chineese herbal shops bucharest buy periactin pills in usa buy proscar in the uk arimidex from india reductil 15mg online clomia online that takes echeck generic of vardenafil alfuzosin side effects diclofenaco potasico 50 mg dosis viagra wholesale china permethrin 10 concentrate diazepam valium side effects best priced uk viagra doxylamine succinate side effects cefixime 400 mg orally where to buy salvent inhaler in canada first medicine pharmacy store canada buy estradiol no rx usa protonix vs nexium antabuse side effects with marijuana zanafex no prescription cheap vilches radio disney trusted online pharmacy buy chlamydia pills online in usa reductil pastile de slabit alli buy tamoxifen no prescription uk low walmart costco cost levitra clozaril side effects on blood cytotec induction for fetal demise xanax and alcohol suicide cialis for sale black market lexapro 10mg dicyclomine hydrochloride capsules how to buy viagra in germany rel viagra zestoretic 20 12.5 mg haloperidol dosage forms ezetimibe simvastatin generic for how to use a pulmicort flexhaler instructions duphalac lactulose solution cialis 5 00 mg prednisone 10 mg for dogs androgel testosterone gel results antibiotics without prescription buy levitra brand online frumil diuretic herbs vigrx reviews forum zenerx where to buy in texas coumadin clinic locations florida where can i get zyvox buy nexium in mexico zanaflex dosage chart artane dublin asthma inhalers side effects stromectol side effects in humans drugstore hong kong amoxil 875 salep zovirax triderm cream uses zenegra cheapest zantac 150 and pregnancy generic nexium without prescription lamictal and weight gain meds duphaston side effects medicine antibiotics for tooth infection for sale viamax golden viagra prijs nederland arimidex online what is retirides cream relafen nabumetone 750 mg how much does generic viagra cost folcres 5mg ambien yasminelle tablets under $100 lidocaine patch price clomid over the internet clopidogrel side effects doctor where can i buy viagra cheap billigste viagra 100mg cheap cialis with bonus viagra viagra alternitive buy qsymia canada eulexin schering kmj radio ads viagra hydrea side effects hydroxyurea side cozaar generic names viagra side effects triderm ointment generic name thalidomide victims photos hyzaar medication hydrochlorothiazide side effects hoodia gordonii 1400 complex reviews isoptin sr 240 mg is how many grams flowmax without prescription puretone stethoscope company logos eurax cream over the counter buy viagara pills viamedic coupon code viagra for sale buy generic valtrex online levothroid side effects levothyroxine mood c r walgreen prostitute zocor warning 20mg online pharmacy in new zealand increasing and decreasing functions and the first derivative test vasotec generic cost samonas listening therapy program pfeiffer viagra on line topiramate 25 mg proscar side effects symptoms allegra nursing shoes arthritis foundation jingle bell run viagra plus for sale cost of cialis walmart cialis originale on line zithromax antibiotic medication metallica lyrics king nothing viagra saudi arabia keftab antibiotics atacand candesartan cilexetil 16 mg wee canadian pharcharmy budesonide side effects in dogs buy nizagara sildenafil plavix 75 mg twice daily sildenafil manly estradiol patch side effects terramycin for dogs ophthalmic ointment why was nabumetone discontinued coversyl and viagra buy bactrim ds valtrax for sale spiriva side effects weight gain 72 buy gonorrhea treatment avelox 400mg moxifloxacin price vermox rezeptfrei deutschland robaxin for dogs dosage vitamin shoppe coupon code 20 viagra proffesional online australia viagra naturale fatto in casa indian drug store online prometrium 200 mg pregnancy long term effects of cialis phexin 500mg amoxicillin phenamax reviews of fifty lisinopril overdose death diamox altitude sickness prophylaxis secnidazole indications for cesarean trileptal oxcarbazepine cpt code dose of albendazole and mebendazolealbuterol diprosone cream for hair growth nexium mups paroxetine hcl 10mg reviews how to get codeine syrup pletal cilostazol dose phexin boats unlimited metformin 500 mg zyd bystolic side effects vision vitamix 7500 reviews less price to buy viagra best site to buy cialis commander viagra aviagra 4 birdshot home defense increasing lung capacity after smoking pednisone over the counter at walmart levitra canada price buy bupron sr150 without script worldwide pharmacy kamagra cost of viagra vs levitra vs cialis phenergan and pregnancy is it safe progesterone pills for pregnancy styplon tablets order diamox online triamterene hctz 75 50 dosage of meclizine for vertigo sinequanone 2015 holidays terramycin antibiotic ophthalmic ointment generic lexapro side effects diane keaton movies with sarah jessica parker when does diovan go generic xanax and alcohol death singulair medicine side effects sildenafile citrate 100mg prix generic soft cialas online no scrip cialis clotrimazole troche treatment promethazine hydrochloride 25mg order alli on line colchicine online orlistat 60 mg capsules price buy minipress uk zestril medication dose arcoxia 60mg price alesse birth control pills delicate rx online pharmacy tadalafil artane 2 mg ativan generic ropinirole 0.5mg nautisol 5mg vicodin where can i buy viagra in las vegas hydroxyzine hcl side effects viagra auf rechnung buy xalacom no prescription farmacia viagra vytorin medication flexeril dosages oxazepam drug cheap viagra pills free shipping atepros side effects when i took 2 cialis super active flomax medication for kidney stones order viagra 100mg mastercard aricept online cialis generico en mexico overnight shipping kamagra oral jelly zyvoxid dose medicstar online medicines uk erlamycetin tetes mata insto vermox fastest delivery us canadian rx connection clomid side effects in men for fertility adalat cc 60 mg where can i buy levitra sinequanone 2015 tax antibiotics for ear infections for dogs letrozole bodybuilding dosage warfarin side effects coumadin side effects best price for otc nexium valtrex for cold sores while pregnant levoxyl medication order abilify canada lotrisone cream dosage want to buy domperidone voltaren 75mg ec reglan and pregnancy unisom natural nights sleep tablets clomid for sale sublingual gland swelling requip restless leg syndrome generic fertility medications for sale online vicodin withdrawal baclofen 10 mg for pain vicodin addiction symptoms doctorvidalta budesonide nasal spray over the counter hydroxyzine pamoate 25mg half life natural viagra substitutes gnc tadalafil aurochem 20mg softtabs ovral birth control pill what is donormyl doxylamine zyvoxid spc college get high off of olanzapine isoniazid drug classification montelukast tab 10 mg prednisone for dogs treatment thyroxine sodium tablets ip uroxatral medication doctor tabletten gegen seekrankheit viagra for sale on ebay extra super viagra perlutex caterpillar cialis 200 mg avapro side effects irbesartan avapro permethrin side effects in dogs flomax for kidney stones in females alchemist viagra dilantin levels low viamedic coupon code viagra samples betnesol injection during pregnancy how to use cialis 10mg yasmine petty wikipedia clindamycin for dogs antibiotic doxazosin mesylate 2mg tab toronto viagra pharmacy zopiclone online uk viagra sublingual canada flonase nasal spray for children pain meds online overnight generic brand of viagra vardenafil dosage amount prednisone side effects in men remeron shortage champix varenicline tartrate metoprolol side effects medication short of breath cafergot for sale world chemist metoprolol succinate er 50 mg picture stilnox zolpidem 10mg naproxen 500 mg side effects myambutol ati gunnaclodinnapflam kosovarja numri me i rip paypal payment for viagra buy sildenafil cheap can gabapentin get you high tretinoin cream 0.1 uses buy viagra with green dot card vand cytotec 2013 lamisil cream side effects doxylamine vs diphenhydramine new zealand motilium ubat singulair produit 1 prevacid vs prilosec for infants puretone stethoscope company of heroes asacol hd dr 800 mg cleocin antibiotic dosage betanoid 0 5mg oxycodone captopril renal scan kidney amphetamine salts 20mg picture finasteride 5mg for hair loss nolvadex for pct dosage thalidomide babies pictures genetics priligy online australia ranitidine zantac finasteride dosage prostate pravachol generic equivalent bestbuy mexico cialis discounts claravis accutane coupons tylenol 3 codeine dosage no rx pharmacy online in canada prednisone withdrawal tretinoin gel 0.01 usp benazepril hydrochloride side effects pai espanca filho no prescription lasix ventolin side effects in children extenze reviews enlargement pills kamagra oral jelly next day delivery cafergot medications fucidin h effexor withdrawal symptoms 37.5 dianabol steroids d bol for sale actavis promethazine codeine ivermectin side effects humans atenolol for anxiety side effects cialis c80 usonline viagra diarex pro series silicone bracelets ciprofloxacino pensa viagra aus usa malegra 25 mg ropinirole drug sotalol hcl 80mg plavix clopidogrel side effects avelox antibiotic side effects nolvadex side effects men generic lasix mail order benicar generic brand zyvox coupons non prescription zyvox 600 vistaril 25mg cap gabapentin 600 mg get you high how long to take avelox for sinus infection metrogel side effects alcohol zyloprim contraindications for ultrasound retin a cream 0.05 amazon proviron impotence estrogen accutane online pharmacy sifrol 0.125 generic for viagra in united states carprofen side effects dog prazosin hcl medication side effects cozaar blood pressure medications detrol la generic omnicef side effects in babies pentoxifylline trental classification buy antabuse by paypal asthma medications brand names clamoxyl will it kill gonorrhea belize prescription drugs cialis 5 tadalafil from india mometasone cream uses comprar lamisil pastillas india pharma return buyer discounts viagra india canadia canadian drugs without presciption how to order cialis clalis baolong 550mg make from chinaclaravis claravis before and after reviews avis combitic global caplet does viagra make you harder ciprodex otic suspension can you buy alli in canada indie sound cafergot tablets midamor medication doxazosin mesylate 2mg photo napflam tablets for kids pramipexole dosage rls ornidazole treatment for buy prednisone over the counter fusidic acid over the counter terbinafine 250mg side effects in the sun niagara tablets cheap brand name viagra cytotec misoprostol for abortion masterbation seritonin level decrease tetracycline powder good for humans famciclovir side effects famvir viagra from europe www rayhhealthcarepvtltd fucidin ointment side effects paracetamol side effects augmentin side effects yeast infection fight store shipping worldwide aricept medication generic cialis 10 mg kaufen fixime 400 mg is buying viagra online legal cialis vs viagra cost colospan hovid online vardenafil generic levitra baclofen side effects in children anafranil drug reviews cheep viagra danmark buy viagra best palce to cialis 100 mgs of caffeine dilantin medication information xenical male enhancement minocycline side effects dogs luvox dosage forms keppra side effects seizure maxifort zimax canada pfizer viagra online cost pulmicort flexhaler 180 mcg ciprobay 500 mg cabgolin cabergoline and weight diabecon dosage viagra billig kaufen coumadin clinic locations in california apetamin p pills atosil dropship cheapest dutasteride low estradiol and weight gain isotretinoin buying canada levitra 400mg price of viagra in sri lanka mtabs reviews 50 pharmacy who accept paypal order viagra 100 mg without where can i buy femara uk avelox side effects doctor ran rabeprazole side effects noroxin shampoo without sodium lantus insulin prices flomaxtra srt tiotropium 18mcg inhl cap 30 leponex drug study aciclovir crema best cialis resource in us carafate side effects phenergan with codeine dosage chart dianabol cycle zithromax z pak online medameds reviews of fifty duetact side effects buy malegra dxt 130 mg geriforte ingredients in tylenol buy benadryl for less finax tablets for toddlers letrozole 2.5mg for fertility viagra on sale chile deltasone 20mg oxycontin allegra versace feeding tube viagra and cialis together toprol medication dosages nitrazepam vs diazepam valium prometrium progesterone 100mg capsule grifulvin griseofulvin dosage viagra quick delivery buy propecia 5mg usa highest rated rx store viagra medication online silk road viagra best prices for pink viagra for women levothyroxine tablets to buy cheap canadian drugs online cialis daily use cost permethrin spray for scabies cefadroxil side effects furosemide mechanism of actions allopurinol 300 mg tablets picture viagra suisse ordonnance testosterone therapy online meds without prescription lasuna jewelry supplies vasotec 20 mg forzest ranbaxy news clonidine 0.2mg for sleeping erexin maximum male strength training thyroxine free test results viagra australia lowest cost software house international jobs cheap cialis no prescription faridexon fortels bactrim and alcohol use naltrexone price how to use proscar for hair loss is rxrelief card legitimate metformin dosage for weight loss patients tretinoin without prescription uk lisinopril medication for high blood pressure mountainwest apothecary viagra
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Psychologia arrow Sieroctwo społeczne

Menu główne



Sieroctwo społeczne Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Pojęcie sieroctwa może mieć obecnie szeroki zakres znaczeniowy dlatego coraz częściej dla określenia jego rodzaju używa się przymiotników: naturalne lub społeczne.

Przez sieroctwo naturalne rozumie się taką sytuację kiedy rodzice dziecka nie żyją. W przypadku sieroctwa społecznego dziecko pozbawione jest opieki rodzicielskiej z innych powodów, najczęściej należą do nich alkoholizm, rozkład pożycia małżeńskiego, bieda, choroby psychiczne lub fizyczne rodziców. Konkretne sytuacje osierocenia różnią się od siebie znacznie np. dziecko, które faktycznie pozbawione jest właściwej opieki ze strony rodziców może nadal z nimi zamieszkiwać przez co pozostaje z nimi w kontakcie i formalnie jest pod ich opieką. Natomiast pobyt dziecka w placówce opiekuńczo -wychowawczej powoduje, że nie ma ono poczucia przynależności do wspólnoty rodzinnej, ponieważ jego kontakty z rodziną są najczęściej rzadkie i niesystematyczne. Termin "sieroctwo społeczne" jest czasem używany jako określenie stanu psychicznego dziecka, które ma" poczucie sieroctwa", przeżywa fakt odtrącenia emocjonalnego, chociaż jego potrzeby fizyczne są zaspokajane, wyrasta w domu rodziców i pod ich formalną opieką. Możemy mieć zatem doczynienia również z subiektywnym poczuciem sieroctwa. Analogicznie do półsieroctwa naturalnego można by wyodrębnić półsieroctwo społeczne a więc te sytuacje, w których funkcje rodzicielskie pełni tylko jedno z rodziców, drugie zaś jest nieobecne w życiu dziecka, np. dzieci w rodzinach rozbitych.

Do kogo zatem odnosi się określenie "sieroty społeczne" ? Chodzi tu o dzieci, które: posiadają żyjących rodziców ( lub przynajmniej jedno z nich); wychowują się w zakładzie a nie w rodzinie zastępczej; nie mają żadnego kontaktu z rodzicami lub mają niewystarczający (kontakt wystarczający jest częsty - co najmniej raz na 2, 3 miesiące, systematyczny i intensywny czyli rzeczywisty - zaspakajający potrzeby psychiczne dziecka.)

Formy opieki nad dzieckiem pozbawionym rodziny można podzielić na: placówki opiekuńczo--wychowawcze oraz " rodzinną opiekę zastępczą". Dziecko w wieku do lat trzech zostaje umieszczone w Domu Małego Dziecka, następnie o ile nie zostanie umieszczone w rodzinie adopcyjnej, zostaje przeniesione do Domu Dziecka. Dziecko starsze (powyżej 3 lat) rozłączone z własną rodziną powinno być umieszczone w Pogotowiu Opiekuńczym. Jest to placówka o charakterze obserwacyjno-selekcyjnym, w związku z czym żadne dziecko nie powinno przebywać w niej dłużej , niż kilka miesięcy. Głównym zadaniem Pogotowia jest dokonać rozpoznania i oceny stanu psychicznego i fizycznego dziecka; jak też jego sytuacji rodzinnej i ustalenie, czy może wrócić do domu, czy też powinno znaleźć się w Domu Dziecka, Zakładzie Wychowawczym lub innym. Tak zwane "rodzicielstwo zastępcze" obejmuje szereg sytuacji opiekuńczo-wychowawczych. Jedna z nich to rodziny spokrewnione lub spowinowacone z dzieckiem wychowywanym. Przeważnie dziecko dostaje się pod ich opiekę bezpośrednio po śmierci lub opuszczeniu go przez rodziców, nie przechodząc w ogóle przez placówkę opiekuńczą. Niektóre z takich rodzin biorą dziecko tylko na pewien czas (,np.: pobyt matki w więzieniu lub konflikty między rodzicami) inne jednak wychowują aż do pełnoletności czy usamodzielnienia się. Drugą kategorię stanowią rodziny obce względem dziecka. Wychowankowie tych rodzin to zazwyczaj dzieci z Domów Dziecka i z Domów Małego Dziecka. Istnieją również tzw. rodziny opiekuńcze czyli takie, które wychowują okresowo i odpłatnie dzieci z Domów Małego Dziecka.

Głównym źródłem sieroctwa społecznego jest tak zwana "dezorganizacja rodziny" czyli niespełnianie przez nią prawidłowych funkcji społecznych i wychowawczych. Duży procent osieroconych społecznie dzieci pochodzi z rozbitych rodzin ( szczególnie dotyczy to rodzin o niskim poziomie moralnym, kulturalnym i materialnym).

Gdy rodzice dziecka zostają sądownie pozbawieni władzy rodzicielskiej staje się ono w sensie prawnym sierotą. Tak, jak sierota naturalny, może być zaadoptowane, oddane pod opiekę wychowawczą rodzinie zastępczej albo umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zasadniczo pozbawia się władzy rodzicielskiej tych wszystkich ludzi, którzy swe funkcje rodzicielskie pełnią tak źle, że pozostawienie dziecka pod ich opieką i wychowawczym kierownictwem, nie tylko nie daje żadnej gwarancji zapewnienia mu prawidłowego rozwoju, ale wręcz zagraża jego bezpieczeństwu fizycznemu i odbiera szansę prawidłowego rozwoju umysłowego, emocjonalnego i moralnego. Jednak w wypadku choroby psychicznej nawet nieuleczalnej nie pozbawia się rodziców prawa do dziecka ( może to nastąpić dopiero po ubezwłasnowolnieniu ), a wypadku pobytu w więzieniu zawiesza się władzę rodzicielską na czas odbywania kary. Zabieranie dzieci z ich naturalnej rodziny jest celowe i ma sens wtedy, gdy chcemy je uwolnić z sieci prawnych, społecznych i opiekuńczych powiązań rodzinnych szkodliwych i komplikujących jego sytuację życiową. Czym innym jest bowiem formalna opieka w sensie prawnym, a czym innym więź rodzinna między rodzicami a dziećmi. Zdarza się, że matka dziecka mimo, że jest pozbawiona praw rodzicielskich utrzymuje kontakt z dzieckiem i uniemożliwia innym osobom zaopiekowanie się nim. Z drugiej jednak strony należy stwierdzić fakt że opuszczenie dziecka wyrażające się brakiem kontaktu stanowi wystarczającą podstawę do pozbawienia rodziców ich władzy rodzicielskiej.

Rodzicom, którzy wykazują przywiązanie do swego dziecka , deklarują gotowość do zmiany swego trybu życia, pozbycia się nałogów sąd opiekuńczy ogranicza zazwyczaj prawa rodzicielskie. Dzieci takich rodziców umieszczane są w placówkach opiekuńczo-wychowawczych do czasu wcielenia deklaracji w życie co jednak dość często nie następuje. Jeśli zdarzy się, że znajdzie się rodzina chętna adoptować takie dziecko jest to możliwe tylko wówczas jeśli pozbawi się rodziców ich praw. Natomiast rodzina zastępczo-opiekuńcza na mocy sądu może przyjąć dziecko do swego domu i opiekować się nim do pełnoletności. Mogą się wszakże pojawić pewne trudności i tak ,np.: ludzie przyjmujący do siebie dziecko chcą być jedynymi wychowawcami i nie godzą się na kontakt z naturalną rodziną lub sytuacja zgoła odwrotna rodzice wolą by ich dziecko pozostawało w placówce niż miałoby trafić do rodziny zastępczej. Zdarzało się, że to Dom Dziecka występował do sądu o zmianę decyzji ponieważ dziecko miało szansę znaleźć kochającą go rodzinę.

W sieroctwie społecznym wyróżnić możemy wyższe i niższe stopnie osierocenia. Najwyższym stopniem sieroctwa społecznego jest opuszczenie całkowite tzn. zupełny brak kontaktu z własnymi rodzicami. Oznacza to dla dziecka, że jego losami kierują obcy ludzie. Dzieci należące do średniej grupy sieroctwa mają sporadyczne i niewystarczające kontakty z rodzicami ,np.: matka odwiedza swoje dziecko w placówce raz na dwa lata, obiecuje dziecku zabrać go do siebie na święta i nie dotrzymuje obietnicy. Najniższy stopień sieroctwa występuje w przypadku dzieci, których rodzice wykazują pewne zainteresowanie ich losem poprzez wizyty w Domu Dziecka , zasięganie informacji o postępach dziecka w nauce, jego stanie zdrowia, sporadyczny zakup odzieży , czy ,np.: zorganizowanie wyjazdu dziecka na kolonie z zakładu pracy rodzica. Kierowanie losem dziecka i wychowywanie go pozostaje jednak nadal w gestii innych osób. Trzeba zaznaczyć, że każde dziecko osamotnione, opuszczone czy odtrącone przez rodziców znajduje się w specyficznej, odmiennej od innych sytuacji opiekuńczej. Obecność w życiu dziecka opuszczonego babki, ciotki, starszego brata lub siostry zmienia jego położenie na korzystniejsze ponieważ starania tej osoby łagodzą poczucie odrzucenia ( jest tu oczywiście mowa o osobach, które spełniają pozytywną rolę w życiu dziecka ). Czasami wychowanek Domu Dziecka znajduje oparcie i nawiązuje zastępczą więź rodzinną z tzw. rodziną zaprzyjaźnioną. Są to ludzie, którzy nie podejmują się całkowitego wychowania, pozostaje ono w dalszym ciągu w placówce, ale zabierają dziecko do siebie na ferie, wakacje, święta; kupują mu ubrania, zabawki,itp. a przede wszystkim utrzymują z nim trwałą i rzetelną więź.

Brak więzi z matką u małego dziecka powoduje różne zaburzenia w rozwoju zarówno fizycznym jak i psychicznym dziecka. Niektóre z tych zmian mogą być nieodwracalne. Zjawisko to nazywane jest "chorobą sierocą". Zachowanie małego człowieka jest wówczas nacechowane nieumiejętnością nawiązywania i utrzymywania kontaktów międzyludzkich, a jego przystosowanie do nowych warunków jest często tylko pozorne. Dzieci z " chorobą sierocą" wydają się obojętne uczuciowo, a w rzeczywistości są bardzo spragnione uczucia tylko nie potrafią " dawać ani brać". Młodzież i dzieci starsze, które w przeszłości były dotknięte chorobą sierocą cechuje: osłabienie zdolności abstrakcyjnego myślenia, logicznego rozumowania, brak koncentracji uwagi oraz inicjatywy w działaniu (nasilają się działania agresywne i przestępcze). Pierwsze dwa lata życia dziecka uważane są za okres krytyczny dla rozwoju osobowości . Matka jest pierwszą istotą ludzką, z którą styka się dziecko, a postawa uczuciowa wobec niej ma wpływ na późniejsze związki uczuciowe człowieka. Wychowywanie małego dziecka w instytucji nie sprzyja nawiązywaniu więzi emocjonalnej wzmaga uczucia lęku, zagubienia i samotności. Dzieci, które od początku nie były otoczone matczyną opieką mogą sprawiać wrażenie spokojnych i szczęśliwych w placówce, ale okazuje się, że ich adaptacja bywa często tylko pozorna. Stwierdzono, że dzieci które przeszły pierwszą fazę rozwoju uczuć społecznych, w wypadku zerwania więzi mogą cofnąć się w rozwoju, niechętnie nawiązywać nowe kontakty. Zerwanie kontaktu z osobą bliską może doprowadzić u małego dziecka do powstania nerwicy.

Praca wychowawcza Domów Dziecka jest skierowana na dzieci i młodzież opuszczone, lecz nie zdemoralizowane czy chore. Tymczasem jak wynika z doświadczeń pracującego tam personelu jest potrzeba oddziaływania zarówno z zakresu profilaktyki jak i zabiegów korekcyjnych, ponieważ rozwój osobowości wychowanków jest poważnie zakłócony. Dzieci osierocone wykazują często niedojrzałość szkolną i przedszkolną, zdarza się, że nie potrafią samodzielnie jeść, mają bardzo ubogi zasób słów, nie rozróżniają kolorów itp. Problemem, z którym borykają się wychowawcy jest tzw. lepkość uczuciowa - dzieci lgną do każdego bez wyboru. Nieselektywna postawa emocjonalna w stosunku do ludzi dorosłych, tak odbiegająca od " boczenia się" na obcych małych dzieci z rodzin , zyskała kliniczną nazwę " uczuciowego imbecylizmu".Są też dzieci z nikim nie nawiązujące kontaktu, zamknięte w sobie, obojętne. Wychowanie "zakładowe" z powodu braku odpowiednich warunków, pomieszczeń itp. nie sprzyja rozwojowi intelektualnemu swoich podopiecznych, stąd wielu z nich źle się uczy. Niedostosowanie do roli ucznia wiąże się ściśle z zaburzeniami emocjonalnymi. Ponieważ siłą napędową działania u dzieci jest uczucie, dziecko opuszczone nie ma dla kogo się uczyć.

O ile małe dzieci przyjmują postawę zwaną "lepkością uczuciową", starsze wykazują uczuciowy chłód lub obojętność. Zamknięcie się uczuciowe przed ludźmi, a tym bardziej niechęć czy wrogość prowadzą do postawy aspołecznej lub antyspołecznej. Czynniki utrudniające rozwój więzi emocjonalnej dziecka osamotnionego z życzliwymi mu ludźmi to nieumiejętność "współbrzmienia" uczuciowego z innymi oraz lęk przed zależnością emocjonalną.W psychopatologii występuje pojęcie tzw.socjopaty czyli osoby pozbawionej wyrzutów sumienia i umiejętności kochania. W przypadku dzieci sierocych obserwuje się tego rodzaju tendencje, które można i trzeba jeszcze korygować, aby się nie utrwalały.

Świadomość, że jest się przez swoich rodziców kochanym i akceptowanym jest podstawą poczucia bezpieczeństwa i sprawia, że dziecko łatwiej przezwycięża trudności w szkole i wśród rówieśników. Brak rodzicielskiej miłości powoduje, że dziecko czuje się gorsze, skrzywdzone i zagrożone , staje się agresywne lub zamyka się w sobie, izoluje. Dzieci różnie reagują na fakt odtrącenia ich przez rodziców mniej liczna grupa to te, które same też nie chcą mieć więcej kontaktu z rodzicami lub deklarują swą niechęć słownie ukrywając tlące się jeszcze uczucie. Częściej spotykana postawa niż odtrącenie emocjonalne własnych rodziców to postawa przeciwna dziecko tęskni--mówi o nich. Obserwując dzieci przez dłuższy czas możemy stwierdzić, że obie te postawy mieszają się ze sobą w różnych okresach życia dziecka. Słowa takie jak "dom", " rodzina", "matka", "ojciec" mają dla dziecka osieroconego zupełnie inne znaczenie, niż dla dziecka otoczonego troską i miłością. Część dzieci sierocych niewiele wie o sobie i swoim pochodzeniu. Zadają więc sobie rozmaite pytania : czy rodzice nie kochali mnie,czy porzucili , czy nie mogli wychowywać ? Dotyczy to głównie dzieci, które zostały umieszczone w zakładzie bardzo wcześnie.Te starsze zdają sobie najczęściej sprawę ze swojej sytuacji rodzinnej, czasami nawet odwiedzają swoje domy rodzinne.

Wychowanie w zakładzie wyciska na dzieciach swoje piętno -- czują, że są inaczej postrzegane przez rówieśników w szkole, nauczycieli. Wychowankowie Domów Dziecka częściej od swoich kolegów wychowywanych w rodzinach są posądzani o kradzieże i inne przewinienia. Organizacja życia w placówkach wychowawczych zdecydowanie odbiega od funkcjonowania przeciętnej rodziny; z obserwacji wychowawców wynika między innymi, że dzieci wychowane w rodzinach lepiej znają wartość pracy i bardziej szanują swoje rzeczy . Pobyt w Domu Dziecka jest postrzegany przez dzieci jako niesprawiedliwość, przykra konieczność. Fakt, że dorośli są przede wszystkim organizatorami życia grup dziecięcych a nie jak w rodzinie - współuczestnikami codziennego przeżywania różnych sytuacji życiowych sprawia specyficzne rozumienie ich roli -- kierownik, wychowawca, kucharka, woźna, krawcowa, lekarz, pielęgniarka -- cały personel Domu Dziecka jest postrzegany przez wychowanków jako ludzie, którzy nic innego nie robią tylko opiekują się nimi. Wielu podopiecznych nie rozumie sensu pracy zawodowej, jej znaczenia społecznego ani potrzeby poważnego traktowania swoich obowiązków. Kolejną ważną rzeczą, która odróżnia życie zakładowe od życia w rodzinie to niemożność oddziaływania indywidualnego i zaspakajania potrzeb poszczególnych jednostek. Dzieci przyzwyczajone do tego, że ktoś organizuje im życie we wszystkich szczegółach dnia codziennego zatracają w dużym stopniu inicjatywę i inwencję staje się bierne i mało samodzielne. Przypuszczalnie wielu wychowanków zakładowych uczyłoby się o wiele lepiej, gdyby byli przekonani, że wiadomości zdobywane w trakcie nauki wiążą się z ich życiem codziennym ( np.; chłopiec zbesztany o to, że nie zna się na zegarku odpowiedział: w Domu Dziecka nie jest mi to potrzebne). Wydaje się również znamiennym fakt, iż mimo dużego zaangażowania wychowawców w odrabianie lekcji z wychowankami wyniki dzieci są niewspółmierne do poświęconego im czasu. Przyczyny takiego stanu rzeczy można upatrywać w braku więzi emocjonalnej pomiędzy wychowankami a ich opiekunami ,rzadko bowiem zdarza się by dziecko utożsamiało się z kimś z personelu. Rzeczywiste przyswojenie norm moralnego postępowania następuje, kiedy dziecko czuje się związane emocjonalnie z osobą, która mówi mu jak ma postępować.

Poszukiwanie sposobów rozwiązania problemu sieroctwa społecznego w Polsce zmierza w kierunku różnych form rodzinnej opieki zastępczej ( rodziny adopcyjne, rodziny zastępcze, rodziny zaprzyjaźnione, Domy Rodzinne).
Adopcja zwana także" przysposobieniem dziecka", daje dziecku takie prawa jakie normalnie wynikają z pokrewieństwa. W przypadku adopcji następuje zupełne zerwanie więzi z naturalną rodziną , zostaje natomiast nawiązana nowa więź z rodzicami przysposabiającymi i całą ich bliższą i dalszą rodziną. Z prawnego punktu widzenia dziecko takie nie jest już sierotą. Istniejące w naszym kraju Ośrodki adopcyjno-opiekuńcze służą fachową pomocą. Pierwszym i podstawowym czynnikiem decydującym o powodzeniu adopcji jest właściwa postawa rodzicielska kandydatów. Następnym ważnym czynnikiem jest wiek dziecka (najkorzystniejszy to od 3-9 miesięcy). Jeśli dochodzi do przysposobienia dziecka starszego trzeba liczyć się z zaburzeniami jego osobowości i wskazane byłoby wcześniej utrzymywanie kontaktu z dzieckiem poprzez bycie rodziną zaprzyjaźnioną lub zastępczą.

Rodzina zastępcza różni się dość znacznie zarówno od rodziny naturalnej, jak i adopcyjnej. Dziecko nie urodziło się w tej rodzinie, ani nie zostało " przysposobione" natomiast jest ono " wzięte na wychowanie" na pewien okres lub bezterminowo. Może się jednak zdarzyć , że rodzina zrzeknie się, w którymś momencie opieki nad dzieckiem i ma do tego prawo. Dla wielu dzieci rodzina zastępcza jest jedyną realną formą opieki pozazakładowej. Są to: dzieci, których zdrowie fizyczne lub psychiczne wykazuje odchylenia od normy i mają niewielkie szanse na adopcję; większość dzieci w wieku powyżej 3 lat; dzieci, których więź z rodziną naturalną nie została całkowicie zerwana; dzieci , które tylko na pewien czas utraciły rodzinę własną.

Większość rodzin zastępczych stanowią rodziny spokrewnione. Gdy dziecko jest wychowywane przez dziadków lub kuzynów, pozostaje w środowisku, które zna i najczęściej jest związane emocjonalnie ze swoimi i opiekunami. Jednakże fakt istniejącego między dzieckiem , a opiekunami pokrewieństwa nie przesądza o atmosferze wychowawczej w danej rodzinie.Przed rodzinami niespokrewnionymi stoi problem jakie miejsce przyznać dziecku w rodzinie, aby mogło naprawdę w nią "wrosnąć" i aby wysiłki wychowawcze odniosły skutek. Kolejna bardzo ważna kwestia to jaka powinna być właściwa motywacja rodziny chcącej wziąć dziecko na wychowanie. Jak wynika z doświadczeń Ośrodka Adopcyjno --Opiekuńczego większość kandydatów na rodziców zastępczych stanowią bezdzietne małżeństwa , które motywowane są najczęściej pragnieniem posiadania własnego dziecka. Biorą dziecko jako rodzina zastępcza, ale traktują ten stan raczej jako przejściowy, chcą dziecko bliżej poznać a następnie zaadoptować. Takie rodziny są właściwie rodzinami " preadopcyjnymi". Nieraz adopcja może okazać się niemożliwa do przeprowadzenia. Tymczasem ważne jest, aby dziecko znalazło w rodzinie zastępczej poczucie bezpieczeństwa i emocjonalnego oparcia. Atmosferę taką potrafi stworzyć tylko taka rodzina, która czuje się w pełni odpowiedzialna za jego losy, niezależnie od tego czy jest ono czy nie jest formalnie jej własne.

Aby rodzina zastępcza mogła sprostać swemu zadaniu wychowawczemu i reedukacyjnemu nie powinna być pozostawiona sama sobie. Zarówno właściwy dobór rodziców i dziecka, jak i dalszy kontakt ze specjalistami tj. pedagogami, psychologami wydaje się niezbędnym warunkiem powodzenia tej formy opieki. Pomyślne wyniki zarówno dawniejszych polskich doświadczeń jak i doświadczeń zagranicznych pozwalają postawić wniosek, że właściwie zorganizowana rodzinna opieka zastępcza jest korzystniejsza dla dziecka niż opieka zakładowa.
Rodziny zaprzyjaźnione to forma częściowej opieki pozazakładowej, polegająca na utrzymywaniu stałego, systematycznego kontaktu z dzieckiem sierocym. Na skutek apeli w radiu i telewizji ludzie zaczęli zapraszać dzieci z domów dziecka do siebie na święta, niektórzy podtrzymywali kontakt z dzieckiem jeszcze długo potem (tak się zaczęło). Rodzina, która nawiązuje kontakt z wychowankiem Domu Dziecka i nie zamierza podjąć się nad nim opieki całkowitej, ale interesuje się rozwojem dziecka, uzupełnia jego braki w wyposażeniu, stara się otoczyć je ciepłem, może z zaskoczeniem stwierdzić, że po pewnym czasie dziecko zaczyna stwarzać trudności wychowawcze. Dlaczego tak się dzieje? Dziecko bardzo często oczekuje w takich sytuacjach, że rodzina " od święta" stanie się jego rodziną "na stałe"i porzez różne manifestacje swoich zachowań zaczyna się tego domagać. Po pierwszym okresie euforii z powodu korzystnej zmiany jaka zaszła w jego życiu, dziecko zaczyna odczuwać niedosyt i dostrzegać wiele mankamentów swojej sytuacji. O ile poprzednio chciało należeć do kogokolwiek teraz już wie dokładnie z kim by chciało zamieszkać. Oddziaływanie profilaktyczne czy reedukacyjne rodzin zaprzyjaźnionych jest środkiem mniej skutecznym niż, np.: rodziny zastępczej jednak może być rodzajem terapii, ponieważ dziecko jest postrzegane jako indywidualność. W kontakcie z rodziną zaprzyjaźnioną dziecko ma możliwość dać coś z siebie( a nie jak w placówce być wciąż obiektem czyjejś troski), może współodczuwać z innymi, przeżywać z nimi radość i smutek. Co więcej dziecko uczy się życia rodzinnego a prawidłowo funkcjonująca rodzina może posłużyć mu za wzór w przyszłości. Dziecko ma możliwość poznać nowe środowisko, nowych ludzi wzbogaca w ten sposób swoją wiedzę o świecie, swoje słownictwo. I taka forma opieki podobnie jak omówione poprzednio rodziny zastępcze wymaga fachowej pomocy i konsultacji ze względu na złożoność sytuacji i wiele specyficznych problemów.

Jeszcze inną formę opieki nad dzieckiem sierocym stanowią tzw. Domy Rodzinne, które można by porównać do małych Domów Dziecka z tą jednak różnicą, że nie ma tu wychowawców -- są rodzice. Przeważnie wychowaniem dzieci zajmuje się para małżeńska posiadająca również własne potomstwo. Grupa wychowanków liczy 10--15 osób różnej płci i w różnym wieku. Jest to szansa dla licznego rodzeństwa by nie musiało być rozdzielone i cierpieć z powodu rozłąki.
Począwszy od lat sześćdziesiątych również zakłady pracy obejmowały swoim patronatem wychowanków Domów Dziecka fundując im wyjazdy kolonijne, kupując odzież czy zabawki, zapraszając do zwiedzenia danego przedsiębiorstwa wreszcie fundując książeczki mieszkaniowe. Taka forma opieki jakkolwiek pożyteczna jest jednak formą kontaktu " bezosobowego".
Organizując różnorodne formy opieki dla dzieci opuszczonych i badając ich przydatność jesteśmy dopiero na początku drogi do pełniejszego zrozumienia i rozwiązania problemu sieroctwa społecznego w Polsce.
materiał na podstawie książki "SIEROCTWO SPOŁECZNE " ALICJI SZYMBORSKIEJ, Wiedza Powszechna 1969
opracowała Marzena Siembab - pracownik socjalny ChSPD "Misji Nadziei"


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria