best cialis virgra site buy kamagra uk overnight baclofen levitra 20 mg reviews buy westhroid thyroid aricept donepezil artane dosage information walgreens viagra price yasmine galenorn indigo court series prescription medication on line duvadilan drug xenical orlistat no prescription cialis philippines viagra 5omg tantalum oxide dielectric constant cephalexin monohydrate drug budesonide inhalation suspension for infants flagyl prescriptions online where to buy peritol pills in the usa desyrel 100 mg tab sildenafilo normon jasmine thompson i see fire desogen birth control information buy motilium uk singulair allergy medicine dosage acyclovir no script singulair coupons from merck famvir 500mg treatment famciclovir 250mg lortab hydrocodone motilium for sale lovegra information systems cialis preiswert im internet bestellen propecia generico online canada cialis stromectol bestellen viapro ingredients in splenda order prednisone via mail pharmacy astromenda uninstall chrome finasteride colombia metformina efectos adversos buying promethazine with codeine online nexium for 18 00 a month minocin prezzo kemadrin medication identification ampicillin uses laxifen medicinal herbs toprol xl medication purpose novolax bisacodyl ranigast ulotka wyborcza toradol injection cpt code buy resperidone no perscrpyion etodolac side effects weight gain abortion pills cvs estrofem side effects in men pravastatin side effects mayo clinic malegra pro sofilex capsuleshow flazol medicine dictionary cheap disulfiram zocor medication is used for viagra in delhi ospamox 1000 mg prospect park septra side effects antibiotic valtrex without prescriptions diflucan killing candida side effects viagra with dapoxetine reviews viagra in abu dhabi cheap med shq ceftin antibiotic uses survival buy clomid online usa redustat precio farmacias del ahorro cheap dostinex buy genuine albendazole zentel online tamoxifen citrate nolvadex side effects adalat serial full episode pharmacy technician certification book minoxidil shampoo and conditioner arthritis medication for cats generic cialis e20 bactrim for sinus infection dosage vibrox tablets computers eprex liturgia de las horas en famciclovir 500 mg for cats can you buy z packs lopressor generic side effects generic viagra online free shipping raloxifene evista side effects in men sifrol 0 125 gallon mobicool mini fridge alegria shoes cheapest price tadalafil tabs avodart coupon generic valium side effects diazepam diovan generic in mexico buy levothyroxine sodium online online cialis from india duloxetine hcl dr 60 mg cap side effects erlamycetin plus size sertraline withdrawl cause diarhea viagra uk fast delivery cefamor 250 gallon seroxat cr 12 5mg melatonin do goodrx coupons work propecia from india online benemid manufacturer avapro generic equivalent indocin dose for preterm labor mupirocin ointment usp 2 used to treat diaper rash nizoral cream for ringworm walgreens generic drug list omeprazole dr 20 mg capsule price novolog flexpen prefilled syringe generic viagra sales purchasing flagyl over the counter etodolac 500 mg tablet tar viagra frome india generic cialis safe diprosone without prescription warfarin diet restrictions in spanish viagra generika aus deutschland rhinocort aqua nasal spray 32 mcg trental 400mg uses nolvadex for sale in usa online pharmacy without perscriptions does viagra super active work naproxen sodium 550 mg tablets lesofat vs xenical philippines bystolic package insert tablets albuterol inhaler without rx ciprobay xr 500 dosage promethazine dm cough syrup ciprofloxacin hcl 500 mg atenolol amiloride hydrochlorothiazide luvox side effects in children advantage flea control side effects cialis and bph kemadrin medication list cost of prandin in usa imovane 7.5mg information cipro no rx advantage chevrolet bolingbrook protonix 40 mg treatment generic teva prednisone fentanyl patch dosage instructions cialis 0 5mg viagra generica baratas 247 pharmacy check success bactrim and alcoholic drinks aciphex generic availability metallica one lyrics youtube insulin side effects ebay coupon code advantage supplements nolvadex in mexico viagra price per pill in india parcopa orally disintegrating fluconazole diflucan dose metallica albums youtube garrigue pronunciation of acai where to buy albuterol xalatan coupon rebate risperdal lawsuit settlement amounts free shipping generic viagra duphalac syrup 200ml betnovate cream medicine doctor cafe racer omaggio sopot navidoxine tablet dosage finasteride generic price rogaine for men side effects in women doxycycline vet canada ace diet pill distributors reglan breastfeeding success pramipexole 0.125 mg tadalafil cheapest price dapoxetine spain lialda side effects mesalamine 400mg buy flagyl that will ship to fpo buy real lexapro online overnight online viagra sales liposafe acquastare insulin novolog coupons buying amoxicillin trihydrate 500mg aviane birth control pill side effects pastillas abortivas en estados unidos generic viagra visa debit crestor medication dose frases de futbol en fotos indomethacin for sale in mexico kemadrin procyclidine purchase windows marcumar alternative minimum sinequanone clothing vt logistics singapore tenormin atenolol side effects equel with vimax how much is cialis 20mg topamax dosage for weight loss topiramate canada safe viagra online alendronate sodium fosamax side effects depakote er 500 mg side effects buy doxycycline hyclate online therapy dog certification requirements risperdal 0 dollars 42 center levitra controindicazioni overnight prescription caverta 100 mg from the uk coversyl and alcohol lamictal withdrawal symptoms itching norlevo pill side effect lesofat philippines valtrex coupons canada online pharmacy ginseng angela baclofen 10 mg tab cholesterol levels for children desyrel generic name simplotan and alcohol feldene flash dosis sildenafil citrate 50mg tab starter pack advantage car rental coupon offer lorinol tablets with keyboards cialis tadalis tadalafi nurofen plus eldepryl medication side estrofem 2mg results buy aciclovir india au quebec viagra sans ordonnance brand viagra online canada redustat 120 mg orlistat where to order genuine drug alli vytorin 10/40 cost at walgreens rabeprazole sodium aciphex side effects buy viagra pills advair generic 2012 haldol medication elderly antabuse online elavil cod cabergoline drug manufacturer generic tadalafil 40 mg viagra price at walmart mircette generic lasixs water pill dogs port vila vanuatu pharmacy buy kamagra wholesale canadian pharmacy suprax dilantin iv administration patients buy levitra de como y celisborrar x tricilest composition definition asthma action plan form for school imitrex injection sites zyvoxid 600mg equals zenerx male enhancement side effects rhinocort aqua nasal spray dosage betnovate locion capilar salbutamol ventolin 2mg/5ml syrup amoxil 500mg antibiotics side effects clonidine with no perscription tramadol no prescription betacin medication buy brand lilly cialis lavetra by mail flovent hfa colospan hovid horgesic tablet mexican export pharmacy furacin ointment horse canadian discount rx services singulair medication assistance chlamydia symptoms sublingual viagra 50mg cialis prescription price vitamin d deficiency symptoms bones calcium 76 super tadapox for sale usa accutane long term side effects liver nexium otc medication glipizide and metformin acivir tablets image elavil medication for headaches what is lynoral generic alternative to cialis baclofen 10 mg side effects mayo clinic zyrtec 10mg side effects phenergan weight loss pills wilhelmshavener zeitung price of cialis at boots canadian mail order pharmacy buy tvs echeck androgel testosterone gel reviews remeron side effects headaches vosteran uninstall cytoxan and taxotere combination omeprazole 20 mg capsule what is it for trial samples of viagra buy amoxicillin online in uk buy dog prednisolone sinequanone dresses finasteride medication terramycin for cats condyline 5 minoxidil lipitor and diabetes 2 ibuprofen dosage chart for children ampicillin with out a dr cialis no brasil medicament desyrel 100 mg fucidin 2 pommade lortab side effects in elderly amoxicillin and alcohol antibiotics doctor buy cheap erythromycin pet amoxicillin without a script medazole 500px femara infertility ketorolac tromethamine online prescription for viagra provigil coupon rebate cong dung renapril 5mg percocet buying name brand levitra online ketorolac tromethamine eye drops alcances de la quimioinformatica viagra cialis online lergigan fortesta mupirocin ointment usp 2 uses dogs lortab withdrawal symptoms seguros los genericos de cialis active ingredient in cialis black clonidine 0.1 mg patch pravastatin medication is used for tadalafil canadian pharmacy online canadian online pharmacy chains why was primatene taken off the market global drug supply canada medicine for sale in canada sildenafil how much cialis should i take ketorolac toradol doses chloroquine dosage children viagra vs cialis online pharmacy bisoprolol fumarate 10 mg viagra available in trivandrum cialis south africa online coumadin and alcohol use lerk sildenafil vs viagra colchicine 0.6 mg for sale does cvs sell zenegra diclobru tablets sale effects of duphaston medicine dosage cialis 100 mg prezzo biaxin side effects after you have finished treatment buspirone 15 mg street value name of timing tablets price of viagra at costco ampicillin no script mymexican pharmacy indian viagra tablets names protonix 40 mg drugs aricept 5mg tab kamagranow ukc buy motilium online uk mupirocin cream usp biaxin antibiotic viagra sildenafil 100mg lesofat pills buy primatine mist minocin antibiotic side effects betnesol injection norvasc medication patient assistance ampicillin and early pregnancy coversyl plus hd 8/2.5 mg discount drugs online switching from lantus to levemir ivermectin for dogs side effects on border collie side effects of florinef for dogs cialis side effects cialis vs viagra ventolin 100mg walgreens coupons policy lotrel 10 20 mg capsule avapro 150 mg what is maxifort sildenafil support canadianpharmsupport lumigan side effects dizziness viagra vendita on line in italia mail order testosterone cefixime trihydrate manufacturer india gammadol ketorolaco tramadol english 56 pilex max cardizem side effects vipps pharmacy selling viagra order aciphex without a prescription berifen 100 srgb best online levitra zantac 150 dosage information vitamix blender qvc order promethazine codeine from canada clopidogrel side effects levitra 40 mg sale lipitor 20 mg sold in usa lipvas tablets under $100 diroton bgs keflex 500mg medication pravastatin side effects cholesterol acyclovir ointment 5 coupon edrugstore review global meds 24 goodrx apps purchase lasix deliver london viagra generic walmart cytoxan chemotherapy for multiple myeloma lidocaine cream estrace 2mg amlodipine besylate side effects in men digoxin therapeutic levels best online pharmacy wit where to get viagra pills sildenafilo casero como hacer augmentin for sinus infections estradiol tablets dosages buy diflifenac 50mg from spain prozac and alcohol side effects over counter levothyroxine mexican pharmacies without prescription can i get bentyl without a prescription who dispenses propanolol sublingual methyl b12 side effects where can i buy azulfidine medication rhinocort nasal spray over the counter online pharmacy with overnight shipping prednisone for poison ivy breastfeeding my medicare payment problem purchase pain meds from india alesse generics cost of accutane with insurance ropinirole drug abuse what is the average cost of viagra ampicilina 500 mexapin albuterol nebulizer treatment medication order prednisone online from canada isotretinoin online canadianmeds24h reviews comment faire le sevrage de la codeine xanax alprazolam side effects ampicillin price mexico cordarone medicine side effects www canadian hesalth allegra d 12 hour coupons buy phenagran what dose of propranolol should l take buy amitriptyline 50 mg with paypal vasotec medication for sale kenacomb ointment used for cytotec abortion drug order lipitor without prescription gupisone prednisolone 5mg for sale kamagra in australia antibiotics forsale on line nizagara generic prevacid side effects prilosec side effects haldol elderly malpractice synthroid thyroid medication and weight gain internal antifungal otcas leconfield wines for humanity stromectol scabies dosage metformin hcl er cialis usa over the counter promethazine hydrochloride drug abilify from mexico inderal medication vitamix vs blendtec comparison tretinoin cream u s p trimetabol syrup dispenser prevacid side effects lansoprazole colcrys coupons cialis sublingual pfizer samples coumadin levels 4.0 ketorolac tromethamine 10mg tab piroxicam 20 mg capsule myl buy amaryllis online cefdinir discontinued buy tinidazole for veterinary use capoten side effects medication how much does qsymia weight loss drug cost amiloride diuretics natural clindamicina efectos secundarios domperidone without prescription 360 plant viagra ingredients canada drug mart estrogen cream online norvasc 10 mg albendazole for dogs dosage atenolol drug ranitidine 150 mg tab amn how to get lexapro without insurance best website to buy cialis buy propeciacanada online lanoxin drug manufacturer acyclovir 800mg dosage careprost eyelash grathazon kaplet eutirox 75mg where can i buy cheap viagra migliori farmacie inglesi sicure cialis herpes simpleks cheapest price on cialis orabet bloger hr china pharmacy purchase medication
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Autosomalne recesywne arrow Zespół Kallmanna

Menu główne



Zespół Kallmanna Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Pierwszy znany opis tego zespołu pochodzi z 1856 roku, kiedy hiszpański lekarz Aureliano Maestre de San Juan dokonał autopsji 40-letniego mężczyzny, u którego stwierdził hipogonadyzm, bardzo małe jądra i nieobecne opuszki węchowe[1]. Kilka lat później podobny przypadek opisał austriacki patolog Richard Ladislaus Heschl. W 1914 Franz Weidenreich u trzech na dziesieciu pacjentów z anosmią stwierdził hipogonadyzm, i zasugerował związek tych dwóch patologii[2]. Franz Josef Kallmann i wsp. w 1944 jako pierwszy przedstawił rodzinny charakter eunuchoidyzmu połączonego z brakiem powonienia, sugerując w opisie trzech rodzin etiologię genetyczną[3]. Jednak pierwszy dowód zaburzenia na osi przysadka-podwzgórze pojawił się dopiero, gdy opracowano metodę oznaczania gonadotropin w moczu. Zespół Kallmanna został sklasyfikowany jako postać hipogonadyzmu hipogonadotropowego. W późniejszych badaniach uzyskano jednoznaczny dowód na niedobór wydzielania gonadoliberyny - hormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH).

Definicja i występowania

Zespół Kallmanna de Morsiera oznacza połączenie wrodzonego hipogonadyzmu hipogonadotropowego z brakiem powonienia (anosmią) lub jego upośledzeniem (hiposmią). Zespół ten bywa też czasem nazywany wrodzoną dysplazją węchu.
Idiopatyczny hipogonadyzm hipogonadotropowy to szerszy termin opisujący pacjentów z niewytłumaczalnym izolowanym niedoborem gonadotropiny, który może, lecz nie musi, być połączony z brakiem powonienia. Nawet w rodzinach obciążonych genetycznie jedne osoby mogą przejawiać zarówno izolowany niedobór gonadotropiny, jak i brak powonienia, podczas gdy inne - izolowany niedobór gonadotropiny i normalny zmysł węchu.
Zespół Kallmanna jest heterogenicznym zaburzeniem genetycznym występującym z częstością 1:10.000 - 60.000 osób[potrzebne źródło]. Zespół ten pięć razy częściej dotyka mężczyzn[potrzebne źródło]. Może występować zarówno dziedzicznie, jak i samoistnie. Stwierdzono dziedziczenie w sposób autosomalny recesywny, autosomalny dominujący i związany z chromosomem X.
Przypadki samoistne wykazują zbliżone cechy kliniczne do klasycznego zaburzenia dziedzicznego. Nawet w przypadku dziedziczenia autosomalnego dominującego zespół ten zazwyczaj częściej dotyka mężczyzn. Niezależnie od modelu dziedziczenia często obserwuje się niekompletne objawy znanych cech zespołu, co wynika ze zmienności penetracji genu.


Podstawowym zaburzeniem prowadzącym do hipogonadyzmu w tym zespole jest nienormalne wydzielanie gonadoliberyny w podwzgórzu wtórne w stosunku do zaburzenia migracji neuronów wydzielających gonadoliberynę z opuszki węchowej do mózgu i agenezji receptorów węchowych. Wykazano, mutację w genie KALIG-1 w przypadku dziedziczenia związanego z chromosomem X; gen KALIG-1 koduje białko zbliżone budową do cząsteczek adhezji komórek neuronowych (N-CAM)[potrzebne źródło]. Stwierdzono też, że u płodów myszy można zablokować normalną migrację neuronów wydzielających gonadoliberynę z pierwotnego miejsca w embrionie do podwzgórza przeciwciałami anty-N-CAM.

Objawy kliniczne

Pacjenci z zespołem Kallmanna zgłaszają się na ogół do lekarza w związku z opóźnionym dojrzewaniem lub niepełnym rozwojem cech płciowych. U około 80% pacjentów występuje brak lub upośledzenie powonienia, co stanowi podstawę dla diagnozy zespołu u osób z izolowanym niedoborem gonadotropiny. Obserwuje się też zazwyczaj małe jądra, małe prącie i wnętrostwo. U kobiet brak rozwoju piersi jest istotniejszy niż owłosienie łonowe i pachowe, ponieważ adrenarche może wystąpić niezależnie od gonadarche.
Pozostałe objawy są następujące:

  • nieprawidłowości układu kostnego (zrost palców, skrócony dalszy koniec kości śródręcza, asymetria twarzoczaszki); 
  • zaburzenia linii środkowej (rozszczep warg lub podniebienia, daltonizm, agenezja nerek, głuchota nerwowa); 
  • nieprawidłowa rotacja trzewi; 
  • wrodzona wada serca; 
  • objawy neurologiczne (ruchy mimowolne, niemożność płynnego śledzenia wzrokiem i dysfunkcja móżdżku).

Zaburzenia związane z chromosomem X mogą być połączone z rybią łuską, upośledzeniem umysłowym, chorobą Conradiego i niskim wzrostem.
Jeśli zespół Kallmanna zostaje zdiagnozowany powyżej 16. roku życia, występują często eunuchoidalne proporcje budowy ciała. Rozpiętość ramion może przewyższać wzrost o 6 cm, a proporcja górnej do dolnej części ciała może być obniżona.


Hipogonadyzm hipogonadotropowy stwierdza się u dorosłych na podstawie normalnego lub niskiego poziomu hormonu luteinizującego w surowicy (LH) oraz folikulotropiny (FSH) w obecności małego stężenia testosteronu u mężczyzn i estradiolu u kobiet.
U młodszych pacjentów oznaczenia te nie pozwalają rozróżnić niedoboru gonadotropiny od organicznego opóźnienia dojrzewania. Zróżnicowanie jest bardzo trudne. Dojrzewanie uważa się za opóźnione, jeśli nie rozpoczyna się w 14. roku życia u chłopców i 13. roku życia u dziewcząt. Nie istnieją żadne niezawodne testy pozwalające z całą pewnością rozróżnić te dwie jednostki chorobowe. Jedynym sposobem na rozróżnienie idiopatycznego hipogonadyzmu hipogonadotropowego (IHH) od opóźnionego dojrzewania jest długofalowa obserwacja.
Po stwierdzeniu hipogonadyzmu hipogonadotropowego dodatni wywiad rodzinny i osłabiony węch lub inne podobne zaburzenia są silnym argumentem przemawiającym za diagnozą tego zespołu. IHH pozostaje diagnozą z wykluczenia. Testy czynności tarczycy u wszystkich pacjentów powinny obejmować oznaczenie TSH, wolnego T4 i prolaktyny. W razie potrzeby należy przeprowadzić test stymulacji wydzielania ACTH. Wskazane jest oznaczenie żelaza w surowicy, transferyny i ferrytyny, co pozwala wykluczyć hemochromatozę, jak również przeprowadzenie tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego. Powinno się też zrobić próbę czułości powonienia, ponieważ pacjenci mogą nie być świadomi osłabienia zmysłu węchu.
W diagnozie różnicowej występują przyczyny powszechne i rzadkie:

  • powszechne: organiczne opóźnienie dojrzewania, idiopatyczny niedobór lub brak hormonów przysadkowych, guz podwzgórza, powikłania radioterapii, przewlekła choroba ogólnoustrojowa, niedożywienie, jadłowstręt psychiczny, bulimia, niedoczynność tarczycy, hiperprolaktynemia, choroba Cushinga, cukrzyca; 
  • rzadkie: uraz głowy, komplikacje po infekcji, wady rozwojowe naczyń, inne guzy przysadki i podwzgórza, histiocytoza X, wrodzony przerost nadnerczy i inne.



  • testosteronowa terapia zastępcza: enantat testosteronu lub cypionat testosteronu 50-100 mg i.m. q 2 tygodnie (dawka początkowa), potem 200 mg i.m. q 2 tygodnie (dawka dla dorosłego); 
  • prowokowanie spermatogenezy: spermatogenezę można wywołać u większości mężczyzn przez podawanie gonadotropiny lub pulsacyjne leczenie gonadoliberyną; klomifen jest nieskuteczny w przypadku IHH. U niektórych pacjentów osiągnięcie normalnego poziomu wytwarzania nasienia może wymagać co najmniej dwuletniej terapii.


  • sterydowa terapia zastępcza: cykliczna estrogenowo-progestagenowa terapia zastępcza. Zmodyfikowany estrogen 0,3 mg p.o. dziennie (dawka początkowa) lub zmodyfikowany estrogen 0,625-1,2 mg p.o. dziennie, od 1 do 25 dnia, plus octan medroksyprogesteronu 10 mg p.o. przez ostatnie 10-14 dni (aby sprowokować i utrzymać normalne miesiączkowanie); 
  • prowokowanie owulacji: owulację i płodność można uzyskać, podając gonadotropiny lub przez pulsacyjne leczenie gonadoliberyną.


Zespół Kallmana daje dość dobre rokowania, jeśli chodzi o indukcję i zachowanie drugorzędnych cech płciowych, a uzyskanie płodności jest także możliwe w wielu przypadkach. Lepsze rokowania mają pacjenci o rozmiarze jąder > 2,5 cm[potrzebne źródło].


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria