zyprexa lawsuit 2009 cardizem no prrescription buy elocon with no rx viagra 100 mg too much neo-medrol in the uk buy rosuvastatin online uk united pharmacies nolvadex the online drugstore lotensin order elavil online pharmacy where do i buy decadron vermox uk brand name trazodone 150 mg street price atrovent rx by mail pharmacies amoxil ciplox drug class is allegra over the counter drug prescription buy online lasuna generic order forzest naprosyn for sale philippines cleocin gel cost without insurance buy casodex next day kamagra no prescription needed artane italiano omnicef price walgreens what is arava medication top 10 indian pharmaceutical companies 2012 cardura online drugstore plendil 5mg tablet lipitor recall lot numbers for 2012 cigna mail order pharmacy form astelin prescriptions dipyridamole by mail generic for actos 45 mg tablets minocycline store is lopid a prescription drug mifepristone online no prescription can buy antibiotics over counter canada tegretol cr 400 mg 20 tablet compare prices xenical lasix online canadian buy ampicillin 250mg topamax rx list viagra 100 ml lanoxin prices at costco what is prozac medication used for metformin medicine diabetes best pharmacy to order aciphex overnight free shipping view topic aldactone prandin without rx viagra 100 mg versus levitra 20 mg plavix online coupon code buy amaryl generic online generic nexium buy rumalaya 20 irbesartan hydrochlorothiazide rxlist evista generic drug 5 mg accutane side effects overnight online order aceon generic from metoclopramide buy glucotrol xl mg online compounding pharmacies in ontario canada what is pamelor 25 mg used for i pill estrace website acquistare diclofenac in italia cost of isoniazid without insurance zocor next day delivery how to use solu medrol mix o vial clozaril for men sale in uk india pariet price coversyl patient information abana online usa no prescription mestinon online ordering safe place order topamax order inderal online uk propranolol online phone in order for zocor safe isoniazid buy xenical pharmacy in canada where can i buy cytotec pills buyers of aceon canada dostinex cabergoline dosage comprar altace en argentina myambutol tablets capoten mg usa buy cytoxan perth australia which uk site to buy voveran online us pharmacies no prescription needed billig speman online kaufen hong kong buy entocort online otc serpina online in usa lozol mg price use motrin coupon online cheap diovan hctz can you buy viagra over the counter cialis online pharmacy what types of benicar are there antabuse cheap pastillas para ereccion prolongada viagra generica en farmacias what is prednisone 10mg tablets for generic from carbozyne purchase estrace pills what does confidor do proventil discounts codes can you buy cheap lisinopril buy lotrisone for daily use cheap detrol la prometrium 100mg side effects buy viramune pills online tadapox best price Purchase accutane 15mg online prevacid shortage april 2012 decadron suppositories buy cialis professional max dose do you need rx retin-a 0,05 zyrtec dose for cats trental online uk stieva a cream for wrinkles can i get nizoral viagra generika kaufen cheapest prednisone online discount lithium mg alternatives to plavix medication prescription testosterone cream for women reviews online pharmacy uk zyban cialis commercial song name lamisil pills online prescription levlen without script erythromycin dose bnf lisinopril from australia is albendazole over the counter can you buy propecia no prescription best price for real benemid naltrexone implant usa what are the side effects of stopping paroxetine best place to buy roxithromycin without a prescription trandate mg buy what is the percentage of pregnancy with clomid primatene mist alternative yasmin canada prescription fosamax usa today how much is doxycycline cost at walmart best place to buy prilosec lamisil coupons cheap allopurinol enticing mastercard lorazepam cheap no prescription motilium 10mg tab protonix iv push rate where to buy diflucan over the counter prescribed erection packs 2 by mail reviews on testosterone cream for women beat way to order benicar paxil prescription drug buy clonidine online pharmacy purchase topamax on line in canada where acai berry is sold order+ortho tri cyclen lo+no prescription can you get phenergan valtrex 1000 mg dosage side effects of lipitor 80 mg bupron sr generico italiano minocin drug store online liposafe dosage instructions best generic topamax review purchase metformin on line in usa prednisone 20 mg informacion en espanol elocon visa lotrisone side effects solu medrol 40 mg pfizer buy levothroid pills in the us cialis 20 euro buy zanaflex visa male erection pills that work viagra discount sales evecare pill shop discount code can you buy water pills walmart has anyone ever ordered clomid online what herb works like viagra places where lithium is found generic ceftin price generic citalopram hydrobromide 10 mg buy avalide no prescription fast delivery nebivololum 5mg and pregnancy brand ethionamide buy buying prilosec in manchester ordering trazodone where can i buy eurax in canada zyloprim prix en pharmacie en france where to buy ditropan mg bupropion 100mg sa tab how to get off singulair where free or low cost coumadin bad breakouts after accutane kamagra oral jelly canadian pharmacy current price cafergot what does cipro cover buy prazosin 100 lisinopril usage azithromycin chlamydia treatment alcohol canadian pharmacy online elavil generic prograf in usa Purchase colchicine 1mg online prednisone for dogs with cancer what is glyset order nizagara online with visa mail order generic midamor buy yasmin 15mg online buy seroquel tablets canada emsam delivery malaseb medicated shampoo for horses floxin otic generic drug brand amoxil with paypal payment buy amitriptyline online overnight licensed pharmacy premarin promethazine hydrochloride 25mg tablets colchicine dosage for gout flare forum online without cheap zaditor buy estrogen pills over counter silagra 100mg tablets detrol spain zocor sales 2008 order revia 50 mg kamagra oral jelly reviews for men pharmacy online uk viagra aspirin ordering online pharmacy tadalafil from usa orange c 20 pill mexican pharmacies online drugs mail-order zanaflex buy atorlip-20 no prescription snovitra super power online forum where can i get the acai berry from acai berry capsules benefits buy pantene shampoo online india what is green tea extract with hoodia pharmacy that sells zofran septilin online coupon code precisa de receita medica para comprar metformina buy prednisone 1 mg billig maxaman online kaufen what kind of medicine is furosemide are propecia and finpecia same is it illegal to buy prescriptions online dipyridamole 100mg buy what is proscar tablets i pill rumalaya website buy trental online in usa how much gabapentin does it take to get you high trandate medication buy doxazosin online overnight prilosec no prescription reviews prednisone dosage recommended buy xenical pills in the australia generic from pravachol sotalex 160 mg effets inde'sirables what doses does actos come in donde puedo comprar zenegra taxotere and cytoxan weight gain celebrex off label uses cialis no prescription overnight online pharmacy no prescription needed fucidin florinef no prrescription generic synthroid problems augmentin bid 1000 mg 10 filmtablet allopurinol medication side effects warnings amitriptyline 10mg nhs normal dose of premarin cream kamagrenow .co.uk safe buy zenegra online eulexin 20 mg taking prescription drugs from mexico buy amoxil usa accutane low dose log brand levitra where to get bentyl pharmacy minipress medication uses voltaren canada buy best price for meclizine brand name diclofenac gel online buying abana in manchester clindamycin hydrochloride for cats ibuprofen dosage 200 mg buy tablets generic zyvox tricor pharmacy prices list side effects of taking zoloft during pregnancy singulair generic available date buy citalopram online no prescription canada getting viagra in uk buy diltiazem 80 mg online janssen cilag oncology products ventolin inhaler usa lexapro for ocd forum meds net neurontin generic buy elavil online without a prescription saw palmetto perth australia a good web page to buy elocon with no script azithromycin generic and brand order lasix cheap most common side effects of pravachol what is best anti depression medication for weight loss what is kamagra oral jelly tablets forum review online propecia cheapest cytotec tablets uk azithromycin z pack for sinus infection bupropion side effects ventolin hfa copay coupon azithromycin 500mg dosage chlamydia fucidin over the counter uk prevacid indications and usage buy flagyl tablets uk walgreens 4 generic drug list how to get trental drug generic maxaman no prescription what is fosamax taken for buy hyzaar in ireland generic brand advair diskus cost zovirax online no prescription doxycycline order by phone xenical bonus pills order nexium from australia without prescription mometasone inhaler dosing safe buy strattera online pfizer wins viagra patent trial healthy weight management hcg cholestoplex sold over counter minocin next day shipping buyinging amitriptyline buy anafranil 80 mg online buy levothyroxine 50 mcg buy cheap clomid us drugs 1 800 numbers for viagra rocaltrol tablets price 100mg clomid success stories order alesse usa prescription buy online lipitor generic tretinoin cream uk buy lasuna online forum where can you buy doxycycline what drug category is antivert pharmacy buy alesse prescription nolvadex without prescription miami ordering epivir-hbv where can i buy levothyroxine in uk cheap cialis tablets aciclovir ships from india most reliable place to buy malegra fxt online comprar reglan original en madrid mentat canada prescription where to buy avandamet drugs online pills for erectile dysfunction medrol dose pack reviews order bupropion xl generic himcolin safe clomid in the us online best online pharmacy generic detrol low cost cardizem over counter zyloprim order propranolol in friv 10000 xu aciclovir dosis nin~os buy amoxil online with no prescription how often to use voltaren gel buy cheap brand levitra using pay pal eurax tablets us online what is a safe dosage of prednisone for dogs prix du xenical en pharmacie why is viagra not generic lisinopril hydrochlorothiazide weight loss buy ciprodex online hyaluronic acid serum shoppers drug mart buy cialis online no prescription usa fucidin wanted online review protonix phone orders compare prices indinavir men health generic viagra chloromycetin eye drops usa cozaar prescription price azithromycin 250 mg dose pack side effects where can i purchase mobic estrace cream rxlist zovirax cream instructions betapace australia side effects of ventolin inhaler in babies pharmacy technician certification study guide free online which uk site to buy remeron generic grifulvin v in usa where is all the motrin mexican pharmacy no prescription capoten order asthma medications online buy baby havaianas online australia where to buy infant benadryl bupropion reviews for smoking what is the correct dosage of aspirin what is the cost of lipitor 40 mg can buy pletal online zyrtec vs claritin ingredients acheter roxithromycin acai cost without insurance buy eurax hc cream lopid generic reviews american ginseng capsules benefits buy cheap generic atacand meclizine prescription vs over counter kamagra london uk aceon not generic buy viagra soft online with out prescription elavil side effects mayo clinic over the counter products with hyaluronic acid diclofenac from canada canadian pharmacy online medrol does doxycycline hyclate work for sinus infection hormone injections for weight loss+side effects prometrium side effects ivf compazine discount code acheter pas cher norvasc making ampicillin stock codeine syrup addiction symptoms generic propecia canada 5mg doxycycline generic for vibramycin buy diflucan online overnight what does nexium help with compazine for sale uk safe buy sarafem online craigslist new york brooklyn sublet order generic amantadine order voltaren online without rx cheap cipro 500 mg online recommended dosage of abilify compare propecia prices how much will revatio cost us pharmacy online motilium how long does accutane take to show results erythromycin gastro resistant 250mg buy cheap cialis on line all pills that get you high generic from keppra buy lasix no rx buy amaryl pills in the mexico buy cialis cheaply buy aricept without a script lopid direct pharmacy abana online buy cheap generic buy cheap cialis no prescription levitra 10 mg schmelztabletten vardenafil cephalexin cheap mexico pharmacy viagra alternative uk i need paxil now carafate on line no script zebeta tablet sale shelf life of prednisone pills lukol online ordering paroxetine woldwide shipping trimix dive computer prednisolone 5mg alcohol cheap minocycline acne what is acai berry good for colchicine pill shop discount code donde comprar nizoral prednisolone western australia online pharmacy uk purinethol buying clomid for dogs flomax generic otc legal drugs for sale buy combivent in usa paxil birth defects lawsuit settlement genuine mircette 100mg buy aldactone online amazon can you buy jelly in ireland canadian generic viagra acheter pas cher lopid colors of synthroid tablets clomid cycle days 5-9 india;s ranbaxy launches lipitor generic canada diclofenac ratiopharm gel 100 g n2 oral medication ringworm humans micronase rxlist effects taking pain pills while pregnant strattera reviews 2012 viagra soft without a perscription pharmacy mexico aceon acheter hoodia gordonii pur himplasia for dogs buy order carbozyne tablets diflucan cheap us pharmacy buy kamagra oral jelly uk cialis buy generic premarin online buy all i online cheapest chloramphenicol how to purchase colospa online how long does it take for celebrex to work on back pain exelon patch free coupons buy cheap chloramphenicol pills side effects lisinopril hctz 20 mg 100 mg flomax genuine amoxil 100mg compazine dose for children buy cytoxan pills online acai berry medicine best price prandin over the counter diakof blood pressure meds online no prescription do you need rx norvasc side effects of lortab 10 baclofen withdrawal emedicine dapoxetine without insurance buy codeine promethazine online starlix india
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Logopedia arrow Kształtowanie się i rozwój mowy dzieci w normie intelektualnej a dzieci upośledzonych umysłowo

Menu główne



Kształtowanie się i rozwój mowy dzieci w normie intelektualnej a dzieci upośledzonych umysłowo Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu
Kształtowanie się i rozwój mowy dzieci w normie intelektualnej a dzieci upośledzonych umysłowo            

Etapy kształtowania i rozwoju mowy

"Mowa to czynność złożona, w której realizację - poza sferą słuchową - zaangażowanych jest wiele struktur mózgowych kierujących oraz scalających pracę układów anatomicznych i funkcjonalnych biorących bezpośredni udział w odbiorze i nadawaniu mowy".
                                                                                                                      H. Nartowska

        Mowa nie jest umiejętnością wrodzoną. Człowiek nabywa tej umiejętności w ciągu całego swojego życia  w kontaktach z ludźmi. Prawidłowe kształtowanie się i rozwój mowy dziecka jest podstawą w kształtowaniu  i rozwoju jego osobowości. Dzięki rozumieniu poznaje otaczający je świat, a dzięki umiejętności mówienia potrafi wyrazić swoje spostrzeżenia, pragnienia, uczucia oraz przeżycia. Kształtowanie się mowy dziecka ma ścisły związek z jego rozwojem społeczno - emocjonalnym. Częste kontakty werbalne z otoczeniem bogacą słownictwo, uczą prawidłowych zasad gramatycznych, właściwego posługiwania się melodią, akcentem i rytmem wypowiedzi.

Tempo przyswojenia przez dziecko mowy i języka ojczystego jest różne. Pierwsze wyrazy pojawiają się w pierwszym lub drugim roku życia, ale w niektórych przypadkach rozwój ten może być opóźniony.
Rozwój mowy i języka ma charakter etapowy. Przykład periodyzacji rozwoju jest podany przez L. Kaczmarka.1 Autor wyróżnił następujące etapy kształtowania się i rozwoju mowy:

  •  Okres przygotowawczy (wstępny lub zerowy) . Obejmuje on przedział "wieku" od 3 do 9 miesiąca życia płodowego. W tym czasie u mającego przyjść na świat dziecka wykształcają się narządy mowne i rozpoczyna się ich funkcjonowanie.
  •  Okres melodii (0 - 1 roku życia). W tym okresie pojawia się:
o    głużenie - u dzieci zdrowych trwa w 2 - 3 miesiącu życia, a u dzieci    upośledzonych w 4 - 13 miesiącu życia.
o    gaworzenie - u dzieci w normie - w drugim półroczu życia, a u dzieci upośledzonych - w zależności od poziomu rozwoju psychofizycznego, może ono wystąpić nawet między 7 - 6 rokiem życia, to jest wtedy, kiedy ich rozwój umysłowy odpowiada wiekowi inteligencji w przedziale od 4 - 11 miesiąca. 

  • Okres zdania (sygnału dwuklasowego). U dzieci zdrowych obejmuje trzeci rok życia (tu widać ogromny postęp w rozwoju mowy), a u dzieci upośledzonych okres ten wyraźnie się wydłuża - (4 - 13,5 rok życia). W tym przypadku ważny jest wiek inteligencji, ponieważ wraz jego wzrostem rośnie zdolność wypowiadania coraz to dłuższych  zdań.  
  • Okres wyrazu (1 -2 rok życia). U dzieci w normie obejmuje drugi rok życia, natomiast u dzieci upośledzonych okres ten przypada na czas 18 miesiąca do 10 roku życia.
Etapy w kształtowaniu mowy obrazuje tabela 1.


Okresy rozwoju dziecka

Okres kształtowania mowy



forma wypowiedzi

Okres prenatalny

Etap przygotowawczy         0 – 9 miesiąca życia płodowego

Rozwój mózgu oraz narządów mowy ( nadawania i odbioru)

Okres niemowlęcy

Okres melodii      (sygnału apelu)  
0 – 1 roku życia
- głużenie
-  gaworzenie
- echolachia

a e i
m b p d t


- krzyk,
                - płacz

Okres poniemowlęcy

Okres wyrazu                           (sygnału jednoklasowego)
1- 2 rok życia

o u a e y
p b m t d n l k ś ć 


- jednoczłonowe
- wyraz- zdanie
- pseudozdanie

Okres zdania
(sygnału dwuklasowego)
2 –3 rok życia

a o u e y ę ą
p b m w f p b m w f
s z c
t d n i r
ś ź ć
k g x
s z c   ń

800- 1500 wyrazów:

 - wypowiedzenia dwuczłonowe
 - zdanie z podmiotem        i  orzeczeniem
 - zdania: oznajmujące,

Okres przedszkolny

Okres swoistej mowy dziecięcej                                            ( swoistych form językowych)
3 – 7 rok życia

s z c   r
wymowa opanowana

3500 a nawet 7000 wyrazów               (w zależności od środowiska wychowawczego)

Pełna umiejętność budowania wypowiedzi     i posługiwania się formami, które obowiązują.

Kształtowanie się i rozwój mowy u dzieci upośledzonych umysłowo jest zwykle opóźniony niż u dzieci w normie rozwojowej. Sygnalizowany jest przez późniejsze pojawienie się gaworzenia, pojawienie się pierwszych słów, ubogi zasób słownictwa, opóźnienie w zakresie gramatycznej budowy zdań, artykulacji głosek, itp.
Przyczyny opóźnionego rozwoju mowy można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne.
Do przyczyn zewnętrznych zalicza się:
"     oddziaływanie wychowawcze środowiska, np.: słabe zainteresowanie się dzieckiem i jego potrzebami;
"    pozbawienie dziecka kontaktu z matką;
"    nadmiar wzorców językowych, których dziecko nie jest w stanie opanować.
Wśród przyczyn wewnętrznych można wyróżnić:

"    zaburzenie słuchu;
"    upośledzenie umysłowe;
"    organiczne uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego (OUN);
"    zaburzenia metabolizmu (wadliwa przemiana materii wymiernie blokująca działanie na rozwój komórek nerwowych, istotnych dla procesu rozwoju mowy).

Mniej ważnymi przyczynami mogą być:

"    wady narządów głosowo - artykulacyjnych (rozszczepy podniebienia i warg );
"    wady budowy krtani;
"    sama czynność mówienia, zależna od precyzyjnych ruchów mięśni oddechowo - głosowo - artykulacyjnych.

Opóźnienie rozwoju mowy niesie za sobą niekorzystne następstwa, a mianowicie:

"    brak odpowiedniej do potrzeb dziecka stymulacji ogólnego rozwoju, co prowadzić może do upośledzenia umysłowego;
"    zaburzenie w zachowaniu oraz jąkanie.

Dzieci z opóźnionym rozwojem mowy zaczynają mówić około 3 lub 4 roku życia, ich artykulacja jest na ogół słaba. Muszą być one pod stałą kontrolą i opieką foniatry lub logopedy, oczywiście przy wydatnej współpracy rodziców.              

Zaburzenia mowy u dzieci upośledzonych umysłowo

"Zaburzenia mowy są pewnym odstępstwem od ustalonej przez zwyczaj społecznej normy i polega na tym , że albo nie umiemy właściwie zbudować wypowiedzi, albo też jej percypować''.

Innym terminem pochodnym jest wada wymowy. Termin ten stosowany jest do określania wadliwych realizacji fonemów, odbiegających  od ustalonej przez tradycje normy. Wada wymowy dotyczy zaburzeń dźwiękowej strony wypowiedzi (elizje, zniekształcenia głosek , substytucje, itp.)
U dzieci upośledzonych umysłowo występują takie same zaburzenia mowy co u pełnosprawnych i zdrowych, lecz są "bardziej złożone i nawarstwione". A. Szuniewicz pisze, że "kiedy różne rodzaje wad są ze sobą sprzężone to mowa jest zupełnie zniekształcona. Zdaniem autorki, im upośledzenie głębsze, tym wada wymowy jest na ogół cięższa, bardziej skomplikowana i trudniejsza do usunięcia".  Należy więc postawić pytanie: co jest przyczyną tych wad?

Liczne nieprawidłowości w rodzaju mowy u upośledzonych umysłowo spowodowane są uszkodzeniami neurologicznymi tych układów, których prawidłowa budowa i funkcjonowanie decyduje o normalnym rozwoju mowy. Najpoważniejsze przyczyny wad wymowy to choroby przebyte we wczesnym dzieciństwie (np.: zapalenie opon mózgowych), wadliwa budowa narządów mowy oraz zaniedbania środowiska. Mowa jest wzorem, według którego kontaktuje się mowa małego dziecka.
W logopedii spotyka się różne klasyfikacje wad i zaburzeń mowy. Zaburzenia mowy mogą być rozpatrywane z dwóch punktów widzenia: etiologii i symptomatologii (objawy). Te oparte na kryterium etiologicznym i patomechanizmach, mają na celu ustalenie źródła powstawania nieprawidłowości utrudniających porozumiewanie się.

J. Styczek wyróżnia zaburzenia pochodzenia:

"    egzogenne (zewnątrzpochodne - środowiskowe, wywołane przez czynniki społeczne);
"    endogenne ( wewnątrzpochodne, o złożonej często patogenezie i trudnych do ustaleń patomechanizmach).

Autorka wymienia następujące rodzaje wad wymowy, są to:

"    dysglosja - spowodowana wadą zgryzu, rozszczepem podniebienia lub innymi nieprawidłowościami w budowie narządów artykulacyjnych;
"    dysglosja audiogenna - spowodowana upośledzeniem słuchu (głuchota, niedosłuch);
"    dysatria - powstaje na skutek uszkodzenia dróg nerwowych wywołujących zaburzenia inerwacji mięśni biorących udział w procesie mowy;
"    dyslalia - opóźnienie w przyswajaniu języka i mowy na skutek opóźnionego kształcenia pewnych struktur mózgowych;
"    afazja - spowodowana uszkodzeniem tych obszarów kory mózgowej, które aktywnie uczestniczą w procesie mowy;
"    jąkanie;
"    wady funkcjonalne (mutyzm, bradylalia, tachylalia);
"    oligofazja - niedokształcenie mowy spowodowane upośledzeniem umysłowym.                                              

Bardziej rozbudowaną klasyfikację zaburzeń mowy opracował L. Kaczmarek. Klasyfikacja  ta uwzględnia nie tylko objawy, ale i przyczyny powstałych zaburzeń. Zdaniem autora punktem wyjścia do ustalenia rodzaju zaburzeń jest wypowiedź, a przede wszystkim treść, forma językowa i substancja foniczna. W następstwie tego, daje się wyróżnić zniekształcenia treści, formy językowej oraz substancji fonicznej w obu płaszczyznach: suprasegmentarnej i segmentalnej.
Zniekształcenia treści obejmują zaburzenia procesu uogólniania i abstrakcji, brak logiki w budowanych tekstach oraz zaburzenia ukierunkowania w myśleniu. Mogą być spowodowane chorobami psychicznymi i epilepsją, chorobami naczyniowymi mózgu. Mają one  związek z nieprawidłowościami w funkcjonowaniu języka oraz ze zniekształceniami substancji graficznej.
Zniekształcenia w zakresie formy językowej obejmuje pierwotny brak mówienia i rozumienia, czasem również utratę obu tych zdolności przy nabytych uszkodzeniach mózgu, np.:
"    afazja - utrata zdolności budowania tekstów słownych;
"    agramatyzm - budowanie wypowiedzi z samych symboli bez uwzględnienia reguł gramatycznych;
"    przejęzyczenia - pomyłka w wypowiedzi słownej i pisanej.

Zaburzenia substancji obejmują nieprawidłowości zarówno w płaszczyźnie suprasegmentalnej, przejawiające się w płynności wypowiedzi np.: jąkanie, tachylalia, bradylalia, giełkot, zaburzenia głosu (afonia, dysfonia, fonasteria, rynolalia, utrata lub zatracenie zdolności postrzegania i odtwarzania układów rytmicznych), jak w płaszczyźnie segmentalnej, powodujące różnorodne wady artykulacyjne (wady wymowy).
U jednostek upośledzonych umysłowo często występuje niedorozwój mowy. Powstaje on na ogół na tle ogólnego niedorozwoju dziecka, a więc fizycznego i niedorozwoju umysłowego. Niedorozwój mowy jest tym głębszy, im głębszy jest niedorozwój umysłowy. W niedorozwoju umysłowym głębokim opanowanie mowy waha się w granicach od niemocy do zdolności wypowiadania kilku słów. W niedorozwoju znacznym mowa opiera się na zdaniach prostych lub składa się z wyrazów wspomaganych gestami. Słownictwo dzieci z diagnozą znacznej i umiarkowanej niepełnosprawności jest na ogół bardzo ubogie. W niedorozwoju umiarkowanym występuje zwolnione tempo rozwoju mowy. Natomiast w niedorozwoju lekkim wypowiedzi są ubogie pod względem leksykalnym - przeważa w nich słownictwo bierne. Dzieci młodzież mają trudność w przyswajaniu słownictwa i bezsensownym rozumieniu wypowiedzi.

U dzieci z normą intelektualną, mowa jest ośrodkiem pośredniczącym w procesie rozwoju myślenia i wyobraźni. Dzięki niej, łatwiej orientuje się w nowych sytuacjach, a poprzez słowa rozwiązują zadania. Natomiast dzieciom upośledzonym umysłowo, mowa pomaga jedynie przy najprostszych zadaniach. Dlatego też nieopanowanie mowy wraz z prawami rozwojowymi osłabia wyuczone reakcje spostrzeżeniowo - ruchowe.
Ocena rozwoju mowy i jej zaburzeń u dzieci upośledzonych jest trudna. Korekta wad wymowy zależy od wczesnej diagnozy oraz intensywnej i właściwie organizowanej pomocy logopedycznej przy współudziale rodziców i nauczyciela. Kształtowanie się mowy dzieci upośledzonych jest procesem znacznie wolniejszym niż dzieci w normie intelektualnej. Praca ta wymaga od logopedy rzetelności, systematyczności, a przede wszystkim umiejętności postępowania z dzieckiem, o specjalnych potrzebach edukacyjnych.

G. Tkaczyk (1998): Rehabilitacja mowy u dzieci upośledzonych umysłowym - studium przypadku, "Logopedia",
L.Kaczmarek (1975): Korekcyjna klasyfikacja zaburzeń słownego i pisemnego porozumiewania się, Logopedia,
J. Styczek (1979): Logopedia, PWN, Warszawa.

Ewa Liwińska
Przedyskutuj ten artykuł na forum.3 postów)
Zmieniony ( 05.10.2006. )


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria