obat voltaren tablet compare diovan prices buy lithium ion battery charger (li-50c ) ponstel non perscription countries awam ki adalat mumtaz bhutto zestoretic usa sale caverta 25 ranbaxy mentat ds syrup medication side effects maximum dosage viagra 24 hours purchase protonix in australia lithium with paypal payment do you need rx hydrea pharmacy store fixtures new york ethionamide sublingual dosage what class of drug is anafranil zestril online ordering minocin 10 mg cost what;s the best diet pills on the market low cost prograf get diakof toronto buy combivent in uk flonase with american express lortab elixir side effects nitrofurantoin without script post cycle therapy rosuvastatin can i get high off motrin adalat complications purchase desyrel pills diovan sales 2013 isoniazid generic cheap costs levothroid 20 mg places to order and pickup zithromax what is zovirax baclofen for daily use canada best price for living room furniture where can i buy antabuse in canada prescription solutions prior authorization form enbrel where to buy buspar drugs online can you get colospa over the counter inhousepharmacy.biz coupon order non generic kamagra pathogenesis of chlamydia trachomatis levitra 20mg 4 tabletten desyrel online overnight cozaar generic price lloyds pharmacy tens machine labour tetracycline over the counter walgreens is it illegal to order drugs from mexico how much finasteride is in propecia what parasites does albendazole kill zenegra in the uk now prescription water pills acne cialis in italia senza ricetta pharmacy mexico prograf atacand hct online buy viagra super active without a script xalatan medicine children cost of phenamax all types avalide pills online pharmacy no prescription needed beconase aq where can i get topamax pills pharmacy technician training does aclu support citizens united imuran 50 mg 100 tablet side effects of zentel worm medicine in children crixivan indinavir kidney stones is maxaman a prescription drug prevacid online uk buy cialis professional canada canadian alliance of dance artists bc davie buy alligator gar know amaryl usual dose generic name for benadryl crestor medication dose mevacor online usa no prescription generic from gasex naproxen nhs cost how often to take periactin order generic aspirin antabuse pharmacy accutane purchase online pharmacy canada how to get retino-a cream 0,05 in australia low cost prinivil long term side effects of tetracycline pristiq vs. lexapro weight gain obtain viagra prescription online cymbalta order online no prescription buy altace 80 mg online purchase bactrim amitriptyline weight gain low dose torsemide over the counter zestril lowest price web pharmacy rx forum where to buy allegra d over the counter generic mail order seroquel cheap metformin autotrader where can i buy adalat buy abilify online no rx pharmacy losartan generic for avapro ou acheter cialis en ligne forum order elocon on line mexico tetracycline tablets 40mg altace medication assistance yasmin tablets ingredients cheap cefadroxil uk cheap micronase cytotec precio bogota eritromicina bula posologia can you buy atrovent over the counter in germany comprar elocon online cheapest cyklokapron tablets uk how to take dipyridamole mg gabapentin fibromyalgia reviews generic sale cialis online why is there a shortage of atrovent do i need a prescription for paroxetine bringing prescription drugs into us from canada buy doxycycline paypal accepted levitra professional paypal 4 types of psychoactive drugs celexa canadian online overnight pharmacy long term side effects of taking celexa elocon buy online india side effects clomid fertile women low cost coumadin cialis super active drug canadian pharmacy a list of pills that can get you high florida celadrin pharmacy drugstore chains index what drug category is bupropion what is glimepiride used for online forum buy astelin azelastine best zofran prices propranolol dosage uk nexium safe dose range cordarone online order discount code for prograf protonix dose order zyrtec overnight can i order atarax no prescription in the usa buy female viagra online atrovent overnight pharmacy phenergan dosage children under 2 american pitbull atacando monthly cost of prograf generic pills for viagra plus buy valtrex online no prescription canadian suhagra without a prescription from us purchase hydrea online buy cheap elocon pills buy over the counter aldactone online cardizem side effects uk indian kamagra jelly can i buy levothyroxine online drugs western drug zocor pletal australia bell;s palsy prednisone dose can i open doxycycline capsules better than apcalis sx where can i buy fincar in canada hyzaar 100/25 prices how to take swallowed flovent what is differin gel 0.1 used for buying diamox using paypal what is vasotec for cipla online pharmacy max flexeril dosage wellbutrin prices generic amantadine dosage instructions zetia tablets 10mg wellbutrin sr ordering online pharmacy buy cialis tablets online ranitidine lowest price tofranil online in us where can you buy bayer crystal aspirin mircette over counter cytoxan medication assistance low cost silagra levitra plus medication clomid 5mg tablets janssen cilag careers uk rosuvastatin sales purchase diovan no prescription viagra best price online best place to order acticin in us protonix legal us drugsorder prometh with codenein topamax over the counter usa buy femara online australia no prescription how to take xenical 120 mg alli online bestellen o"sterreich buy abana with drugs how to take levitra professional buy proscar next day risperdal prescription help actonel side effects long term use order actos 30mg ind vs pak live match watch online pra que serve cloridrato de ciprofloxacino bula kamagra or cialis duphalac online bestellen can you cream over the counter buy nizoral shampoo cheap finpecia voglibose metformin brands india buy zerit online no prescription us side effects metformin 500 mg pcos buy pariet online australia no prescription what are the side effects of taking crestor want to order alligator meat client suhagra-100 reviews long term use of phenergan-side effects bying cialis non prescription cialis online buy diflucan prices walmart micronase next day shipping bactrim overnight shipping cheap where can i purchase atorvastatin buy mobic without a script can you buy cardura online venlor dose lov cost arimidex best cognitive enhancement drugs seroquel overnight no prescription lipitor patent expiration 2011 cost of suprax cheap diclofenac gel pain relief muscle relaxant trimox maximum dosage flora purim spain bad take diet pills while accutane elavil express canada sirius radio advertising viagra fast trimox deleviery discount ditropan xl having sex pill free week cheap canadian erection packs 1 no prescription price increase inderal hyzaar drugstore.com switching from 30 mg. to 60 mg of cymbalta plendil mail order buy avodart online no prescription us januvia on line in the usa amantadine 200 mg capsules patients discount canadian pharmacy brand amoxil donde comprar metformina para adelgazar furosemide pediatric iv dose eulexin cost canadian low cost lopid effexor xr from canada do you need a prescription for ciprofloxacin vendita cialis originale online cozaar where to get sale zanaflex fake viagra online endep from india tretinoin cream 0.1 directions use buy elavil paypal diclofenac sodium drug class typical bactrim dose for uti alli dosages healthy weight management plan hcg viagra professional online store pariet where can i buy it generic arjuna usa pharmacy zyban generic reviews how much benadryl do i have to take to get high lipitor generic equivalent canada clomid cycle length pct can i order viagra online in canada alesse pill side effects what is entocort pills used for isoniazid 100 review what is doxycycline used for medication imitrex tablets generic revatio mexico better than fincar recommended dosage of bactrim for uti discount order aceon canadian buy betnovate rd cream where is alli manufactured cheap imitrex sale uk tetracycline 500mg fastest cyklokapron uk delivery atarax comments eurax for sale buy pain pills online now sex and the city extra scenes health canada allegra birth control pills noroxin plavix cheap no prescription buy abana online oval blue pill with watson 387 zyprexa in india top 10 online bupron sr sites adalat online serial can you buy online adalat cod tadacip 100mg cheap revatio generic name lipitor pharmacy prices buy levitra plus pills do you need rx trimox can buy generic lipitor what does prednisone look like for dogs how much does allopurinol cost use atorlip-20 coupon online avalide over the counter what is inderal diovan by mail order rosuvastatin india brands liquid elavil review can you buy estrogen pills over counter is it illegal to order generic styplon promethazine 25 mg shelf life how much is bupron sr tablets differin drug store online ventolin for sale australia yaz vs yasmin reviews yasmin online without rx arimidex without a prescription from canada que es kamagra if a typical aspirin tablet contains 325 mg aspirin how many omnicef generic release date licensed pharmacy exelon what does flonase fluticasone relieve purchase innopran xl cheap is it illegal to order generic albendazole suprax 400 mg cost get cefadroxil las vegas retin a cream 0.025 or 0.05 comparative efficacy and bioequivalence of a brand-name and a generic triamterene-hydrochlorothiazide combination product amantadine comments coreg roche precio argentina periactin tablets for sale buy risperdal in uk discount tegretol amaryl 1000 mg buy robaxin uk aldactone medication information ordering low dose accutane retino-a cream 0,025 prices at costco dose keflex urinary tract infection buy abana 10 tablets cialis professional 100mg buy hydrochlorothiazide combination meds buy diovan cheapest clomid ovulation calendar girl misoprostol side effects iud acheter clomid 50mg target pharmacy discount prescriptions no rx levitra super active online buy canada no prescription for buspar permethrin cream scabies buy cytotec online without a prescription carafate medication absorption minipress over the couter buy micardis tablets usa buy colchicine with paypal cialis levitra ed trial pack ic piroxicam side effects cialis generico mexico farmacias similares cardizem fast mexico what is prednisone given to dogs for azithromycin and alcohol webmd brahmi visage lantus glargine cats can you get ciplox order zithromax without rx non prescription drugs that get you high bactroban online with out prescription micronase generic release date micardis drug oversea clomid for men doctor purchase tadacip mg buy cheap clomid usa online without where to get zantac pct valtrex india japan online pharmacies side effects of brahmi tone aceon now co uk lithium non perscription countries vigra airport arrivals where can i get detrol pills doxycycline uk buy can you buy toprol xl metoprolol generic apo glyburide zaditor eye drops best price kentucky ginseng prices 2012 average dose of zoloft for children where cane i buy alli orlistat how to order zantac trimox tablets 40mg order effexor xr drugs generic arimidex australia female cialis usa buy uroxatral perth australia voveran from india order viagra online pharmacy lopid overnight delivery erythromycin canadian online overnight pharmacy prograf from europe buy genuine evista uk where is varus vantinius where can i buy paroxetine online without a prescription buy maxaman online reviews prilosec from order pills online no prescription v-gel online legally how much does acai cost order medications from mexico triamterene side effects long term use buy citalopram mexican pharmacies eutirox 50 effetti collaterali coumadin refills pramipexole depression treatment cialis sublingual discount artane legal us buying viagra online from canada can you die from overdosing on trazodone patients amantadine parkinson;s tegretol suppliers overseas paroxetine hydrochloride overdose medium to full coverage drugstore foundation can you split a 2.5mg letrozole pill in 4 generic zyvox buy online doubling alli dose meloxicam tablets bp 7.5mg zoloft medicine lexapro withdrawal timeline buy naprosyn 40 donde comprar sinequan buy artane 100 what is trazodone taken for buy acivir pills online usa order lantus rx alesse no prescription needed order propecia canada what is alli co uk promotion canadian no prescription pharmacy reviews original mirapex online methotrexate psoriasis digoxin 100 forzest purchase in canada no prescription vytorin annual sales clonidine dosage ivermectin pour on dosage for dogs azithromycin and pregnancy can your buy levitra plus in ireland best price for real ralista is generic revia available in usa silagra medication where to buy danazol 100mg cheap viagra soft pas cher buy viagra jelly 200 cialis super active cheap canada pharmacy allegra d cheapest pharmacy has best price yasmin buy orlistat online in india most common side effects of wellbutrin sr buy promethazine in usa brand name zantac online betnovate cost comparison purchase aciphex one pharmacy where can i purchase shuddha guggulu mycelex-g online coupon code side effects of antibiotics thrush best levitra prices pharmacy cheapest arimidex no prescrption cheap aricept 5mg generic versus brand name synthroid indian citalopram wellbutrin medication information can you buy clomid in spain detrol tablets online med cab speman nirvana lithium how much is prilosec without insurance ou acheter un tricorne india pharmacy prednisone buy cheap coreg online voveran doctors online buy us discount generic diamox where to buy brand advair diskus in canada safely valacyclovir dosage for oral herpes Purchase abilify 1 pharmacy stan kurtz valtrex taca now can you order phenergan prescription online maximum haldol dose finished clomid now what best homeopathic medicine for back pain ou peut on acheter du baclofene can you take tetracycline daily come comprare il cialis zyloprim order by phone azithromycin dosage for children strep reminyl next day cost of famvir in australia order diflucan 200 mg online keppra sales can you buy clonidine over counter prices looking purchase lasix mg canadian family physician me'decin de famille canadien what is the mechanism of action for zetia generic name for valacyclovir viagra cheap us pharmacy allopurinol 100 mg tab nor american maxalt generic himcocid safe very cheap aristocort nexium 40 mg and pregnancy aristocort usa cvs prices strattera 10 mg price lanoxin doctors online female cialis generic canada eldepryl online price cold sore treatment zovirax reviews is fucidin legal in uk bactroban legal us naproxen 500mg tablets side effects generic citalopram reviews buy ayurslim mexican pharmacies drugstore nutrition pharmacy eu zestoretic online uk non generic apcalis sx
Skip to content
Powikszanie czcionki Domylny rozmiar czcionki Pomiejszanie czcionki
Start arrow Psychologia arrow Sieroctwo społeczne

Menu główne



Sieroctwo społeczne Utwórz PDF Drukuj Wyślij znajomemu

Pojęcie sieroctwa może mieć obecnie szeroki zakres znaczeniowy dlatego coraz częściej dla określenia jego rodzaju używa się przymiotników: naturalne lub społeczne.

Przez sieroctwo naturalne rozumie się taką sytuację kiedy rodzice dziecka nie żyją. W przypadku sieroctwa społecznego dziecko pozbawione jest opieki rodzicielskiej z innych powodów, najczęściej należą do nich alkoholizm, rozkład pożycia małżeńskiego, bieda, choroby psychiczne lub fizyczne rodziców. Konkretne sytuacje osierocenia różnią się od siebie znacznie np. dziecko, które faktycznie pozbawione jest właściwej opieki ze strony rodziców może nadal z nimi zamieszkiwać przez co pozostaje z nimi w kontakcie i formalnie jest pod ich opieką. Natomiast pobyt dziecka w placówce opiekuńczo -wychowawczej powoduje, że nie ma ono poczucia przynależności do wspólnoty rodzinnej, ponieważ jego kontakty z rodziną są najczęściej rzadkie i niesystematyczne. Termin "sieroctwo społeczne" jest czasem używany jako określenie stanu psychicznego dziecka, które ma" poczucie sieroctwa", przeżywa fakt odtrącenia emocjonalnego, chociaż jego potrzeby fizyczne są zaspokajane, wyrasta w domu rodziców i pod ich formalną opieką. Możemy mieć zatem doczynienia również z subiektywnym poczuciem sieroctwa. Analogicznie do półsieroctwa naturalnego można by wyodrębnić półsieroctwo społeczne a więc te sytuacje, w których funkcje rodzicielskie pełni tylko jedno z rodziców, drugie zaś jest nieobecne w życiu dziecka, np. dzieci w rodzinach rozbitych.

Do kogo zatem odnosi się określenie "sieroty społeczne" ? Chodzi tu o dzieci, które: posiadają żyjących rodziców ( lub przynajmniej jedno z nich); wychowują się w zakładzie a nie w rodzinie zastępczej; nie mają żadnego kontaktu z rodzicami lub mają niewystarczający (kontakt wystarczający jest częsty - co najmniej raz na 2, 3 miesiące, systematyczny i intensywny czyli rzeczywisty - zaspakajający potrzeby psychiczne dziecka.)

Formy opieki nad dzieckiem pozbawionym rodziny można podzielić na: placówki opiekuńczo--wychowawcze oraz " rodzinną opiekę zastępczą". Dziecko w wieku do lat trzech zostaje umieszczone w Domu Małego Dziecka, następnie o ile nie zostanie umieszczone w rodzinie adopcyjnej, zostaje przeniesione do Domu Dziecka. Dziecko starsze (powyżej 3 lat) rozłączone z własną rodziną powinno być umieszczone w Pogotowiu Opiekuńczym. Jest to placówka o charakterze obserwacyjno-selekcyjnym, w związku z czym żadne dziecko nie powinno przebywać w niej dłużej , niż kilka miesięcy. Głównym zadaniem Pogotowia jest dokonać rozpoznania i oceny stanu psychicznego i fizycznego dziecka; jak też jego sytuacji rodzinnej i ustalenie, czy może wrócić do domu, czy też powinno znaleźć się w Domu Dziecka, Zakładzie Wychowawczym lub innym. Tak zwane "rodzicielstwo zastępcze" obejmuje szereg sytuacji opiekuńczo-wychowawczych. Jedna z nich to rodziny spokrewnione lub spowinowacone z dzieckiem wychowywanym. Przeważnie dziecko dostaje się pod ich opiekę bezpośrednio po śmierci lub opuszczeniu go przez rodziców, nie przechodząc w ogóle przez placówkę opiekuńczą. Niektóre z takich rodzin biorą dziecko tylko na pewien czas (,np.: pobyt matki w więzieniu lub konflikty między rodzicami) inne jednak wychowują aż do pełnoletności czy usamodzielnienia się. Drugą kategorię stanowią rodziny obce względem dziecka. Wychowankowie tych rodzin to zazwyczaj dzieci z Domów Dziecka i z Domów Małego Dziecka. Istnieją również tzw. rodziny opiekuńcze czyli takie, które wychowują okresowo i odpłatnie dzieci z Domów Małego Dziecka.

Głównym źródłem sieroctwa społecznego jest tak zwana "dezorganizacja rodziny" czyli niespełnianie przez nią prawidłowych funkcji społecznych i wychowawczych. Duży procent osieroconych społecznie dzieci pochodzi z rozbitych rodzin ( szczególnie dotyczy to rodzin o niskim poziomie moralnym, kulturalnym i materialnym).

Gdy rodzice dziecka zostają sądownie pozbawieni władzy rodzicielskiej staje się ono w sensie prawnym sierotą. Tak, jak sierota naturalny, może być zaadoptowane, oddane pod opiekę wychowawczą rodzinie zastępczej albo umieszczone w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zasadniczo pozbawia się władzy rodzicielskiej tych wszystkich ludzi, którzy swe funkcje rodzicielskie pełnią tak źle, że pozostawienie dziecka pod ich opieką i wychowawczym kierownictwem, nie tylko nie daje żadnej gwarancji zapewnienia mu prawidłowego rozwoju, ale wręcz zagraża jego bezpieczeństwu fizycznemu i odbiera szansę prawidłowego rozwoju umysłowego, emocjonalnego i moralnego. Jednak w wypadku choroby psychicznej nawet nieuleczalnej nie pozbawia się rodziców prawa do dziecka ( może to nastąpić dopiero po ubezwłasnowolnieniu ), a wypadku pobytu w więzieniu zawiesza się władzę rodzicielską na czas odbywania kary. Zabieranie dzieci z ich naturalnej rodziny jest celowe i ma sens wtedy, gdy chcemy je uwolnić z sieci prawnych, społecznych i opiekuńczych powiązań rodzinnych szkodliwych i komplikujących jego sytuację życiową. Czym innym jest bowiem formalna opieka w sensie prawnym, a czym innym więź rodzinna między rodzicami a dziećmi. Zdarza się, że matka dziecka mimo, że jest pozbawiona praw rodzicielskich utrzymuje kontakt z dzieckiem i uniemożliwia innym osobom zaopiekowanie się nim. Z drugiej jednak strony należy stwierdzić fakt że opuszczenie dziecka wyrażające się brakiem kontaktu stanowi wystarczającą podstawę do pozbawienia rodziców ich władzy rodzicielskiej.

Rodzicom, którzy wykazują przywiązanie do swego dziecka , deklarują gotowość do zmiany swego trybu życia, pozbycia się nałogów sąd opiekuńczy ogranicza zazwyczaj prawa rodzicielskie. Dzieci takich rodziców umieszczane są w placówkach opiekuńczo-wychowawczych do czasu wcielenia deklaracji w życie co jednak dość często nie następuje. Jeśli zdarzy się, że znajdzie się rodzina chętna adoptować takie dziecko jest to możliwe tylko wówczas jeśli pozbawi się rodziców ich praw. Natomiast rodzina zastępczo-opiekuńcza na mocy sądu może przyjąć dziecko do swego domu i opiekować się nim do pełnoletności. Mogą się wszakże pojawić pewne trudności i tak ,np.: ludzie przyjmujący do siebie dziecko chcą być jedynymi wychowawcami i nie godzą się na kontakt z naturalną rodziną lub sytuacja zgoła odwrotna rodzice wolą by ich dziecko pozostawało w placówce niż miałoby trafić do rodziny zastępczej. Zdarzało się, że to Dom Dziecka występował do sądu o zmianę decyzji ponieważ dziecko miało szansę znaleźć kochającą go rodzinę.

W sieroctwie społecznym wyróżnić możemy wyższe i niższe stopnie osierocenia. Najwyższym stopniem sieroctwa społecznego jest opuszczenie całkowite tzn. zupełny brak kontaktu z własnymi rodzicami. Oznacza to dla dziecka, że jego losami kierują obcy ludzie. Dzieci należące do średniej grupy sieroctwa mają sporadyczne i niewystarczające kontakty z rodzicami ,np.: matka odwiedza swoje dziecko w placówce raz na dwa lata, obiecuje dziecku zabrać go do siebie na święta i nie dotrzymuje obietnicy. Najniższy stopień sieroctwa występuje w przypadku dzieci, których rodzice wykazują pewne zainteresowanie ich losem poprzez wizyty w Domu Dziecka , zasięganie informacji o postępach dziecka w nauce, jego stanie zdrowia, sporadyczny zakup odzieży , czy ,np.: zorganizowanie wyjazdu dziecka na kolonie z zakładu pracy rodzica. Kierowanie losem dziecka i wychowywanie go pozostaje jednak nadal w gestii innych osób. Trzeba zaznaczyć, że każde dziecko osamotnione, opuszczone czy odtrącone przez rodziców znajduje się w specyficznej, odmiennej od innych sytuacji opiekuńczej. Obecność w życiu dziecka opuszczonego babki, ciotki, starszego brata lub siostry zmienia jego położenie na korzystniejsze ponieważ starania tej osoby łagodzą poczucie odrzucenia ( jest tu oczywiście mowa o osobach, które spełniają pozytywną rolę w życiu dziecka ). Czasami wychowanek Domu Dziecka znajduje oparcie i nawiązuje zastępczą więź rodzinną z tzw. rodziną zaprzyjaźnioną. Są to ludzie, którzy nie podejmują się całkowitego wychowania, pozostaje ono w dalszym ciągu w placówce, ale zabierają dziecko do siebie na ferie, wakacje, święta; kupują mu ubrania, zabawki,itp. a przede wszystkim utrzymują z nim trwałą i rzetelną więź.

Brak więzi z matką u małego dziecka powoduje różne zaburzenia w rozwoju zarówno fizycznym jak i psychicznym dziecka. Niektóre z tych zmian mogą być nieodwracalne. Zjawisko to nazywane jest "chorobą sierocą". Zachowanie małego człowieka jest wówczas nacechowane nieumiejętnością nawiązywania i utrzymywania kontaktów międzyludzkich, a jego przystosowanie do nowych warunków jest często tylko pozorne. Dzieci z " chorobą sierocą" wydają się obojętne uczuciowo, a w rzeczywistości są bardzo spragnione uczucia tylko nie potrafią " dawać ani brać". Młodzież i dzieci starsze, które w przeszłości były dotknięte chorobą sierocą cechuje: osłabienie zdolności abstrakcyjnego myślenia, logicznego rozumowania, brak koncentracji uwagi oraz inicjatywy w działaniu (nasilają się działania agresywne i przestępcze). Pierwsze dwa lata życia dziecka uważane są za okres krytyczny dla rozwoju osobowości . Matka jest pierwszą istotą ludzką, z którą styka się dziecko, a postawa uczuciowa wobec niej ma wpływ na późniejsze związki uczuciowe człowieka. Wychowywanie małego dziecka w instytucji nie sprzyja nawiązywaniu więzi emocjonalnej wzmaga uczucia lęku, zagubienia i samotności. Dzieci, które od początku nie były otoczone matczyną opieką mogą sprawiać wrażenie spokojnych i szczęśliwych w placówce, ale okazuje się, że ich adaptacja bywa często tylko pozorna. Stwierdzono, że dzieci które przeszły pierwszą fazę rozwoju uczuć społecznych, w wypadku zerwania więzi mogą cofnąć się w rozwoju, niechętnie nawiązywać nowe kontakty. Zerwanie kontaktu z osobą bliską może doprowadzić u małego dziecka do powstania nerwicy.

Praca wychowawcza Domów Dziecka jest skierowana na dzieci i młodzież opuszczone, lecz nie zdemoralizowane czy chore. Tymczasem jak wynika z doświadczeń pracującego tam personelu jest potrzeba oddziaływania zarówno z zakresu profilaktyki jak i zabiegów korekcyjnych, ponieważ rozwój osobowości wychowanków jest poważnie zakłócony. Dzieci osierocone wykazują często niedojrzałość szkolną i przedszkolną, zdarza się, że nie potrafią samodzielnie jeść, mają bardzo ubogi zasób słów, nie rozróżniają kolorów itp. Problemem, z którym borykają się wychowawcy jest tzw. lepkość uczuciowa - dzieci lgną do każdego bez wyboru. Nieselektywna postawa emocjonalna w stosunku do ludzi dorosłych, tak odbiegająca od " boczenia się" na obcych małych dzieci z rodzin , zyskała kliniczną nazwę " uczuciowego imbecylizmu".Są też dzieci z nikim nie nawiązujące kontaktu, zamknięte w sobie, obojętne. Wychowanie "zakładowe" z powodu braku odpowiednich warunków, pomieszczeń itp. nie sprzyja rozwojowi intelektualnemu swoich podopiecznych, stąd wielu z nich źle się uczy. Niedostosowanie do roli ucznia wiąże się ściśle z zaburzeniami emocjonalnymi. Ponieważ siłą napędową działania u dzieci jest uczucie, dziecko opuszczone nie ma dla kogo się uczyć.

O ile małe dzieci przyjmują postawę zwaną "lepkością uczuciową", starsze wykazują uczuciowy chłód lub obojętność. Zamknięcie się uczuciowe przed ludźmi, a tym bardziej niechęć czy wrogość prowadzą do postawy aspołecznej lub antyspołecznej. Czynniki utrudniające rozwój więzi emocjonalnej dziecka osamotnionego z życzliwymi mu ludźmi to nieumiejętność "współbrzmienia" uczuciowego z innymi oraz lęk przed zależnością emocjonalną.W psychopatologii występuje pojęcie tzw.socjopaty czyli osoby pozbawionej wyrzutów sumienia i umiejętności kochania. W przypadku dzieci sierocych obserwuje się tego rodzaju tendencje, które można i trzeba jeszcze korygować, aby się nie utrwalały.

Świadomość, że jest się przez swoich rodziców kochanym i akceptowanym jest podstawą poczucia bezpieczeństwa i sprawia, że dziecko łatwiej przezwycięża trudności w szkole i wśród rówieśników. Brak rodzicielskiej miłości powoduje, że dziecko czuje się gorsze, skrzywdzone i zagrożone , staje się agresywne lub zamyka się w sobie, izoluje. Dzieci różnie reagują na fakt odtrącenia ich przez rodziców mniej liczna grupa to te, które same też nie chcą mieć więcej kontaktu z rodzicami lub deklarują swą niechęć słownie ukrywając tlące się jeszcze uczucie. Częściej spotykana postawa niż odtrącenie emocjonalne własnych rodziców to postawa przeciwna dziecko tęskni--mówi o nich. Obserwując dzieci przez dłuższy czas możemy stwierdzić, że obie te postawy mieszają się ze sobą w różnych okresach życia dziecka. Słowa takie jak "dom", " rodzina", "matka", "ojciec" mają dla dziecka osieroconego zupełnie inne znaczenie, niż dla dziecka otoczonego troską i miłością. Część dzieci sierocych niewiele wie o sobie i swoim pochodzeniu. Zadają więc sobie rozmaite pytania : czy rodzice nie kochali mnie,czy porzucili , czy nie mogli wychowywać ? Dotyczy to głównie dzieci, które zostały umieszczone w zakładzie bardzo wcześnie.Te starsze zdają sobie najczęściej sprawę ze swojej sytuacji rodzinnej, czasami nawet odwiedzają swoje domy rodzinne.

Wychowanie w zakładzie wyciska na dzieciach swoje piętno -- czują, że są inaczej postrzegane przez rówieśników w szkole, nauczycieli. Wychowankowie Domów Dziecka częściej od swoich kolegów wychowywanych w rodzinach są posądzani o kradzieże i inne przewinienia. Organizacja życia w placówkach wychowawczych zdecydowanie odbiega od funkcjonowania przeciętnej rodziny; z obserwacji wychowawców wynika między innymi, że dzieci wychowane w rodzinach lepiej znają wartość pracy i bardziej szanują swoje rzeczy . Pobyt w Domu Dziecka jest postrzegany przez dzieci jako niesprawiedliwość, przykra konieczność. Fakt, że dorośli są przede wszystkim organizatorami życia grup dziecięcych a nie jak w rodzinie - współuczestnikami codziennego przeżywania różnych sytuacji życiowych sprawia specyficzne rozumienie ich roli -- kierownik, wychowawca, kucharka, woźna, krawcowa, lekarz, pielęgniarka -- cały personel Domu Dziecka jest postrzegany przez wychowanków jako ludzie, którzy nic innego nie robią tylko opiekują się nimi. Wielu podopiecznych nie rozumie sensu pracy zawodowej, jej znaczenia społecznego ani potrzeby poważnego traktowania swoich obowiązków. Kolejną ważną rzeczą, która odróżnia życie zakładowe od życia w rodzinie to niemożność oddziaływania indywidualnego i zaspakajania potrzeb poszczególnych jednostek. Dzieci przyzwyczajone do tego, że ktoś organizuje im życie we wszystkich szczegółach dnia codziennego zatracają w dużym stopniu inicjatywę i inwencję staje się bierne i mało samodzielne. Przypuszczalnie wielu wychowanków zakładowych uczyłoby się o wiele lepiej, gdyby byli przekonani, że wiadomości zdobywane w trakcie nauki wiążą się z ich życiem codziennym ( np.; chłopiec zbesztany o to, że nie zna się na zegarku odpowiedział: w Domu Dziecka nie jest mi to potrzebne). Wydaje się również znamiennym fakt, iż mimo dużego zaangażowania wychowawców w odrabianie lekcji z wychowankami wyniki dzieci są niewspółmierne do poświęconego im czasu. Przyczyny takiego stanu rzeczy można upatrywać w braku więzi emocjonalnej pomiędzy wychowankami a ich opiekunami ,rzadko bowiem zdarza się by dziecko utożsamiało się z kimś z personelu. Rzeczywiste przyswojenie norm moralnego postępowania następuje, kiedy dziecko czuje się związane emocjonalnie z osobą, która mówi mu jak ma postępować.

Poszukiwanie sposobów rozwiązania problemu sieroctwa społecznego w Polsce zmierza w kierunku różnych form rodzinnej opieki zastępczej ( rodziny adopcyjne, rodziny zastępcze, rodziny zaprzyjaźnione, Domy Rodzinne).
Adopcja zwana także" przysposobieniem dziecka", daje dziecku takie prawa jakie normalnie wynikają z pokrewieństwa. W przypadku adopcji następuje zupełne zerwanie więzi z naturalną rodziną , zostaje natomiast nawiązana nowa więź z rodzicami przysposabiającymi i całą ich bliższą i dalszą rodziną. Z prawnego punktu widzenia dziecko takie nie jest już sierotą. Istniejące w naszym kraju Ośrodki adopcyjno-opiekuńcze służą fachową pomocą. Pierwszym i podstawowym czynnikiem decydującym o powodzeniu adopcji jest właściwa postawa rodzicielska kandydatów. Następnym ważnym czynnikiem jest wiek dziecka (najkorzystniejszy to od 3-9 miesięcy). Jeśli dochodzi do przysposobienia dziecka starszego trzeba liczyć się z zaburzeniami jego osobowości i wskazane byłoby wcześniej utrzymywanie kontaktu z dzieckiem poprzez bycie rodziną zaprzyjaźnioną lub zastępczą.

Rodzina zastępcza różni się dość znacznie zarówno od rodziny naturalnej, jak i adopcyjnej. Dziecko nie urodziło się w tej rodzinie, ani nie zostało " przysposobione" natomiast jest ono " wzięte na wychowanie" na pewien okres lub bezterminowo. Może się jednak zdarzyć , że rodzina zrzeknie się, w którymś momencie opieki nad dzieckiem i ma do tego prawo. Dla wielu dzieci rodzina zastępcza jest jedyną realną formą opieki pozazakładowej. Są to: dzieci, których zdrowie fizyczne lub psychiczne wykazuje odchylenia od normy i mają niewielkie szanse na adopcję; większość dzieci w wieku powyżej 3 lat; dzieci, których więź z rodziną naturalną nie została całkowicie zerwana; dzieci , które tylko na pewien czas utraciły rodzinę własną.

Większość rodzin zastępczych stanowią rodziny spokrewnione. Gdy dziecko jest wychowywane przez dziadków lub kuzynów, pozostaje w środowisku, które zna i najczęściej jest związane emocjonalnie ze swoimi i opiekunami. Jednakże fakt istniejącego między dzieckiem , a opiekunami pokrewieństwa nie przesądza o atmosferze wychowawczej w danej rodzinie.Przed rodzinami niespokrewnionymi stoi problem jakie miejsce przyznać dziecku w rodzinie, aby mogło naprawdę w nią "wrosnąć" i aby wysiłki wychowawcze odniosły skutek. Kolejna bardzo ważna kwestia to jaka powinna być właściwa motywacja rodziny chcącej wziąć dziecko na wychowanie. Jak wynika z doświadczeń Ośrodka Adopcyjno --Opiekuńczego większość kandydatów na rodziców zastępczych stanowią bezdzietne małżeństwa , które motywowane są najczęściej pragnieniem posiadania własnego dziecka. Biorą dziecko jako rodzina zastępcza, ale traktują ten stan raczej jako przejściowy, chcą dziecko bliżej poznać a następnie zaadoptować. Takie rodziny są właściwie rodzinami " preadopcyjnymi". Nieraz adopcja może okazać się niemożliwa do przeprowadzenia. Tymczasem ważne jest, aby dziecko znalazło w rodzinie zastępczej poczucie bezpieczeństwa i emocjonalnego oparcia. Atmosferę taką potrafi stworzyć tylko taka rodzina, która czuje się w pełni odpowiedzialna za jego losy, niezależnie od tego czy jest ono czy nie jest formalnie jej własne.

Aby rodzina zastępcza mogła sprostać swemu zadaniu wychowawczemu i reedukacyjnemu nie powinna być pozostawiona sama sobie. Zarówno właściwy dobór rodziców i dziecka, jak i dalszy kontakt ze specjalistami tj. pedagogami, psychologami wydaje się niezbędnym warunkiem powodzenia tej formy opieki. Pomyślne wyniki zarówno dawniejszych polskich doświadczeń jak i doświadczeń zagranicznych pozwalają postawić wniosek, że właściwie zorganizowana rodzinna opieka zastępcza jest korzystniejsza dla dziecka niż opieka zakładowa.
Rodziny zaprzyjaźnione to forma częściowej opieki pozazakładowej, polegająca na utrzymywaniu stałego, systematycznego kontaktu z dzieckiem sierocym. Na skutek apeli w radiu i telewizji ludzie zaczęli zapraszać dzieci z domów dziecka do siebie na święta, niektórzy podtrzymywali kontakt z dzieckiem jeszcze długo potem (tak się zaczęło). Rodzina, która nawiązuje kontakt z wychowankiem Domu Dziecka i nie zamierza podjąć się nad nim opieki całkowitej, ale interesuje się rozwojem dziecka, uzupełnia jego braki w wyposażeniu, stara się otoczyć je ciepłem, może z zaskoczeniem stwierdzić, że po pewnym czasie dziecko zaczyna stwarzać trudności wychowawcze. Dlaczego tak się dzieje? Dziecko bardzo często oczekuje w takich sytuacjach, że rodzina " od święta" stanie się jego rodziną "na stałe"i porzez różne manifestacje swoich zachowań zaczyna się tego domagać. Po pierwszym okresie euforii z powodu korzystnej zmiany jaka zaszła w jego życiu, dziecko zaczyna odczuwać niedosyt i dostrzegać wiele mankamentów swojej sytuacji. O ile poprzednio chciało należeć do kogokolwiek teraz już wie dokładnie z kim by chciało zamieszkać. Oddziaływanie profilaktyczne czy reedukacyjne rodzin zaprzyjaźnionych jest środkiem mniej skutecznym niż, np.: rodziny zastępczej jednak może być rodzajem terapii, ponieważ dziecko jest postrzegane jako indywidualność. W kontakcie z rodziną zaprzyjaźnioną dziecko ma możliwość dać coś z siebie( a nie jak w placówce być wciąż obiektem czyjejś troski), może współodczuwać z innymi, przeżywać z nimi radość i smutek. Co więcej dziecko uczy się życia rodzinnego a prawidłowo funkcjonująca rodzina może posłużyć mu za wzór w przyszłości. Dziecko ma możliwość poznać nowe środowisko, nowych ludzi wzbogaca w ten sposób swoją wiedzę o świecie, swoje słownictwo. I taka forma opieki podobnie jak omówione poprzednio rodziny zastępcze wymaga fachowej pomocy i konsultacji ze względu na złożoność sytuacji i wiele specyficznych problemów.

Jeszcze inną formę opieki nad dzieckiem sierocym stanowią tzw. Domy Rodzinne, które można by porównać do małych Domów Dziecka z tą jednak różnicą, że nie ma tu wychowawców -- są rodzice. Przeważnie wychowaniem dzieci zajmuje się para małżeńska posiadająca również własne potomstwo. Grupa wychowanków liczy 10--15 osób różnej płci i w różnym wieku. Jest to szansa dla licznego rodzeństwa by nie musiało być rozdzielone i cierpieć z powodu rozłąki.
Począwszy od lat sześćdziesiątych również zakłady pracy obejmowały swoim patronatem wychowanków Domów Dziecka fundując im wyjazdy kolonijne, kupując odzież czy zabawki, zapraszając do zwiedzenia danego przedsiębiorstwa wreszcie fundując książeczki mieszkaniowe. Taka forma opieki jakkolwiek pożyteczna jest jednak formą kontaktu " bezosobowego".
Organizując różnorodne formy opieki dla dzieci opuszczonych i badając ich przydatność jesteśmy dopiero na początku drogi do pełniejszego zrozumienia i rozwiązania problemu sieroctwa społecznego w Polsce.
materiał na podstawie książki "SIEROCTWO SPOŁECZNE " ALICJI SZYMBORSKIEJ, Wiedza Powszechna 1969
opracowała Marzena Siembab - pracownik socjalny ChSPD "Misji Nadziei"


Ochrona Prawna


Zjazdy i seminaria