the chepest priligy meclizine drug in germany pharmacy purchase viramune pills without a script prescription buy actos uk pharmacies online that sell aviane 28 buy digoxin pills in the australia sertralina generic india buy brand benfotiamine ordering nitrofurantoin india purchase metoclopramide in india canadian pharmacy online prednisona what is imuran used for quetiapinum roche precio argentina generic avalide canada buy prozac online no prescription canada billig valtrex online kaufen buy amlodipinbesilat bulk ordering haldol usa buy antara online from india buying fluconazol order silagra on line uk combivent pharmacy buy carvedilolo inhaler canada order anafranil online no prescription with a amex can you buy inhalers over the counter in ireland raciper pills online in the uk what is diovan prescribed for buy gabapentin japan ivenox tablets online micronase on line in the usa phenergan cheap uk retin a ge coupon code arava spc order erythromycin glucophage medication works generic retin a 0,05 uk what is norstan isoniazid tablets malegra dxt next day delivery esomeprazole 20 mg tablets stromectol mist canada is zertalin available on line in canada tinidazolum mg no prescription approved canadian generic drugs is medrol a prescription drug eltroxin wiki how to use starlix prescription drug glycomet buy quetiapinum bulk caverta precio mexico long time side effects nordette promethazine for men sale in uk levitra cialis and viagra comparison generic zyvox cheap canadian pharmacy orlistatum online from india albenda order online no prescription buy l thyroxine online amazon get otomax las vegas valtrex drugs class metronidazole 200mg where could i buy aldactone without prescription ordering apo clopidogrel mexico metformin and cold medicine retin a gel 0,1 pills online in the australia benadryl itch cooling spray reviews ginette 35 no rx lisinopril 2.5 mg tablets side effects zocor for sale buy fosamax plus buy fasigyn tablets mexico dyazide online purchase keppra xr shelf life gsk augmentin online keflex 20 mg prozac without a prescription from mexico almetec canada pharmacy lasix cheap online lotrisone birth control online mexico decadron iv given po zofran generic available amitriptyline pill shop discount code glucofage where can i buy it esperal medicine online antivert dosing for vertigo safe buy glucovance online nizoral uk sale paratextos non generic coumadin where to buy lisinopril ointment what is luvox made of wellbutrin otc europe januvia generic price acnetane online no prescription can you take retino a cream 0 025 daily cleocin from usa pharmacy can order stromectol canada methotrexate online cheap buy seroquel in singapore buy lipitor pills in the mexico where to buy alavert online mexico addiction to pain pills warning signs diflucan pret half price minocycline micronase doses serophene not generic lipitor 100 mg why has ventolin been discontinued can you buy nizoral over the counter omnicef generic cheap costs glucovance pills online in the uk lotrel online pay paypal how much is rogaine 5 tablets are drugs bought from india safe no prescription buspar caffeine ergotamine for sale philippines tegretol from canada albendazole dosage for dogs voltaren in the uk 2 unisom pills sulfameth online bisoprololi fumaras without prescription pills safe buy baclofen online exelon patch canadian pharmacy buy tamoxifen astrailia genuine zofran best price zyprexa 100mg tablet duphalac best price alphagan pills drugstore suppliers of requip in us flovent india sale brand amoxil online from uk buy lasilix pills in the uk order viagra from mexico diarex medication canadian pharmacy online malegra fxt generico online buy bactrim 40 viramune drug schedule purchase yasmin in canada is mail order ovral l safe toradol buy online ireland purchase obelit in canada zoloft dose increase yasmin on line no script comprar lasix portugal where can i buy doksazosin lek bupron sr canadian source viagra weak heart brand advair diskus women buy mail order generic evecare ordering viagra jellyfish online online no prescription uk for himcocid best place buy acai pct where to buy nizoral shampoo over the counter order zyprexa online buy zenegra online usa very cheap remeron depo medrol 40 mg price cheapest mentat tablets uk has anyone ever bought clomid online order prilosec pills the chepest tadalis sx western drug forzest where to buy tadapox online india ventolin available over counter australia buy generic etodolac with bonus discount dramamine of canada estradiol hemihydrate transgender buy caffeine ergotamine pills in the canada v gel no prescription needed synthroid birth control online us indocin cheapest rate buy movalis online amazon meloxicam 15 mg tablet apo north american ginseng side effects buy key pred in india online diprolene birth control online australia duphalac online ordering what is zofran generic name pariet use in pregnancy ampicilina online australia all types ethionamide pills buying atacand from canada no prescription generic form of imuran side effects of atorvastatin azitromicina over the counter mirapex over counter uk erection packs 1 online usa no prescription drugs that interact with zithromax bupropion express canada premarin prescription information side effects of bisoprololi fumaras buy skelaxin online from usa where can you buy viagra in london raloxifeno doctors online buy suhagra pills in the india where can i buy provera online buy lady era without a subscription buy tamsulozin tablets usa cheap cefadroxil buy online best site get isoniazid herbal viagra for women pleasure plus buy femara online from india buy purinethol pills what is prograf pills used for colchicina perth australia esperal over the counter canada raciper online pharmacy shipped to canada augmentin 1000 pret western drug aygestin buy azurette online no prescription usa purchasing lipitor online ditropan generic cheap costs benadryl coupons 2011 brend viagra onlain sele zoloft for sale online amoxiline delivered to your home where do i lithium in canada cialis super active sale generic tadalafil can you buy zovirax mg how to get medrol in australia is tegretol retard the same as tegretol prolonged release legal buy ondansetrona online canada youtube stats adalat 10 mg sublinguale viagra online overnight delivery levoxyl online mexico what is retin a gel 0,1 diprolene billig kaufen cheap clomid online australia canadian much does generic paxil cost buy pariet online mexico no prescription generic wellbutrin sr price buy nexium pills how is cialis different from viagra robaxin online overnight purchase aleve in uk colchicine over the counter australia cipro prescription dosage is it safe to order trazadone online fml forte prices buy shuddha guggulu online without a prescription buy revatio mg online doxazosin uk next day delivery purchase motrin on line in usa altace without script canadian acheter pas cher zantac online betoptic purchase norvasc tablets online viagra uk paypal discount ventolin of canada medazole to purchase without a prescription mirapex tablets price roxithromycin for sale canada acnetane mexico companies only levothyroid online in usa where do i calan in mexico buy acivir pills quick buy liv 52 online amazon lasix uk boots azulfidine over counter generic viagra caverta ceftin generic reviews fast chloramphenicol delivery what are seroquel tablets used for lamisil cream price canada 20mg or 40mg cialis tamsulozin uk pharmacy canadian drug company simvastatina salvent where can i buy it buy levoxyl online no prescription canada quiero comprar diflucan indian pharmacy ciprofloksacin elocon uk brand name depo provera australia cost starlix shipping overseas genuine diabecon best price aciphex generic india permethrinum buy no prescription american antabuse generic actonel for sale on line generic mircette usa otomax on line in the usa do you need rx cilest where to buy cheap generic reglan breast cancer medicines tamoxifen safe buy cefadroxil online order allegra online no prescription with a echeck list of tesco stores selling diabecon how many mg of viagra to take himalaya evecare capsules calan drug canadian pharmacy purchase paxil cr buy lamictal hong kong price generic forzest precio mexico lasuna us pharmacy generic pills for emoquette atomoxetin without a prescription from canada deltasone ordering online pharmacy cialis generic 20 mg i pill medazole website what does phenergan doo antivert phone orders order antabuse alcoholism online without prescriptions trusted online pharmacies review brand cialis canada overnight delivery where do i viagra super active in usa tamsulosin hcl sr canada meds sarasota solu medrol dosage ms how to use trazodone recreationally canadian pharmacy proventil livros usados online como comprar cost of liposafe without insurance cheap oratane mg ventolin hfa vs generic aciclovir tablets for shingles antabuse online no prescription canadian viamedic reviews tell real cialis zyloprim discount purchase prinivil in usa etodolac capsules comprar cialis online contrareembolso how to take terramycin mg do you need rx digoxin can saw palmetto cause weight gain best online pharmacy generic trazodone hytrin without rx cheap innopran xl uk buy augmentin pills online hydrodiuril india generic testosterone how to use zovirax patches levlen pill side effects buy albuterol in singapore recommended aspirin dosage for heart attack buy levothroid uk entocort from europe toradol buy without can you take synthroid daily buy lotensin 200 lexapro doctors online canada buy fasigyne without prescription brafix shop net serophene generic australia cozaar refills janssen cilag italy address without purchase altace click here over the counter tulasi online dog flea medicine buy discount accuran without a script non prescription dramamine zoloft italiano voltaren 50 mg suppositories cardura generico italiano promethazine order canada danazol mg canada is it safe to order unisom best place to buy keftab online biaxin suppliers overseas what does nitrofurantoin mono mcr treat how much for viagra at walmart benadryl cough medicine ingredients mail order pharmacy express scripts ayurslim prix en pharmacie en france nolvadex generic mexico augmentin 1000 buy generic emsam online no prescription metformin composition of metformin amlodipinbesilat for sale philippines generic from trental where to buy sumycin online uk grifulvin v brand positioning robaxin usa pharmacy permethrinum maximum dosage meloxicam enolat online in canada diabecon 3days delivery resources for torsemide prevacid for daily use canada cheap tenormin 40 mg where can i order aciphex serophene india no prescription uk pharmacies online that sell elavil glycomet tablet sale what is valacyclovir hcl 1 used for 5mg finasteride for sale best drugstore mineral foundation powder thyrox brands india acai price uk allegra costa rica purchase casodex warafin online in uk order glucophage xr atorlip 10 online australia mail order retino a cream 0 05 prilosec price rite aid long time side effects retin a ge estrace over the counter drug yagara 40 mg dose can you really buy viagra in mexico over the counter sinequan cheap us pharmacy hydrodiuril noprescrition needed usa online pharmacy order baridium overnight generic propranolol switzerland coumadin cost canadian cheap generic lanoxin german remedies testoviron depot buy zithromax over the counter roxithromycin australia pharmacy trental direct pharmacy where tretinoin 0 025 what is geriforte syrup for where is lipitor manufactured where can i buy alesse online without a prescription buy drugs online with bitcoin vasotec prices cvs canadian pharmacy online pilex how to order snovitra super power generic lipitor 10mg price biaxin in usa post cycle therapy stromectol amitriptyline 10 mg without prescription cialis soft over counter uk eurax online canada micardis delivery kytril sale ou acheter du lioresal mail order generic disulfiramum voltaren where to get levitra side effects for women tenormin refill pack comprar lisinopril pela internet bentyl birth control online mexico keppra online no prescription how to import albenza vente de feldene au quebec order glucotrol from canada without prescription inderal for men sale in uk sarafem online order purchase prednisone on which is more effective viagra cialis or levitra florinef 100 cheap anafranil 10mg buy geriforte online no prescription canada atacand india no prescription cheap valtrex pills diakof for men in usa duprost online coupon code best place to buy retin a 0,05 in india can we trust brand amoxil online western drug xeloda bupropion pills online in the uk ditropan without prescription buy sertralina online no prescription usa eritromicina y alcohol shallaki fast uk viagra generico in eurpa order periactin online no prescription with a visa cafergot online can i order cardizem online buy generic emoquette online no prescription canadian sibustat tablet order lisinopril no rx canadian pharmacy cialis prices walmart pharmacy technician online program canada what does generic paxil cr look like buy amoxil no prescription fast delivery buy wellbutrin mg tinidazole shipped overnight delivery diprolene shortage buy celexa online no prescription usa serpina tablets uk do you need a prescription for medication in mexico buy coumadin cookbook strattera perth australia valtrex from china how to get luvox on line order levitra online no prescription 20mg research grade kamagra soft trazodone online without rx revatio package insert pfizer micronase online usa no prescription side effects of female viagra generic pulmicort buy canada back pain during early pregnancy medicine discount finpecia otc keppra brands india misa del padre chelo how to use permethrinum where can i buy zitromax tablets clozaril for purchase without a prescription buy mobic online usa buy cholestoplex discount where do i oratane in uk gabapentine overnight pharmacy buy zyrtec in hong kong starlix weight gain how to take proventil hfa colchicina limited india zyprexa bonus pills viagra soft generic mexico propecia generic release date parlodel dosage too high propranolol non selective beta blocker what does amoxil treat capoten to buy from europe lipitor no prescription fedex ups dulcolax usa purchase toprol xl in canada comprar inderal original en madrid generic super viagra aygestin en mexico uk version of proventil original famvir online purchase zenegra online no prescription cialais or viagra donde puedo comprar antivert uk version of pariet buy zitromax online usa buy zyprexa with a mastercard endep generic 2013 drugs clomid cycle chicks babycenter seroquel xr reviews bipolar purchase generic zitromax lantus birth control online us buy adalat 15mg online buy nexium boots mail order pilex online voltaren refills where do i arava in canada lowest price arava elimite coupons buy nexium online no prescription us buy viagra without prescription yahoo cost of isoniazid without insurance trandate buy india genuine tamoxifen best price buy bentyl pills in the australia purchase esperal on line in the uk torsemide on line in the canada what is triamterenum order lamictal online buy dyazide hong kong frumil cheapest rate augmentin cost walmart dutasteride 0.5 mg buy mentax online pharmacy brand viagra prices where can i purchase toradol detrol mg tablet buyers of levothyroxin canada where to buy gasex in canada safely alesse delivery best drugstore foundation for dry sensitive skin diovan coupons discount buy imuran pills online can you get your period on prometrium where can i get carvedilolo plavix medicine heart omnicef dose for pediatrics cost of raciper without insurance celexa 10mg tablets aristocort no prescription needed comprar detrol portugal is there a difference between motrin and generic ibuprofen depakine chrono online pharmacy uk clozaril buy from england mylan clarithromycin uses shallaki where to buy in canada azurette lawsuit canada keppra xr vs generic order levitra professional on line usa alesse non generic zyrtec tablets used for can renagel tablets crushed ten tips healthy weight management propecia brand vs generic buy parlodel online reviews fastest diclofenac gel uk delivery order viagra jelly from uk without prescription canadian pharmacy grifulvin v buy viagra jelly in singapore coumadin birth control online mexico what does lamictal rash feel like levothyroxine online buy synthroid levoxyl weight gain order misoprost online uk buy tamsulozin australia bupron sr price india discount trental from canada geriforte mg mexico where to buy prednisone with visa amoxil on line in the uk where to buy risperdal online canada comprar maxaman en argentina medazole buy australia permethrinum suppositories buy buy viagra soft online amazon bupropion price target ayurslim online canada valacyclovir generic where to buy diclofenac sodium enteric coated tablets stromectol tablets 3mg meclizine hcl usp 25 mg antiemetic tablets 100 ea online provera with no prescription acheter pas cher rocaltrol elavil 10 mg reviews buy altace pills in the canada cheapest zyprexa to buy phenergan boots chemist order olanzapine online uk retin a 0,025 medication canadian chiropractic and rehabilitation clinic mississauga discount cleocin from usa nolvadex buy from england can take levitra high blood pressure medication ortho tri cyclen fast usa cheap clomid yahoo answers cytotec daily use reviews buyers of probalan canada suprax dosage and administration fluoxetina overnight pharmacy avodart price usa ampicilina with prescription over the counter medicine amaryl buy stromectol online at canada pharmacy suprax rxlist cheapest price for zetia zocor for men sale in uk buy tizanidina tablets cialis originale prezzo furosemide tablets for sale cheap prices buy generic xenical with bonus atorvastatin spc emc minocin cheap canada pharmacy buy revatio without a prescription from canadian pharmacy how to purchase grifulvin v online l tryptophan pills sweat buy famciclovir online uk order sildenafil citrate online where can i get generic propecia buy amantadine fast shipping order dutas without prescription diamox para que se usa metoclopramide pricing bisoprololi fumaras without a prescription from mexico buy medrol online amazon medrol uses for dogs mentax thailand medication clomiphene citrate robust male enhancement drug review fine viagra videos generic pills for topamax what is procardia medication get furosemide toronto atorlip 5 no prescription compare prices buy astelin quick levitra plus delivery uk buy ceftin online in the united states without a prescription comprar alfa flucon original buy risperdal 10 buy flonase next day metrogel canada head office abilify online in canada cheap antivert sale uk buy speman xr without prescription where to purchase ephedraxin plavix price isoptin by mail order viagra sale 70 pharmacy online why is there a shortage of flovent buy movalis online ordering raciper usa where to buy prednisone without a perscription in the us fluoxetine usa pharmacy pastillas ovulacion omifin fastpillstore over the counter medicine that acts as vagifem is generic revia available in usa buy motrin online canada no prescription buy cabgolin greece generic sarafem paypal low price microzide uk ciprofloksacin sold over counter peut on acheter du viagra en ligne generic pills for lansoprazol buy accutane astrailia adderall buy letrozole cost uk vasotec online usa no prescription pulmicort 0 125 ulotka revatio dosage for erectile dysfunction buy levothyroxin online from uk cipro pills identification zyvox 600 mg pill what does celebrex do to the heart why has atarax been discontinued side effects of elavil 25mg cialis cena where to buy cafergot drugs online i want to pay some ortho tri cyclen how to get codeine cough syrup uk nexium 40mg price renagel where can i buy artane phone orders flucazole fda approved to buy without prescription lamisil 250 mg 14 tablets buy tamsulozin pills in the us get augmentin toronto oestrogel uk online generic cabgolin india sertraline reviews where do i hydrodiuril in uk where can i buy zanaflex buspar tablets pics when to take viagra 100 drugstore band london buy aceon online mexico no prescription ralista with no rx buy strattera new zealand online eurax hc cream face very cheap salbumol xenical birth control online uk how long to take bactrim for uti price increase methotrexate prescriptions squibb abilify patient assistance program effexor xr weight gain loss florinef side effects reviews ordering anafranil uk nolvadex half life 14 days us online pharmacy no prescription avapro ginseng online shopping oregon state university jobs site buy accutane 80 mg vente de imitrex au quebec i want to buy retin a gel 0 1 can you take florinef daily buy alli at asda chemists best place to buy allopurinol in mexico etodolac online order glucophage cheap canada pharmacy where purchase azulfidine order quibron t without rx periactin allergy medication flagyl 200mg dosage over the counter medicine that acts as sarafem purchase 5 cheap progaine volumizing shampoo comprar viagra plus portugal printable coupons alli diet pills buy haldol hong kong drugs discount sertralina mg mexico low does alli work furosemide medication online purchase doksazosin lek in australia yaz yasmin lawsuit update how to buy zyvox buy female cialis online no prescription us how to use indinavir viagra plus sale sildenafil can you take viagra drink 100 mg norvasc buy elocom cream online buy astelin online no prescription uk disulphiram over the counter buy generic levitra online buy zedd online in the united states without a prescription can i buy trileptal in canada entocort online in usa serevent fast usa where to buy allopurinol 300mg normal clomid challenge test results what is ditropan tablets used for where do i oxybutyninum in australia abilify by mail aripoprazole online buy flovent hfa generic generic claritin d 24 hr generic cialis super active usa best place to buy prinivil in usa best over counter pills get high aygestin roche precio argentina frusemide with prescription canada drug pharmacy cialis is there a shortage of zyban buy indinavir visa obelit generic name where am i game download tadalafil spedizione da europa prandin rx discount trileptal from canada pharmacies buy abilify generic aripiprazole otomax prices claritin online bestellen lipitor drug in uk pharmacy buy sildenafil citrate online amazon order vasotec 20 mg testosterone replacement therapy for women and weight loss zocor tablets on line to buy where do amaryllis come from genus schumacher ginseng discount all types pravachol pills parlodel pharmacy prices list buy diprolene perth australia kamagra chewable prescription only maxalt generic for safe to buy generic vytorin from usa cheapest zyban to buy viagra over the counter 2012 march unisom on line purchase lotensin barato the drugstore game cvs lasilix weight gain para que es cicloferon aciclovir ceftin without prescription medication cheap lantus insulin for cats singulair 4mg granules can you buy antibiotics for dogs online free coupon for brand amoxil ordering lamisilate buy generic benadryl online with prescription doxycycline hyclate costco astelin from mexico brand mometasona buy purchase vardenafilum on line in usa purchase generic myambutol buy viagra for women drug side effects of viagra tablets benzac ac 2.5 reviews lotrisone no prrescription trimox buy online mexico how to get ayurslim in australia zyrtec cost in canada benadryl prices walmart cialis visa cilest without a prescription from india entocort annual sales order renagel 800 mg protonix cost buy alesse in canada online buy brand advair diskus from mexico online best price l thyroxine buy actoplus met xr before daily adalat urdu zentel pharmacy mail order cheap us buy aceon generic is albenza legal in uk ephedraxin capsules cordarone in the uk list of non prescription drugs in canada what does alphagan do buy rumalaya forte online xanax dosage clomid calculator for ovulation amaryl online meds procardia express canada buy zentel online uk side effects of trial erection packs 3 pastillas para abortar en guatemala what is oratane pills used for buy tamoxifen canada generic zoloft vs wellbutrin anxiety permethrinum overnight pharmacy side effects of hydrea capsules online pharmacy crestor where can i get voveran sr buy doksazosin lek online reviews hytrin 100mg buy health net viagra buy aciphex pills buy isoniazid online from uk clomiphene 50mg reviews accutane ulcerative colitis lawsuit settlements buy cephalexin usa uk pharmacies online that sell meloxicam enolat what is the drug citalopram used for zyprexa fast india rogaine foam amazon pravachol side effects anxiety how much will zovirax cost elavil mg price zestril pct buy what is the retin a generic version viagra sublingual online ordering best place to buy sildenafil citrate in uk retin a gel 0,1 generic mexico generic prevacid usa can you buy rogaine 5 in ireland buy doksazosin lek online amazon mail order generic cardura synthroid vs natural thyroid medication evista drug oversea why is there a shortage of aristocort dutasterid no prescription fedex ups arimidex para que se usa buy actos pioglitazone medication what types of revia are there is celebrex generic medication doxycycline 50mg and 100mg capsules discount indinavir fastest retino a cream 0 05 uk delivery ordering dapoxetine carvedilolo fast uk levitra plus 100mg cheap prednisone ordering online pharmacy order zebeta from india without prescription how to take serevent www online pharmacy com prednisone store shuddha guggulu reviews ampicillin sulbactam tablets fincar online pharmacies with out prescription ditropan medicine information ran domperidone 10mg side effects suhagra 100mg use cost of mail arava tadalis sx over the counter diprosone without a prescription from uk elimite uk no prescription buy cleocin gel online safely when will viagra go generic 2012 cheap genuine lamisil online levothroid how to buy clozaril in london lotensin uk companies only bupron online from uk atorlip 10 cheap uk pharmacy artane no script lamictal capsules oristal order buy dutas online no prescription united states pilex cream or tablets does rogaine work better than propecia flunil us companies only floxin cheap price etabus for men in usa motrin over the counter australia men taking clomid side effects is it illegal to order generic kamagra soft order phenamax without prescription alesse on line in the mexico comprar colchicina original en madrid tetracycline prices cvs aloprim shortage noroxin tablets 150 mg buy medazole online australia no prescription is generic cyklokapron available in usa amoxycillin order by phone buy zertalin tablets australia when will singulair be available in generic form astelin drug interactions stromectol buy uk seroflo in the uk generic actos drugs diabetes buy genuine cleocin uk name brand lopressor online billig zerit online kaufen alli discontinued by manufacturer cheap aspirin uk buy seroflo online usa aygestin over the counter drugs azurette online from usa ponstel with no rx azithromycin online fast shipping how to buy acai in canada buy levothyroxin boots order viagra plus in pharmacy cialis buy doksazosin lek without prescription current price zanaflex escitalopram online no prescription uk levitra buyers of cytotec canada tamsulozin fast canada best place to buy atacand all types etabus pills can you buy floxin over the counter in germany purchase cipralex in mexico tinidazole 500 mg dosage how to buy celapram in canada buy dulcolax online amazon brand levitra on line in the usa brand levitra reviews for men moduretic without prescription safe dipyridamole no precription lipitor card discount prescription anacin online legally side effects of nolvadex pct noroxin perth australia coumadin lowest price gabapentin codeine interaction disulfiramo mg order desyrel with american express terbutaline inhaler side effects buy minomycin online from usa retino a cream mg uk hydrochlorothiazide over the counter india ou acheter viagra au quebec bactroban ointment dosage buy ampicillin can you order predalone aldactone no rx tamoxifen buy on line benzac prescription coupon can you buy cialis sublingual how to take montelukast granules buy zydis online no prescription order zaditor overnight nexium dosage capsules aspirin prix en pharmacie en france order combivent on line uk fluconazole over the counter walgreens cialis soft tablets for purchase levitra wanted online review buy lopid fast shipping where do i coumadin in canada calan online generic drug prices canada vs us canada nootropil tablets online tamsulozin canada sale buy cymbalta tablets australia tamoxifen bodybuilding side effects american cytoxan bupropion hydrochloride side effects metronidazole alcohol nhs order lanoxin on line canada buy tadacip without a subscription buy flagyl new zealand online snorting zoloft forums prevacid online forum remeron tablets amoxicillin capsules bp 500mg side effects promethazine purchase in canada no prescription canadian colchicina protonix cheapest generic medicine for nexium how to order advair online albendazole india brand name beconase aq in the uk fluss 40 birth control online canada canada and terramycin lilly cialis uk actoplus canada prescription generic demadex cost comprar mometasona original paxil where to buy in canada serophene pharmacy prices list dulcolax tablets price cheap effexor xr 150 how to order kytril online augmentin mg mexico cialis professional sale canadian 20mg ou acheter silagra where to buy cleocin online canada 36 20 reviews mambo tadalafil mg precio canadian drug company disulfiramum avapro non generic keftab over the counter india zebeta prescriptions toprol xl legal in england where to purchase acnetane missed 2 doses of paxil yasmin pills effects tofranil side effects tremor pharmacy mexico celexa to buy himplasia glucophage brand or generic buy raloxifeno australia augmentin es generic name atorlip 10 pills online in the canada astrazeneca arimidex coupons claritin shop net caffeine ergotamine no prescription needed canadian online pharmacy is mail order himcocid safe side effects of topamax 100 mg sinequan coupons buy meclizine online overnight best place to buy actos aricept without a prescription from us betapace online pay paypal comprar seroflo portugal acivir pills with no subscription mail order pariet online diclofenac gel from uk buy mestinon uk pulmicort inhaler discontinued typical dosage of paxil what is lukol made of drug market order cialis professional buy altace cheap drugs ramipril pyridium generic usa western drug minipress cheap bactroban mg eurax drugstore com pricing anti depression medication citalopram side effects compazine online forum buy nexium capsules medazole with no rx purchase beta val in canada cabgolin 5mg tablets buy abilify online pharmacies buy tobacco online with paypal azithromycin 250 mg dosage adults paroxetine indian pharmacies best sex drugs and rock and roll books fasigyne sold over counter caffeine ergotamine medication side effects where do i carafate in uk estrace online without rx cost of levaquin without insurance ordering free delivery purchase actos cloridrato de sertralina serve para emagrecer mirapex no script generic no prescription levitra online uses for mobic medication nizoral phone orders best ayurvedic medicine for anxiety and depression purchase levaquin payment method paypal the national socialist movement wiki generic cozaar date lasuna weight gain what to do if viagra does not work can you buy nolvadex over counter famvir canada overnight delivery zanaflex purchase sale click here hyzaar without eulexin online sales lipitor from canada with no prescription floxin maximum dosage chloroquine retinopathy screening crestor prescription assistance programs xbox live pas cher paypal kamagra chewable online usa side effects of enalapril maleate in dogs exelon on line in the uk what is reglan mg used to treat horoscope yasmin boland canada chloramphenicol generic proventil us buy ampicilina mg online where to purchase tinidazole can you buy estrofem over the counter in germany buy topamax usa where do i valtrex in usa purchase l thyroxine in australia buy carafate no prescription fast delivery where to buy cilest janssen cilag neuss jobs is there a shortage of microzide hydrodiuril no prescription needed canadian online pharmacy generic adalat mylan drug store buying myambutol in manchester cleocin gel next day shipping how to get child to take augmentin where can i get mevacor from micardis pill shop discount code avandamet over counter uk ditropan generic uk use neurontin coupon online buy anafranil clomipramine hydrochloride is fucidin a prescription drug buy zantac online from mexico allicanadian pharmacy vantin prescriptions side effects of solu medrol steroids prednisona from australia how to by himcolin fluconazol online usa requip generic available can you get zerit where to get acai berries in malaysia artane reviews and dosage minocin online in us ordering actoplus met india can i get high off celexa aricept to buy in australia ampicillin generic wikipedia drugs buy allopurinol online no prescription united states revia mg uk buy finast 100mg online paxil wellbutrin lawsuit canadian drug company glucofage janumet online from canada generic uk paypal midamor online sale of doxazosin does ginseng cause weight gain neurontin high bluelight stopping finasteride hair loss how much does methotrexate cost buying ampicilina using paypal digoxin pills online in the india buy actonel with e check buy ondansetrona online from usa effexor xr drug in canada pharmacy buy isordil online express mail best price bactroban tretinoin 0 05 canada head office acquisto premarin sicuro online generic evecare overnite shipping albuterol reviews for men order nitroglycerin periactin over the counter drugs india brand advair diskus price where to get pulmicort pct buy suprax online no prescription brand cialis without prescription medication order alphagan cheap brimonidine ophthalmic pariet dosage instructions fucidin delivery uk zovirax cream children clomid side effects nausea weight loss after zoloft weight gain cost of vpxl claravis shopping cialis professional online india xanax online no prescription india no rx lamisil online american prednisolone my lopressor coupons prevacid 15 mg solutab generic is there a generic for prilosec otc generic of prevacid valtrex discount card promethazine w codeine vc over the counter torsemide overnight delivery buying floxin online legal buy voveran 100mg online health canada abilify what does skelaxin do buy tegretol 5 how long does it take for generic viagra to work finpecia generic propecia 1 mg 10 tablets simplotan 500mg side effects a good web page to buy amlodipinbesilat with no script simvastatina without prescrip buy pariet discount approved nolvadex next day delivery can i order orlistat no prescription in the usa glucofage canada no prescription order prevacid no rx canadian pharmacy donde comprar prazosin where to buy cheap generic emsam how to take tetracycline hcl retino a cream 0 025 dosage instructions rumalaya medication safe to buy generic levothyroxin from canada paroxetine over the counter australia buy minipress without a script benzac 10 mg synthroid sale online side effects of emsam patch buy lady era online overnight delivery how to buy priligy online buy kamagra chewable online express mail pariet tablets and pregnancy rythmol sr shop net generic accutane cheap where to buy prednisolona online india lowest price for effexor xr order glucovance from uk without prescription buy fucidin no prescription fast delivery mentax buy online australia where can i buy flucazole tablets shallaki buy online australia how to buy norvasc in london lexapro shopping buy mentax perth australia buy evista pills in the us metronidazole where can i buy it what does allies mean in ww1 what are the side effects of protonix liquid metoclopramide review us online pharmacy no prescription purinethol what is triamterene for meloxicam 7.5mg tablets for dogs buy viagra online clinic to buy liv lopressor cheap mexico pharmacy clomid pills online free or low cost nizagara trial erection packs 3 tablets uses detrol drug in germany pharmacy atrovent medication maxalt and other medications retin a ge cheap uk reglan purchase generic elavil overnite shipping will lasix help drug test priligy without a perscription adalat tablets can you take bupropionum daily acquistare revia in italia cheap proventil inhaler kamagra acai sales co uk what is the best brand for acai berry what is depakote level indian generics online aleve uk buy isoniazid without prescription novo digoxin buy online canada gyne lotrimin results forum doxazosin refills cheapest noroxin methotrexate canada no prescription tenormin online mexico se puede comprar nolvadex sin receta vasotec no prescription needed dogs side effects of losartan potassium and hydrochlorothiazide tablets cheapest promethazine to buy pharmacy has best price tinidazole digoxin dose in renal failure best reminyl prices allegra salem nh dove comprare cialis online forum extendaquin italiano femara women buy generic fucidin cream buy viagra 50mg online fincar pharmacy order overseas pharmacy no prescription demadex buy zoloft pills allopurinol discount prescription buy benadryl online from india what is motilium buy omnicef online cheap buy lipothin greece over the counter medicine lopid depakote mg uk valacyclovir hcl 500mg used knee arthritis treatment options astelin next day delivery luvox usa cvs prices non persciption didronel generic amitriptyline side effects paxil generico italiano prednisone alcohol consumption buy estrace boots lotrisone cream order dulcolax online uk renagel 800 mg parlodel online india order levothyroid rx cheap genuine ondansetrona online long term side effects of fasigyn aldactone paypal harmful effects of propecia tretinoin 0,05 from australia buy vagifem with a mastercard can we trust obelit online xenical tablets do they work redustat orlistat funciona what drug category is arzomicin costco pharmacy bentyl price reviews on benzac face wash what is skelaxin made of innopran xl on line in the india buying authentic cialis indian pharmacy esperal cheap emoquette no prescription innopran xl drug in germany pharmacy avalide online from india trial erection packs 3 dosage too high movalis billig kaufen altace purchase prilosec daily use reviews suprax drugstore can order actos online where to purchase celadrin picrolax sent to spain ophthacare online in us etodolac medication used buy brand nitrofurantoin generic azitromicina usa uk buy brand levitra without prescription purchase generic raloxifeno side effects of tramadol 50mg atorvastatin cost in india buy renova cream uk sertralina online coupon code indian pharmacy eltroxin zoloft and pregnancy 2011 reliable distributor for viagra raciper cheap uk female cialis weight gain diabecon pills crestor generic how to get curacne in australia acyclovir cream pregnancy speman mg canadian rx buy canadian suhagra best pharmacy to order detrol liv 52 fast usa coming off celexa weight gain generic oracea cost glucophage canadian online overnight pharmacy albuterol inhaler prescription online prinivil mexico pharmacy cialis soft no prescription needed lisinopril hydrochlorothiazide 20 12.5 mg tablet lamisil cream walmart canada herbal phentermine reviews erection pills sold in stores non prescription flagyl pharmacy where can i get acticin pills where to buy vistaril online canada maxaman without a prescription from india side effects of zyvox 300 mg buy citalopram online from india medication from mexico brafix canadian cialis for sale aciphex maximum dosage buy altace pills online better than cordarone where do i doksazosin lek in canada liquid minipress review what is proventil mdi worldwide pharmacy lozol where cani get clomid ginseng seeds for sale australia wellbutrin sr discounts when is the best time of day to take armour thyroid medication what does tetracycline treat in animals clopidogrelum mg usa clarina cost comparison how much does generic minocycline cost metoclopramide without script what is the medication altace used for billig lotrel online kaufen mevacor cheap us pharmacy discount female viagra pills buy benicar without a subscription norvasc suppositories buy us online pharmacy no prescription zestril order levitra at reduced prices allegra without prescription serpina mexico companies only reglan online uk albendazole tablets buy very cheap prednisolone reviews on cialis vs viagra zedd tablets buy best place to buy reglan in usa aleve not generic where can you buy prescription drugs online el producto redustat sirve alliston walmart walk in clinic phone number vistaril from china aloprim without a prescription from mexico low cost ginseng cheap nexium tablets buy serophene 15mg online buy relafen boots buy ciplactin uk ipledge accutane patients what does ortho tri cyclen express shipping dulcolax buy endep pills online ditropan online in us safe kelnor no precription tadalis sx reviews for men viagra maximum dosage buy sepibest online no prescription suppliers of phenamax in us avapro drug cost grifulvin v for sale uk buy avapro tablets usa reviews on hydrochlorothiazide safe to buy generic viagra plus from canada hyzaar user reviews ordering cefadroxil usa online no prescription uk for c ratioph prometrium best price without rx generic zyvox elocon ointment on face buy lisinopril without prescription flovent generic online is it illegal to order generic viagra soft can i get aspirin over the counter can order cytoxan canada buying cleocin gel from canada no prescription buy cheap cialis professional online accutane lawsuit 2010 california buy levoxyl online no prescription how to buy seroflo online zestoretic buy mexico requip echeck generic pioglitazone and metformin can you get high off metformin hcl 1000 keppra canada companies only buy test booster uk purchase himcolin on line in usa avandamet online orders antivert for sale uk buy lopressor from canada aripiprazola tablets side effects generico do feldene sl metronidazole medication is demadex a prescription drug buy liv 52 mg online coversyl coughing side effect generic decadron safe delta cortef no precription buy metrogel capsules can you get cialis without a prescription can i order nordette online where to buy prednisolone online without rx what is atrovent nasal spray used for promethazine online from uk can order anastrozolo canada overnight erection packs 2 acidity cialis ceftin generic available where to buy famvir drugs online generic imuran no prescription micardis dose where to buy augmentin drugs online phenergan medication information does costco carry allegra d pariet wanted online review amoxil delivered to your home noroxin not generic what is stromectol made of phenamax online in uk doxycycline for horses what is the dosage for a horse estrace online bestellen florinef legal us zovirax sublingual dosage flagyl er canada sale cost of bupron without insurance generic pyridium plus price of augmentin in india oestrogel to buy in the canada without a prescription purchase vardenafilum pills nordette in usa birth control pills shuddha guggulu where do i procardia in india nordette without a script mexican pharmacy no prescription rogaine 2 proventil inhaler reviews where purchase yasmin there generic voltaren gel i need a prescription for effexor buy phenamax boots pharmacy generic avapro side effects risperdal pas cher singulair rx coupon what types of colchicina are there can you take ortho tri cyclen daily styplon buy online ireland cleocin gel pill shop discount code naprosyn pharmacy us online pharmacy no prescription fluconazol generic zyban canada purchase prozac in australia bupropion canadian medications without prescription klipal codeine for dogs buy tretinoin for purchase without a prescription order naprosyn from india without prescription toprol xl in italia valtrex shelf life januvia daily use reviews femara dosage for infertility dosage ranitidine medication guide erection packs 3 100mg buy pill rx health estrace products sarafem cheap india pharmacy how much is 20 mg cialis viagra super active generico online does imitrex come in generic form aristocort 100mg cheap carbozyne without prescription medication which uk site to buy tadapox is lamisilate available over the counter where to buy plavix in canada safely cipro from mexico resources for female cialis where the wild things are onesie prazosin to buy in england i pill innopran xl website buy minipress online from usa india pharmacies online that sell floxin is generic triamterene available in usa singulair sales 2010 cheap endep no prescription desyrel mg usa arava spain what is the generic brand for yasmin birth control cheap amlodipinbesilat pills order aciclovir rx cymbalta dosage too high cost of ginseng in india buy aloprim inhaler canada dostinex online shipping can you buy viagra over the counter in south africa lady era phone orders plendil for men sale in uk kegunaan salep voltaren retin a 0,025 from india safe buy alfa flucon online buy calan tablets us purchase adalat 300 mg liquid serpina review riperdal from india is it illegal to order generic dramamine keppra dose range depo provera injection generic name purim from canada what is the generic for differin gel comprar trial erection packs 3 en argentina overseas pharmacy no prescription tadalis sx ventolin inhaler price usa endep 10 tablets order medazole rx carafate no rx acai berry capsules weight loss lioresal reviews and dosage order anafranil cheap amoxil with no subscription prograf rx safe place order skelaxin how to buy fasigyne in london flagyl er over the counter india methylprednisolone aceponate potency ultra low dose pilex acheter furosemide actonel cost canadian toprol xl discount voucher tamoxifen citrate canada low cost antabuse safe aciclovir no precription nizagara 50mg tablets erexin v side effects long term use buy bactrim cheap pills catalog levaquin dose for cats alli discount no prescription med cab disulfiramum how to buy celebrex online where to buy levaquin without a prescription cozaar mg canadian rx pariet drugs online purchases antabuse common dose is there a generic for depakote sprinkles canadian suprax tablet what is xenical orlistat 120mg get finast las vegas atarax ordering online pharmacy tricor buy usa best pharmacy to order zyban lantus canada how to use differin with moisturizer xenical dubai pharmacy price of atorvastatin at walmart antivert offshore pharmacy ditropan italiano cheap genuine levothyroid online comprar diabecon original vermox for sale mircette buy india cialis billig hyzaar pricing lotrisone discounted aleve in usa olistat cheap canada pharmacy tetracycline acne treatment pregnancy serpina without prescription miami nitrofurantoin 100 mg modified release capsules best place to buy raciper in australia trial erection packs 2 uk sale tinidazolum birth control online australia online pharmacies sri lanka buy metronidazole no prescription skelaxin order in the us buyers of keftab canada what is erection packs 1 for isoptin cheap india pharmacy generic methotrexate usa pharmacy generic brahmi overnite shipping medicine lotrisone cream levitra coupon youtube buy estro tablets uk mobic barato no rx reglan online bioidentical testosterone cream reviews canada and dramamine predalone online pharmacies with out prescription actonel pills online in the india generic uk paypal yasmin order generic zebeta chloroquine for sale australia best site to buy mevacor purchase asacol pills keflex antibiotico acai mg canadian rx best site get rogaine 2 how to buy coumadin in canada zyprexa total sales viagra canada online no prescription approved can you get dapoxetine over the counter over the counter medicine that acts as salvent buy aciphex 100mg online levitra drug classification safe sominex no prescription cheap erexin v usa get promethazine codeine over counter skelaxin shopping indian pharmacy zyrtec brand name cialis for sale buy fluoxetine pills in the india propranolol 40mg tab
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Psychologia arrow Sieroctwo społeczne

Menu główne



Sieroctwo społeczne Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Pojęcie sieroctwa może mieć obecnie szeroki zakres znaczeniowy dlatego coraz częściej dla określenia jego rodzaju używa się przymiotników: naturalne lub społeczne.

Przez sieroctwo naturalne rozumie się taką sytuację kiedy rodzice dziecka nie żyją. W przypadku sieroctwa społecznego dziecko pozbawione jest opieki rodzicielskiej z innych powodów, najczęściej należą do nich alkoholizm, rozkład pożycia małżeńskiego, bieda, choroby psychiczne lub fizyczne rodziców. Konkretne sytuacje osierocenia różnią się od siebie znacznie np. dziecko, które faktycznie pozbawione jest właściwej opieki ze strony rodziców może nadal z nimi zamieszkiwać przez co pozostaje z nimi w kontakcie i formalnie jest pod ich opieką. Natomiast pobyt dziecka w placówce opiekuńczo -wychowawczej powoduje, że nie ma ono poczucia przynależności do wspólnoty rodzinnej, ponieważ jego kontakty z rodziną są najczęściej rzadkie i niesystematyczne. Termin "sieroctwo społeczne" jest czasem używany jako określenie stanu psychicznego dziecka, które ma" poczucie sieroctwa", przeżywa fakt odtrącenia emocjonalnego, chociaż jego potrzeby fizyczne są zaspokajane, wyrasta w domu rodziców i pod ich formalną opieką. Możemy mieć zatem doczynienia również z subiektywnym poczuciem sieroctwa. Analogicznie do półsieroctwa naturalnego można by wyodrębnić półsieroctwo społeczne a więc te sytuacje, w których funkcje rodzicielskie pełni tylko jedno z rodziców, drugie zaś jest nieobecne w życiu dziecka, np. dzieci w rodzinach rozbitych.

Do kogo zatem odnosi się określenie "sieroty społeczne" ? Chodzi tu o dzieci, które: posiadają żyjących rodziców ( lub przynajmniej jedno z nich); wychowują się w zakładzie a nie w rodzinie zastępczej; nie mają żadnego kontaktu z rodzicami lub mają niewystarczający (kontakt wystarczający jest częsty - co najmniej raz na 2, 3 miesiące, systematyczny i intensywny czyli rzeczywisty - zaspakajający potrzeby psychiczne dziecka.)

Formy opieki nad dzieckiem pozbawionym rodziny można podzielić na: placówki opiekuńczo--wychowawcze oraz " rodzinną opiekę zastępczą". Dziecko w wieku do lat trzech zostaje umieszczone w Domu Małego Dziecka, następnie o ile nie zostanie umieszczone w rodzinie adopcyjnej, zostaje przeniesione do Domu Dziecka. Dziecko starsze (powyżej 3 lat) rozłączone z własną rodziną powinno być umieszczone w Pogotowiu Opiekuńczym. Jest to placówka o charakterze obserwacyjno-selekcyjnym, w związku z czym żadne dziecko nie powinno przebywać w niej dłużej , niż kilka miesięcy. Głównym zadaniem Pogotowia jest dokonać rozpoznania i oceny stanu psychicznego i fizycznego dziecka; jak też jego sytuacji rodzinnej i ustalenie, czy może wrócić do domu, czy też powinno znaleźć się w Domu Dziecka, Zakładzie Wychowawczym lub innym. Tak zwane "rodzicielstwo zastępcze" obejmuje szereg sytuacji opiekuńczo-wychowawczych. Jedna z nich to rodziny spokrewnione lub spowinowacone z dzieckiem wychowywanym. Przeważnie dziecko dostaje się pod ich opiekę bezpośrednio po śmierci lub opuszczeniu go przez rodziców, nie przechodząc w ogóle przez placówkę opiekuńczą. Niektóre z takich rodzin biorą dziecko tylko na pewien czas (,np.: pobyt matki w więzieniu lub konflikty między rodzicami) inne jednak wychowują aż do pełnoletności czy usamodzielnienia się. Drugą kategorię stanowią rodziny obce względem dziecka. Wychowankowie tych rodzin to zazwyczaj dzieci z Domów Dziecka i z Domów Małego Dziecka. Istnieją również tzw. rodziny opiekuńcze czyli takie, które wychowują okresowo i odpłatnie dzieci z Domów Małego Dziecka.

Głównym źródłem sieroctwa społecznego jest tak zwana "dezorganizacja rodziny" czyli niespełnianie przez nią prawidłowych funkcji społecznych i wychowawczych. Duży procent osieroconych społecznie dzieci pochodzi z rozbitych rodzin ( szczególnie dotyczy to rodzin o niskim poziomie moralnym, kulturalnym i materialnym).

Gdy rodzice dziecka zostają sądownie pozbawieni władzy rodzicielskiej staje się ono w sensie prawnym sierotą. Tak, jak sierota naturalny, może być zaadoptowane, oddane pod opiekę wychowawczą rodzinie zastępczej albo umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zasadniczo pozbawia się władzy rodzicielskiej tych wszystkich ludzi, którzy swe funkcje rodzicielskie pełnią tak źle, że pozostawienie dziecka pod ich opieką i wychowawczym kierownictwem, nie tylko nie daje żadnej gwarancji zapewnienia mu prawidłowego rozwoju, ale wręcz zagraża jego bezpieczeństwu fizycznemu i odbiera szansę prawidłowego rozwoju umysłowego, emocjonalnego i moralnego. Jednak w wypadku choroby psychicznej nawet nieuleczalnej nie pozbawia się rodziców prawa do dziecka ( może to nastąpić dopiero po ubezwłasnowolnieniu ), a wypadku pobytu w więzieniu zawiesza się władzę rodzicielską na czas odbywania kary. Zabieranie dzieci z ich naturalnej rodziny jest celowe i ma sens wtedy, gdy chcemy je uwolnić z sieci prawnych, społecznych i opiekuńczych powiązań rodzinnych szkodliwych i komplikujących jego sytuację życiową. Czym innym jest bowiem formalna opieka w sensie prawnym, a czym innym więź rodzinna między rodzicami a dziećmi. Zdarza się, że matka dziecka mimo, że jest pozbawiona praw rodzicielskich utrzymuje kontakt z dzieckiem i uniemożliwia innym osobom zaopiekowanie się nim. Z drugiej jednak strony należy stwierdzić fakt że opuszczenie dziecka wyrażające się brakiem kontaktu stanowi wystarczającą podstawę do pozbawienia rodziców ich władzy rodzicielskiej.

Rodzicom, którzy wykazują przywiązanie do swego dziecka , deklarują gotowość do zmiany swego trybu życia, pozbycia się nałogów sąd opiekuńczy ogranicza zazwyczaj prawa rodzicielskie. Dzieci takich rodziców umieszczane są w placówkach opiekuńczo-wychowawczych do czasu wcielenia deklaracji w życie co jednak dość często nie następuje. Jeśli zdarzy się, że znajdzie się rodzina chętna adoptować takie dziecko jest to możliwe tylko wówczas jeśli pozbawi się rodziców ich praw. Natomiast rodzina zastępczo-opiekuńcza na mocy sądu może przyjąć dziecko do swego domu i opiekować się nim do pełnoletności. Mogą się wszakże pojawić pewne trudności i tak ,np.: ludzie przyjmujący do siebie dziecko chcą być jedynymi wychowawcami i nie godzą się na kontakt z naturalną rodziną lub sytuacja zgoła odwrotna rodzice wolą by ich dziecko pozostawało w placówce niż miałoby trafić do rodziny zastępczej. Zdarzało się, że to Dom Dziecka występował do sądu o zmianę decyzji ponieważ dziecko miało szansę znaleźć kochającą go rodzinę.

W sieroctwie społecznym wyróżnić możemy wyższe i niższe stopnie osierocenia. Najwyższym stopniem sieroctwa społecznego jest opuszczenie całkowite tzn. zupełny brak kontaktu z własnymi rodzicami. Oznacza to dla dziecka, że jego losami kierują obcy ludzie. Dzieci należące do średniej grupy sieroctwa mają sporadyczne i niewystarczające kontakty z rodzicami ,np.: matka odwiedza swoje dziecko w placówce raz na dwa lata, obiecuje dziecku zabrać go do siebie na święta i nie dotrzymuje obietnicy. Najniższy stopień sieroctwa występuje w przypadku dzieci, których rodzice wykazują pewne zainteresowanie ich losem poprzez wizyty w Domu Dziecka , zasięganie informacji o postępach dziecka w nauce, jego stanie zdrowia, sporadyczny zakup odzieży , czy ,np.: zorganizowanie wyjazdu dziecka na kolonie z zakładu pracy rodzica. Kierowanie losem dziecka i wychowywanie go pozostaje jednak nadal w gestii innych osób. Trzeba zaznaczyć, że każde dziecko osamotnione, opuszczone czy odtrącone przez rodziców znajduje się w specyficznej, odmiennej od innych sytuacji opiekuńczej. Obecność w życiu dziecka opuszczonego babki, ciotki, starszego brata lub siostry zmienia jego położenie na korzystniejsze ponieważ starania tej osoby łagodzą poczucie odrzucenia ( jest tu oczywiście mowa o osobach, które spełniają pozytywną rolę w życiu dziecka ). Czasami wychowanek Domu Dziecka znajduje oparcie i nawiązuje zastępczą więź rodzinną z tzw. rodziną zaprzyjaźnioną. Są to ludzie, którzy nie podejmują się całkowitego wychowania, pozostaje ono w dalszym ciągu w placówce, ale zabierają dziecko do siebie na ferie, wakacje, święta; kupują mu ubrania, zabawki,itp. a przede wszystkim utrzymują z nim trwałą i rzetelną więź.

Brak więzi z matką u małego dziecka powoduje różne zaburzenia w rozwoju zarówno fizycznym jak i psychicznym dziecka. Niektóre z tych zmian mogą być nieodwracalne. Zjawisko to nazywane jest "chorobą sierocą". Zachowanie małego człowieka jest wówczas nacechowane nieumiejętnością nawiązywania i utrzymywania kontaktów międzyludzkich, a jego przystosowanie do nowych warunków jest często tylko pozorne. Dzieci z " chorobą sierocą" wydają się obojętne uczuciowo, a w rzeczywistości są bardzo spragnione uczucia tylko nie potrafią " dawać ani brać". Młodzież i dzieci starsze, które w przeszłości były dotknięte chorobą sierocą cechuje: osłabienie zdolności abstrakcyjnego myślenia, logicznego rozumowania, brak koncentracji uwagi oraz inicjatywy w działaniu (nasilają się działania agresywne i przestępcze). Pierwsze dwa lata życia dziecka uważane są za okres krytyczny dla rozwoju osobowości . Matka jest pierwszą istotą ludzką, z którą styka się dziecko, a postawa uczuciowa wobec niej ma wpływ na późniejsze związki uczuciowe człowieka. Wychowywanie małego dziecka w instytucji nie sprzyja nawiązywaniu więzi emocjonalnej wzmaga uczucia lęku, zagubienia i samotności. Dzieci, które od początku nie były otoczone matczyną opieką mogą sprawiać wrażenie spokojnych i szczęśliwych w placówce, ale okazuje się, że ich adaptacja bywa często tylko pozorna. Stwierdzono, że dzieci które przeszły pierwszą fazę rozwoju uczuć społecznych, w wypadku zerwania więzi mogą cofnąć się w rozwoju, niechętnie nawiązywać nowe kontakty. Zerwanie kontaktu z osobą bliską może doprowadzić u małego dziecka do powstania nerwicy.

Praca wychowawcza Domów Dziecka jest skierowana na dzieci i młodzież opuszczone, lecz nie zdemoralizowane czy chore. Tymczasem jak wynika z doświadczeń pracującego tam personelu jest potrzeba oddziaływania zarówno z zakresu profilaktyki jak i zabiegów korekcyjnych, ponieważ rozwój osobowości wychowanków jest poważnie zakłócony. Dzieci osierocone wykazują często niedojrzałość szkolną i przedszkolną, zdarza się, że nie potrafią samodzielnie jeść, mają bardzo ubogi zasób słów, nie rozróżniają kolorów itp. Problemem, z którym borykają się wychowawcy jest tzw. lepkość uczuciowa - dzieci lgną do każdego bez wyboru. Nieselektywna postawa emocjonalna w stosunku do ludzi dorosłych, tak odbiegająca od " boczenia się" na obcych małych dzieci z rodzin , zyskała kliniczną nazwę " uczuciowego imbecylizmu".Są też dzieci z nikim nie nawiązujące kontaktu, zamknięte w sobie, obojętne. Wychowanie "zakładowe" z powodu braku odpowiednich warunków, pomieszczeń itp. nie sprzyja rozwojowi intelektualnemu swoich podopiecznych, stąd wielu z nich źle się uczy. Niedostosowanie do roli ucznia wiąże się ściśle z zaburzeniami emocjonalnymi. Ponieważ siłą napędową działania u dzieci jest uczucie, dziecko opuszczone nie ma dla kogo się uczyć.

O ile małe dzieci przyjmują postawę zwaną "lepkością uczuciową", starsze wykazują uczuciowy chłód lub obojętność. Zamknięcie się uczuciowe przed ludźmi, a tym bardziej niechęć czy wrogość prowadzą do postawy aspołecznej lub antyspołecznej. Czynniki utrudniające rozwój więzi emocjonalnej dziecka osamotnionego z życzliwymi mu ludźmi to nieumiejętność "współbrzmienia" uczuciowego z innymi oraz lęk przed zależnością emocjonalną.W psychopatologii występuje pojęcie tzw.socjopaty czyli osoby pozbawionej wyrzutów sumienia i umiejętności kochania. W przypadku dzieci sierocych obserwuje się tego rodzaju tendencje, które można i trzeba jeszcze korygować, aby się nie utrwalały.

Świadomość, że jest się przez swoich rodziców kochanym i akceptowanym jest podstawą poczucia bezpieczeństwa i sprawia, że dziecko łatwiej przezwycięża trudności w szkole i wśród rówieśników. Brak rodzicielskiej miłości powoduje, że dziecko czuje się gorsze, skrzywdzone i zagrożone , staje się agresywne lub zamyka się w sobie, izoluje. Dzieci różnie reagują na fakt odtrącenia ich przez rodziców mniej liczna grupa to te, które same też nie chcą mieć więcej kontaktu z rodzicami lub deklarują swą niechęć słownie ukrywając tlące się jeszcze uczucie. Częściej spotykana postawa niż odtrącenie emocjonalne własnych rodziców to postawa przeciwna dziecko tęskni--mówi o nich. Obserwując dzieci przez dłuższy czas możemy stwierdzić, że obie te postawy mieszają się ze sobą w różnych okresach życia dziecka. Słowa takie jak "dom", " rodzina", "matka", "ojciec" mają dla dziecka osieroconego zupełnie inne znaczenie, niż dla dziecka otoczonego troską i miłością. Część dzieci sierocych niewiele wie o sobie i swoim pochodzeniu. Zadają więc sobie rozmaite pytania : czy rodzice nie kochali mnie,czy porzucili , czy nie mogli wychowywać ? Dotyczy to głównie dzieci, które zostały umieszczone w zakładzie bardzo wcześnie.Te starsze zdają sobie najczęściej sprawę ze swojej sytuacji rodzinnej, czasami nawet odwiedzają swoje domy rodzinne.

Wychowanie w zakładzie wyciska na dzieciach swoje piętno -- czują, że są inaczej postrzegane przez rówieśników w szkole, nauczycieli. Wychowankowie Domów Dziecka częściej od swoich kolegów wychowywanych w rodzinach są posądzani o kradzieże i inne przewinienia. Organizacja życia w placówkach wychowawczych zdecydowanie odbiega od funkcjonowania przeciętnej rodziny; z obserwacji wychowawców wynika między innymi, że dzieci wychowane w rodzinach lepiej znają wartość pracy i bardziej szanują swoje rzeczy . Pobyt w Domu Dziecka jest postrzegany przez dzieci jako niesprawiedliwość, przykra konieczność. Fakt, że dorośli są przede wszystkim organizatorami życia grup dziecięcych a nie jak w rodzinie - współuczestnikami codziennego przeżywania różnych sytuacji życiowych sprawia specyficzne rozumienie ich roli -- kierownik, wychowawca, kucharka, woźna, krawcowa, lekarz, pielęgniarka -- cały personel Domu Dziecka jest postrzegany przez wychowanków jako ludzie, którzy nic innego nie robią tylko opiekują się nimi. Wielu podopiecznych nie rozumie sensu pracy zawodowej, jej znaczenia społecznego ani potrzeby poważnego traktowania swoich obowiązków. Kolejną ważną rzeczą, która odróżnia życie zakładowe od życia w rodzinie to niemożność oddziaływania indywidualnego i zaspakajania potrzeb poszczególnych jednostek. Dzieci przyzwyczajone do tego, że ktoś organizuje im życie we wszystkich szczegółach dnia codziennego zatracają w dużym stopniu inicjatywę i inwencję staje się bierne i mało samodzielne. Przypuszczalnie wielu wychowanków zakładowych uczyłoby się o wiele lepiej, gdyby byli przekonani, że wiadomości zdobywane w trakcie nauki wiążą się z ich życiem codziennym ( np.; chłopiec zbesztany o to, że nie zna się na zegarku odpowiedział: w Domu Dziecka nie jest mi to potrzebne). Wydaje się również znamiennym fakt, iż mimo dużego zaangażowania wychowawców w odrabianie lekcji z wychowankami wyniki dzieci są niewspółmierne do poświęconego im czasu. Przyczyny takiego stanu rzeczy można upatrywać w braku więzi emocjonalnej pomiędzy wychowankami a ich opiekunami ,rzadko bowiem zdarza się by dziecko utożsamiało się z kimś z personelu. Rzeczywiste przyswojenie norm moralnego postępowania następuje, kiedy dziecko czuje się związane emocjonalnie z osobą, która mówi mu jak ma postępować.

Poszukiwanie sposobów rozwiązania problemu sieroctwa społecznego w Polsce zmierza w kierunku różnych form rodzinnej opieki zastępczej ( rodziny adopcyjne, rodziny zastępcze, rodziny zaprzyjaźnione, Domy Rodzinne).
Adopcja zwana także" przysposobieniem dziecka", daje dziecku takie prawa jakie normalnie wynikają z pokrewieństwa. W przypadku adopcji następuje zupełne zerwanie więzi z naturalną rodziną , zostaje natomiast nawiązana nowa więź z rodzicami przysposabiającymi i całą ich bliższą i dalszą rodziną. Z prawnego punktu widzenia dziecko takie nie jest już sierotą. Istniejące w naszym kraju Ośrodki adopcyjno-opiekuńcze służą fachową pomocą. Pierwszym i podstawowym czynnikiem decydującym o powodzeniu adopcji jest właściwa postawa rodzicielska kandydatów. Następnym ważnym czynnikiem jest wiek dziecka (najkorzystniejszy to od 3-9 miesięcy). Jeśli dochodzi do przysposobienia dziecka starszego trzeba liczyć się z zaburzeniami jego osobowości i wskazane byłoby wcześniej utrzymywanie kontaktu z dzieckiem poprzez bycie rodziną zaprzyjaźnioną lub zastępczą.

Rodzina zastępcza różni się dość znacznie zarówno od rodziny naturalnej, jak i adopcyjnej. Dziecko nie urodziło się w tej rodzinie, ani nie zostało " przysposobione" natomiast jest ono " wzięte na wychowanie" na pewien okres lub bezterminowo. Może się jednak zdarzyć , że rodzina zrzeknie się, w którymś momencie opieki nad dzieckiem i ma do tego prawo. Dla wielu dzieci rodzina zastępcza jest jedyną realną formą opieki pozazakładowej. Są to: dzieci, których zdrowie fizyczne lub psychiczne wykazuje odchylenia od normy i mają niewielkie szanse na adopcję; większość dzieci w wieku powyżej 3 lat; dzieci, których więź z rodziną naturalną nie została całkowicie zerwana; dzieci , które tylko na pewien czas utraciły rodzinę własną.

Większość rodzin zastępczych stanowią rodziny spokrewnione. Gdy dziecko jest wychowywane przez dziadków lub kuzynów, pozostaje w środowisku, które zna i najczęściej jest związane emocjonalnie ze swoimi i opiekunami. Jednakże fakt istniejącego między dzieckiem , a opiekunami pokrewieństwa nie przesądza o atmosferze wychowawczej w danej rodzinie.Przed rodzinami niespokrewnionymi stoi problem jakie miejsce przyznać dziecku w rodzinie, aby mogło naprawdę w nią "wrosnąć" i aby wysiłki wychowawcze odniosły skutek. Kolejna bardzo ważna kwestia to jaka powinna być właściwa motywacja rodziny chcącej wziąć dziecko na wychowanie. Jak wynika z doświadczeń Ośrodka Adopcyjno --Opiekuńczego większość kandydatów na rodziców zastępczych stanowią bezdzietne małżeństwa , które motywowane są najczęściej pragnieniem posiadania własnego dziecka. Biorą dziecko jako rodzina zastępcza, ale traktują ten stan raczej jako przejściowy, chcą dziecko bliżej poznać a następnie zaadoptować. Takie rodziny są właściwie rodzinami " preadopcyjnymi". Nieraz adopcja może okazać się niemożliwa do przeprowadzenia. Tymczasem ważne jest, aby dziecko znalazło w rodzinie zastępczej poczucie bezpieczeństwa i emocjonalnego oparcia. Atmosferę taką potrafi stworzyć tylko taka rodzina, która czuje się w pełni odpowiedzialna za jego losy, niezależnie od tego czy jest ono czy nie jest formalnie jej własne.

Aby rodzina zastępcza mogła sprostać swemu zadaniu wychowawczemu i reedukacyjnemu nie powinna być pozostawiona sama sobie. Zarówno właściwy dobór rodziców i dziecka, jak i dalszy kontakt ze specjalistami tj. pedagogami, psychologami wydaje się niezbędnym warunkiem powodzenia tej formy opieki. Pomyślne wyniki zarówno dawniejszych polskich doświadczeń jak i doświadczeń zagranicznych pozwalają postawić wniosek, że właściwie zorganizowana rodzinna opieka zastępcza jest korzystniejsza dla dziecka niż opieka zakładowa.
Rodziny zaprzyjaźnione to forma częściowej opieki pozazakładowej, polegająca na utrzymywaniu stałego, systematycznego kontaktu z dzieckiem sierocym. Na skutek apeli w radiu i telewizji ludzie zaczęli zapraszać dzieci z domów dziecka do siebie na święta, niektórzy podtrzymywali kontakt z dzieckiem jeszcze długo potem (tak się zaczęło). Rodzina, która nawiązuje kontakt z wychowankiem Domu Dziecka i nie zamierza podjąć się nad nim opieki całkowitej, ale interesuje się rozwojem dziecka, uzupełnia jego braki w wyposażeniu, stara się otoczyć je ciepłem, może z zaskoczeniem stwierdzić, że po pewnym czasie dziecko zaczyna stwarzać trudności wychowawcze. Dlaczego tak się dzieje? Dziecko bardzo często oczekuje w takich sytuacjach, że rodzina " od święta" stanie się jego rodziną "na stałe"i porzez różne manifestacje swoich zachowań zaczyna się tego domagać. Po pierwszym okresie euforii z powodu korzystnej zmiany jaka zaszła w jego życiu, dziecko zaczyna odczuwać niedosyt i dostrzegać wiele mankamentów swojej sytuacji. O ile poprzednio chciało należeć do kogokolwiek teraz już wie dokładnie z kim by chciało zamieszkać. Oddziaływanie profilaktyczne czy reedukacyjne rodzin zaprzyjaźnionych jest środkiem mniej skutecznym niż, np.: rodziny zastępczej jednak może być rodzajem terapii, ponieważ dziecko jest postrzegane jako indywidualność. W kontakcie z rodziną zaprzyjaźnioną dziecko ma możliwość dać coś z siebie( a nie jak w placówce być wciąż obiektem czyjejś troski), może współodczuwać z innymi, przeżywać z nimi radość i smutek. Co więcej dziecko uczy się życia rodzinnego a prawidłowo funkcjonująca rodzina może posłużyć mu za wzór w przyszłości. Dziecko ma możliwość poznać nowe środowisko, nowych ludzi wzbogaca w ten sposób swoją wiedzę o świecie, swoje słownictwo. I taka forma opieki podobnie jak omówione poprzednio rodziny zastępcze wymaga fachowej pomocy i konsultacji ze względu na złożoność sytuacji i wiele specyficznych problemów.

Jeszcze inną formę opieki nad dzieckiem sierocym stanowią tzw. Domy Rodzinne, które można by porównać do małych Domów Dziecka z tą jednak różnicą, że nie ma tu wychowawców -- są rodzice. Przeważnie wychowaniem dzieci zajmuje się para małżeńska posiadająca również własne potomstwo. Grupa wychowanków liczy 10--15 osób różnej płci i w różnym wieku. Jest to szansa dla licznego rodzeństwa by nie musiało być rozdzielone i cierpieć z powodu rozłąki.
Począwszy od lat sześćdziesiątych również zakłady pracy obejmowały swoim patronatem wychowanków Domów Dziecka fundując im wyjazdy kolonijne, kupując odzież czy zabawki, zapraszając do zwiedzenia danego przedsiębiorstwa wreszcie fundując książeczki mieszkaniowe. Taka forma opieki jakkolwiek pożyteczna jest jednak formą kontaktu " bezosobowego".
Organizując różnorodne formy opieki dla dzieci opuszczonych i badając ich przydatność jesteśmy dopiero na początku drogi do pełniejszego zrozumienia i rozwiązania problemu sieroctwa społecznego w Polsce.
materiał na podstawie książki "SIEROCTWO SPOŁECZNE " ALICJI SZYMBORSKIEJ, Wiedza Powszechna 1969
opracowała Marzena Siembab - pracownik socjalny ChSPD "Misji Nadziei"


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria