augusta cash advance payday loans cash advance payday loan lenders how to delete credit card details from apple id ocbc credit card application rejected credit card payments online new zealand 24 hour payday loans online direct lenders best interest free credit card transfer application status for icici credit card hsbc credit card apply online uk online payday loan direct lenders low interest no fee balance transfer credit cards victoria secret credit card application pay dillards credit card bill online lloyds tsb business credit card machine credit card payments online hdfc stop american airlines credit card offer platinum zero secured visa credit card visa credit card air miles bpi credit card application status online inquiry instant approval credit cards for bad credit no annual fee best rewards credit cards for average credit ipad credit card reader app can i get a credit card without having a job free credit cards numbers that work best credit card rates for balance transfers rbs student credit card helpline iphone credit card machine reviews free valid credit card numbers and security codes virtual credit card indonesia visa disney credit card using personal credit cards for business expenses chase security credit card new bank of america credit card phone number change apple credit card info on ipad pay simmons first credit card citibank balance transfer form credit and debit card machines for small businesses online visa card paypal what credit card starts with 6759 ge money bank care credit best credit card offers for students hdfc bank credit card status gap visa card interest rate prepaid visa card exchange rate tesco credit card bank details hdfc credit card offers on snapdeal apple store change credit card cash advance fee natwest advance payday loans raleigh nc td canada trust visa debit not working amex sample credit card number credit card payments over the phone processing mastercard amazon promo best visa reward cards canada i need a loan with bad credit now lloyds gold card travel insurance best credit card for bad credit no annual fee bank of india credit card apply online personal cash loans online south africa compare cash back cards standard chartered credit card online banking india free low limit credit cards fake credit card numbers that work with security code for itunes chase bank credit card deals chase credit cards with rewards online credit card generator 2012 how many credit cards can i sign up for apply for a secured credit card with poor credit hsbc premier credit card terms and conditions sbi credit card statement registration square credit card reader apple uk credit card application process india sign up for a credit card with bank of america personal loans with bad credit in georgia best credit cards usa 2012 how do prepaid visa debit cards work credit card to rebuild credit fast earth black credit card review hdfc bank credit card payment gateway capital one online credit card sign in new credit card company rules capital one best buy credit card application status cherry credits scratch cards best visa card abroad orchard bank credit cards log in barclay credit card application form airline reward credit card offers mastercard cash plus top up credit card review philippines cash loans to your door glasgow chevron premium credit card application no annual fee credit cards for poor credit phone number to pay walmart credit card o balance transfer credit cards uk portable credit card reader for small business best credit cards offers 2012 cashback on credit card credit card balance transfers for existing customers ge capital lowes credit card household bank best buy reward zone credit card business credit cards with rewards o2 prepaid credit card ireland what;s the best credit card app for iphone my payday advance reviews best travel credit card in india 2012 best travel rewards credit card 2013 instant online payday loans for bad credit cherry credits physical scratch cards 0 balance transfer credit cards free credit report equifax capital one college student credit card credit card payment calculator cnn black cardamom tea cancelling credit card affect credit score canada first premier bank secured credit card review apply for orchard unsecured credit card gross annual household income credit card application best rewards credit card 2011 no annual fee capital one credit card reviews 2013 online loans today day pay loans how to get a credit card natwest how to start a credit card company business visa secured credit card offers how to report credit card frauds in india credit card purchase protection ebay are there any fixed rate credit cards ipad 2 credit card reader case prepaid credit card uk compare i need a bad credit loan now itunes credit card fraud singapore business gas credit cards cash back usaa credit card member benefits wells fargo secured business credit card application hsbc gold credit card virgin credit card uk address best td visa credit card paypal prepaid credit cards canada chase united credit card promotion managing credit card debt advice visa credit card fees canada citibank credit card with no annual fee in india credit card to earn air miles singapore citibank corporate credit cards login gas credit card for no credit history list of credit card companies in malaysia unsecured credit cards after bankruptcy discharge ll bean credit card visa login online application for credit cards for bad credit rbc royal bank credit card low rate balance transfer offer valid visa credit card numbers with cvv and expiration date 2015 cibc visa credit card exchange rate bad credit car loans instant approval prepaid credit cards with no international fees chase credit cards online logon tesco credit card online banking apply credit card online india bankruptcy credit cards no annual fee virtual mastercard gift card first credit card company history pay off credit card debt or save for down payment business credit cards 2 cash back chase secured credit card apply apply online for a credit card quick payday loans for students best ipad credit card reader how do i setup my small business to accept credit cards hsbc credit card online payment from hdfc bank visa credit card canada scotiabank refinance auto loan with bad credit miles and more credit card online shoppers drug mart credit card quick same day cash loans tesco credit card ireland balance transfer rbs business credit cards online online loans credit card debt offer letter citibank credit card giro application form first premier credit card login in how does online credit card fraud work how do i increase my chase freedom credit card limit is best buy an easy credit card to get best travel credit card compare average apr for first credit card chase credit card deal bad credit auto loans with low apr get credit card numbers with security code how to close batch on first data credit card machine applying for a visa credit card for the first time home depot consumer credit card promotions credit card calculator payoff excel mastercard credit card application status lufthansa miles and more credit card online konto consolidate all credit cards into one liberty payday online loan credit card applications instant approval canada western union visa debit card philippines online payday advance loans no credit check post office travel credit card prepaid bad credit payday loans uk buy visa gift card online and use instantly gas cards for bad credit instant approval travel credit card canada 2011 can you add money to paypal with a prepaid credit card prepaid visa debit cards for international use transfer funds from credit card to bank account best bad credit credit cards instant approval accept credit cards online quickbooks credit card rate comparison australia complete list of uk payday lenders hdfc bank credit card indigo offer code juniper barclay credit card application mens black cardigan kohls credit card pay no annual fee credit cards for no credit history best cashback credit cards in uae best secured credit card capital one chase freedom credit card payment login top ten best online payday loans personal bad credit loans not payday payday lenders direct only cash advance fee barclaycard cheap instant loans online best 0 interest credit cards uk citi american airlines credit card reviews best place to get a payday loan online apr credit card calculator monthly hdfc bank credit card irctc offer best online credit card processing is it better to apply for credit cards online or in person diners club international credit card singapore paypal storing credit card information visa us bank credit card average online credit card processing fees what is the best prepaid credit card in canada credit card uk no credit check hdfc credit card status complaint high limit credit cards for no credit do you need a credit card for itunes store account mastercard cash plus card 7 best credit cards bad credit best american airlines credit cards for miles bmo mastercard online statement what is my visa card security code fast easy cash loans south africa comparing credit cards australia interest free credit card balance transfers uk pay off student loans or invest hdfc bank credit cards reward points redemption paypal gives you a list of test credit card numbers list of credit card companies in the philippines natwest black card points redemption apply for credit card with no credit check interest free credit cards for bad credit what is credit card apr example capital one online credit card can i get a best buy credit card with bad credit free credit card numbers and security code and expiration date that work 2011 credit card apply hdfc online my rewards credit card best buy business mastercard credit cards quick bad credit loans australia top credit card companies list credit card points cash loans today for unemployed quick loans online no credit check citibank credit card insurance benefits sears credit card payment secure login best credit card to have in india best buy reward credit card payment average credit card interest rates 2011 virgin credit cards changing to mbna credit cards for bad credit instant approval no processing fee city bank credit card bill payment us bank secured credit card application status lowes credit card approval odds visa card protection major credit card companies for bad credit 0 interest on cash advances virtual us credit card onlineconvert credit card rate to apr calculator hsbc uk credit card air miles bank of america reloadable prepaid credit card lowest interest rate credit card in india 2012 what to do with high interest rate credit cards get credit cards online free what credit card company accepts bad credit sbi credit card registration for mastercard government us bank credit card cash advances payday loans easy store credit cards for no credit visa card application can you pay chase credit cards online platinum credit card limit hdfc credit card frauds business credit card no interest balance transfers how to enter credit card processing fees into quickbooks cash choice uk payday loans ways to pay off your credit card debt fast 20 apr credit card calculator capital one uk credit card us secured credit card for foreigners bad credit no credit check credit cards racking up credit cards before bankruptcy canada sbi credit card reward points gifts best credit card travel insurance singapore bank of america credit card instant decision number credit card company list in uk delta skymiles credit card annual fee best secured business credit cards prepaid visa card canada balance fake credit card number for testing can you file bankruptcy on medical bills and credit cards four square credit card reviews best credit card debt consolidation programs how soon after bankruptcy can you get credit cards citi student credit card bad credit travel points credit cards comparison how to get hdfc credit card loan i want to sign up for itunes but i don;t have a credit card capital one credit card help build credit sbi credit card offers on hotel booking everest cash advance loans manchester united credit card usa best united airlines credit card deal what is the easiest gas credit card to get approved for online application for orchard bank credit card shell credit cards customer service what is the best aeroplan credit card in canada bdo credit cards online application alaska airlines visa credit cards signature card unsecured credit cards bad credit instant approval no deposit apply for capital one credit card after bankruptcy air canada credit card processing how to get refund from credit card company citi student credit cards review no fee credit cards for international travel best online payday loan sites chase credit cards with low credit score usaa visa credit card review how to get approved for a unsecured credit card with bad credit rewards credit cards no annual fee apply for costco credit card in store college student credit cards with poor credit best buy credit cards mastercard payday installment loans online best credit card for airmiles 2013 address to pay shell credit card visa credit cards no credit history credit cards for college students with bad credit age to apply for best buy credit card online apply for credit cards in india how to apply for a credit card nationwide instant online cash loans for bad credit how to get an american credit card in canada easiest bank to get a credit card uk maurices credit card number java financial credit card number validation chase student visa credit cards credit cards for college students to build credit free credit cards with money on them prepaid visa credit cards canada wells fargo credit card balance transfer fee ipad credit card reader canada td emerald visa card cash advance halifax credit card change of address form get secured credit card bad credit best reward credit cards 2012 payday loans on benefits no credit loans for cars top 10 most popular credit cards hdfc corporate credit card login hsbc credit card virtual credit card how to put your credit card on file on ebay southwest rapid rewards credit card my payday advance phone number virgin credit cards online banking login how to get a personal loan with bad credit and no cosigner best credit cards travel rewards vanilla visa card paypal consequences of credit card debt consolidation loans what is the website to pay my bestbuy credit card bill square credit card reader iphone 3gs axis bank online application for credit cards allied cash advance port huron michigan mastercard cash plus charges credit union credit cards bad credit the best credit card to have to build credit sbi credit card offer on ebay chase visa credit card online payment post office credit card balance transfer to current account canada post visa prepaid credit card using 401k to pay off credit card debt student no credit credit cards best buy credit card approval requirements credit cards for bad credit 10 000$ limit citibank credit card debt settlement philippines credit cards with no international exchange fees what credit card to get in canada new look black eyelash cardigan best o interest credit cards title loans online missouri low interest fixed rate credit cards which is the best credit card for travel rewards in canada no fee credit cards uk paypal prepaid credit card faq credit card reviews canada 2013 factors when choosing a credit card best visa rewards card 2011 canada best online payday loan websites ann taylor credit card payment login fake credit card information for age verification credit card numbers that work 2013 with cvv sears credit card interest rate best reward credit card uk credit cards for no credit history in canada amscot cash advance repayment options high risk credit cards uk credit card debt consolidation programs government american express delta credit card statement top canadian credit card processing companies who bought hsbc credit card business best aadvantage credit card how does applying for a credit card affect my credit rating top 5 credit cards for bad credit cash advance credit card offers best credit cards for students building credit current average credit card rate zero percent interest credit card transfers do i need a credit card for itunes match 0 purchase credit cards 18 months do american airlines credit card miles count towards elite status consolidate payday loans and credit cards southwest chase credit card credit card 0 interest balance transfer no fee chase marriott rewards credit card sign in most secure credit card for online purchases capital one credit card application instant approval cash advance online direct lenders only how to get credit card details off itunes credit card pre approval form household bank credit card reviews pay citibank credit card online apply credit card bank rakyat citi visa credit card students psbank online credit card application philippines new poor credit credit cards rbs student credit card abroad best reward credit cards 2012 travel bad credit cards best secured credit cards for rebuilding credit 2012 no fee credit card abroad how credit and credit cards work instant approval credit cards for students westpac black credit card insurance best credit cards to have to build credit credit card finder bad credit apply for credit card bad credit ok jet airways citibank credit card offer compare axis bank credit cards paypal credit card reader australia update credit card associated with apple id do you need a credit card for paypal account best credit card accept iphone apps how do portable credit card machines work best hotel credit card deals 2013 post office uk credit card login best way to consolidate debt of credit cards 5 cash back credit card gas no interest rate credit cards canada how to apply for a joint credit card credit card interest free balance transfers australia who issue security pin to credit and debit card holders in india household bank credit card for bad credit credit card fraud insurance for business lloyds tsb credit card customer services telephone number smartphones could become uk;s new credit cards good credit card offers for no credit how long does it take to get a credit card limit increase best buy joint credit card best credit card banks virgin mbna credit card services us credit cards in uk 18 month zero interest credit card check hsbc credit card reward points who gives highest credit card limits american express secured credit card rewards credit card payment processing services best balance transfer credit card offers 2012 paypal uk credit card fees small business credit cards no credit check key ring reward cards blackberry axis bank credit card apply online in chennai marriott rewards credit card 70000 how to pay hdfc credit card bill online from icici account best credit card for european travel 2011 when are bank of ireland issuing visa debit cards amazon mastercard uk cibc lost credit card canada best bank of america credit cards best unsecured credit cards poor credit
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Psychologia arrow Sieroctwo społeczne

Menu główne



Sieroctwo społeczne Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Pojęcie sieroctwa może mieć obecnie szeroki zakres znaczeniowy dlatego coraz częściej dla określenia jego rodzaju używa się przymiotników: naturalne lub społeczne.

Przez sieroctwo naturalne rozumie się taką sytuację kiedy rodzice dziecka nie żyją. W przypadku sieroctwa społecznego dziecko pozbawione jest opieki rodzicielskiej z innych powodów, najczęściej należą do nich alkoholizm, rozkład pożycia małżeńskiego, bieda, choroby psychiczne lub fizyczne rodziców. Konkretne sytuacje osierocenia różnią się od siebie znacznie np. dziecko, które faktycznie pozbawione jest właściwej opieki ze strony rodziców może nadal z nimi zamieszkiwać przez co pozostaje z nimi w kontakcie i formalnie jest pod ich opieką. Natomiast pobyt dziecka w placówce opiekuńczo -wychowawczej powoduje, że nie ma ono poczucia przynależności do wspólnoty rodzinnej, ponieważ jego kontakty z rodziną są najczęściej rzadkie i niesystematyczne. Termin "sieroctwo społeczne" jest czasem używany jako określenie stanu psychicznego dziecka, które ma" poczucie sieroctwa", przeżywa fakt odtrącenia emocjonalnego, chociaż jego potrzeby fizyczne są zaspokajane, wyrasta w domu rodziców i pod ich formalną opieką. Możemy mieć zatem doczynienia również z subiektywnym poczuciem sieroctwa. Analogicznie do półsieroctwa naturalnego można by wyodrębnić półsieroctwo społeczne a więc te sytuacje, w których funkcje rodzicielskie pełni tylko jedno z rodziców, drugie zaś jest nieobecne w życiu dziecka, np. dzieci w rodzinach rozbitych.

Do kogo zatem odnosi się określenie "sieroty społeczne" ? Chodzi tu o dzieci, które: posiadają żyjących rodziców ( lub przynajmniej jedno z nich); wychowują się w zakładzie a nie w rodzinie zastępczej; nie mają żadnego kontaktu z rodzicami lub mają niewystarczający (kontakt wystarczający jest częsty - co najmniej raz na 2, 3 miesiące, systematyczny i intensywny czyli rzeczywisty - zaspakajający potrzeby psychiczne dziecka.)

Formy opieki nad dzieckiem pozbawionym rodziny można podzielić na: placówki opiekuńczo--wychowawcze oraz " rodzinną opiekę zastępczą". Dziecko w wieku do lat trzech zostaje umieszczone w Domu Małego Dziecka, następnie o ile nie zostanie umieszczone w rodzinie adopcyjnej, zostaje przeniesione do Domu Dziecka. Dziecko starsze (powyżej 3 lat) rozłączone z własną rodziną powinno być umieszczone w Pogotowiu Opiekuńczym. Jest to placówka o charakterze obserwacyjno-selekcyjnym, w związku z czym żadne dziecko nie powinno przebywać w niej dłużej , niż kilka miesięcy. Głównym zadaniem Pogotowia jest dokonać rozpoznania i oceny stanu psychicznego i fizycznego dziecka; jak też jego sytuacji rodzinnej i ustalenie, czy może wrócić do domu, czy też powinno znaleźć się w Domu Dziecka, Zakładzie Wychowawczym lub innym. Tak zwane "rodzicielstwo zastępcze" obejmuje szereg sytuacji opiekuńczo-wychowawczych. Jedna z nich to rodziny spokrewnione lub spowinowacone z dzieckiem wychowywanym. Przeważnie dziecko dostaje się pod ich opiekę bezpośrednio po śmierci lub opuszczeniu go przez rodziców, nie przechodząc w ogóle przez placówkę opiekuńczą. Niektóre z takich rodzin biorą dziecko tylko na pewien czas (,np.: pobyt matki w więzieniu lub konflikty między rodzicami) inne jednak wychowują aż do pełnoletności czy usamodzielnienia się. Drugą kategorię stanowią rodziny obce względem dziecka. Wychowankowie tych rodzin to zazwyczaj dzieci z Domów Dziecka i z Domów Małego Dziecka. Istnieją również tzw. rodziny opiekuńcze czyli takie, które wychowują okresowo i odpłatnie dzieci z Domów Małego Dziecka.

Głównym źródłem sieroctwa społecznego jest tak zwana "dezorganizacja rodziny" czyli niespełnianie przez nią prawidłowych funkcji społecznych i wychowawczych. Duży procent osieroconych społecznie dzieci pochodzi z rozbitych rodzin ( szczególnie dotyczy to rodzin o niskim poziomie moralnym, kulturalnym i materialnym).

Gdy rodzice dziecka zostają sądownie pozbawieni władzy rodzicielskiej staje się ono w sensie prawnym sierotą. Tak, jak sierota naturalny, może być zaadoptowane, oddane pod opiekę wychowawczą rodzinie zastępczej albo umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zasadniczo pozbawia się władzy rodzicielskiej tych wszystkich ludzi, którzy swe funkcje rodzicielskie pełnią tak źle, że pozostawienie dziecka pod ich opieką i wychowawczym kierownictwem, nie tylko nie daje żadnej gwarancji zapewnienia mu prawidłowego rozwoju, ale wręcz zagraża jego bezpieczeństwu fizycznemu i odbiera szansę prawidłowego rozwoju umysłowego, emocjonalnego i moralnego. Jednak w wypadku choroby psychicznej nawet nieuleczalnej nie pozbawia się rodziców prawa do dziecka ( może to nastąpić dopiero po ubezwłasnowolnieniu ), a wypadku pobytu w więzieniu zawiesza się władzę rodzicielską na czas odbywania kary. Zabieranie dzieci z ich naturalnej rodziny jest celowe i ma sens wtedy, gdy chcemy je uwolnić z sieci prawnych, społecznych i opiekuńczych powiązań rodzinnych szkodliwych i komplikujących jego sytuację życiową. Czym innym jest bowiem formalna opieka w sensie prawnym, a czym innym więź rodzinna między rodzicami a dziećmi. Zdarza się, że matka dziecka mimo, że jest pozbawiona praw rodzicielskich utrzymuje kontakt z dzieckiem i uniemożliwia innym osobom zaopiekowanie się nim. Z drugiej jednak strony należy stwierdzić fakt że opuszczenie dziecka wyrażające się brakiem kontaktu stanowi wystarczającą podstawę do pozbawienia rodziców ich władzy rodzicielskiej.

Rodzicom, którzy wykazują przywiązanie do swego dziecka , deklarują gotowość do zmiany swego trybu życia, pozbycia się nałogów sąd opiekuńczy ogranicza zazwyczaj prawa rodzicielskie. Dzieci takich rodziców umieszczane są w placówkach opiekuńczo-wychowawczych do czasu wcielenia deklaracji w życie co jednak dość często nie następuje. Jeśli zdarzy się, że znajdzie się rodzina chętna adoptować takie dziecko jest to możliwe tylko wówczas jeśli pozbawi się rodziców ich praw. Natomiast rodzina zastępczo-opiekuńcza na mocy sądu może przyjąć dziecko do swego domu i opiekować się nim do pełnoletności. Mogą się wszakże pojawić pewne trudności i tak ,np.: ludzie przyjmujący do siebie dziecko chcą być jedynymi wychowawcami i nie godzą się na kontakt z naturalną rodziną lub sytuacja zgoła odwrotna rodzice wolą by ich dziecko pozostawało w placówce niż miałoby trafić do rodziny zastępczej. Zdarzało się, że to Dom Dziecka występował do sądu o zmianę decyzji ponieważ dziecko miało szansę znaleźć kochającą go rodzinę.

W sieroctwie społecznym wyróżnić możemy wyższe i niższe stopnie osierocenia. Najwyższym stopniem sieroctwa społecznego jest opuszczenie całkowite tzn. zupełny brak kontaktu z własnymi rodzicami. Oznacza to dla dziecka, że jego losami kierują obcy ludzie. Dzieci należące do średniej grupy sieroctwa mają sporadyczne i niewystarczające kontakty z rodzicami ,np.: matka odwiedza swoje dziecko w placówce raz na dwa lata, obiecuje dziecku zabrać go do siebie na święta i nie dotrzymuje obietnicy. Najniższy stopień sieroctwa występuje w przypadku dzieci, których rodzice wykazują pewne zainteresowanie ich losem poprzez wizyty w Domu Dziecka , zasięganie informacji o postępach dziecka w nauce, jego stanie zdrowia, sporadyczny zakup odzieży , czy ,np.: zorganizowanie wyjazdu dziecka na kolonie z zakładu pracy rodzica. Kierowanie losem dziecka i wychowywanie go pozostaje jednak nadal w gestii innych osób. Trzeba zaznaczyć, że każde dziecko osamotnione, opuszczone czy odtrącone przez rodziców znajduje się w specyficznej, odmiennej od innych sytuacji opiekuńczej. Obecność w życiu dziecka opuszczonego babki, ciotki, starszego brata lub siostry zmienia jego położenie na korzystniejsze ponieważ starania tej osoby łagodzą poczucie odrzucenia ( jest tu oczywiście mowa o osobach, które spełniają pozytywną rolę w życiu dziecka ). Czasami wychowanek Domu Dziecka znajduje oparcie i nawiązuje zastępczą więź rodzinną z tzw. rodziną zaprzyjaźnioną. Są to ludzie, którzy nie podejmują się całkowitego wychowania, pozostaje ono w dalszym ciągu w placówce, ale zabierają dziecko do siebie na ferie, wakacje, święta; kupują mu ubrania, zabawki,itp. a przede wszystkim utrzymują z nim trwałą i rzetelną więź.

Brak więzi z matką u małego dziecka powoduje różne zaburzenia w rozwoju zarówno fizycznym jak i psychicznym dziecka. Niektóre z tych zmian mogą być nieodwracalne. Zjawisko to nazywane jest "chorobą sierocą". Zachowanie małego człowieka jest wówczas nacechowane nieumiejętnością nawiązywania i utrzymywania kontaktów międzyludzkich, a jego przystosowanie do nowych warunków jest często tylko pozorne. Dzieci z " chorobą sierocą" wydają się obojętne uczuciowo, a w rzeczywistości są bardzo spragnione uczucia tylko nie potrafią " dawać ani brać". Młodzież i dzieci starsze, które w przeszłości były dotknięte chorobą sierocą cechuje: osłabienie zdolności abstrakcyjnego myślenia, logicznego rozumowania, brak koncentracji uwagi oraz inicjatywy w działaniu (nasilają się działania agresywne i przestępcze). Pierwsze dwa lata życia dziecka uważane są za okres krytyczny dla rozwoju osobowości . Matka jest pierwszą istotą ludzką, z którą styka się dziecko, a postawa uczuciowa wobec niej ma wpływ na późniejsze związki uczuciowe człowieka. Wychowywanie małego dziecka w instytucji nie sprzyja nawiązywaniu więzi emocjonalnej wzmaga uczucia lęku, zagubienia i samotności. Dzieci, które od początku nie były otoczone matczyną opieką mogą sprawiać wrażenie spokojnych i szczęśliwych w placówce, ale okazuje się, że ich adaptacja bywa często tylko pozorna. Stwierdzono, że dzieci które przeszły pierwszą fazę rozwoju uczuć społecznych, w wypadku zerwania więzi mogą cofnąć się w rozwoju, niechętnie nawiązywać nowe kontakty. Zerwanie kontaktu z osobą bliską może doprowadzić u małego dziecka do powstania nerwicy.

Praca wychowawcza Domów Dziecka jest skierowana na dzieci i młodzież opuszczone, lecz nie zdemoralizowane czy chore. Tymczasem jak wynika z doświadczeń pracującego tam personelu jest potrzeba oddziaływania zarówno z zakresu profilaktyki jak i zabiegów korekcyjnych, ponieważ rozwój osobowości wychowanków jest poważnie zakłócony. Dzieci osierocone wykazują często niedojrzałość szkolną i przedszkolną, zdarza się, że nie potrafią samodzielnie jeść, mają bardzo ubogi zasób słów, nie rozróżniają kolorów itp. Problemem, z którym borykają się wychowawcy jest tzw. lepkość uczuciowa - dzieci lgną do każdego bez wyboru. Nieselektywna postawa emocjonalna w stosunku do ludzi dorosłych, tak odbiegająca od " boczenia się" na obcych małych dzieci z rodzin , zyskała kliniczną nazwę " uczuciowego imbecylizmu".Są też dzieci z nikim nie nawiązujące kontaktu, zamknięte w sobie, obojętne. Wychowanie "zakładowe" z powodu braku odpowiednich warunków, pomieszczeń itp. nie sprzyja rozwojowi intelektualnemu swoich podopiecznych, stąd wielu z nich źle się uczy. Niedostosowanie do roli ucznia wiąże się ściśle z zaburzeniami emocjonalnymi. Ponieważ siłą napędową działania u dzieci jest uczucie, dziecko opuszczone nie ma dla kogo się uczyć.

O ile małe dzieci przyjmują postawę zwaną "lepkością uczuciową", starsze wykazują uczuciowy chłód lub obojętność. Zamknięcie się uczuciowe przed ludźmi, a tym bardziej niechęć czy wrogość prowadzą do postawy aspołecznej lub antyspołecznej. Czynniki utrudniające rozwój więzi emocjonalnej dziecka osamotnionego z życzliwymi mu ludźmi to nieumiejętność "współbrzmienia" uczuciowego z innymi oraz lęk przed zależnością emocjonalną.W psychopatologii występuje pojęcie tzw.socjopaty czyli osoby pozbawionej wyrzutów sumienia i umiejętności kochania. W przypadku dzieci sierocych obserwuje się tego rodzaju tendencje, które można i trzeba jeszcze korygować, aby się nie utrwalały.

Świadomość, że jest się przez swoich rodziców kochanym i akceptowanym jest podstawą poczucia bezpieczeństwa i sprawia, że dziecko łatwiej przezwycięża trudności w szkole i wśród rówieśników. Brak rodzicielskiej miłości powoduje, że dziecko czuje się gorsze, skrzywdzone i zagrożone , staje się agresywne lub zamyka się w sobie, izoluje. Dzieci różnie reagują na fakt odtrącenia ich przez rodziców mniej liczna grupa to te, które same też nie chcą mieć więcej kontaktu z rodzicami lub deklarują swą niechęć słownie ukrywając tlące się jeszcze uczucie. Częściej spotykana postawa niż odtrącenie emocjonalne własnych rodziców to postawa przeciwna dziecko tęskni--mówi o nich. Obserwując dzieci przez dłuższy czas możemy stwierdzić, że obie te postawy mieszają się ze sobą w różnych okresach życia dziecka. Słowa takie jak "dom", " rodzina", "matka", "ojciec" mają dla dziecka osieroconego zupełnie inne znaczenie, niż dla dziecka otoczonego troską i miłością. Część dzieci sierocych niewiele wie o sobie i swoim pochodzeniu. Zadają więc sobie rozmaite pytania : czy rodzice nie kochali mnie,czy porzucili , czy nie mogli wychowywać ? Dotyczy to głównie dzieci, które zostały umieszczone w zakładzie bardzo wcześnie.Te starsze zdają sobie najczęściej sprawę ze swojej sytuacji rodzinnej, czasami nawet odwiedzają swoje domy rodzinne.

Wychowanie w zakładzie wyciska na dzieciach swoje piętno -- czują, że są inaczej postrzegane przez rówieśników w szkole, nauczycieli. Wychowankowie Domów Dziecka częściej od swoich kolegów wychowywanych w rodzinach są posądzani o kradzieże i inne przewinienia. Organizacja życia w placówkach wychowawczych zdecydowanie odbiega od funkcjonowania przeciętnej rodziny; z obserwacji wychowawców wynika między innymi, że dzieci wychowane w rodzinach lepiej znają wartość pracy i bardziej szanują swoje rzeczy . Pobyt w Domu Dziecka jest postrzegany przez dzieci jako niesprawiedliwość, przykra konieczność. Fakt, że dorośli są przede wszystkim organizatorami życia grup dziecięcych a nie jak w rodzinie - współuczestnikami codziennego przeżywania różnych sytuacji życiowych sprawia specyficzne rozumienie ich roli -- kierownik, wychowawca, kucharka, woźna, krawcowa, lekarz, pielęgniarka -- cały personel Domu Dziecka jest postrzegany przez wychowanków jako ludzie, którzy nic innego nie robią tylko opiekują się nimi. Wielu podopiecznych nie rozumie sensu pracy zawodowej, jej znaczenia społecznego ani potrzeby poważnego traktowania swoich obowiązków. Kolejną ważną rzeczą, która odróżnia życie zakładowe od życia w rodzinie to niemożność oddziaływania indywidualnego i zaspakajania potrzeb poszczególnych jednostek. Dzieci przyzwyczajone do tego, że ktoś organizuje im życie we wszystkich szczegółach dnia codziennego zatracają w dużym stopniu inicjatywę i inwencję staje się bierne i mało samodzielne. Przypuszczalnie wielu wychowanków zakładowych uczyłoby się o wiele lepiej, gdyby byli przekonani, że wiadomości zdobywane w trakcie nauki wiążą się z ich życiem codziennym ( np.; chłopiec zbesztany o to, że nie zna się na zegarku odpowiedział: w Domu Dziecka nie jest mi to potrzebne). Wydaje się również znamiennym fakt, iż mimo dużego zaangażowania wychowawców w odrabianie lekcji z wychowankami wyniki dzieci są niewspółmierne do poświęconego im czasu. Przyczyny takiego stanu rzeczy można upatrywać w braku więzi emocjonalnej pomiędzy wychowankami a ich opiekunami ,rzadko bowiem zdarza się by dziecko utożsamiało się z kimś z personelu. Rzeczywiste przyswojenie norm moralnego postępowania następuje, kiedy dziecko czuje się związane emocjonalnie z osobą, która mówi mu jak ma postępować.

Poszukiwanie sposobów rozwiązania problemu sieroctwa społecznego w Polsce zmierza w kierunku różnych form rodzinnej opieki zastępczej ( rodziny adopcyjne, rodziny zastępcze, rodziny zaprzyjaźnione, Domy Rodzinne).
Adopcja zwana także" przysposobieniem dziecka", daje dziecku takie prawa jakie normalnie wynikają z pokrewieństwa. W przypadku adopcji następuje zupełne zerwanie więzi z naturalną rodziną , zostaje natomiast nawiązana nowa więź z rodzicami przysposabiającymi i całą ich bliższą i dalszą rodziną. Z prawnego punktu widzenia dziecko takie nie jest już sierotą. Istniejące w naszym kraju Ośrodki adopcyjno-opiekuńcze służą fachową pomocą. Pierwszym i podstawowym czynnikiem decydującym o powodzeniu adopcji jest właściwa postawa rodzicielska kandydatów. Następnym ważnym czynnikiem jest wiek dziecka (najkorzystniejszy to od 3-9 miesięcy). Jeśli dochodzi do przysposobienia dziecka starszego trzeba liczyć się z zaburzeniami jego osobowości i wskazane byłoby wcześniej utrzymywanie kontaktu z dzieckiem poprzez bycie rodziną zaprzyjaźnioną lub zastępczą.

Rodzina zastępcza różni się dość znacznie zarówno od rodziny naturalnej, jak i adopcyjnej. Dziecko nie urodziło się w tej rodzinie, ani nie zostało " przysposobione" natomiast jest ono " wzięte na wychowanie" na pewien okres lub bezterminowo. Może się jednak zdarzyć , że rodzina zrzeknie się, w którymś momencie opieki nad dzieckiem i ma do tego prawo. Dla wielu dzieci rodzina zastępcza jest jedyną realną formą opieki pozazakładowej. Są to: dzieci, których zdrowie fizyczne lub psychiczne wykazuje odchylenia od normy i mają niewielkie szanse na adopcję; większość dzieci w wieku powyżej 3 lat; dzieci, których więź z rodziną naturalną nie została całkowicie zerwana; dzieci , które tylko na pewien czas utraciły rodzinę własną.

Większość rodzin zastępczych stanowią rodziny spokrewnione. Gdy dziecko jest wychowywane przez dziadków lub kuzynów, pozostaje w środowisku, które zna i najczęściej jest związane emocjonalnie ze swoimi i opiekunami. Jednakże fakt istniejącego między dzieckiem , a opiekunami pokrewieństwa nie przesądza o atmosferze wychowawczej w danej rodzinie.Przed rodzinami niespokrewnionymi stoi problem jakie miejsce przyznać dziecku w rodzinie, aby mogło naprawdę w nią "wrosnąć" i aby wysiłki wychowawcze odniosły skutek. Kolejna bardzo ważna kwestia to jaka powinna być właściwa motywacja rodziny chcącej wziąć dziecko na wychowanie. Jak wynika z doświadczeń Ośrodka Adopcyjno --Opiekuńczego większość kandydatów na rodziców zastępczych stanowią bezdzietne małżeństwa , które motywowane są najczęściej pragnieniem posiadania własnego dziecka. Biorą dziecko jako rodzina zastępcza, ale traktują ten stan raczej jako przejściowy, chcą dziecko bliżej poznać a następnie zaadoptować. Takie rodziny są właściwie rodzinami " preadopcyjnymi". Nieraz adopcja może okazać się niemożliwa do przeprowadzenia. Tymczasem ważne jest, aby dziecko znalazło w rodzinie zastępczej poczucie bezpieczeństwa i emocjonalnego oparcia. Atmosferę taką potrafi stworzyć tylko taka rodzina, która czuje się w pełni odpowiedzialna za jego losy, niezależnie od tego czy jest ono czy nie jest formalnie jej własne.

Aby rodzina zastępcza mogła sprostać swemu zadaniu wychowawczemu i reedukacyjnemu nie powinna być pozostawiona sama sobie. Zarówno właściwy dobór rodziców i dziecka, jak i dalszy kontakt ze specjalistami tj. pedagogami, psychologami wydaje się niezbędnym warunkiem powodzenia tej formy opieki. Pomyślne wyniki zarówno dawniejszych polskich doświadczeń jak i doświadczeń zagranicznych pozwalają postawić wniosek, że właściwie zorganizowana rodzinna opieka zastępcza jest korzystniejsza dla dziecka niż opieka zakładowa.
Rodziny zaprzyjaźnione to forma częściowej opieki pozazakładowej, polegająca na utrzymywaniu stałego, systematycznego kontaktu z dzieckiem sierocym. Na skutek apeli w radiu i telewizji ludzie zaczęli zapraszać dzieci z domów dziecka do siebie na święta, niektórzy podtrzymywali kontakt z dzieckiem jeszcze długo potem (tak się zaczęło). Rodzina, która nawiązuje kontakt z wychowankiem Domu Dziecka i nie zamierza podjąć się nad nim opieki całkowitej, ale interesuje się rozwojem dziecka, uzupełnia jego braki w wyposażeniu, stara się otoczyć je ciepłem, może z zaskoczeniem stwierdzić, że po pewnym czasie dziecko zaczyna stwarzać trudności wychowawcze. Dlaczego tak się dzieje? Dziecko bardzo często oczekuje w takich sytuacjach, że rodzina " od święta" stanie się jego rodziną "na stałe"i porzez różne manifestacje swoich zachowań zaczyna się tego domagać. Po pierwszym okresie euforii z powodu korzystnej zmiany jaka zaszła w jego życiu, dziecko zaczyna odczuwać niedosyt i dostrzegać wiele mankamentów swojej sytuacji. O ile poprzednio chciało należeć do kogokolwiek teraz już wie dokładnie z kim by chciało zamieszkać. Oddziaływanie profilaktyczne czy reedukacyjne rodzin zaprzyjaźnionych jest środkiem mniej skutecznym niż, np.: rodziny zastępczej jednak może być rodzajem terapii, ponieważ dziecko jest postrzegane jako indywidualność. W kontakcie z rodziną zaprzyjaźnioną dziecko ma możliwość dać coś z siebie( a nie jak w placówce być wciąż obiektem czyjejś troski), może współodczuwać z innymi, przeżywać z nimi radość i smutek. Co więcej dziecko uczy się życia rodzinnego a prawidłowo funkcjonująca rodzina może posłużyć mu za wzór w przyszłości. Dziecko ma możliwość poznać nowe środowisko, nowych ludzi wzbogaca w ten sposób swoją wiedzę o świecie, swoje słownictwo. I taka forma opieki podobnie jak omówione poprzednio rodziny zastępcze wymaga fachowej pomocy i konsultacji ze względu na złożoność sytuacji i wiele specyficznych problemów.

Jeszcze inną formę opieki nad dzieckiem sierocym stanowią tzw. Domy Rodzinne, które można by porównać do małych Domów Dziecka z tą jednak różnicą, że nie ma tu wychowawców -- są rodzice. Przeważnie wychowaniem dzieci zajmuje się para małżeńska posiadająca również własne potomstwo. Grupa wychowanków liczy 10--15 osób różnej płci i w różnym wieku. Jest to szansa dla licznego rodzeństwa by nie musiało być rozdzielone i cierpieć z powodu rozłąki.
Począwszy od lat sześćdziesiątych również zakłady pracy obejmowały swoim patronatem wychowanków Domów Dziecka fundując im wyjazdy kolonijne, kupując odzież czy zabawki, zapraszając do zwiedzenia danego przedsiębiorstwa wreszcie fundując książeczki mieszkaniowe. Taka forma opieki jakkolwiek pożyteczna jest jednak formą kontaktu " bezosobowego".
Organizując różnorodne formy opieki dla dzieci opuszczonych i badając ich przydatność jesteśmy dopiero na początku drogi do pełniejszego zrozumienia i rozwiązania problemu sieroctwa społecznego w Polsce.
materiał na podstawie książki "SIEROCTWO SPOŁECZNE " ALICJI SZYMBORSKIEJ, Wiedza Powszechna 1969
opracowała Marzena Siembab - pracownik socjalny ChSPD "Misji Nadziei"


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria