austriacki patolog Richard Ladislaus Heschl. W 1914 Franz Weidenreich u trzech na dziesieciu pacjentów z anosmią stwierdził hipogonadyzm, i zasugerował związek tych dwóch patologii[2]. Franz Josef Kallmann i wsp. w 1944 jako pierwszy przedstawił rodzinny charakter eunuchoidyzmu połączonego z brakiem powonienia, sugerując w opisie trzech rodzin etiologię genetyczną[3]. Jednak pierwszy dowód zaburzenia na osi przysadka-podwzgórze pojawił się dopiero, gdy opracowano metodę oznaczania gonadotropin w moczu. Zespół Kallmanna został sklasyfikowany jako postać hipogonadyzmu hipogonadotropowego. W późniejszych badaniach uzyskano jednoznaczny dowód na niedobór wydzielania gonadoliberyny - hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH).

Definicja i występowania

Zespół Kallmanna de Morsiera oznacza połączenie wrodzonego hipogonadyzmu hipogonadotropowego z brakiem powonienia (anosmią) lub jego upośledzeniem (hiposmią). Zespół ten bywa też czasem nazywany wrodzoną dysplazją węchu.
Idiopatyczny hipogonadyzm hipogonadotropowy to szerszy termin opisujący pacjentów z niewytłumaczalnym izolowanym niedoborem gonadotropiny, który może, lecz nie musi, być połączony z brakiem powonienia. Nawet w rodzinach obciążonych genetycznie jedne osoby mogą przejawiać zarówno izolowany niedobór gonadotropiny, jak i brak powonienia, podczas gdy inne - izolowany niedobór gonadotropiny i normalny zmysł węchu.
Zespół Kallmanna jest heterogenicznym zaburzeniem genetycznym występującym z częstością 1:10.000 - 60.000 osób[potrzebne źródło]. Zespół ten pięć razy częściej dotyka mężczyzn[potrzebne źródło]. Może występować zarówno dziedzicznie, jak i samoistnie. Stwierdzono dziedziczenie w sposób autosomalny recesywny, autosomalny dominujący i związany z chromosomem X.
Przypadki samoistne wykazują zbliżone cechy kliniczne do klasycznego zaburzenia dziedzicznego. Nawet w przypadku dziedziczenia autosomalnego dominującego zespół ten zazwyczaj częściej dotyka mężczyzn. Niezależnie od modelu dziedziczenia często obserwuje się niekompletne objawy znanych cech zespołu, co wynika ze zmienności penetracji genu.


Podstawowym zaburzeniem prowadzącym do hipogonadyzmu w tym zespole jest nienormalne wydzielanie gonadoliberyny w podwzgórzu wtórne w stosunku do zaburzenia migracji neuronów wydzielających gonadoliberynę z opuszki węchowej do mózgu i agenezji receptorów węchowych. Wykazano, mutację w genie KALIG-1 w przypadku dziedziczenia związanego z chromosomem X; gen KALIG-1 koduje białko zbliżone budową do cząsteczek adhezji komórek neuronowych (N-CAM)[potrzebne źródło]. Stwierdzono też, że u płodów myszy można zablokować normalną migrację neuronów wydzielających gonadoliberynę z pierwotnego miejsca w embrionie do podwzgórza przeciwciałami anty-N-CAM.

Objawy kliniczne

Pacjenci z zespołem Kallmanna zgłaszają się na ogół do lekarza w związku z opóźnionym dojrzewaniem lub niepełnym rozwojem cech płciowych. U około 80% pacjentów występuje brak lub upośledzenie powonienia, co stanowi podstawę dla diagnozy zespołu u osób z izolowanym niedoborem gonadotropiny. Obserwuje się też zazwyczaj małe jądra, małe prącie i wnętrostwo. U kobiet brak rozwoju piersi jest istotniejszy niż owłosienie łonowe i pachowe, ponieważ adrenarche może wystąpić niezależnie od gonadarche.
Pozostałe objawy są następujące:

  • nieprawidłowości układu kostnego (zrost palców, skrócony dalszy koniec kości śródręcza, asymetria twarzoczaszki); 
  • zaburzenia linii środkowej (rozszczep warg lub podniebienia, daltonizm, agenezja nerek, głuchota nerwowa); 
  • nieprawidłowa rotacja trzewi; 
  • wrodzona wada serca; 
  • objawy neurologiczne (ruchy mimowolne, niemożność płynnego śledzenia wzrokiem i dysfunkcja móżdżku).

Zaburzenia związane z chromosomem X mogą być połączone z rybią łuską, upośledzeniem umysłowym, chorobą Conradiego i niskim wzrostem.
Jeśli zespół Kallmanna zostaje zdiagnozowany powyżej 16. roku życia, występują często eunuchoidalne proporcje budowy ciała. Rozpiętość ramion może przewyższać wzrost o 6 cm, a proporcja górnej do dolnej części ciała może być obniżona.


Hipogonadyzm hipogonadotropowy stwierdza się u dorosłych na podstawie normalnego lub niskiego poziomu hormonu luteinizującego w surowicy (LH) oraz folikulotropiny (FSH) w obecności małego stężenia testosteronu u mężczyzn i estradiolu u kobiet.
U młodszych pacjentów oznaczenia te nie pozwalają rozróżnić niedoboru gonadotropiny od organicznego opóźnienia dojrzewania. Zróżnicowanie jest bardzo trudne. Dojrzewanie uważa się za opóźnione, jeśli nie rozpoczyna się w 14. roku życia u chłopców i 13. roku życia u dziewcząt. Nie istnieją żadne niezawodne testy pozwalające z całą pewnością rozróżnić te dwie jednostki chorobowe. Jedynym sposobem na rozróżnienie idiopatycznego hipogonadyzmu hipogonadotropowego (IHH) od opóźnionego dojrzewania jest długofalowa obserwacja.
Po stwierdzeniu hipogonadyzmu hipogonadotropowego dodatni wywiad rodzinny i osłabiony węch lub inne podobne zaburzenia są silnym argumentem przemawiającym za diagnozą tego zespołu. IHH pozostaje diagnozą z wykluczenia. Testy czynności tarczycy u wszystkich pacjentów powinny obejmować oznaczenie TSH, wolnego T4 i prolaktyny. W razie potrzeby należy przeprowadzić test stymulacji wydzielania ACTH. Wskazane jest oznaczenie żelaza w surowicy, transferyny i ferrytyny, co pozwala wykluczyć hemochromatozę, jak również przeprowadzenie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego. Powinno się też zrobić próbę czułości powonienia, ponieważ pacjenci mogą nie być świadomi osłabienia zmysłu węchu.
W diagnozie różnicowej występują przyczyny powszechne i rzadkie:

  • powszechne: organiczne opóźnienie dojrzewania, idiopatyczny niedobór lub brak hormonów przysadkowych, guz podwzgórza, powikłania radioterapii, przewlekła choroba ogólnoustrojowa, niedożywienie, jadłowstręt psychiczny, bulimia, niedoczynność tarczycy, hiperprolaktynemia, choroba Cushinga, cukrzyca; 
  • rzadkie: uraz głowy, komplikacje po infekcji, wady rozwojowe naczyń, inne guzy przysadki i podwzgórza, histiocytoza X, wrodzony przerost nadnerczy i inne.



  • testosteronowa terapia zastępcza: enantat testosteronu lub cypionat testosteronu 50-100 mg i.m. q 2 tygodnie (dawka początkowa), potem 200 mg i.m. q 2 tygodnie (dawka dla dorosłego); 
  • prowokowanie spermatogenezy: spermatogenezę można wywołać u większości mężczyzn przez podawanie gonadotropiny lub pulsacyjne leczenie gonadoliberyną; klomifen jest nieskuteczny w przypadku IHH. U niektórych pacjentów osiągnięcie normalnego poziomu wytwarzania nasienia może wymagać co najmniej dwuletniej terapii.


  • sterydowa terapia zastępcza: cykliczna estrogenowo-progestagenowa terapia zastępcza. Zmodyfikowany estrogen 0,3 mg p.o. dziennie (dawka początkowa) lub zmodyfikowany estrogen 0,625-1,2 mg p.o. dziennie, od 1 do 25 dnia, plus octan medroksyprogesteronu 10 mg p.o. przez ostatnie 10-14 dni (aby sprowokować i utrzymać normalne miesiączkowanie); 
  • prowokowanie owulacji: owulację i płodność można uzyskać, podając gonadotropiny lub przez pulsacyjne leczenie gonadoliberyną.


Zespół Kallmana daje dość dobre rokowania, jeśli chodzi o indukcję i zachowanie drugorzędnych cech płciowych, a uzyskanie płodności jest także możliwe w wielu przypadkach. Lepsze rokowania mają pacjenci o rozmiarze jąder > 2,5 cm[potrzebne źródło].


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria